Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Ανεβαίνοντας το δυτικό κομμάτι της Σταγείρων που αρχίζει στο ύψος της Ακροπόλεως 39, με τη βοήθεια φωτογραφιών από τις δεκαετίες ’70 και ’80.

Μάρα Νικοπούλου

Η Σταγείρων, από την αρχή της, από την συλλογή του Θ. Ηλιάδη και παλιά ανάρτηση Χρήστου Καββαδά στις ΠΦΘ. Τότε, ο Αριστόδημος Παπάζογλου είχε σχολιάσει ότι, στο βάθος, δίπλα στην ρίζα του μεγάλου πλάτανου υπήρχε οθωμανική κρήνη που την θυμόταν από τα νεανικά του χρόνια. Δεν υπάρχει καταγεγραμμένη και -απ’ όσο ξέρουμε- ούτε κάποια κοντινή φωτογραφία της.

Στην φωτογραφία του Σωκράτη Ιορδανίδη, που στεκόταν στο ύψος του αριθμ. 3, βλέπουμε καλύτερα την αυλή ενός σπιτιού που κλείνει τον δρόμο, τα σκαλάκια που συνεχίζουν παραπάνω και τον πλάτανο. Ίσως διακρίνεται και το σημείο της κρήνης, δυστυχώς, η χαμηλή ανάλυση δεν βοηθάει. Το 1982, ο κ. Πλάτων Κλεανθίδης εστίασε στο σπίτι που είδαμε και προηγουμένως – και μπορούμε να δούμε ακόμα, καθώς το Σταγείρων 5 έχει κηρυχτεί διατηρητέο. Ενώ επτά χρόνια νωρίτερα, ο Κώστας Καραθανάσης αποτύπωσε και το σπίτι στο νούμερο 8, που έκλεινε τον δρόμο. [Από ανάρτηση Απόστολου Βρεφίδη στις ΠΦΘ] To σπίτι της προηγούμενης φωτογραφίας δεν υπάρχει πια και τα σκαλάκια έχουν ευθυγραμμιστεί με την αρχή του δρόμου. Άγνωστο αν το πλατάνι της φωτό του 2014 είναι κομμάτι του παλιού. Τα παγκάκια αναγκαία για ξεκούραση. Τη θέα τη χαλάει κάπως η άθλια πολυκατοικία στην Ακροπόλεως και το ύψος των νεοπαραδοσιακών. Στο δυτικό πεζοδρόμιο, όμως, διακρίνεται ακόμα το διατηρητέο και κάποια άλλα παλιά σπιτάκια.

Δύο φωτογραφίες από το Μουσείο Ιστορίας του Σικάγο (Chicago History Museum) μας αποκαλύπτουν τμήμα της οδού που δεν γνωρίζαμε. Συγκεκριμένα η πρώτη λήψη έγινε από το μέσο της οδού μεταξύ των οδών Κασσάνδρου με Ολυμπιάδος και η δεύτερη λίγο πιο ψηλά στο ύψος της σημερινής Ολυμπιάδος. Φωτογράφος ο John McCutcheon και η χρονολογία στα 1915–1916 σύμφωνα με την πηγή.

Αναρτήθηκαν παλιότερα από τον Γιάννη Σιδηρόπουλο αταύτιστες στις ΠΦΘ.

Στάθης Ασλανίδης

Μεταξύ Κασσάνδρου και Ολυμπιάδος κοιτάζοντας προς την θάλασσα Στο ύψος της σημερινής Ολυμπιάδος με τη Στεφάνου Δραγούμη. Το απόσπασμα της φωτογραφίας που συσχετίζουμε ανήκει στο ψηφιακό αρχείο του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού (https://www.pop.culture.gouv.fr/) και ταυτίστηκε ως Στεφάνου Δραγούμη πριν μερικές εβδομάδες από τη Μάρα Νικοπούλου από εδώ: https://archive.saloni.ca/1761. Το πεζοδρόμιο, το “κλειστό” σαχνισί στη βάση στήριξης και τα κτήρια που εμφανίζονται είναι μερικά από τα πολλά κοινά σημεία που μπορούμε να εντοπίσουμε. Το απόσπασμα από το σχεδιάγραμμα 48 του 1931 (χαρτογραφικό portal του Δήμου Θεσσαλονίκης) εξηγεί το άνοιγμα που υπάρχει στο αριστερό χέρι του φωτογράφου και μοιάζει με διασταύρωση οδού.

