Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Η πρώτη πύλη που συναντά κάποιος ερχόμενος βόρεια του Δήμου Συκεών προς την πόλη είναι η μικρή “πορτάρα”, το παλαιό ρήγμα (Εσκί Ντελίκ). Τοπόσημο της πύλης, το καφενείο “Μακεδονικό” όπως πολλοί γνωρίζουν και για τους παλιούς της γειτονιάς ο “Όλυμπος” από το όνομα του ιδιοκτήτη. Περνώντας την πύλη, κατηφορίζοντας την οδό Παλαμίδου, συναντάμε την κάθετη οδό Επταπυργίου, τη λεωφόρο στο βόρειο άκρο των τειχών της άνω πόλης. Παρακάτω, την Ευδόξου και την Ηρακλείδου, δρόμοι και στενά της προσφυγιάς. Συνεχίζοντας την Παλαμίδου λίγα μέτρα παρακάτω και λίγο παραπάνω του αιώνα, ο δρόμος ανοίγει ένα μοναδικό πανόραμα της πόλης, ευκαιρία που δεν αφήνει αδιάφορο τον Γάλλο στρατιωτικό που μας προσφέρει μια φωτογραφική γεύση κάποιας άλλης εποχής.

Στάθης Ασλανίδης

Ένα ακόμα βενζινάδικο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, για την συλλογή που είχαμε αρχίσει παλιότερα.

Εδώ βενζινάδικο στην Ερμού, κοντά στην Κ. Ντήλ, φωτογραφία του 1983. Σήμερα στην θέση του λειτουργεί υπόγειος χώρος στάθμευσης.

Η φωτογραφία του George Vellidis, ανάρτηση στις ΠΦΘ το 2019 https://www.facebook.com/groups/oldthessaloniki/posts/10155990169539599

Με βάση τέσσερα τοπογραφικά του 1873, του 1899, του 1914 και του 1923 μπορούμε να δούμε τις διαδοχικές φάσεις του επιβατικού κτιρίου του σταθμού και με τη βοήθεια αυτών να τοποθετήσουμε, σε μια προσεγγιστική χρονολογική σειρά, φωτογραφίες του σταθμού. Ο κτίριο άρχισε να λειτουργεί το 1872 ή 1873, με απλή κάτοψη, ουσιαστικά ένα ορθογώνιο με μικρές προεξοχές στο κέντρο των μεγάλων πλευρών (τοπογραφικό 1873). Στο τοπογραφικό του 1899 φαίνεται ότι απέκτησε μια 1η προσθήκη προς τα δυτικά. Το 1914 υπάρχει μια επέκταση του κεντρικού τμήματος προς την πλατεία μπροστά από τον σταθμό. Τέλος, το 1923 η ανατολική πλευρά έχει μία ή δύο προσθήκες.

(Τα τρία παλιότερα τοπογραφικά είναι τη συλλογής Δ. Καρανταϊδη από το βιβλίο του Γ. Επαμεινώνδα “Θεσσαλονίκη 1863-1873” και αυτό του 1923 προέρχεται από το βιβλίο “Τα τραίνα στο βορειοελλαδικό χώρο” των Δ. Παπαδημητρίου, Χ. Καλεμκερή)

Θόδωρος Νάτσινας

Το κτίριο επιβατών του σταθμού φαίνεται στην πάνω πλευρά της πλατείας του σταθμού, με χρώμα κοκκινο-καφέ στα τρία πρώτα σχέδια.

Δεν έχει βρεθεί φωτογραφία με την αρχική μορφή, του επιβατικού σταθμού. Εδώ διακρίνεται η 1η προσθήκη, δυτικά. Από την κάρτα προκύπτει ότι έχει προστεθεί πριν το 1901 ενώ από το τοπογραφικό πριν το 1899. Διακρίνεται ημισέληνος στον ανατολικό τοίχο του κτιρίου.

Εδώ η ημισέληνος είναι πιο έντονα εμφανής. Η φωτογραφία είναι από την ίδια περίοδο με την προηγούμενη. Σε ιστοσελίδα δημοπρασιών αναφέρθηκε ότι είναι από την περίοδο του πολέμου του 1897 (με επιφύλαξη).

Εδώ φαίνεται η 2η προσθήκη, προς την πλατεία. Χρονολογικά είναι μεταξύ του 1899 και του 1923, ίσως πιο κοντά στην αρχή του αιώνα. Δεν φαίνεται καθόλου ο ανατολικός τοίχος για να ξέρουμε αν είναι πριν ή μετά το 1912.

Εκτός από την 2η προσθήκη υπάρχει και μια 3η, μια πρόχειρη αποθήκη ανατολικά. Υποθέτω ότι είμαστε περίπου στην περίοδο του Α'ΠΠ.

Μετά την 2η και την 3η προσθήκη και 4η επέκταση της αποθήκης ανατολικά πριν το 1918 (η ημερομηνία φαίνεται σε άλλη κάρτα ως ημερομηνία αποστολής)

Μια από τις λίγες φωτογραφίες του σταθμού από άλλη γωνία – δυστυχώς δεν μας δίνει επιπλέον πληροφορίες, εκτός από την ημερομηνία.

