Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Φορώντας το κίτρινο αστέρι στη Θεσσαλονίκη. Ο στιγματισμός πριν την εξόντωση. Τέλη Φεβρουαρίου-αρχές Μαρτίου 1943, Αποκριές.

25 Φεβρουαρίου 1943, οι φυλετικές διακρίσεις έγιναν ορατές στην πόλη. Το κίτρινο αστέρι έπρεπε αναγκαστικά να φορεθεί από όλους τους Έλληνες-Εβραίους από 5 χρονών και πάνω. Ήταν μέρες Καρναβαλιού.

3 + 1 άντρες μπροστά σε 2 εβραϊκά καταστήματα, ίσως κάποιοι να ήταν οι ιδιόκτητες. Το εμπόρευμα, αποκριάτικα καπέλα και μάσκες. Υποχρεωμένοι να έχουν την πινακίδα “Εβραϊκόν Κατάστημα” (και στα γερμανικά), που επίσης επιβλήθηκε σε εφαρμογή των ναζιστικών μέτρων. Στην “αποκριάτικη” ατμόσφαιρα δυνατή αντίθεση το αστέρι που φοράει το αγόρι στο στήθος , πιθανό και το χαμογελαστό κοριτσάκι στην είσοδο.

Το αγόρι το κοριτσάκι και οι καταστηματάρχες θα απελαθούν αμέσως μετά, μεταξύ 15ης Μαρτίου και 10ης Αυγούστου 1943, μαζί με σχεδόν όλους τους 45.000 + Ελληνοεβραίους της Θεσσαλονίκης. Μέσα σε λίγες εβδομάδες είχε εξοντωθεί η συντριπτική πλειοψηφία τους.

Πηγή πρόσφατη έρευνα της Κας Νεφέλης Λιόντου. Φωτογραφία ©ECPAD, Γερμανική συλλογή, DAT 2079. “Παραγωγή” φωτογραφίας των Γκεμπελικών προπαγανδιστικών συνεργείων.

Στη φωτογραφία αναγράφεται διεύθυνση κατοικίας η οδός Ιουστινιανού, ο Γιώργος Ιωάννου τότε πιτσιρίκος έμενε εκεί. Η περιγραφή του είναι συγκλονιστική. Στα σχόλια (από κάτω) σχετικά αποσπάσματα από το πεζογράφημα του “Εν ταις ημέραις εκείναις…”

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02zZ6yHYWSBP7ZJAwhzdXkkEt8pcrzG17gbuLDPG77PFJtz3sThn43eFbx72wWJCKAl?_rdc=1&_rdr

Διεύθυνση κατοικίας οδός Ιουστινιανού. Ο Γιώργος Ιωάννου τότε πιτσιρίκος έμενε εκεί. 3 συγκλονιστικά αποσπάσματα από το πεζογράφημα του “Εν ταις ημέραις εκείναις…” περιγράφουν την προσωπική του μαρτυρία.

”...Από το 1941 κατοικούσαμε στο ψηλότερο πάτωμα ενός σπιτιού της οδού Ιουστινιανού ... Εμείς κατοικούσαμε στο τμήμα της Ιουστινιανού, που ορίζεται καθέτως από τη Χαλκέων και τη Βενιζέλου. Η περιοχή, όπως διαβάζω στα βιβλία, ονομαζόταν «Παλαιά Οβριακή» ... εκεί βρισκόταν η παλαιότερη συνοικία τους. Το 1941 αποτελούσαν τουλάχιστο το ένα τρίτο των κατοίκων της γειτονιάς. Δεν φαίνονταν φτωχοί, μα ούτε και πλούσιοι....Στο δικό μας σπίτι, Ιουστινιανού 8, κατοικούσαν δύο οικογένειες Εβραίων στο δεύτερο πάτωμα, που το κρατούσαν από κοινού. ...Ήταν δύο ζευγάρια και είχαν τρία παιδιά.

