Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Το χρονικό του σεισμού της 20 Ιουνίου 1978, από δημοσίευση του Τμήματος της Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ, το 1979

Νίκανδρος Καστανίδης

-Η υποκατάσταση του κράτους από τους πολίτες στο χώρο της μοιραίας πολυκατοικίας. Τι θα γινόταν αν το κακό έπαιρνε έκταση;

-Κανείς δεν πείστηκε, ότι προσπάθεια διάσωσης των επιζώντων της μοιραίας πολυκατοικίας έγινε με τα σωστά μέσα.

-Βασ. Ηρακλείου με Καρ. Ντηλ

-Τα μνημεία της πόλης. Άντεξαν στη φθορά τόσων αιώνων, όχι όμως στη φοβερή δύναμη του σεισμού (Ροτόντα).

-Εργοστάσιο Τιτάν με εμφανείς τις ζημιές στις δύο καμινάδες.

-Η «φυγή». Φυσιολογική αντίδραση ενός πληθυσμού που αισθάνεται εγκαταλειμμένος.

-Από τις περιοχές που κτυπήθηκαν θανάσιμα: αγορές Βλάλη-Βατκιώτη.

-Η οδός Βασ. Σοφίας έρημη κι αποκλεισμένη από το φόβο κατάρρευσης των δύο πολυκατοικιών.

– Το ρήγμα του σεισμού στο χωριό Στιβος στην περιοχή Λαγκαδά.

-Ο φόβος της πολυκατοικίας που έπεσε οδήγησε του Θεσσαλονικείς στην ασφάλεια των σκηνών.

-Μια άλλη χαρακτηριστική εικόνα της «συνύπαρξης» των σκηνών με τις οικοδομές

-Σκηνές ακόμη και στην πλατεία Βαρδαρίου. Ανοιχτωσία, αλλά και καυσαέριο σε μεγάλη ποσότητα…

-Ο καταυλισμός του πανεπιστημίου. Στήθηκε ο καλύτερα οργανωμένος. Έργο των φοιτητών που εκτιμήθηκε.

-Νέες συνθήκες ζωής και νέοι τρόποι…

-Η πόλη εγκαταλειμμένη στο έλεος του σεισμού. Ήσυχη, υγιεινή και παρ’ όλα αυτά απωθεί…

-Ο χαρακτηρισμός των κτιρίων.

-Η προστασία των μνημείων της πόλης

-Για μερικά κτίρια ο σεισμός υπήρξε η χαριστική βολή.

-Συνέντευξη τύπο στο Τεχνικό Επιμελητήριο.

-Αυτοψία στις επικίνδυνες οικοδομές της Βασ. Σοφίας

-Η θάλασσα, η παραλία, η πόλη η ερημιά…

-Τραγικές συνθήκες διαβίωσης, αλλά και …χιούμορ

-Ένα κακό δεν έρχεται ποτέ μόνο του. Στις σκηνές μόνοι κι απροστάτευτοι, αλλά και χωρίς νερό…

-Στην ύπαιθρο, αλλά πιο κοντά ο ένας στον άλλο.

-Τα παιδιά ένας κόσμος, που ο «κόσμος των μεγάλων» τα … ξεγελάει με κουκλοθέατρο σ’ ένα από τους καταυλισμούς

-Η “συμβολή» της εκκλησίας. Λιτανεία των εικόνων.

-«Γράψτε στα παλιά σας τα παπούτσια το φόβο. Συνθήματα για το «μεγάλο πανηγύρι» της νύχτας της πανσελήνου…

-Συγκέντρωση-Σταθμός! Όλοι εναντίον ενός: της πανσελήνου. Ο λαός νίκησε! Η πανσέληνος δεν τόλμησε!…

Μετέωρα, 1965. Εκεί που στέκονται τα παιδιά σήμερα είναι η οδός Παπαδιαμάντη 12-14. Πίσω φαίνεται η οδός 40 Εκκλησιών από όπου ανεβαίνει το 35 του ΟΑΣΘ. Στο κενό ανάμεσα στα δύο κτίσματα σήμερα βρίσκεται η πολυκατοικία στον αριθμό 27, και στη θέση του δωματίου με τα τούβλα είναι το πάρκινγκ της πολυκατοικίας.

