Saloni.ca Archive

Η ομάδα έρευνας «Θεσσαλονίκη Χαμένη Πόλη» (ΘΧΠ) έχει τη χαρά να σας ενημερώσει ότι από σήμερα διατίθεται στο Play store της Google ο διαδραστικός χάρτης του saloni.ca για το κινητό σας ως εφαρμογή (app) για να την κατεβάσετε και να συνοδεύει κάθε βήμα σας στην πόλη. Μπορείτε να την κατεβάσετε δωρεάν εδώ: https://play.google.com/store/apps/details?id=ca.saloni.app&pcampaignid=web_share&fbclid=IwY2xjawSQ_5pleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeMRrF8Lt-UEpizKPofZErYMar7A5mMf91X_m21zrVXKLWHtEPxIWSZ4yz4A8_aem_OjHlS3tlvyja3N2Bsm850g

Σας δίνει τη δυνατότητα να περπατήσετε στην Θεσσαλονίκη και να δείτε τις εικόνες «πίσω στον χρόνο» από αυτό που βλέπουν τα μάτια σας, πώς ήταν η πόλη παλιότερα ακριβώς στο σημείο που στέκεστε (με το GPS του κινητού σας), αλλά και τη δυνατότητα να διαβάσετε την ιστορία που σχετίζεται με το σημείο. Το βέλος σε κάθε σημείο δείχνει την κατεύθυνση λήψης, επιτρέποντάς σας να κατανοήσετε τη σχέση της φωτογραφίας με τον σημερινό χώρο.

Η εφαρμογή περιέχει θησαυρισμένη γνώση μέσα από διαφορετικές χρονικές περιόδους από τα τέλη του 19ου αιώνα, δηλαδή πριν την πυρκαγιά του 1917, έως τη μεταπολεμική εποχή. Όπως ακριβώς και στον διαδραστικό χάρτη μας στο https://saloni.ca/, μπορείτε να φιλτράρετε τις εικόνες ανά περίοδο και να ενεργοποιήσετε τον πολεοδομικό χάρτη της πόλης πριν την πυρκαγιά.

Για τον εμπλουτισμό του χάρτη καλούμε κάθε έναν και κάθε μία από εσάς που θεωρεί ότι μπορεί να συμβάλει με λήψεις από σπίτια και γειτονιές για τις οποίες δεν έχουμε υλικό, να συμβάλετε επικοινωνώντας μαζί μας είτε εδώ στο messenger της ΘΧΠ είτε στο hi@saloni.ca.

Σας ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας όλα αυτά τα χρόνια. Διαδώστε όπως μπορείτε και αυτήν την προσπάθεια.

Η εφαρμογή δημιουργήθηκε ως ελεύθερο λογισμικό από τον Πάνο Αλευρόπουλο και τον ευχαριστούμε για τη συνεισφορά του.

Mια αταύτιστη εδώ και πολλά χρόνια βρύση (από δημοπρασία του Delcampe) αποκτά διεύθυνση, χάρη σε μια αποτύπωσή της που βρίσκουμε στο αρχείο Μουτσόπουλου – και μας εκπλήσσει!

Αν και σε περιοχή που έχει φωτογραφηθεί πολύ, ως τώρα έχουμε δει μόνον μία εικόνα της, καθώς δεν φαίνεται να τράβηξε όσο της έπρεπε το βλέμμα των φωτογράφων. Ή μάλλον τα πόδια τους τούς τραβούσαν προς άλλες διαδρομές

Ακροπόλεως 2, λοιπόν, και έτσι δικαιολογούνται και τα νερά που φαίνονται σε κάποιες εικόνες του τέλους της Αγ. Σοφίας.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02xCBXzYaWRmapv4BLv2ZfKDr1kR6GtVD7b3vao9hdzupJay3HtLm2o66XCeG7H3t5l

Zoυμ της (δυστυχώς θολής) φωτό της δημοπρασίας, με πειραγμένο το κοντράστ μήπως φανού κάπως καλύτερα οι λεπτομέρειες… Που είναι ίδιες με το σκίτσο που παρουσιάζεται δεξιά. Όπως στο μεγαλύτερο μέρος του υλικού που βρίσκεται στο υπέροχο Αρχείο Μουτσόπουλου, δεν έχουμε στοιχεία του ποιος/α έκανε την αποτύπωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχουμε ούτε ακριβή χρονολογία, που όμως πρέπει να είναι το πολύ ως το 1962-63. Μακάρι να βρεθεί κάποια αεροφωτογραφία του σημείου μήπως διακρίνουμε κάτι περισσότερο.