... Κάτω από το σπίτι της Ιουστινιανού υπήρχαν δύο μαγαζιά. Το ένα φούρνος και το άλλο καφεκοπτήριο. Το καφεκοπτήριο το είχε ο Εβραίος Αζούς. Το μαγαζί, που δεν πουλούσε, βέβαια, τότε καφέ αληθινό, αλλά από ρεβίθι, κριθάρι ή σιτάρι, το γύριζε ό πατέρας με τα δυο του παλικάρια. Ήταν ωραίοι άνθρωποι αυτοί, με ωραία σωματική διάπλαση και κάτι μεγάλα εκφραστικά μάτια σαν Αρμένηδες. Οι δυο νεαροί, μάλιστα, ήταν παλαιστές ή πυγμάχοι κι αυτό φαινόταν αμέσως στο φκιάσιμό τους.

... Στα άλλα σπίτια, ιδίως στην οδό Σιατίστης, κατοικούσαν πολύ περισσότεροι, κι αυτό φάνηκε, όταν μετά το μάζεμά τους, τα σπίτια αυτά ερήμωσαν. Και θαρρώ πως έμειναν και χωρίς νοικοκυραίους, καθώς οι ιδιοκτήτες τους έλαβαν την άγουσα προς τα στρατόπεδα. Το τμήμα της Ιουστινιανού από τη Χαλκέων ως τη Βενιζέλου σχηματίζει, μαζί με την κάθετο σ’ αυτό οδό Σιατίστης, ένα Ταυ, που εάν φρουρήσεις τις τρεις εξόδους του —Χαλκέων, Βενιζέλου και Φιλίππου— ελέγχεις όλη τη γειτονιά.

Αυτό ακριβώς έκαναν και οι Γερμανοί. Όταν ήρθε το φριχτό πλήρωμα του χρόνου, την άνοιξη του 1943, και αποφάσισαν να κινήσουν το διωγμό, που με τόση επιμέλεια είχαν όλο αυτό το διάστημα προετοιμάσει, ένα από τα προσωρινά γκέτο που δημιούργησαν ήταν και αυτό το Ταυ των οδών Ιουστινιανού και Σιατίστης. Ακόμα και τα εγκλήματα που γίνονται με πλήρη άνεση από πάνοπλους εις βάρος αόπλων, ακόμα κι αυτά έχουν τις δυσκολίες τους. Και άμα είσαι σχολαστικός και μανιακός με την τάξη, τότε η ακαταστασία μπορεί να σε αρρωστήσει. Έτσι κι εδώ υπήρχαν προβλήματα για την τρομοκράτηση, προβλήματα για την περιφρόνηση, προβλήματα για τον εξευτελισμό, την απογραφή, το σημάδεμα, την καταλήστευση των περιουσιών, το μάντρωμα, τη μεταφορά στο σταθμό, την παραμονή κοντά στο σταθμό, ώσπου να ετοιμασθεί τρένο, τη μεταφορά με τα τρένα, την τελική καταλήστευση καθ’ οδόν, τη διαλογή, την κάποια χρησιμοποίηση, την άμεση εξόντωση των αδύναμων, την εξόντωση τελικά όλων. Αυτά‚ έπρεπε να λυθούν, ήθελαν δουλειά, σχέδια.

Πρώτα πρώτα, από την αρχή της κατοχής εμφανίστηκαν σε ορισμένα μαγαζιά, και μάλιστα της Τσιμισκή, κάτι τυπωμένα χαρτόνια, που έγραφαν: «Οι Εβραίοι είναι ανεπιθύμητοι». Τα χαρτόνια αυτά τα έβαζαν στο τζάμι της βιτρίνας και της εισόδου. Στην αρχή αυτό μας έκανε εντύπωση, άσχημη εντύπωση, αλλά γρήγορα το συνηθίσαμε, καθώς είχαμε κάθε μέρα και νέα βάσανα. Στο κάτω κάτω εμείς δεν ήμασταν Εβραίοι… Ύστερα μάθαμε πως στην πλατεία Ελευθερίας — τι ειρωνική σύμπτωση! — οι Εβραίοι έπαθαν από τους Γερμανούς μεγάλη νίλα κάποιο πρωινό. Αυτά όλα τα μαθαίναμε από τον κόσμο. Οι Εβραίοι του σπιτιού μας δεν έβγαζαν άχνα. Εκείνος όμως ο κύριος Σιντώ είχε μείνει πετσί και κόκαλο.

