Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Με τα μάτια Η δεσποινίς του τραμ κοίταζε τον αντικρυνό της μ’ αχόρταγα μάτια... Μαύρα μάτια, με φλόγες κολάσεως, διόλου ωραία, που θα σε φόβιζαν τη νύχτα. Ο νέος ενοχλήθηκε, εδυσφόρησε κ’ ύστερα θέλησε να τα βγάλει πέρα, τουλάχιστον, για να επιτύχει το χαμήλωμα των μαύρων εκείνων ματιών. Αλλ’ αναγκάσθηκε ο ίδιος να σταματήσει, να κοιτάξει πλάγια και να ανοίξει την εφημερίδα για να διαβάσει τάχα... Ύστερα το κορίτσι κατέβηκε, προχώρησε με βήμα γοργό κι’ ούτε γύρισε να ιδεί. Δεν την ενδιέφεραν οι ερωτικές ματαιοπονίες... Ο ΑΛΛΟΣ (aka Πέτρος Ωρολογάς) 1935

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02iU1xQqXBEZRJ1enKwmXyhDgtKmqp5iurNTrNewHensQjD3M2Vb8MwjAffxSWVJE6l

Σπύρος Αλευρόπουλος

Έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς Φιλίππου 1 και Συγγρού, δεν υπάρχει πια. Αντικαταστάθηκε το 1979.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 48, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022. https://ikee.lib.auth.gr/record/340591/files/KATSAGELOU_SMARO.pdf

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02ks9i7343yhspomXVTuoCkR4ZMRR1WcwGEGvZ2deJkKiBSjng8NSXCrqVWPcPQMAal

Έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς Φιλίππου 1 και Συγγρού, δεν υπάρχει πια. Αντικαταστάθηκε το 1979.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 48, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022. https://ikee.lib.auth.gr/record/340591/files/KATSAGELOU_SMARO.pdf

Φιλίππου 9 και Ίωνος Δραγούμη 52, κτισμένο με άδεια του 1931, διατηρητέο από το 2016 με την απόφαση 3428 του ίδιου έτους. Ένα λιτό κτίσμα για τα δεδομένα εκείνης της εποχής, σε αυστηρές γραμμές και γωνιαίες προεξοχές που προβάλλουν σε μπαλκόνια. Συντηρημένο σήμερα.

Έχει μετατραπεί σε ξενοδοχείο. Εδώ εσωτερική λήψη σε ανάρτηση Ιωάννη Κρυστάλλη από την ομάδα Διατηρητέα κτήρια της Θεσσαλονίκης.

Δίπλα του, στη Φιλίππου 11, έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς. Κτισμένο με οικοδομική άδεια του 1937. Καμπύλα στοιχεία στους εξώστες αριστερά και δεξιά της όψης. Τα μπαλκόνια δεξιά φαντάζουν σε εσοχή με τα μεγάλα παράθυρα των δωματίων αριστερά τους. Σε εσοχή από την τρέχουσα οικοδομική γραμμή είναι και η είσοδος του κτιρίου.

Φωτογραφία από την wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%B7_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85,_%CE%88%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CE%AE%CF%82_%CE%94%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CF%84%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1930,_%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B9%CF%84%CE%AD%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82,_%CE%9F%CE%B4%CF%8C%CF%82_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_11,_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7.jpg

Και η σημερινή του όψη, σε λήψη Πλάτωνα Κλεανθίδη.

Φιλίππου 15 ένα τριώροφο εγκαταλειμμένο εδώ και χρόνια, όπως φαίνεται από τις λήψεις του Google earth. H οικοδομική άδεια του 1958 που δίνει ο Δήμος αφορά διαμέρισμα του 5ου ορόφου. Προφανώς πρόκειται για λάθος αναφορά. Το κτίριο έχει αρχιτεκτονικά στοιχεία μάλλον πρώιμα μεσοπολεμικά. Ξεχωρίζει ένα τριγωνικό αέτωμα στο μέσο της στέγασής του. Διατηρητέο από το 1986. Τα όμορφα κάγκελα στα μπαλκόνια είναι ακριβώς ίδια με το διπλανό του στην Φιλίππου 17 έργο του Ρούμπενς, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Από ανάρτηση Theologos Onasoglou, στην ομάδα Διατηρητέα Κτήρια της Θεσσαλονίκης.