Oλόκληρη η φωτογραφία, όπως αλιεύτηκε από το Delcampe. Με μια πρώτη ματιά, η πλούσια βλάστηση οδηγεί στην εξοχή. Η ύπαρξη πεζοδρομίου όμως μάς ξαναφέρνει στην πόλη. Και τώρα που ξέρουμε τη διεύθυνση, καταλαβαίνουμε ότι βλέπουμε τα πλατάνια του Κουλέ Καφέ.

Πάντα είχα την απορία πώς δεν έχουμε δει σε φωτογραφίες ή αναφορές κάποια κρήνη στην περιοχή του Κουλέ Καφέ. Το πιο «κοντινό» είναι το ταξίμ του υδραγωγείου του Χορτιάτη Η-16 που σημειώνει η Έλλη Γκαλά-Γεωργιλά στο «Δρόμοι του Νερού» (σ. 203): ‘Σιδερένια Πύλη κοντά στο Κουλέ Χαμάμ’. Χωρίς όμως να σημειώνει κρήνη. Αυτή συμπληρώνεται τώρα με κόκκινο στο διάγραμμά της.

Ο κ. Ιορδάνης Βλαχόπουλος βελτίωσε μέσω ΤΝ την φωτογραφία, σε σέπια και σε επιχρωματισμένη εκδοχή.

Δύο φωτογραφίες στην γωνία Τσιμισκή με Αριστοτέλους, για να δούμε αφενός την πρώτη μορφή στο γωνιακό της Αριστοτέλους στο 37 αλλά περισσότερο, το διπλανό του, Τσιμισκή 35, την διατηρητέα οικοδομή του 1931.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0GTJcohSGTbvuuBjhooEJsGVAUgp6YPveEMitVmvNEREMWpmCSULk4zz81wGt3eGSl

Το έργο Careless Lady του 1932 είχε βαφτιστεί στα ελληνικά “Παρθένος ζωντοχήρα”. Από τον Απρίλιο στα Διονύσια.

Εδώ φαίνεται πιο καλά το διατηρητέο στην Τσιμισκή 35, ιδιοκτησίας όταν κτίστηκε Νισσίμ Γκελιδί, έργο του Μαξ. Ρούμπενς του 1931.

Τσιμισκή 35. Τα σχέδια του Ρούμπενς, με επεμβατικές διορθώσεις από το Σχέδιο Πόλης.

Ευχαριστώ τον Δημήτρη Κεραμέα που μου έδωσε την αφορμή ν ασχοληθώ με αυτό το όμορφο κτίριο.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 29, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022. https://ikee.lib.auth.gr/record/340591/files/KATSAGELOU_SMARO.pdf

Τσιμισκή 35 όπως κτίστηκε διατηρείται. Το γωνιακό με Αριστοτέλους ψήλωσε κατά 2 ορόφους.

Απέναντι από την Μακεδονικής Αμύνης, από την άλλη μεριά της Ρωμαϊκής αγοράς, την ανατολική, η οδός Αγνώστου Στρατιώτη.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid09UTmKAzd9vUyGYr6wAproYyjBMGdxbqdhBpuztFMrJoqWZNxaqu3qH9M64qPbcmxl

Από την Ολύμπου ψηλά, μέχρι την Φιλίππου συνολικά 6 κτίσματα (στην φωτο 5). Στην κατοχική αυτή φωτογραφία, φαίνονται οι πρώτες χρήσεις γης μετά την πυρκαγιά. Άκτιστο μόνον το οικόπεδο στην Αγν. Στρατιώτη 6, γωνία με Μητσαίων.