Κάποιο χειμωνιάτικο πρωί αντικρίσαμε ξαφνικά ορισμένους να κυκλοφορούν στους δρόμους μ’ ένα μεγάλο πάνινο κίτρινο άστρο στο μέρος της καρδιάς. Ήτανε οι Εβραίοι που είχαν πάρει διαταγή να το φορούν και στην παραμικρή τους μετακίνηση, αλλιώς κινδυνεύαν. Και αυτό δε σήμαινε τίποτε άλλο από θάνατο. ... Η Θεσσαλονίκη για αρκετές ημέρες, όχι περισσότερες από μήνα, είχε πλημμυρίσει από κίτρινα κινούμενα άστρα. Πραγματικά ήταν πολύ καλομελετημένο το σημάδι. Διακρινόταν από πολύ μακριά. Ο συμμαθητής μας –στο Γ’ Γυμνάσιο αρρένων– Μπεραχιάς ήρθε στο σχολείο φορώντας το άστρο του. ... Σε λίγες μέρες έπαψε να έρχεται σχολείο.”

“Η γειτονιά μας, το Ταυ αυτό που περιέγραψα πρωτύτερα, γινόταν γκέτο εβραϊκό. Ταυτόχρονα, στις εξόδους του Ταυ –Χαλκέων, Βενιζέλου και Φιλίππου– έκαναν την εμφάνισή τους σκοποί χωροφύλακες –δικοί μας χωροφύλακες– που φρουρούσαν μέρα και νύχτα. Αυτό σήμαινε ότι οι Εβραίοι και με το άστρο ακόμα δεν μπορούσαν να κυκλοφορούν στην πόλη, παρά μόνο στο γκέτο τους. Κι αυτό, βέβαια, ορισμένες ώρες. Τώρα, φαντάζομαι ότι θα είχαν δημιουργηθεί και πολλά άλλα τέτοια γκέτο. Έτσι, οι Εβραίοι, όπου βρέθηκαν, βρέθηκαν. Δεν μπορούσαν πια να πάνε ούτε στα μαγαζιά τους, ούτε στους συγγενείς τους, αν αυτοί έμεναν σε άλλο γκέτο, ούτε στα ψώνια τους.

...Βρισκόμαστε πια στην άνοιξη του 1943. .... Ώσπου ένα ξημέρωμα του Απριλίου, ιδιαίτερα νομίζω γλυκό, ξέσπασε το μέγα κακό. Ένα μεγάφωνο ουρλιάζει στο δρόμο. «Όλοι οι Εβραίοι στις πόρτες. Έτοιμοι προς αναχώρηση!» Είναι το αυτοκίνητο της προπαγάνδες, ένα μαύρο «Όπελ». Λαρυγγώδεις φωνές, κτηνώδη προστάγματα γερμανικά. Είμαστε μπλοκαρισμένοι. Κρυφοκοιτάζοντας βλέπουμε τους Γερμανούς των SS και εκείνους τους λεγόμενους «πεταλάδες» να ανεβοκατεβαίνουν βιαστικά στα σπίτια, κραυγάζοντας άγρια και βροντολογώντας τις πόρτες. «Τους παίρνουν τους Εβραίους!»

Η φάλαγγα σχηματίζεται στη Βενιζέλου. Οι πόρτες του διαμερίσματος των Εβραίων μένουν ανοιχτές. Οι συγκάτοικες παίρνουν ό,τι μπορούν και, όπως αποδείχτηκε, καλά κάνουν. Παίρνουν κυρίως ρουχισμό και μικροπράγματα, που μπορούν να μεταφερθούν στα γρήγορα. Γιατί υπάρχει μεγάλος φόβος. Οι Γερμανοί από μέρες έχουν διακηρύξει πως όποιος παίρνει τα υπάρχοντα των Εβραίων τον περιμένει —τι άλλο;— τον περιμένει θάνατος.

... βλέπω απ’ το παράθυρο στην Εγνατία φάλαγγες να οδηγούνται με τα πόδια στο σταθμό. Είναι Εβραίοι από άλλες γειτονιές και θα πρέπει να έχουν κινήσει πιο νωρίς από τους δικούς μας. Είναι ζωσμένοι από πάνοπλους Γερμανούς με προτεταμένα τα όπλα, σαν να είναι μεγάλοι εγκληματίες, που υπάρχει φόβος από στιγμή σε στιγμή να το σκάσουν. Στο τέλος της κάθε φάλαγγας πηγαίνουν φορεία με ανήμπορους, που τα κουβαλούν νεαροί Εβραίοι.