Ο Άγιος Μηνάς λέγεται ότι κάηκε αρκετές φορές. Αρκετοί, μεταξύ αυτών ο Μ. Χατζηιωάννου [Αστυγραφία, 1880, σ.99] και ο Β. Δημητριάδης [Τοπογραφία, σ. 252) τον ταυτίζουν με το Yanik Manastir (Καμένο Μοναστήρι), χωρίς όμως να είναι σίγουρο αν όντως υπήρξε κάποτε μοναστήρι. Ο ναός στην τωρινή του μορφή είναι αυτός που χτίστηκε στα 1852 και δεν κάηκε στην πυρκαγιά του 1917. Έτσι, είναι απορίας άξια η έλλειψη παλιών φωτογραφιών του, πόσω μάλλον που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. To ίδιο βέβαια ισχύει και για τα κομμάτια των δρόμων που τον περικλείουν. Συμπληρώνουμε κάπως το κενό με μερικές αποτυπώσεις από το Πάσχα του 1916. Τα στιγμιότυπα, από γαλλικά ρεπορτάζ του Α’ΠΠ, οφείλονται στο χαρακτηριστικό που έχει ακόμα και τώρα ο ναός: την ιδιαίτερη σημασία που έχει την Μεγάλη Παρασκευή.

Μάρα Νικοπούλου

Η είσοδος επί της Β. Ηρακλείου στολισμένη κατάλληλα για την ημέρα. Η κάμερα στέκεται στο στενάκι που χώριζε την Στοά Σαούλ, αριστερά, από το κτίριο του Ορόσδι Μπακ, δεξιά. [τεκμηρίωση παρακάτω] Αριστερά, ένα τεράστιο πανώ διαφημίζει γραμμόφωνα, με τον διάσημο σκύλο της His Master’s Voice/Gramophone Company Ltd. Απέναντι, δυτικά από την είσοδο, βλέπουμε την ταμπέλα του Υαλοπωλείου Μπενβενίστε & Ασσέο. Ανάμεσα στον κόσμο που έχει μαζευτεί, περνάν χαμάληδες συνεχίζοντας κανονικά τις δουλειές τους. Από τους υπόλοιπους, οι περισσότεροι κοιτάζουν τον φακό.

Η είσοδος από πιο κοντά. Τώρα, σχεδόν εκεί βρίσκεται το ‘νέο’ (1938) καμπαναριό που τότε βρισκόταν στη νότια πλευρά, όπως είχαμε δει σε παλιότερη ανάρτηση του Ν. Καστανίδη [εδώ https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=642010682955235&id=204212503401724 ]

Στην αυλή του ναού, μπροστά απ’ τη δυτική όψη. Τέρμα δεξιά, ο ένας απ’ τους δύο κίονες με τα κορινθιακά κιονόκρανα.

Κι άλλα κιονόκρανα, μάλλον πίσω από το ιερό. Τώρα φυλάσσονται στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας.

«Οι ζητιάνοι της Μεγάλης Παρασκευής», όπως τους αποκαλεί η λεζάντα, μαζεμένοι στα σκαλιά.

Πριν τη φωτιά, μετά τη φωτιά και τώρα… Το τεράστιο (και πολύ σημαντικό οικονομικά) οικοδομικό τετράγωνο σώθηκε. Το πετσόκοψε όμως το νέο ρυμοτομικό, τρώγοντάς του το δυτικό κομμάτι για να περάσει η Ίωνος Δραγούμη. Το βελάκι δείχνει την θέση της εισόδου που βλέπουμε στις φωτό.

Στο κέντρο το ΙΚΑ της Πύλης Αξιού και ο κενός χώρος των δικαστηρίων. Κατω αριστερά διακρίνεται το τέλος της Τσιμισκή πριν την διάνοιξή της. H διασταύρωση που φαίνεται στο πιο κάτω μέρος της φωτογραφίας είναι Πολυτεχνείου με Δωδεκανήσου.