Και πάλι κατοχή

Σε πρώτο πλάνο η παλιά Εργατική Εστία. Στο βάθος η Αγνώστου Στρατιώτη με το άνοιγμα της Μητσαίων. Η λήψη πριν το 1953

Η πρώτη πολυκατοικία, μία από τις πρώτες σε ολόκληρη την πλατεία, στον αριθμό 2, με Φιλίππου 37. Κτίστηκε με οικοδομική άδεια του 1953. Υπάρχει και σήμερα.

Ο Γ. Παπαθεοδώρου και οι πολύτιμες λήψεις του στην αρχιτεκτονική μελέτη της πλατείας. 1959-60. Κτισμένη και η πολυκατοικία στη γωνία με Μητσαίων, από το 1954. Να επισημάνουμε ότι το τετραώροφο με Ολύμπου κτισμένο το 1933 υπάρχει ακόμη. Το μοναδικό μεσοπολεμικό αυτού του δρόμου σήμερα.

Περίπου την ίδια εποχή με την ίδια κατάσταση.

Και με προχωρημένες τις εργασίες ανάδειξης της αγοράς.

Λίγο αργότερα κτίζεται η πολυκατοικία στον αριθμό 8.

Το 1968-69 είχε ολοκληρωθεί η αντικατάσταση των παλιών κατοικιών με τις σημερινές πολυκατοικίες.

Η ανάλυση είναι απογοητευτική αλλά όλο και κάτι καταλαβαίνουμε από αυτές τις αεροφωτογραφίες. Κάτω, το 1930 μόλις έχει διανοιχτεί η Μητσαίων (πράσινη γραμμή) και μόνον δύο κτίσματα υπάρχουν στην Αγν. Στρατιώτη. Στον αρ. 10 (μάλλον), και στην γωνία με Φιλίππου. Επάνω 8 χρόνια αργότερα η κατάσταση είναι όπως την γνωρίσαμε με τις κατοχικές φωτογραφίες.

Πρέπει να το έκαναν επίτηδες. Φωτογράφιζαν τους Γερμανούς και δίπλα τα ουρητήρια του Λευκού Πύργου.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02RVQKR5WYGsBWNssm5HeVatnzZ4w1vetuV1qUCsSGwXB3FmUtbbhwh9spSNnF9BMql

Κατοχικές φωτογραφίες στην Φιλίππου 35, γωνία με Μακ. Αμύνης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0377wusPn1q45c37DrEEKTrYJWL3w8pbzBpxZzwHvUu1W5Ca3Gya1sBUKnyLqMUAQel

Αριστερά το γωνιακό στο ν. 13 κτίστηκε με οικ. άδεια του 1932. Διατηρείται έχοντας προσθέσει 3 ορόφους, χαμηλότερους καθ' ύψος, κρατώντας την ίδια αρχιτεκτονική φυσιογνωμία. Δύο μεσοπολεμικά κτίρια υπάρχουν ακόμη, δεξιά στην γωνία με Αγ. Δημητρίου, στους αριθμούς 8 και 10.

Η φωτογραφία είχε αναρτηθεί από τον Βύρωνα Τεζαψίδη στην Άγνωστη Θεσσαλονίκη

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0WZHeaSm87BZ28AsQoyeuZVDnWT6CzvwmSa7uLzVc86pfi89Z1BD1u1Qeq6FnL8LAl

Το τετραώροφο απέναντι επί της Αγ. Δημητρίου 75 και Μακ. Αμύνης 12 κατασκευάστηκε το 1933, έτι υφιστάμενο και καλοστεκούμενο.

Στο ν. 17, τρίτη πολυκατοικία από την Ολύμπου αριστερά, μας έχει απομείνει μόνον αυτό το σχέδιο του Μαξ, Ρούμπενς να φανταζόμαστε την υλική ύπαρξή του.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 28, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022.

Ακόμη κάποιες φωτογραφίες της Μακεδονικής Αμύνης κάτω από την Ολύμπου

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02VqZvsoZ43CEE16Uh2g2o2CmRyzyBTsub4otAGtTvk53vu3CU2WKvJxHp4q5PDahKl

Στην κατοχική ερημιά της πλατείας, δεξιά οι ψηλές πολυκατοικίες δείχνουν την αρχή της Μακ. Αμύνης.