... Από ψηλά, από την πίσω μεριά του σπιτιού, βλέπαμε από την πρώτη μέρα κιόλας το εξής φαινόμενο: Είχαν ανοίξει τα εβραίικα μαγαζιά από πίσω και τα άδειαζαν. Δηλαδή διάφοροι κάτοικοι της οδού Κλεισούρας άδειαζαν τα μαγαζιά της Ιουστινιανού. Και έβλεπες κρεβάτια, μπουφέδες, ντουλάπες, καναπέδες, κομοδίνα, να ανεβαίνουν με σκοινιά σε δεύτερα και τρίτα πατώματα, που βέβαια δεν φαίνονταν από το δρόμο. Όλα αυτά μέσα σε φοβερή βιασύνη και σε αγωνιώδεις κινήσεις. Σε λίγες μέρες, οι Γερμανοί μοίρασαν τα μαγαζιά σε διαφόρους τύπους, που ίσως μπορεί να φαντασθεί κανείς πώς τους διάλεξαν. Αλλά τα μαγαζιά βρέθηκαν άδεια και αυτό ήταν μια καλή, αν και η μόνη, τιμωρία τους.”

”....μόλις ξαναβρέθηκα στην περιοχή της μεγάλης πλατείας άρχισα να ξαναμπαίνω στο κλίμα. Όσο πλησίαζα τόσο καταλάβαινα, ότι είχε γίνει διαρπαγή — γιάγμα. Άλλωστε, κάτι τελευταίοι κακομοίρηδες ακόμη σέρναν μπαούλα και ντιβάνια και αδειανά συρτάρια μέσα στα χώματα. Και κάτι χοντρούς τόμους βιβλίων δερματόδετους. Στο σπίτι μας η εξώπορτα διπλανοιγμένη, παραγεμίσματα από στρώματα, χαρτιά και σκουπίδια στις σκάλες. Το διαμέρισμα των Εβραίων ορθάνοιχτο και σαφώς λεηλατημένο. Δεν είχε σχεδόν τίποτε μέσα. Σκουπίδια, βέβαια, άφθονα στο πάτωμα, και σκισμένα βιβλία στο μπάνιο. Αυτά ήταν το μόνο πράγμα που με συγκίνησε. Στην κουζίνα τα πλακάκια του τζακιού ξηλωμένα, προφανώς για τον κρυμμένο «θησαυρό» και στη γωνιά του δωματίου ένα μονό κρεβάτι με σπασμένες μερικές σούστες. Στο κρεβάτι αυτό, που το ανεβάσαμε σε λίγο, κοιμόμουν ώσπου έγινα μεγάλος.

Στην αρχή νομίζαμε πως τους Εβραίους τους φορτώνουν αμέσως στα τρένα. Ύστερα μάθαμε ότι τους στοιβάζουν στο σταθμό, στον πανάθλιο συνοικισμό του βαρόνου Χιρς, που τον είχαν περιφράξει με βαριά συρματοπλέγματα, από τα οποία μερικά σώζονται ακόμα μέχρι σήμερα. Από κει τους παίρναν ομάδες ομάδες και τους στέλναν με εμπορικά κατάκλειστα τρένα προς τα πάνω. Άλλωστε, γρήγορα μάθαμε τα πράγματα από πρώτο χέρι.

Ο πατέρας μου ήταν μηχανοδηγός, οδηγούσε τρένα. ... Ένα βράδυ, αργά, γύρισε ιδιαίτερα φαρμακωμένος. Είχε οδηγήσει ένα τρένο με Εβραίους μέχρι τη Νις. «Μεγάλο κακό γίνεται με τους Εβραίους» έλεγε. «Τους πηγαίνουν με εμπορικά βαγόνια κατάκλειστα, χωρίς τροφή και νερό. Ακόμα και χωρίς αέρα. Οι Γερμανοί μας αναγκάζουν να σταματούμε το τρένο μέσα στις ερημιές, για να γίνει το ξάφρισμα. Μέσα από τα βαγόνια κλωτσάνε και φωνάζουν. Δεν είναι μόνο για νερό και αέρα, αλλά και για να βγάλουν τους πεθαμένους. Έβγαλαν από ένα βαγόνι ένα παιδάκι σαν το Λάκη μας», είπε και χάιδεψε τον αδελφό μου. Απάνω σ’ αυτό τον έπιασαν τα κλάματα. Τρανταχτά κλάματα με λυγμούς. «Οι Γερμανοί δεν μπορούν να περπατήσουν από τα ρολόγια, τα βραχιόλια και τα περιδέραια, που μαζεύουν με το πιστόλι στο χέρι. Μου πέταξαν και μένα αυτά, στον λοκφύρερ». Ήταν κάτι άχρηστα ρολόγια, που δε δουλεύαν και ίσως να τα έχω ακόμα κάπου.

