Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Κάθε κρήνη που σέβεται τον εαυτό της έχει τουλάχιστον ένα μεγάλο δέντρο δίπλα της. Λογικό, μιας και εκεί βρίσκουν άφθονο νερό και είναι πάντα χρήσιμα για την σκιά τους αλλά και την λειτουργία τους ως «δείκτες» – κάποιες φορές, μάλιστα, οι βρύσες βαφτίζονταν από τα δέντρα τους. Η Κόκκινη Βρύση, είναι μια ανάποδη περίπτωση. Απ’ όσες ξέρουμε, είναι η τελευταία που κατασκευάστηκε. Έχουμε και χρονολογία: το 1910, σύμφωνα με την επιγραφή της που μετέφρασε ο Β. Δημητριάδης, από τον Μουφτή Ιμπραήμ στη μνήμη της εγγονής του Ναμίκα. Φτιάχτηκε, όμως, δίπλα σε δέντρο που προϋπήρχε, κάτι που γίνεται εύκολα αντιληπτό από το μέγεθος του κορμού του στις φωτογραφίες του Α’ΠΠ.

Άγνωστο αν στη θέση της υπήρχε και παλιότερα κάποια κρήνη και γι’ αυτό υπήρχε εκεί το δέντρο, ή αν απλώς αυτό εκμεταλλευόταν τα πλούσια υπόγεια νερά της περιοχής. Όπως και να έχει, το παλιό κάποια στιγμή στην Κατοχή κόπηκε και αργότερα αντικαταστάθηκε.

Μάρα Νικοπούλου

Στην φωτό του 1916-17, βλέπουμε καλά τον κορμό του. Είναι σίγουρα πολλές δεκαετίες γηραιότερο από την κρήνη και πάνω του στηρίζεται η λάμπα. Πιθανότατα αυτό δεν του κάνει καθόλου καλό.

Το 1917, καλλιτεχνική αδεία, ο Abel Foubard το ζωγραφίζει μεταφέροντάς το λίγο πιο νοτιοδυτικά (μπροστά και αριστερά από την βρύση), και στηρίζει τη λάμπα με διαφορετικό τρόπο [Από την έκθεση στο Τελλόγλειο ‘Η Στρατιά της Ανατολής ζωγραφίζει τη Θεσσαλονίκη’ και ανάρτηση του Στέφανου Πασβάντη στην Άγνωστη Θεσσαλονίκη]

To δέντρο φυλλωμένο και η βρύση με κόσμο σε δυο αποσπάσματα, αριστερά από μια φωτογραφία του 1917 [από ανάρτηση Γ. Σιδηρόπουλου, ΠΦΘ), και δεξιά από μια γνωστή κάρτα ίσως 2-3 χρόνια νωρίτερα.

Εδώ από ανάρτηση στη ‘Θεσσαλονίκη στο χώρο και το χρόνο’, χωρίς χρονολόγηση, αλλά μάλλον κατά την αρχή της Κατοχής. Κάποια από τα κλαδιά του έχουν κλαδευτεί κι έτσι η σκιά που κάνει είναι σαφώς μικρότερη και η εντύπωση διαφορετική.

Κι εδώ [σε ζουμ πάλι από ανάρτηση στο ‘Θεσ/νίκη στο χώρο και το χρόνο’] ίσως η τελευταία του φωτογραφία. Σε μια έγχρωμη κατοχική, χρονολογημένη το 1943, δεν υπάρχει πια.

Λίγα χρόνια αργότερα, ένα νεαρό πλατάνι κάνει την εμφάνισή του σε άλλο σημείο πια – μπροστά και λίγο δεξιά από τη βρύση [από ανάρτηση του Jean-Pierre Francois]

Κι εδώ, από ανάρτηση του Γ. Σιδηρόπουλου στις ΠΦΘ, με χρονολόγηση Απρίλιο 1956.

Το νέο δέντρο, με τον κορμό του πιο χοντρό και ασβετωμένο, ποζάρει στον φακό του Σωκράτη Ιορδανίδη [αρχείο ΜΦΘ]

Και μας δείχνει την σκιά του στην φωτογραφία από ανάρτηση του Χρήστου Καββαδά…

…και το μέγεθός του, τον Φεβρουάριο 2019, όπως εμφανίζεται στο google.

Μια ακόμη φωτογραφία μπροστά στο ξενοδοχείο Splendid Palace, ίσως πριν το 1916

Νίκανδρος Καστανίδης

Σε χθεσινή δημοσίευση το grtimes κάνει αναφορά σε κατάλογο (κάτι που είναι πια πολύ της μόδας) του TIME όπου η Θεσσαλονίκη τοποθετήθηκε στους 50 κορυφαίους προορισμούς του κόσμου για το 2022, σε μια λίστα η οποία αποτελεί την επιλογή του περιοδικού για τους “ταξιδιώτες του κόσμου”. Σε σχετικό βίντεο έχει την παρακάτω φωτογραφία. Ακόμα παρακάτω η ίδια οδός (Αιγύπτου) πριν 40 χρόνια περίπου. Ο σύνδεσμος https://www.grtimes.gr/good-news/to-time-topothetei-tin-thessaloniki-stoys-50-koryfaioys?fbclid=IwAR37cBBUanvFoUL19xtV8E0yik3I9OWlPh19geJvXN4oABiagBQqF0E8WZ8