Πολίχνη, 1964-1965 Ο φωτογράφος βρίσκεται στην Ελπίδος περίπου στον αριθμό 91, ή μάλλον μεταξύ του 91 και της στάσης του ΟΑΣΘ που υπάρχει λίγο πιο κάτω. Πίσω όμως φαίνεται η περιοχή της Φιλίππου και στην κορυφή του λόφου το δασάκι.

Έστω κατά προσέγγιση, το βέλος δείχνει την σημερινή εικόνα της περιοχής που καλύπτει η αρχική φωτογραφία, μέχρι το «Άλσος Μετεώρων», όπως αποκαλείται επίσημα.

Φωτογραφία και σχόλιο του Basil Sakellarides:

Η φωτογραφία αυτή δείχνει προς τα Μετέωρα (επάνω δεξιά) ενω προς τα αριστερά δείχνει προς Πολίχνη. Την τράβηξα το 1988 από την Ελπίδος 64, πολύ κοντά στο σημείο που τραβήχθηκε το κοριτσάκι στην ασπρόμαυρη φωτογραφία. Η επόμενη φωτογραφία που είναι συνέχεια αυτής και δείχνει προς Πολίχνη. Το 1988 είχε χιονίσει πολύ.

Φωτογραφία και σχόλιο του Basil Sakellarides:

Η φωτογραφία αυτή είναι συνέχεια της προηγούμενης και δείχνει προς Πολίχνη. Την τράβηξα το 1988 από την Ελπίδος 64, πολύ κοντά στο σημείο που τραβήχθηκε το κοριτσάκι στην ασπρόμαυρη φωτογραφία. Το 1988 είχε χιονίσει πολύ.

Όταν το 12 περνούσε από την Σβώλου (πρώην Πρ. Νικολάου)

Το 12 κατάφερε να περάσει την Σβώλου και τώρα προσπαθεί να ελιχθεί γύρω από την Αγ. Σοφία.

Το 15 κάνει σλάλομ στην Ερμού

Το 15 κατάφερε να φτάσει στην Π. Μελά – bonus ο παλιός ιστός του ΟΑΣΘ.

Από τον οδηγό του ΟΑΣΘ του 1986 οι λεωφορειακές γραμμές που περνούσαν από Κεραμοπούλου και Ερμού-Κιγκ

Ιούνιος του 1960: Γυμναστικές επιδείξεις στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Πολίχνης. Πίσω από τα παιδιά είναι η οδός Σχολείου 4 ως 10 και πιο πέρα το κενό. Μπροστά τους, αθέατο σ’ εμάς, το κτίριο του σχολείου που σήμερα εκεί στεγάζεται το 1ο Γυμνάσιο Πολίχνης.

Από την ιστοσελίδα του 1ου Γυμνασίου Πολίχνης, [http://1gym-polichn.thess.sch.gr] μαθαίνουμε ότι «το γνωστό “παλιό πέτρινο” Δημοτικό Πολίχνης ή “Κοινόν σχολείον Καρά-ισίν”, επί των σημερινών οδών Σταδίου και Σχολείου 1, ιδρύθηκε το 1919-1920. Ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε το 1930 με πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και υπ. Παιδείας τον Γεώργιο Παπανδρέου».

Από το αρχείο της οικογένειας Γκουτζαμάνη, και από το βιβλίο των Γ. Αναστασιάδη-Ε. Χεκίμογλου “Η διαδρομή της μνήμης” μια ματιά σε δυο σπίτια που δεν υπάρχουν. Απέναντι στο βάθος η μεσοπολεμική πολυκατοικία στο σημερίνό 32 της Αγ. Σοφίας, ενώ δεξιά, το σπίτι που υπήρχε Αγ. Θεοδώρας 10 σήμερα.