Έκανε και άλλα τέτοια τρένα αργότερα με την ίδια πάντα σύγχυση. Μας μιλούσε με φρίκη για την κόλαση του στρατοπέδου του σταθμού. Οι Γερμανοί είχαν βάλει άγριο χέρι στις γυναίκες. Οι Εβραίοι του Σταθμού είχαν καταρρακωθεί. Η πείνα, η βρόμα, οι αρρώστιες, οι κτηνωδίες. Τώρα διαβάζουμε πως οι Εβραίοι της Ελλάδας έφταναν ιδιαίτερα αδυνατισμένοι και οδηγούνταν οι περισσότεροι κατευθείαν στους φούρνους ... Από τους Εβραίους του σπιτιού μας κανένας δε γύρισε. Πάει και η παχουλή κυρία Σιντώ, πάει κι ο μικρός Ίνο, πάει και το κοκκινομάλλικο κορίτσι. Αλλά κι από τη γειτονιά ελάχιστοι γύρισαν. Και πολύ τσακισμένοι. Έφταναν ένας ένας σιωπηλοί και ταπεινοί, έπαιρναν το σπίτι τους, αν μπορούσαν, και ξανάπιαναν τη δουλειά τους.”

Η υπέροχη αλμπουμίνα του Paul Zepdji (Bogos Zepçi) της δεκαετίας του 1890 σε καλή ανάλυση, ανήκει στην συλλογή του Pierre de Gigord και περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Catherine Pinguet επιμελήτριας της έκθεσης “Salonique Jerusalem des Balkans” που παρουσιάζεται στο Musée D'art et d'histoire du Judaïsme στο Παρίσι.

Η γνωστή καδραρισμένη αλμπουμίνα, από το Πανεπιστημιακό Αρχείο της Κωνσταντινούπολης στα σχόλια.

Αλέξανδος Σαββόπουλος

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid022Gp9FoUqDJLCChiVrdm1LXE9fQYZsXxZRAbiFu79jL1TM5EmqxLYeHSTH5go4kFbl?_rdc=1&_rdr

Η ελαφρά ταλαιπωρημένη αλμπουμίνα του Paul Zepdji, από το Πανεπιστημιακό Αρχείο της Κωνσταντινούπολης.

Το 1955 περίπου. Αριστερα η οβάλ πολυκατοικία (1952), πάνω στο πάρκο Τσιρογιάννη. Οβάλ λόγω του στρογγυλεμένου κυκλικού σχήματος της πλευράς προς τον Λευκό Πύργο, πολεοδομική υπόδειξη σαν ένδειξη σεβασμού προς το μνημείο.

Από το αφιέρωμα στον καθηγητή Ιωάννη Γ. Γρατσιάτο και στην υφηγήτρια Μαρία Μαρκέτου. https://archive.saloni.ca/1988

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02pjaBxdZkjLvk5nsGWsHZdFXobrEcwhsDsFeLJWoHRjCgAoTmspR2uqcr3SkM99c5l?_rdc=1&_rdr

Αλκαζάρ. Το πρώην τζαμί Χαμζά Μπέη, τότε κινηματογράφος για τον ναζιστικό στρατό.

Αριστερά πολυσύχναστος καφενές με φυσικές σκιές για τους πελάτες, πίσω το κτίριο του Καραβάν Σαράϊ, μισοτελειωμένο από το 1934.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02uLhcJMeVXNc9UAnD3R5nTYMnUXuTR4m9V2KisMYeZimKztwFfZfTD7avQV55ETefl?_rdc=1&_rdr

Το σπίτι της γιαγιάς

Αναζήτηση από τη Melina Gemistaris στην ομόθεμη ομάδα Π.Φ.Θ. για το πού βρισκόταν το σπίτι της γιαγιάς της στην άνω Πόλη (Σεπτέμβριος 2023).