Φιλίππου 17. Έτος Κατασκευής 1923, έργο του Ρούμπενς όπως είπαμε. Ο τρίτος όροφος φαίνεται να είναι μεταγενέστερος. Αρχικά ήταν ισοϋψές με το διπλανό του στο 15.

Η λήψη στην wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%9F%CE%B4%CF%8C%CF%82_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_17_(1923),_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7.jpg

Φιλίππου 16 με Ζαλίκη 12. Σχέδια ενός κτιρίου του 1923, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα, έργο του Ρούμπενς. Αντικαταστάθηκε το 1971. Από την εργασία της κ. Κατσαγγέλου ό.π. σ. 46

Φιλίππου 18 με Βενιζέλου. Στα στοιχεία του Δήμου αναφέρεται ως έτος οικ. αδείας το 1921, αλλά πρέπει να αναφέρεται στο προϋπάρχον κτίριο. Υπάρχει και η άδεια 2296-1938, που αντιστοιχεί στον χαρακτήρα της οικοδομής.

Φιλίππου 26 και Σιατίστης 12. Έργο και αυτό του Ρούμπενς με την οικοδ. άδεια 45/1934.

Να αντιγράψουμε από την κ. Κατσάγγελου: “Ο νέος τρόπος χειρισμού της κατακόρυφης τριμερούς οργάνωσης στην όψη που υιοθετεί ο Ρουμπένς δημιουργεί μια «ψευδή» κατάσταση ασυμμετρίας. Χαρακτηριστικό αυτής της μετάβασης είναι η απομάκρυνση από τον ρασιοναλιστικό εκλεκτικισμό, με τους ξεκάθαρους άξονες συμμετρίας” ό.π. σ. 30

Η λήψη από την wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_&_%CE%A3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%82_12_(%CE%9C._%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82,_1934).jpg

Τα σχέδια αυτής της οικοδομής στην Φιλίππου 26 πάλι από την εργασία της κ. Κατσάγγελου ό.π. σ. 74

Σχέδιο αυτού του κτιρίου, Φιλίππου 28. Κατσάγγελου ό.π. σ. 74 Δεν υπάρχει σήμερα. Αντικαταστάθηκε το 1965.

Φιλίππου 29, έργο του Ρούμπενς. 1930. Αντικαταστάθηκε το 1969, Φυσικά με τον Ρούμπενς και την Φιλίππου δεν τελειώσαμε...

Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από την κατάργηση, το 1976, των μεγάλων κυκλικών κόμβων στους κεντρικούς άξονες της πόλης. Συγκεκριμένα καταργήθηκαν οι κυκλικοί κόμβοι στην πλατεία ΧΑΝΘ, στο σιντριβάνι, στο στρατηγείο και στον Λ. Πύργο. Ο κόμβος στην πλ. Δημοκρατίας (Βαρδαρίου) είχε ήδη καταργηθεί από το 1968.

Οι κυκλικοί κόμβοι δεν λειτουργούν καλά όταν οι δρόμοι που συμβάλλουν στην διασταύρωση είναι μονόδρομοι. Το 1976 έγιναν μονόδρομοι οι περισσότερες βασικές οδοί της πόλης και έτσι εξαφανίστηκαν οι κυκλικοί κόμβοι. Τα τελευταία 10-20 χρόνια έχει αυξηθεί η δημιουργία κυκλικών κόμβων στην Ελλάδα, αλλά σε κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης μάλλον δύσκολα να τους ξαναδούμε.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid05NuYn7QWa7Lapc1c47w4rqa83Y14G9fUWYZ1JTKDuMGRRmWmAnryw1yUxcp29eoml

Αεροφωτογραφία τμήματος της ανατολικής πλευράς του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, το 1962