H βίλα Αλλατίνι κατά τη διάρκεια του Α’ΠΠ είχε μετατραπεί -και αυτή- σε νοσοκομείο. Μετά το 1912, η ιδιοκτησία της είχε περάσει από το οθωμανικό Γ’ Σώμα Στρατού στον Ελληνικό Στρατό. Το νοσοκομείο όμως δεν φαίνεται να ήταν ελληνικό.

Το 1918, ο Οπερατέρ Τ (Paul Dubray) του Γαλλικού Φωτογραφικού Τομέα αποτυπώνει έξι εικόνες από το εσωτερικό και το εξωτερικό της. Μας παραδίδονται από το pop.culture.gouv.fr με κωδικούς από το APOR145978 ως το APOR145983. Στην περιγραφή του κτιρίου σημειώνεται: Νοσοκομείο Αλλατίνι (πρώην κατοικία του Αβδούλ Χαμίτ).

Την μία, αυτή με το θερμοκήπιο, την είχαμε δει πρόσφατα. Την ξαναβάζουμε στο τέλος για να είναι ολοκληρωμένη η συλλογή.

Μάρα Νικοπούλου Άποψη της εισόδου.

Η πίσω πλευρά.

Θάλαμος αξιωματικών.

Η τραπεζαρία. Δεν ξέρουμε αν επρόκειτο για κάποιο πιο επίσημο δείπνο, ή έτσι ήταν καθημερινά, πάντως στα τραπέζια φιγουράρουν αρκετά μπουκάλια κρασί.

Το αναγνωστήριο.

Η σέρα που είχαμε ξαναδεί. Μία γλάστρα σαν αυτές που βρίσκονται μπροστά αριστερά (αμαρυλλίδα ίσως; ) είδαμε και στην φωτό του θαλάμου των αξιωματικών.

Ο Ανδρέας Παπασπυρόπουλος παντρεύτηκε τη Χλόη Γρατσιάτου, κόρη του Γεωργίου Γρατσιάτου, καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Παν. Θεσσαλονίκης, ετεροθαλούς αδελφής του Ιωάννη Γρατσιάτου, επιμελητού (κι αργότερα καθηγητή) της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Παν. Θεσσαλονίκης κι ανιψιάς της Μαρίας Μαρκέτου, επιμελήτριας (κι αργότερα καθηγήτριας) της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Παν. Θεσσαλονίκης .

Γεννήθηκε στην περιοχή της Κορίνθου και σπούδασε Μαθηματικά στο Παν. της Αθήνας, την περίοδο 1919-1924. Διορίστηκε το 1926 στο Γ’ Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης όπου παρέμεινε μέχρι και την ακαδ. χρονιά 1931-32. Την περίοδο αυτή, έκανε μαθήματα και στο Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης, όταν διευθυντής ήταν ο Μ. Κουντουράς. Κι απ’ όσο φαίνεται από επώνυμη ομαδική δημοσίευση στη Μακεδονία, το 1928, ήταν με το μέρος του Κουντουρά. Έγραψε, το 1932, το σχολικό βιβλίο της Πρακτικής Γεωμετρίας για τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας μέχρι το 1937 και πιθανότατα διατηρήθηκε ως επίσημο σχολικό βιβλίο και τη δεκαετία του 1940. Το 1934, δημοσίευσε το βιβλιαράκι: Οι γεωμετρικοί τύποι ευρισκόμενοι γεωμετρικώς. Και το 1938, δημοσίευσε το βιβλίο: Εισαγωγή εις την μη Ευκλείδειον Γεωμετρίαν, το οποίο είναι το πρώτο ολοκληρωμένο βιβλίο της Θεωρίας της μη Ευκλείδειας Γεωμετρίας, στα Ελληνικά. Από τη Θεσσαλονίκη μετατέθηκε στην Αθήνα και έδειξε ενδιαφέρον για τα επαγγελματικά και συνδικαλιστικά θέματα των λειτουργών μαθηματικών της Μέσης Εκπαίδευσης. Είναι πολύ χαρακτηριστική η αναγγελία του, το 1932, στην Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία για την ίδρυση Συνδέσμου Μαθηματικών Μέσης Εκπαίδευσης που να αποβλέπει στις επιστημονικές και επαγγελματικές ανάγκες των μαθηματικών της Μέσης Εκπαίδευσης. Στην ίδια κατεύθυνση δραστηριοποιήθηκε δυναμικά και στο πλαίσιο της Ομοσπονδίας Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης. Για τη δυναμική του τη δεκαετία του 1930 είναι αξιοσημείωτη η πληροφορία του Κ. Τομανά: «Ο Ανδρέας Παπασπυρόπουλος μετατέθηκε το 1936 στην Αθήνα κι εκεί ανέπτυξε πλούσια δράση στις γραμμές του Αντιδικτατορικού Μετώπου των Δημοσίων Υπαλλήλων. Συνελήφθει, κλείστηκε στα μπουντρούμια της Ειδικής Ασφάλειας και πέθανε εκεί “από πλευρίτιδα” , όπως ανακοίνωσε η αστυνομία.»