Δεξιά μας είναι η Φιλίππου και απέναντι πάνω από την Φιλίππου αρχίζει η Μακ. Αμύνης

Μετά την Γκαρμπολά οι αρχιτεκτονικά παρόμοιες οικοδομές στους αριθμούς 7 και 9 είναι του Μαξ. Ρούμπες.

Για το ν. 7, διασώζεται το σχέδιο του Μαξ, Ρούμπενς Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 28, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022.

Και μια χρωματιστή λήψη με την Μακ. Αμύνης δεξιά τα δύο πρώτα κτίρια

Τρεις φωτογραφίες του κτιρίου του τελωνείου στο λιμάνι μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων τον Οκτώβριο του 1944.

Οι Γερμανοί κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη 9/4/1941 και αμέσως κατέλαβαν το λιμάνι και έδιωξαν από αυτό τις ελληνικές υπηρεσίες του λιμανιού. Οι κατοχικές δυνάμεις έφυγαν από την Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο 1944 αλλά το λιμάνι το κράτησαν οι Αγγλικές στρατιωτικές αρχές ως αποκλειστικά στρατιωτικό μέχρι την 1 Απριλίου 1945 (5 μήνες περίπου) και μόνο τότε εγκατάστηθηκαν οι Ελληνικές υπηρεσίες του λιμένος και λειτούργησε ξανά η Ελεύθερη Ζώνη και το Λιμενικό Ταμείο, δηλαδή μετά από 4 χρόνια, σχεδόν ακριβώς: 9/4/1941-1/4/1945.

Σε έκδοση του ΟΛΘ «O λιμήν της Θεσσαλονίκης 1952-1958» αναφέρονται οι καταστροφές που προκάλεσαν οι Γερμανοί στην αποχώρησή τους:

«Αποχωρούντα δε [τα στρατεύματα κατοχής] κατέστρεψαν δι’ εκρήξεων και ανατινάξεων τα πάντα, ήτοι – κρηποδώματα – κυματοθραύστην – κτίρια – αποθήκας – σιδηροδρομικάς γραμμάς και οχήματα – ανατίναξαν και εβύθισαν μεγάλης χωρητικότητος πλοία είς τα στόμια του λιμένος αποφράξαντα τις εισόδους – κατέσπειραν παντοία άλλα ναυάγια εντός και εκτός των νηοδόχων και – επόντισαν αφθονίαν ναρκών.»

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02kNZWkCMQ86ubR4LUizPFQG9wur3MtuKpaL5f3EFEVdSjXUcaG5yjmT1urimQLBDcl

Πηγή: Geoffrey Chandler, The Divided Land, εκδόσεις το 1959 και το 1994

1947 Πηγή: https://www.trumanlibrary.gov/photograph-records/64-788?fbclid=IwY2xjawR9hDhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFmYk8xcHNmTEZqNGRkVGh1c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHp6Bw4k8j1QO3wJoMwJOVPFe378jrTdrMZ6QuorTMks_xInURE2XkNsU2xGj_aem_onkyHMdKo9cg89f9Vl1Dlg Το κείμενο: Salonica warehouse and quay destroyed by Germans, now rebuilt by AMAG [American Mission for Aid to Greece].

Στην πηγή η προηγούμενη φωτογραφία ανέφερε ως χρονολογία το 1947, ενώ εδώ δίνεται περίπου μεταξύ 1948-1950. Ωστόσο, η κατάσταση του κτιρίου και η πρόοδος των εργασιών αποκατάστασης φαίνονται σχεδόν ίδιες στις δύο εικόνες – πιθανόν να βγήκαν πολύ πιο κοντά χρονικά από ότι προκύπτει από τις λεζάντες.

Πηγή: Γενική γραμματεία ενημέρωσης. έκδοση: Θεσσαλονίκη – Τεκμήρια Φωτογραφικού Αρχείου 1900 – 1980.

Το απόσπασμα από την έκδοση του ΟΛΘ «O λιμήν της Θεσσαλονίκης 1952-1958»

Από την Βελισσαρίου, σήμερα, απέναντι από το Γενί τζαμί. 1916.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02ZvmnKzqYTTfUpKSeAFv246USmKZuLNVNJFgLjPnu1uFARjuucuiSfpYmHB66RVnml