Βαγγέλης Καβάλας

Το Χαμζά Μπέη, ως “αριστούργημα σκοτεινής αιθούσης”: ο κινηματογράφος Αλκαζάρ.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Αυτό που απέμεινε μετά το κλείσιμό του και για πολλά χρόνια να θυμίζει ότι κάποτε εδώ υπήρξε κινηματογράφος

Το Αλκαζάρ πρέπει να άνοιξε την 1-1-1931. Σ' ένα διαφημιστικό της σημείωμα η Μακεδονία (7-1-1931) αναφέρει: Το Αλκαζάρ επιμένει με ταινίες βωβού κινηματογράφου με ορχήστρα 10 ατόμων. Οι ταινίες διαλέγονται ανάμεσα σε πολλές, η ατμόσφαιρα θυμίζει πλούσιο σαλόνι ισπανικού πύργου με διακόσμηση αραβικού στυλ. Μακεδονία 27-1-1928. Ο Αντώνης Θεοδωρίδης από τις στήλες της εφημερίδας καλεί τους υπεύθυνους να “κρημνισθή” το άσχημο τέμενος με την χονδρή εμφάνιση.

Μακεδονία 27-7-1930. Μαθαίνουμε ότι το Χαμζά μπέη πουλήθηκε με την προοπτική να γίνει καπναποθήκη. Εκφράστηκαν αντιρρήσεις, σε κάθε περίπτωση αυτή η προοπτική σε λίγους μήνες ακυρώθηκε.

Οι πρώτες ταινίες που προβλήθηκαν στο Αλκαζάρ.

Το Αλκαζάρ τον καιρό της λειτουργίας του

Από το βιβλίο: “Η χαμένη Εγνατία της Θεσσαλονίκης” των Αναστασιάδη-Χεκίμογλου

Η φωτογραφία συνοδεύεται από απόσπασμα του διηγήματος “Εικόνα δεκακισχιλιοστή” του Τηλέμαχου Αλαβέρα, που και εδώ το παραθέτουμε, λίγο πιο εμπλουτισμένο.

“Πάνω στην Εγνατία, το παλιό σινεμά Αλκαζάρ. δηλαδή το τζαμί, το οποίο νοικιαζόταν χρόνια πολλά για ταινίες δεύτερης προβολής κυρίως, κάτι λίγες εποχές, ίσως και για πρώτης. Όπου γίνονταν πολλά και διάφορα και όπου ακόμα το κτίσμα στηρίζεται με αντηρίδες από τις μέρες του μεγάλου σεισμού, άσε και τα παπουτσάδικα που σφίγγονταν κι αυτά μες στ' αντιστηρίγματα, τ' αντιστύλια και πλάνταζαν το μνημείο...

Το “Αλκαζάρ” δε μετακινήθηκε ποτέ. Μήτε οι σεισμοί το αλλοίωσαν. Οι κάτοικοι της πόλης, ναι. Αυτοί οι συμπολίτες...Και τα χρόνια που ο άνθρωπός μας έζησε, από την Κατοχή βέβαια κι ύστερα, έχει να μαρτυρήσει για τον περιβάλλοντα χώρο περισσότερο, παρά για το ίδιο το κτίσμα. Από την εποχή που παρακολουθούσε τα δυο στη σειρά έργα, άλλοτε με άνεση καθισμένος στα κόντρα-πλακέ καθίσματα κι άλλοτε στις κολόνες του περιστυλίου ορθίως, έφηβος μιας άθλιας εμπειρίας, μιας πανάθλιας ανάγκης για επιβίωση αλλά και εκτίναξη. Έβρισκε εκεί μέσα καταφυγή στα μισοσκόταδα, καθώς οι τοίχοι οι ωχροκίτρινοι αντιφέγγιζαν πίσω από τις σκιές, πίσω απ' το περιστύλιο και μαζί με τις ταινίες παρακολουθούσε πρόσωπα ρουφηγμένα ή απαιτητικά.” Κάποια στιγμή εμφανίστηκαν και τούρκικα φιλμ 1-12-1963 Μακεδονία Η γνωστή φωτογραφία με το αίθριο του τζαμιού ως εσωτερικό του κινηματογράφου. Προφανώς δεν θυμίζει ιδιαίτερα “πλούσιο σαλόνι ισπανικού πύργου με διακόσμηση αραβικού στυλ”. Θα ήταν ενδιαφέρον να ξέραμε πώς ήταν όταν άρχισε να λειτουργεί ως κινηματογράφος. Άρχισε και συνέχισε ως κινηματογράφος έργων πρώτης προβολής για πολλά χρόνια μέχρι το 1972. Το 1972 κάποιοι κινηματογράφοι Α' προβολής άρχισαν να προβάλλουν καθημερινά 2 έργα. Ένας απ' αυτούς ήταν και το Αλκαζάρ. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι τον Φεβρουάριο του 1973.