Γ' Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 15/6/1928, σελ.3

Ο Ανδρ. Παπασπυρόπουλος με σπουδάστριες στο Διδασκαλείο Θηλέων της Θεσσαλονίκης την περίοδο του Μ. Κουντουρά

Ο Ανδ. Παπασπυρόπουλος με σπουδάστριες και καθηγητές στο Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης. Στην πρώτη γραμμή των καθήμενων, στη μέση, ο Μ. Κουντουράς.

Έξι φωτογραφίες από το βιβλίο “Αρχιτεκτονική και Παράδοση” σε επιμέλεια του Γ. Χατζηγώγα, 1982. Τα σχόλια σε κάθε φωτογραφία προέρχονται από την έκδοση.

Θόδωρος Νάτσινας

“Απόπειρα προσαρμογής κτιρίου σε ιστορικό περιβάλλον: “πολεμίστρες” στην ταράτσα, αρχαιοπρεπής φωτεινή επιγραφή, ημικυκλικά κουφώματα και προκατασκευασμένος ρουστίκ γύψινος φράκτης. Ταβέρνα απέναντι από το Γεντί Κουλέ στην Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης”.

“Ένα όχημα τραμ, σε νέα χρήση με στέγη από κεραμίδια, αυλή, βεράντα. Παραθαλάσσια κατοικία στην Περαία του νομού Θεσσαλονίκης”.

“Μετατροπή όψης νεοκλασσικού σε στύλ “Las Vegas” με φωτορρυθμικά, νέον, χρώματα και ηλεκτρικά περιστρεφόμενο “γοβάκι” Κατάστημα στην Εγνατία οδό στη Θεσσαλονίκη”

“Ευρω-λαϊκή συνύπαρξη δύο καταστημάτων με παρόμοια κάτοψη και διαφορετικές χρήσεις και όψεις. Ισόγειο στην Εγνατία οδό, στην Θεσσαλονίκη”

“Αυτοκίνητη διώροφη κατοικία διακοπών με τέντες, ντους, εσωτερική σκάλα και βεράντα στην οροφή. Κάπου σε παραλία της Χαλκιδικής”

Στην γωνία Βασ. Ηρακλείου και Καρ. Ντηλ, από την επάνω μεριά σήμερα βρίσκεται μια πολυκατοικία που είναι σχεδόν παρόμοια με αμέσως διπλανές της προς Καρ. Ντηλ, και ανήκουν όλες στον ΟΤΕ. Ο μεσοπόλεμος ήταν διαφορετικός φυσικά.

Στην Αγ. Θεοδώρας προς Καρ. Ντηλ βλέποντας το μεσοπολεμικό τετραώροφο. Με την ευκαιρία μια σπάνια ματιά στα μεσοπολεμικά κτήρια αυτού του δρόμου. Από το οικογ. αρχείο Γκουτζαμάνη, δημοσιευμένη στο βιβλίο των Γ. Αναστασιάδη-Ε. Χεκίμογλου “Η διαδρομή της μνήμης”.

Από κοντά το τετραώροφο, ενώ δίπλα του κτίζεται το πρώτο μέγαρο του ΟΤΕ στον δρόμο. Από το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου Old Salonica