Τέλος μία φωτογραφία όπου φαίνεται ότι οι επεκτάσεις στην ανατολική πλευρά έγιναν πιο σοβαρές ή, μήπως η φωτογραφία, έτσι όπως εμφανίζεται, είναι ανεστραμμένη;;;

Πλανόδιοι μανάβηδες στην πλατεία Πλατάνου, στα τέλη της δεκαετίας του 1910, με τον φακό στραμμένο βορειοδυτικά και την οδό Παπαρρηγοπούλου στα δεξιά μας. Με σημερινά δεδομένα θα βρισκόμασταν λίγο πριν από την διασταύρωση των οδών Παραρρηγοπούλου και Μαβίλη (βλ. και https://archive.saloni.ca/1161).

Η φωτογραφία προσφέρεται από γνωστό δημοπρατικό οίκο. Η σύγκριση με το σήμερα στην συνοδευτική φωτογραφία χωρίς περιττά σχόλια..

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Μία ακόμη ψηφίδα, ένα ακόμη κομμάτι του παζλ της χαμένης πόλης συμπληρώνεται σήμερα. Η μικρή οδός Βάσσου, κάθετη στην παλιά Απ. Παύλου, λίγο πριν την Ροτόντα αποκαλύπτεται σε μια λήψη του 1958 (όπως αναφέρεται στην δημοπρασία από την οποία αντλήθηκε). Στο βάθος διακρίνεται τμήμα του τρούλου του Αγ. Παντελεήμονα.

Η πρώτη φωτογραφία, ο αναζητούμενος δρόμος, προέρχεται όπως είπαμε από δημοπρατικό οίκο της πόλης μας, η δεύτερη από το αρχείο Παπαδήμου-Φραγκιά, με φωτογράφο τον Δημ. Παπαδήμου και κωδικό τεκμηρίου DP24.01.168 αποθεμένη στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ). Η λήψη αυτή απέχει χρονικά ελάχιστα από την πρώτη. Τοποθετείται στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Στην τρίτη φωτογραφική συνένωση σημειώνονται τρία σημεία που επέτρεψαν την ταύτιση.

Στάθης Ασλανίδης

Την οδό Παπαρέσκα κοντά στο Επταπύργιο την είχαμε δει, μαζί με την βρύση της εδώ: https://archive.saloni.ca/1833

Σήμερα βλέπουμε και άλλες φωτογραφίες από την μικρή αυτή ανηφορική οδό.

Νίκανδρος Καστανίδης

Η οδός Ποτίδαιας τον Φεβρουάριο του 1917, με τον φακό του Georges Daubourg στραμμένο προς τα ανατολικά, όπου διακρίνεται αχνά ο Πύργος του Τριγωνίου, στη βόρεια άκρη του ανατολικού τείχους. Την οδό Ποτίδαιας με τα χαρακτηριστικά σπιτάκια στην σειρά, την είχαμε δει από την αντίθετη φορά στην ανάρτηση https://archive.saloni.ca/2012

O Georges Daubourg κατετάγει εθελοντικά στον Γαλλικό Στρατό το 1914 σε ηλικία 31 χρονών, κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου. Υπηρέτησε μεταξύ άλλων στο Βαλκανικό μέτωπο και στην Θεσσαλονίκη τραβώντας μια σειρά ιδιαίτερα ενδιαφερουσών φωτογραφιών που αποτυπώνουν με μεγάλη λεπτομέρεια σκηνές και σημεία της πόλης (βλ. ιστότοπο http://14.18.en.orient.free.fr).

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Η οδός Ποτίδαιας τον Φεβρουάριο του 1917, με τον φακό του Georges Daubourg στραμμένο προς τα ανατολικά, όπου διακρίνεται αχνά ο Πύργος του Τριγωνίου, στη βόρεια άκρη του ανατολικού τείχους.

Η οδός Ποτίδαιας το 1982. Φωτογραφία του Νίκου Γιαννακόπουλου από την ανάρτηση https://archive.saloni.ca/902

Η συσχέτιση και ταυτοποίηση των δύο φωτογραφιών της οδού Ποτίδαιας, η πρώτη με τον φακό στραμένο δυτικά προς την Μονή Βλατάδων.

Στην οδό Δημ. Τζαχείλα στην άνοδο για το Γεντί Κουλέ στα χρόνια του πρώτου πολέμου

Μια ενδιαφέρουσα κάρτα ενός χαρακτηριστικού σπιτιού με φωλιά πελαργών στην στέγη, στον οικισμό Τεκελή, βρίσκει το αδερφάκι της με μια δεύτερη κάρτα, της συλλογής ΕΛΙΑ, η οποία απεικονίζει την αντίθετη πλευρά του. Το Τεκελή μετονομάστηκε σε Σίνδο με το ΦΕΚ 55Α στις 15/02/1926. Οι δύο κάρτες με Α/Α 1077 και 1078 έχουν εκδότη την librairie française Θεσσαλονίκης.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Efstathios Aslanidis: Η πληροφορία της μετονομασίας μέσα στο απόσπασμα από το Εθνικό Τυπογραφείο.