[Από το βιβλίο “The port of Thessaloniki” (Baxevanis, John J)_1963, σελ. 16β]

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0r1WjxiFPsgxPQ1WMXwwynU25Ah6LVmzixnyYU95PpML6LQ2PHKc3EfVPMmWJtDZpl

Το 1963 το λιμάνι είχε 4 προβλήτες

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0xUS18UFgyBJDkL9z6ditbmoF5ViGBuGUDaTe41DWZzRKaupP5vsPPsp35Tc6F3Uql

Ένα μικρό σπίτι μετά την Κλεισούρας μόλις που φαίνεται δεξιά, στο φόντο από κάποιες λήψεις της Παναγίας Χαλκέων. Στο ν. 21

και εδώ αριστερά

Αντικαταστάθηκε από την πρώτη οκταώροφη πολυκατοικία που εμφανίστηκε στο μέτωπο της Χαλκέων το 1955. Κτίζεται και η διπλανή πολυκατοικία στο ν. 23, στα 1961.

Αριστερά, το τριώροφο προϋπήρχε στο ν. 23, Αντικαταστάθηκε το 1961. Έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς του 1922. Στη μέση το ν. 25. Αντικαταστάθηκε το 1962. Από την συλλογή Βαγγέλη Καβάλα.

Δεξιά φαίνονται καθαρά τα ν. 23 και 25.

Πάλι από την συλλογή Βαγγέλη Καβάλα. Αριστερά το ν. 27 και δεξιά τέλος το ν. 29. Αντικαταστάθηκε το 1964. Φέρεται να είναι του Ρούμπενς, έργο του 1933.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσαγγέλου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 74, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022.

Το ν. 29 φαίνεται αριστερά, πιο καθαρά, στην φωτογραφία αυτή της Anna Sagou του 1957.

Όλη η Χαλκέων μετά το 1955.

Αφού είδαμε την εξέλιξη του γωνιακού στην Χαλκέων 11 με Εγνατία, ας δούμε και τα υπόλοιπα κτίσματα στην Χαλκέων,όσο γίνεται απομονωμένα για να βρούν την θέση τους στον χάρτη. Σήμερα μέχρι την Ιουστινιανού. Αρκετές είχαν αναρτηθεί εδώ: https://archive.saloni.ca/505. Τώρα λίγο πιο συστηματοποιημένα. Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0UKCFHaC9Cfc4RYP4Kvz58WDQnHqg24WM1wk8iF19viGFGSMVprYQHhuQUXj9FLaNl

Μετά το γωνιακό, στους αριθμούς 13 και 15 δύο ισόγεια κτίσματα με πατάρι, τα μπακιράδικα απέναντι στην Παναγία τους εκκλησία. Κατοχική Ευτυχήσαμε να έχουμε και 2 κοντινές φωτογραφίες τους από την συλλογή του Μηνά Δρεστηλιάρη. Εδώ στο ν. 13

Και στο 15, μαζί με το 17 στην γωνία με Κλεισούρας.

Από το βιβλίο «Χαλκιάδες και χαλκώματα στη Θεσσαλονίκη» (σελ.6)

Το 15 κτίζεται, είμαστε στα 1961. Φωτογραφία του Ιορδανίδη, αν δεν κάνω λάθος

Φωτογραφία του Χρήστου Κηπουρά. Το 1962 είναι κτισμένα και τα δύο. Το 13 με την άδεια 152/1960 και το 15 με την άδεια 341/1961.

Μετά την Κλεισούρας, που θα την δούμε αναλυτικά κάποια άλλη στιγμή, το γωνιακό στον αριθμό 17.

Αριστερά...

...και δεξιά της Παναγίας των Χαλκέων. Λήψη του Γ. Παπαθεοδώρου 1959-60

Το ν. 19

Τα ν. 17 και 19 σε μια υπέροχη φωτογραφία του Γ. Παπαθεοδώρου 1959-60. Μοναδική λήψη απ τα κτίσματα και επί της Ιουστινιανού.

Έγχρωμη λήψη στα 1961.