Αντιγραφή: Melina Gemistaris

“Ξέρει κανείς πού είναι αυτό στην Άνω Πόλη; Ήταν το «σπίτι» της γιαγιάς μου. Το σπίτι ήταν κόντρα σε «βράχο». Έχουν περάσει πάνω από 45 χρόνια από την τελευταία φορά που ήμουν εκεί και δεν μπορώ να θυμηθώ τίποτα...”

Ο εντοπισμός δεν ήταν δύσκολος αφού τα σπίτια περιμετρικά της άνω Πόλης κόντρα σε βράχο όπως η ίδια περιγράφει είναι ελάχιστα. Βρέθηκε στη συνοικία της Ευαγγελίστριας στην οδό Άνω Σκαλάκια, ένας δρόμος άγνωστος για τους Θεσσαλονικείς αφού οφείλεις να έχεις κάποιο λόγο για να βρίσκεσαι εκεί.

Το ερώτημα με τη φωτογραφία βρίσκεται στα σχόλια: https://www.facebook.com/photo?fbid=6907430069270004&set=gm.10159644045674599&idorvanity=8080169598

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0Qv4nx74tHfZ5fooMEbSqUygVdJdWdVMHnWQg8hfibFLhRW2R1gErpSa5oy1Z87Gpl?_rdc=1&_rdr Σήμερα στην οδό Άνω Σκαλάκια.

Εθνικής Αμύνης ψηλά στο ξηλωμένο Σιντριβάνι. Το κτίριο γραφείων της ΕΥΑΘ, τότε ΟΥΘ, σκαμμένο στα θεμέλια. Εγνατία 127. Οικόπεδο 250 τ.μ. θα κατασκευαστεί το 1968-70. Σήμερα το πρόσφατα ανακατασκευασμένο βιοκλιματικό κτίριο είναι μια ευχάριστη θετική έκπληξη.

Στην γωνία της Μελενίκου πάνω στην Εγνατία απέναντι από τον ΟΥΘ ο θερινός κινηματογράφος “Χαρίλαος” (με ερωτηματικό για το όνομα του εκείνην την εποχή).

Οι διαδηλώσεις ήταν καθημερινές παρά το κατασταλτικό και βίαιο μετεμφυλιακό κράτος και τις απαγορεύσεις . Η ριζοσπαστικοποίηση του φοιτητικού κινήματος είχε κύριο αίτημα το “15% για την Παιδεία”.

Η ανάπτυξη κινημάτων στα 60ς συνοδεύτηκε από άνθηση στο χώρο των εκδόσεων, των περιοδικών, του κινηματογράφου – θεάτρου και της μουσικής σκηνής. Βρήκαν έκφραση διαφορετικά άτομα και ομάδες μέχρι να επιβληθεί η χούντα του 1967.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0214NbM5gCQv9TxJaPxsAAvRVVYvSLmxYx8VAUU2syzTDTTFNNoaTZrfGXDabbr7grl?_rdc=1&_rdr

Η περιοχή σήμερα. Το πρόσφατα ανακατασκευασμένο βιοκλιματικό κτίριο της ΕΥΑΘ.

O “Κελλάριος Όρμος”. Μπροστά στους Αλευρόμυλους Αλλατίνι και παραλιακά προς τα αριστερά, 1917.

Η λήψη από την βίλα Αλλατίνι, τότε Νοσοκομείο. Μπροστά της η βίλα Μορπούργο (1906 σχέδια Vitaliano Poselli).