Εδώ Μακεδονία 25-6-1972 Στις 11-2-1973 το Αλκαζάρ υπάρχει ακόμη σ αυτήν την ενδιάμεση κατηγορία. Την ίδια μέρα διαφημίζεται το πρόγραμμα της επόμενης εβδομάδας. Είναι η εβδομάδα που τελειώνει αυτή η παράδοξη κατάσταση. Η ΑΒ κατηγορία δεν υπάρχει πλέον και το Αλκαζάρ γίνεται κινηματογράφος έργων β' προβολής. Από πρωίας μάλιστα, όπως αναφέρεται στην διαφήμιση. Οι κινηματογράφοι Α' προβολής προβάλλουν ένα μόνο έργο.

Τα έργα της Κυριακής 18-6-1978 δυο μέρες πριν τον σεισμό που διέκοψε την λειτουργία του.

Το 1991

Τέμπερα του Ντίνου Παπασπύρου

Η φωτογραφία αυτή έχει κυκλοφορήσει με το σχόλιο ότι δείχνει τον Ανδρουτσόπουλο και την συνοδεία του μπροστά στο Αλκαζάρ το 1973. Έψαξα να βρω αν το Αλκαζάρ έπαιξε ποτέ αυτόν τον συνδυασμό έργων. Δεν τον βρήκα. Τον Μάρτιο του 74 το “Διεστραμμένο τρίγωνο” προβλήθηκε σε κινηματογράφο Α' προβολής, ενώ τον επόμενο μήνα στο Αλκαζάρ, μόνο που το συνοδευτικό έργο ήταν το “Με λένε Στέλιο”. Κατά τα άλλα δεν βλέπω η μορφή του κτιρίου να θυμίζει το δικό μας Αλκαζάρ.

Η Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού (1903-1990), καθηγήτρια Φυσικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ήταν η πρώτη γυναίκα που ανέβηκε όλη την ακαδημαϊκή ιεραρχία, μέχρι κοσμητόρισσα.

