Η κρήνη της Ηροδότου και το σπίτι με τον οβάλ φεγγίτη
Τρία σε ένα! Πρώτη (και μόνη ως τώρα) φωτογραφία όπου βλέπουμε την κρήνη ( της Ηροδότου -στην ουσία τη γούρνα της. 2) Επιβεβαίωση της παλιάς αναγνώρισης του σημείου. Και συμπλήρωση της εικόνας της διακλάδωσης και της παλιάς ανάρτησης. Με υλικό από το Αρχείο Μουτσόπουλου.
Την κρήνη της Ηροδότου την γνωρίζουμε μόνον από τον χάρτη του Β. Δημητριάδη και από το Ρυμοτομικό διάγραμμα του 1931.
Και λέω «από τον χάρτη» γιατί ακόμα και στα κείμενα των σχετικών κεφαλαίων του Δημητριάδη (αυτών για την Συνοικία Αχμέτ Σουμπασί και την Ύδρευση στην Θεσσαλονίκη) η θέση της δεν γίνεται ποτέ σαφής. Γνωρίζουμε επίσης ότι περίπου μέχρι το 1992-4, που ολοκληρώθηκε η εφαρμογή του ρυμοτομικού στην διακλάδωση με την κατεδάφιση/ του σπιτιού στην δυτική γωνία Αθηνάς με Ηροδότου, η γούρνα ήταν λίγα μέτρα παραπέρα. Μετά το χτίσιμο του νέου σπιτιού, μετακόμισε και αργότερα ‘συμπληρώθηκε’ (κατά φαντασίαν, μάλλον, και άγνωστο σε μένα αν αυτό έγινε από την τότε Εφορεία Νεότερων Μνημείων ή τον Δήμο Θεσ/νίκης).
Πρόσφατα εντάχθηκε στο πρόγραμμα αποκατάστασης 8 οθωμανικών κρηνών και παραδόθηκε, υδροδοτημένη πλέον, στις 7/5/2026.
Την παλιά ανάρτηση με το σημείο, σε φωτογραφίες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και μετά τα 1950ς μπορείτε να τη δείτε εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02UU4iVy2RhozuDcoKnpW6NguUMLtJEXkFk838CnQiCoyZX2GXtfkMVqME28ouj1zrl ή εδώ https://archive.saloni.ca/848 .
Μάρα Νικοπούλου
Βλέπουμε το σπίτι της οδού Αθηνάς 115 (νυν Αθηνάς 19/Ηροδότου 1), φωτογραφημένο στις 15/2/1963. Το πεζοδρόμιο (λέμε τώρα…) διακόπτεται, η μαρμάρινη γούρνα ακουμπά σχεδόν στην ανατολική όψη του σπιτιού, κι εκεί δεν υπάρχει τίποτα παραπάνω -ούτε ίχνος στην τοιχοποιία του σπιτιού που να παραπέμπει σε παλιά στήριξή της ή κάποιο άνοιγμα. Παρατηρήστε το, παρακάτω θα δούμε κάτι περίεργο…
Να συμπληρώσουμε ότι ο/η άγνωστος/η φοιτητής/τρια που έβγαλε το συγκεκριμένο πακέτο φωτογραφιών βάζει στη λεζάντα κάτι προσωπικό: «Το σπίτι που γεννήθηκε ο παππούς μου». [Συγκινητική για μένα είναι και η χρήση αυτής της γραμματοσειράς από τους χάρακες με τα στένσιλ που αποτελούσαν την ‘αιχμή της τεχνολογίας’ κάποιας εποχής.]
Ακριβώς απέναντί του, στην ανατολική γωνία Αθηνάς με Ηροδότου ήταν το σπίτι που βλέπουμε εδώ με την φαλτσογωνία και τον χαρακτηριστικό οβάλ φεγγίτη. Αριστερά, από τον/την ίδια φωτογράφο, με ίδια ημερομηνία του 1963. Το βελάκι σημειώνει κάτι που μοιάζει με σκαλοπάτια. Ενώ ακριβώς πριν είδαμε ότι δεν υπάρχουν.
Ακόμα πιο καθαρά φαίνονται στην δεξιά φωτογραφία. Άλλο πακέτο φωτογραφιών, επίσης άγνωστος/η φωτογράφος, κοντινής χρονολογίας -ίσως λίγο προγενέστερη.
Θα ήταν κρίμα να μην δούμε και μέρος της ανατολικής όψης του σπιτιού με τον οβάλ φεγγίτη, τραβηγμένη επίσης τον Φεβρουάριο 1963. Με βάση τα διαγράμματα των πράξεων τακτοποίησης 2666, 2732, 3015, αντικαταστάθηκε (κατεβαίνοντας και λίγο πιο νότια) από πολυκατοικία κάπου ανάμεσα στο 1969-1971
Ξαναγυρνώντας στο σπίτι της αρχικής φωτογραφίας, βλέπουμε ότι ανάμεσα στην δεκαετία του 1910 και το 1960 είχαν γίνει μεν επισκευές, π.χ. στα φουρούσια, στην ουσία όμως δεν είχε αλλάξει κάτι σημαντικό. Το ‘περίεργο’-στα όρια της οφθαλμαπάτης- με τη γούρνα παραμένει ανεξήγητο.
Τα ερωτήματα σχετικά με τις κρήνες της συγκεκριμένης συνοικίας και ορισμένα ονόματα δρόμων είναι επίσης αρκετά, αλλά θα τα δούμε άλλοτε.