Το. ν. 17 έχει αντικατασταθεί με πολυκατοικία το 1962, Το διπλανό του στο 19 θα αντέξει μέχρι το 1971.

Πανόραμα από σύνθεση δύο φωτογραφιών του ανατολικού τμήματος του κέντρου της πόλης μετά την πυρκαγιά του 1917 και τον καθαρισμό πολλών οικοδομικών τετραγώνων από τα κατεστραμμένα κτίρια. Η λήψη, από τον μιναρέ του τεμένους Καρά Αλί, δείχνει καθαρά το ανατολικό όριο της περιοχής που έκαψε η φωτιά, περίπου κατά μήκος της σημερινής Π. Μελά.

Οι φωτογραφίες από το γαλλικό αρχείο images defense, όπου δίνουν ως ημερομηνία λήψης την 8/3/1918, σχεδόν μισό χρόνο μετά την πυρκαγιά του 1917, και φωτογράφο τον Paul Dubray.

https://imagesdefense.gouv.fr/fr/salonique-panorama-legende-d-origine-2.html?fbclid=IwY2xjawRHIm5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFqNnZjenNmR2JqWmZTZUdOc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvSIUYUigHLoIyoz23QHMB1fVI2h2b5-8WPmSUBcRSFku4zXOzIm9S466oGA_aem_OZfYKHyoyaUWTkxX1_NZ6Q

https://imagesdefense.gouv.fr/fr/salonique-panorama-a-gauche-un-coin-incendie-legende-d-origine.html?fbclid=IwY2xjawRHIm9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFqNnZjenNmR2JqWmZTZUdOc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHmOIS_ezZeRAKs5MW2MCQ3TuNxifsuUTkzFT1jXeglGZa6XzTNLtvMAdMhOj_aem_szEp-ZwVi_mNz1Z5adJdDw

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0U669MFdBo4VQoCC8LWb47YoxGLiY3ZBqAzDnX9rvgLvH1j3zg11ymrxiBqLs8xcal

Σε ιδιαίτερα προνομιακή θέση στην γωνία Χαλκέων 11 με Εγνατία, απέναντι στην Παναγία των Χαλκέων και τα λουτρά Παράδεισος, με όλη την απλοχωριά της πλατείας και του ανοίγματος της Αριστοτέλους, ένα τριώροφο κτίσμα που πρέπει να κατοικήθηκε από οικογένειες.

Στις αεροφωτογραφίες δεν υπάρχει το 1930, αλλά είναι παρόν το 1938.

(https://gis.ktimanet.gr/gis/apr/?fbclid=IwY2xjawGHVL1leHRuA2FlbQIxMAABHRTYeGaF4c_7Hl1WO-AAe1DWzzhW3O5C7TUuQNEzBvli2PIB1sGrHr-pkw_aem_5eHwu7DefSpmtVd6Aro01A).

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0MpkLCDG6x5T9FLwJfbZKSEYfwqCwssHQLZPAbYc2HssxaRGLp8NGgGMJ8H6LUweyl

Ένα χαμηλό προηγούμενο κτίσμα, το πρώτο προφανώς μετά την πυρκαγιά, είναι φωτογραφικά διαθέσιμο από την συλλογή Βαγγέλη Καβάλα. Εδώ στα 1926 Από την ίδια συλλογή στα 1930 Τέλη δεκαετίας 1930, το γωνιακό επί της Εγνατίας δεξιά. Κατοχικές

Η πιο κοντινή διαθέσιμη, με το μαγαζί με είδη υποδηματοποιίας των αφων Σαλέμ ( ; ) στο ισόγειο. και το περίπτερο από κάτω Δεκαετία του 1950.

Από την γνωστή σειρά φωτογραφιών του μηχανικού Γιώργου Παπαθεοδώρου του 1959-1960 Η θέα Ολοζώντανη φωτογραφία του 1962, κοσμος στο μπαλκόνι αριστερά. Η σημερινή πολυκατοικία που αντικατέστησε το τριώροφο είναι παιδί της δεκαετίας του 60. Οικ. Άδεια 918/1966