Νίκανδρος Καστανίδης

Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού Γεννήθηκε στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς το 1903. Το 1920 εγγράφηκε στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αθήνας και ως φοιτήτρια, την ακαδημαϊκή χρονιά 1921-1922, ανέλαβε καθήκοντα έκτακτης βοηθού στο εργαστηρίου Φυσικής και από το 1922 μέχρι το 1929 τακτικής βοηθού στο ίδιο εργαστήριο, με πρόταση του καθηγητή Δημητρίου Χόνδρου (1882-1962). Το 1925 πήρε το πτυχίο της, με άριστα. Το 1928 εκπόνηση τη διατριβή της με θέμα «Περί της κατανομής της λαμπρότητας εις αίθριον ουρανόν» και με εισηγητή του Δ. Χόνδρο η οποία αξιολογήθηκε με άριστα. Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο του «Συνδέσμου Ελληνίδων Επιστημόνων». Το 1929 διορίστηκε ως επιμελήτρια στο Εργαστήριο της Φυσικής στο νέο, τότε, Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, όπου προσωρινός διευθυντής ήταν ο Ηλίας Μαριολόπουλος (1900-1991), καθηγητής της Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας (γιατί δεν είχε εκλεγεί ακόμη καθηγητής στη Φυσική). Τα επόμενα, παράλληλα με τα καθήκοντά της στο Εργαστήριο Φυσικής παρακολούθησε μαθήματα προχωρημένης Φυσικής και σχετικά σεμινάρια στο πανεπιστήμιο του Μονάχου, το καλοκαίρι του 1930, συμμετείχε στις δραστηριότητες του Εργαστηρίου Φυσικής του πανεπιστημίου του Tübingen, το 1934 και στο Αστροφυσικό του πανεπιστημίου του Potzdam, το καλοκαίρι του 1936. To 1934 εκπόνησε υφηγεσία στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με θέμα «Περί μιας απλής μεθόδου μετρήσεως χωρητικοτήτων με μεγάλην ακρίβειαν». Το 1939 αναγορεύτηκε υφηγήτρια της Γενικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τον Φεβρουάριο 1943 ορκίστηκε ως εντεταλμένη υφηγήτρια της Γενικής Φυσικής. Από το 1942 δίδασκε Γενική Φυσική στους δευτεροετής και τριτοετής φοιτητές του Φυσικού και Μαθηματικού Τμήματος. Το 1933 εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας το βιβλίο της «Στοιχεία Φυσικής δια την Ε’ τάξιν των Γυμνασίων» το οποίο αποτέλεσε επίσημο σχολικό βιβλίο μέχρι το 1940 τουλάχιστον. Επίσης έγραψε ένα εκλαϊκευτικό τεύχος για τον «Ηχητικό Κινηματογράφο», το 1938, το οποίο συνιστούσε το Υπουργείο Παιδεία για τους μαθητές των Γυμνασίων. Το 1947 παντρεύτηκε τον καθηγητή των Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Όθωνα Πυλαρινό (1903-1990) και εκλέχθηκε στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έκτακτη καθηγήτρια στην έδρα της Φυσικής. Το 1954 εκλέχθηκε τακτική καθηγήτρια Φυσικής, στην ίδια Σχολή. Το 1958 μετονομάστηκε η έδρα της ως Α’ έδρα Φυσικής, όπου παρέμεινε μέχρι την παραίτησή της το 1968 . Την ακαδημαϊκή χρονιά 1958-1959 είχε την ευθύνη της Κοσμητείας της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έφυγε από τη ζωή τον Απρίλιο του 1990. Ο σύζυγος της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού Το σχολικό βιβλίο της Μαρίας Μαρκέτου, που ήταν εγκεκριμένο τη δεκαετία του 1930

Εκλαϊκευμένο βιβλιαράκι της Μαρίας Μαρκέτου, του 1938

Πανεπιστημιακή Φυσική της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού

Πανεπιστημιακή Φυσική της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού

Πανεπιστημιακή Φυσική της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού

Ρωμανού 7, στις αρχές της δεκαετίας του 1940, όπου διέμενε η Μαρία Μαρκέτου το 1939 το 1940, πιθανόν και τα τα επόμενα χρόνια μέχρι το 1947

Ρωμανού 7 λίγο πριν το 1940

Ρωμανού 7 τη δεκαετία του 1960

Αεροφωτογραφία του 1944 όπου σημειώνεται η κατοικία της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινου με το σύζυγό της από το 1948 μέχρι το 1954. Ήταν Πολωνίας 25.

Κεραμοπούλου 7 (παλιότερα Πλατεία Αγ. Σοφίας 7), όπου διέμενε η Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού με το σύζυγό της από το 1954 μέχρι το 1968

Η Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού όταν ήταν κοσμητόρισσα της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Α.Π.Θ. (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 5/12/1959, σελ.4)

Η Μαρία Μαρκέτου-Πυλαρινού όταν ήταν κοσμητόρισσα της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Α.Π.Θ. (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 10/7/1960, σελ.7)

Μια φωτογραφία της Μαρκέτου πιο “ανθρώπινη”, από μια εκδρομή στην Κρήτη το καλοκαίρι του 1957. Δεξιά η Μαρκέτου και αριστερά η μητέρα του Χάρη Βάρβογλη, Σούλα Βάρβογλη (από το οικογενειακό του αρχείο).

Η οικία Κωνσταντίνου Αθανασίου, σήμερα Βασ. Γεωργίου 18 Η πιο παλιά απεικόνισή της που έχουμε τόσο καθαρή, γύρω στα 1930. Η πινακίδα δείχνει την παραλία από την οδό Χατζή

Η φωτογραφία βρίσκεται στο https://basedoc.diplomatie.gouv.fr/

Κτίζεται το 1905, το 1908 την βίλα μετά τον θάνατο του Αθανασίου κληρονομούν οι συγγενείς του. Τελικά καταλήγει σε μια από τις αδελφές του και το 1933 αγοράζεται από τον καπνέμπορο Καραπάλη. (Κολώνας: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών)

Σπύρος Αλευρόπουλος

Σύμφωνα με την λεζάντα στην πηγή Γενικό προξενείο της Γαλλίας. Δεν διακρίνω την σημαία, αλλά υπάρχει και θυρεός στον εξώστη που δείχνει ότι μάλλον πρόκειται για προξενείο.