Το βίντεο του ΤΙΜΕ https://cdn.jwplayer.com/previews/by8VqGWH?fbclid=IwAR1_tSYwe5VO3zbZbWVHFhm4dMX59UOD2ZnpKZ99NDqWVQXCP65-szfh0Lc

Η παλιά φωτογραφία από το βιβλίο Νεώτερα Μνημεία της Θεσσαλονίκης, έκδοση του 1985-6 Η εντύπωσή μου είναι ότι αν ο σύγχρονος φωτογράφος είχε σταθεί στο κέντρο του δρόμου θα ήταν σχεδόν στο ίδιο σημείο με την παλιά φωτογραφία.

Θόδωρος Νάτσινας Για να υπάρχει ξεχωριστά η παλιά φωτογραφία

Λαδάδικα όταν ήταν περιοχή εμπορίου – οι φωτογραφίες μοιάζουν σαν να βγήκαν Κυριακή. Πλ. Πετρακάκη, Κατούνη και Αιγύπτου γύρω από το κτίριο του Ζύθου. Ούτε ίχνος καφέ, εστιατορίου, τραπεζοκαθισμάτων κλπ.

Οι φωτογραφίες από το βιβλίο Νεώτερα Μνημεία της Θεσσαλονίκης, έκδοση του 1985-6

Θόδωρος Νάτσινας

Νίκανδρος Καστανίδης

Από τις πιο παλιές φωτογραφίες της πόλης, παρμένη από το Μπεχτσινάρι δεν θα μπορούσε να λείπει από την σελίδα μας. Βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας και τραβήχτηκε το 1863 από τον Dr Josef Székely, 25χρονο τοτε χημικό και φωτογράφο, προερχόμενο από την Βιέννη. Σε πολύ καλή ανάλυση βρίσκεται εδώ: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_oldest_photograph_of_Thessaloniki.jpg?fbclid=IwAR2YPMMa4kHgdpLsbme6XqWNet6RjtA326aCHcMbnSPHvZr-uIw-nV_jaKE

Οι κινηματογράφοι Ρίο και Θέτις στην Περαία το 1990 από ένα ταλαιπωρημένο α/μ φιλμ

Αμπελοκήπων αρκετά ψηλά ο κινηματογράφος Ρίο.

Ο κινηματογράφος Θέτις ακόμη σε λειτουργία τότε, για 2-3 χρόνια ακόμη ίσως. Αμπελοκήπων και Διογένους γωνία, κοντά στην θάλασσα, ο μακροβιότερος κινηματογράφος της κάτω Περαίας. Έκλεισε τελευταίος.

Στα θερινά σινεμά της Περαίας Ρεξ, Αλκυών, Ρίο, Θέτις.

Όταν τα ζεις δεν τα φωτογραφίζεις, ποια η ανάγκη τότε (και ποια τα μέσα άλλωστε); Όταν επιστρέφεις όμως και τα βρίσκεις λίγο πριν το γκρέμισμά τους τότε σκέφτεσαι ότι πρέπει να κρατήσεις τα όποια απομεινάρια της παιδικής σου ηλικίας. Ό,τι είναι δυνατόν.

Το Ρεξ το πρόλαβα να κτίζεται κάποια στιγμή γύρω στα 1970, ίσως λίγο πιο πριν. Μάλιστα επιστρατεύτηκα από τον ιδιοκτήτη να στρώσω και κάποιες από εκείνες τις άσπρες πάνινες καρέκλες πάνω στο απλωμένο χαλίκι. Η αμοιβή ήταν η δωρεάν είσοδος στην πρώτη νυκτερινή προβολή. Έπειτα, επειδή δεν είχε άλλα δωρεάν, λαθραία πάνω από την ταράτσα του Γλάρου (μετά κτίστηκε το Golden Star) να προσπαθώ να διακρίνω γράμματα στην οθόνη από απόσταση, εξαιρετικά άβολες συνθήκες. Κάθε απόγευμα, γύρω στις 5, έβλεπα τον ιδιοκτήτη να καρφώνει τις διαφημιστικές φωτογραφίες του έργου στα πλαίσια στις τσιμεντένιες βιτρίνες προς τον δρόμο, να μπαίνει στο αυτοκίνητό του με το ηλεκτρικό χωνί από πάνω, οδηγώντας με το ένα χέρι και με το άλλο το μικρόφωνο, να παίρνει σβάρνα τους δρόμους διαφημίζοντας τα 2 έργα της ημέρας. Τον πρόλαβα να δίνει την θέση του στην πολυκατοικία που υπάρχει σήμερα. Πολλά λόγια για έναν κινηματογράφο που δεν πρόλαβα να φωτογραφίσω. Όταν διέθετα τα μέσα είχε προ πολλού εκλείψει.

Σήμερα φωτογραφίες του 1991 από τον κινηματογράφο Αλκυών.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Ένας ασπριτζής στην πλατεία Μακεδονομάχων περιμένει το μεροκάματο.

Φωτογραφία Ζήση Σαρίκα