Φωτογραφία από Delcampe.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02D2QM531xCma7ZryocDjsDrSCky15fLEup8hr6ZiNezftCG9uugteyz6kHPVVMg1xl?_rdc=1&_rdr

Η κατοικία Άθωνος 39 & Ελευσίνος 5 στην Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης (φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 1982)

Η κατοικία κατασκευασμένη μάλλον κατά τον 19ο αιώνα, βρισκόταν μέχρι τις αρχές του αιώνα στη συμβολή των οδών Άθωνος 39 & Ελευσίνος 5 και χαρακτηριζόταν από τη διάταξη των παραθύρων του ορόφου σε σειρά. Στις φωτογραφίες εκτός από την κατοικία φαίνονται η πόρτα της αυλής καθώς και το ρόπτρο.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0d51xxKt6uvFxfpZ1hnchckCBHCUtG3Rj7fYjnnBXvEvgUai25Z8fNWBoCFddbUmEl?_rdc=1&_rdr

1920 – 1934. Βασ. Γεωργίου 19 μέχρι το 31. Πέντε (5) ξενοδοχεία ήταν μέρη του πρώην κτιρίου διαμερισμάτων του Ισλαχανέ. “Βικτώρια” στο 19, “Όλυμπος Παλλάς” στο 21, “Βόσπορος” στο 23, “Παλλάς” στο 27 και “Σπλέντιτ Παλλάς” στο 31. Όλα Α΄ Κατηγορίας.

Το ξενοδοχείο “Ίλιον” του Ιωάννη Τσάμη. Βασ. Γεωργίου 22. Στο γνωστό μας κτίριο του πρώην Ωδείου ακόμα ένα ξενοδοχείο. Απέναντι από τα άλλα 5. Σε φωτογραφία του 1924, τώρα που γνωρίζουμε το όνομα του, διαβάζεται εύκολα και η πινακίδα του.

Με την πυρκαγιά του 1917 τα περισσότερα ξενοδοχεία είχαν καταστραφεί. Υπήρχε τεράστια ανάγκη για εύρεση χώρων φιλοξενίας των επισκεπτών της πόλης. Η αυτόματη επιλογή ήταν να νοικιαστούν τα αρχοντικά “των εξοχών” στην Ανατολική Θεσσαλονίκη.

Η Βασ. Γεωργίου τότε ξεκινούσε την αρίθμηση της από τον Λευκό Πύργο. Το τεράστιο κτίριο ενοικιαζομένων δωματίων του Ισλαχανέ είχε περάσει μετά το 1913 στο ελληνικό δημόσιο. Μισθώθηκε στα 5 ξενοδοχεία που αναφέραμε, μέσα στο σημερινό πάρκο της ΧΑΝΘ. Όπως φαίνεται από τις διευθύνσεις των ξενοδοχείων το κτίριο κάλυπτε επτά (7) διευθύνσεις. Βασ. Γεωργίου 19 μέχρι το 31. Κατεδαφίστηκε το 1934. Μετά το 1930 μέχρι το 1933 τα ξενοδοχεία είχαν ήδη αποχωρήσει, κάποια από τα ενοικιαζόμενα έγιναν για 2-3 χρόνια οίκοι ανοχής. Το 1934-35 έγινε η διαμόρφωση του πάρκου όπως το ξέρουμε σήμερα.

Η χρήση των πρώην ενοικιαζομένων διαμερισμάτων του Ισλαχανέ ήταν σχετικά άγνωστη. Καταγραμμένη με ελλείψεις στην ως τώρα έρευνα. Πηγή πληροφοριών οδηγός της πόλης του 1925 και εφημερίδα της ίδιας εποχής.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02by8LEqYUsJ9jjFSvG3ky7FFfpvfNFeyGcpZDjBZTe8Ax1BWv7tv15fB8jc3G8LmXl?_rdc=1&_rdr

1920 – 1934. Βασ. Γεωργίου 19 μέχρι το 31. Πέντε (5) ξενοδοχεία μέρη του πρώην κτιρίου διαμερισμάτων του Ισλαχανέ. Εδώ φαίνονται και οι πινακίδες τους.

“Βικτώρια” στο 19, “Όλυμπος Παλλάς” στο 21, “Βόσπορος” στο 23, “Παλλάς” στο 27 και “Σπλέντιτ Παλλάς” στο 31. Όλα Α΄ Κατηγορίας.

Η Βασ. Γεωργίου τότε ξεκινούσε την αρίθμηση της από τον Λευκό Πύργο.

1933-34. Σημειωμένη η πίσω πλευρά του κτιρίου ενοικιαζομένων διαμερισμάτων του Ισλαχανέ. Μετά το 1913 στην κατοχή του ελληνικού δημοσιου. Μισθώθηκε σε 5 ξενοδοχεία.