Ο Κολώνας αναφέρει όμως ότι προξενείο της Γαλλίας επί σειρά ετών ήταν η οικία Βογιατζή, Βασ. Γεωργίου 14 (Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, σ. 210-11) Και αφού την είδαμε το 1930 ας την δούμε και το 1918 σ αυτην την μιση φωτογραφία. Τα κάγκελα αριστερά από την βίλα Γεωργιάδη Και επιστροφή στο μετά. Μεταπολεμκά η βίλα χρησιμοποιήθηκε ως Φρουραρχείο.

Φωτογραφία που αναρτήθηκε στο ebay πριν λίγο καιρό. Στο βάθος φαίνεται ο τρούλος της Μονής Βλατάδων, γνωστό ως Τσαούς Μοναστήρι. Η λήψη της φωτογραφίας έγινε από την μικρή αδιέξοδη οδό της Αγίας Άννης, που συνήθως δεν την βλέπουμε στις φωτογραφίες λόγω της στενότητας και της κλίσης των φωτογραφικών φακών. Υπάρχει σήμερα στην Ακροπόλεως πριν την έξοδο στην Επταπυργίου δίπλα στο καφέ μπαρ Ληθηνόη και εξυπηρετεί την πρόσβαση σε δύο οικίες. Η ονοματοδοσία της φέρεται να είναι αρκετά παλιά αφού αναφέρεται σε οδηγό του 1932.

Στάθης Ασλανίδης

Φωτογραφία από το Delcampe με τον μικρό αδιέξοδο δρόμο της Αγίας Άννης δίπλα στην κρήνη με τον αιωνόβιο πλάτανο που έχουμε δει σε πολλές φωτογραφίες. Με αφορμή την ανάρτηση δύο φωτογραφίες της τελευταίας στιγμής. Η μάντρα και η βλάστηση στη ΒΑ γωνία του μοναστηριού έχουν υψωθεί και δεν επιτρέπουν τη φωτογραφική προσέγγιση του τρούλου. (φωτ.1) Αλλά πάντα υπάρχει τρόπος.(φωτ.2).

Το ξενοδοχείο “Ακροπόλ” στην οδό Ηλ. Τανταλίδη 4.

Στην Εγνατία, λίγο μετά το ξενοδοχείο Βιέννη, ανοίγεται δεξιά ο μικρός δρόμος Ηλία Τανταλίδη. Το μοναδικό μεσοπολεμικό κτίσμα της οδού είναι αυτό το πρώην ξενοδοχείο Ακροπόλ, (σε οδηγό του 1967 αναφέρεται ως Ακρόπολις, Δ΄κατηγορίας). Κατά την κατοχή χρησιμοποιήθηκε από τους ανθρώπους του Δάγκουλα, είναι γνωστό ότι εκεί κατοικούσε ο Στέργιος Τσέλκος, αξιωματικός του Δάγκουλα στο τμήμα Βαρδαρίου. Χρησιμοποιήθηκε ως τόπος ανάκρισης. Πηγή: Βενιανάκης “Δάγκουλας ο δράκος της Θεσσαλονίκης” σ. 62

Η λήψη είναι του 1991 Από το google earth η λήψη είναι του 2011. Ήδη κλειστό από τότε είχε προλάβει κάπως να ανακαινιστεί, τουλάχιστον να αλλάξει χρωματισμούς Στην είσοδο μια ανακοίνωση για την μεταφορά της επιχείρησης. Έχει γίνει και πιο πρόσφατα ανακαίνιση του κτιρίου.. αλλά φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί, όχι να έχει απλά σταματήσει, λήψη 27-11-2021

Η οδός Δημοκρίτου ξεκινά από την κάτω μεριά της Ακροπόλεως, δίπλα στον σημερινό αριθμό 33, και καταλήγει με διάφορα σκαλάκια στην επάνω μεριά της, απέναντι από την Περιάνδρου. Όπως και όλοι οι αντίστοιχοι δρόμοι ανάμεσα στα δύο κομμάτια της Ακροπόλεως, ενδείκνυται για …προπόνηση και προσφέρει εξαιρετική θέα. Η συγκεκριμένη κρύβει και μια έκπληξη.

Μάρα Νικοπούλου

Η πιο γνωστή της εικόνα κυκλοφόρησε και σε καρτ-ποστάλ και έχει τραβηχτεί στις 29/4/1916, σύμφωνα με την πηγή [https://www.pop.culture.gouv.fr ] Βλέπουμε την Δημοκρίτου πάνω από την Κάστορος. Λίγο παραπάνω η αλάνα που υπάρχει ακόμα. Από το ύψος της αλάνας, στρίβει λίγο προς τα ανατολικά, περισσότερο σαν μονοπάτι, και μετά με σκαλάκια στην πάνω μεριά της Ακροπόλεως. Η χάραξη είναι ίδια με την παλιά, αυτό το κομμάτι όμως εμφανίζεται χωρίς όνομα και στον χάρτη του Δημητριάδη και στο χάρτη του 1919. Την ίδια μέρα τραβήχτηκε και αυτή, από την αντίθετη κατεύθυνση. Κι αν στην προηγούμενη πήραμε μια ιδέα για τον κορμό του πλάτανου, εδώ παίρνουμε για το ύψος του. Λίγα μέτρα εκτός πλάνου προς τα δεξιά (δυτικά), είναι η αποκαλούμενη ‘Βρύση των Γύφτων’ και η οδός Ηρακλείου που είδαμε πρόσφατα. Kαι οι δύο λήψεις έγιναν από έναν ακόμα «Οπερατέρ Κ» της Γαλλικής Στρατιάς. Th. Zannettacci, τον αναφέρει η πηγή -άγνωστο αν το επώνυμό του παραπέμπει σε ελληνική ή ιταλική καταγωγή, και πώς προφέρεται. Για το χαμηλότερο κομμάτι του δρόμου έχουμε μόνον αποσπασματικές ματιές από την πολύτιμη καταγραφή της Άνω Πόλης που έκανε ο κ. Πλάτων Κλεανθίδης το 1982. Η Δημοκρίτου στα 1975, πριν «ισιώσει» η Ακροπόλεως, και σήμερα. Στα οθωμανικά χρόνια ανήκε στην συνοικία του Ικί Σεριφιέ (Ταξιάρχες). Ο Β. Δημητριάδης αν και δεν την ονοματίζει στον χάρτη, στην περιγραφή των συνοικιών την αναφέρει ως Daskal. Αναφέρει επίσης ότι εκεί βρίσκονταν δυο μαυσωλεία και ένα μικρό νεκροταφείο [σ. 100] – στο κόκκινο τετράγωνο της σύγχρονης αεροφωτογραφίας, δεξιά. Στην αεροφωτογραφία του 1975, ένα κομμάτι του χώρου φαίνεται καλυμμένο -ίσως προσφυγικά σπιτάκια. Ακόμα επιζούν κάνα δυο, ενώ πριν 7-8 χρόνια, η θεμελίωση του νεοπαραδοσιακού στα ανατολικά του χώρου καθυστέρησε λόγω ευρημάτων. Δεν ξέρω τι ακριβώς βρέθηκε και ποιας περιόδου. Επί της Δημοκρίτου δεν αναφερόταν κάποια κρήνη, κρήνη υπήρχε παραδίπλα. Ωστόσο το πελώριο πλατάνι που είδαμε στις πρώτες φωτογραφίες και μια σειρά από άλλα δέντρα που σηματοδοτούσαν τον δρόμο δεν διψούσαν καθόλου. H ‘φλέβα’ που τα πότιζε είναι ακόμα ζωντανή. Το νερό βγαίνει ακόμα από τον βράχο δίπλα στα σκαλάκια και καταλήγει σε μια σχάρα. Στους κατοίκους των γύρω σπιτιών μάλλον δημιουργεί προβλήματα. Στους περιπατητές δημιουργεί μια ψευδαίσθηση «εκδρομής»...