Το πάρκο της ΧΑΝΘ είχε αρχίζει να “καθαρίζει” από τις παράγκες.

1933. Η Βασ. Γεωργίου τότε ξεκινούσε την αρίθμηση της από τον Λευκό Πύργο.

Αριστερά το κτίριο ενοικιαζομένων δωματίων του Ισλαχανέ ιδιοκτησία του Δημοσίου από το 1913. Καταλάμβανε τον χώρο από Βασ. Γεωργίου 19 μέχρι 31.

“Βικτώρια” στο 19, “Όλυμπος Παλλάς” στο 21, “Βόσπορος” στο 23, “Παλλάς” στο 27 και “Σπλέντιτ Παλλάς” στο 31. Όλα ξενοδοχεία Α΄ Κατηγορίας.

Η χρήση των πρώην ενοικιαζομένων διαμερισμάτων του Ισλαχανέ ήταν σχετικά άγνωστη. Καταγραμμένη με ελλείψεις στην ως τώρα έρευνα. Πηγή πληροφοριών εδώ οδηγός της πόλης του 1925 και εφημερίδα της ίδιας εποχής.

Το ξενοδοχείο “Ίλιον” του Ιωάννη Τσάμη. Βασ. Γεωργίου 22. Στο γνωστό μας κτίριο του πρώην Ωδείου (Οικία Μισραχή). Απέναντι από τα άλλα 5 ξενοδοχεία που είδαμε.

Σε φωτογραφία του 1924, τώρα που γνωρίζουμε το όνομα του, διαβάζεται εύκολα και η πινακίδα του.

Νέα τοποθέτηση για την φωτογραφία του στρατιώτη σε ερείπια

Η φωτογραφία που αναρτήθηκε τον Ιούλιο του 2020 στην ομάδα Π.Φ.Θ. από τον Βασίλη Σεραφίδη, με ερώτημα την τοποθέτησή της στην παλιά ρυμοτομία, αρχικά θεωρήθηκε ότι τραβήχτηκε στη συμβολή των οδών Αγίας Σοφίας με Ισαύρων. Η υπόθεση βασίστηκε στην ομοιότητα με τους μιναρέδες των ναών Αγίας Σοφίας και Αχειροποιήτου.

Ωστόσο, μετά από λεπτομερή έρευνα, αποδείχθηκε ότι η αρχική τοποθέτηση δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένη.

Η σωστή τοποθεσία:

Ο φωτογράφος στέκεται στη διασταύρωση των καταργημένων οδών Βασιλείου Βουλγαροκτόνου και παλαιάς Π.Π. Γερμανού, κοιτάζοντας προς Βορειοανατολικά. Με τα σημερινά δεδομένα, η τοποθεσία αντιστοιχεί στη γωνία Προξένου Κορομηλά με Μοργκεντάου, απέναντι από τα νούμερα 6 και 8.

Στοιχεία που βοήθησαν στην αναγνώριση:

· Πρώτο δρομάκι δεξιά: Ενώ δύσκολα διακρίνεται λόγω των ερειπίων, ο φανοστάτης αποκαλύπτει την ύπαρξη της καταργημένης οδού Μωραΐτου, που σήμερα ονομάζεται Λώρη Μαργαρίτη.

· Μιναρέδες: Ο πρώτος μιναρές που μισοφαίνεται ανήκει στο τέμενος Kara Ali, που βρισκόταν περίπου στη θέση του κινηματογράφου Ηλύσια. Ο δεύτερος μιναρές, στο βάθος, ανήκει στο τέμενος Akce Mescid, στη σημερινή οδό Δημητρίου Γούναρη.

Στάθης Ασλανίδης

Ενημερωμένο link της πηγής: https://theangus.rpc.ox.ac.uk/?media-bank-object=soldier-in-ruins&fbclid=IwAR1Q1RutD97DpOsI7765HNGjU0DlzW8Iunkf56T-ZisxOCvJWRf0Qy03gGY

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0HC5tP4E4baQD62zHKHGqdP12M6zUvWSSyd21e4zgGCpjSN9VHkTws96NEfixxoxhl?_rdc=1&_rdr

Η σύγκριση, μέσα από τη θάλασσα από την ίδια γωνία λήψης.