Απέναντι από το Μεντιτερανέ με τις καλύτερες ευχές για το νέο έτος
Χρόνια πολλά. Καλή χρονιά σε όλους.
Οι αλλαγές στη γωνία Εγνατίας και Ίωνος Δραγούμη
Οι αλλαγές στην γωνία Εγνατίας και Ίωνος Δραγούμη είναι σοκαριστικές ως προς την όψη των μεσοπολεμικών κτισμάτων. Επικράτησε απόλυτη ανοχή ως προς την αρχιτεκτονική διαχείριση των καθ ύψος επεκτάσεών τους και τα μεσοπολεμικά κτίσματα έγιναν σχεδόν αγνώριστα, αν δεν περιορίσεις το βλέμμα σου στους δύο πρώτους ορόφους. Ένας αρχιτεκτονικός φουτουρισμός που ο χρόνος θα δείξει αν χωνευτεί από την πόλη, με αυξημένες πιθανότητες να συμβεί. Και αυτό θα γίνει, όσο οι φθίνουσες μνήμες ακολουθούν την φυσική πορεία των ανθρώπων που εκλείπουν. Οι φωτογραφίες δεν αρκούν. Τουριστικά έχουν ενδιαφέρον, μπορεί και να δημιουργήσουν την δική τους ιστορία. Ο χρόνος θα δείξει. Τα πράγματα βέβαια θα μπορούσε να ναι και χειρότερα αν δούμε την ευκολία των γυάλινων πολυκατοικιών της δεκαετίας του 70 που έχουν ξεφυτρώσει παντού στο κέντρο και ειδικότερα στην Εγνατία. Σπύρος Αλευρόπουλος
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, από το σήμερα. Η Εγνατία στους αριθμούς 50, 52 και 54 Φωτό από εδώ: [https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/anakalypste-ta-ktiria-tis-polis-egnatia-50-kai-ionos-dragoymi-30?fbclid=IwY2xjawPTHUpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHnp-_mH8UFIdSogcmpaKYemskbpD3Tc1tT_TaT98BujW0vbEYUjUehcfpywL_aem_iQuiafNL24uniik7g83EAQ] Αυτό στην γωνία, στο 50 με Ι. Δραγούμη 30, κτισμένο την δεκαετία του 1920, άγνωστου αρχιτέκτονα. Διατηρητέο ως προς τους μεσοπολεμικούς του ορόφους η προσθήκη-επίστεψη έγινε με άδεια του 1999.
Ίωνος Δραγούμη 30, 28 και 26. Θα τα δούμε στην συνέχεια.
Η Εγνατία το 1970 με τον Καρύδα και την περιστρεφόμενη γόβα με τα γλομπάκια Για την ενδιαφέρουσα ιστορία της γόβας και άλλες φωτογραφίες, εδώ: [https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/to-papoutsi-star-govaki?fbclid=IwY2xjawPTHZhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsi5GqbQJlrreIBrWD1KUnuUF4FMZLP3TmC5UxL1uZRa5QxLu_EpV3xYLplv_aem_TBraD3b_AluaY4d0-6VQyA]
- Στο ισόγειο επί της Εγνατίας το κατάστημα ρουχισμού Σαπίδη, λειτουργούσε από το 1981. Όπως φαίνεται προηγουμένως στο ίδιο μέρος λειτουργούσε το κατάστημα Αφων Χα(ρι)τίδη. [https://www.voria.gr/article/sapidis-ae-meta-apo-60-hronia-kleinei-i-epiheirisi-endymaton-poy-entyse-tis-thessalonikies?fbclid=IwY2xjawPTHeVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHtVeV--l1m0oriQYW54UMnTKT94PRdwIHdejMAU3iMsIy191ZUeLMv7NaeM8_aem_kUbC8OU7nfeB9ZH7uLX1Lw] Στους ορόφους εργαστήριο μπουφάν, επιδιορθώσεις ρούχων, κουρτίνες, τραπεζομάντηλα, τσάντες, όλα τα καλά. Γλάστρες στα μπαλκόνια Στο ισόγειο τυπογραφείο, μπουγατσατζίδικο κλπ. Μια μικροκοινωνία που συντηρούνταν από και συντηρούσε τον πληθυσμό του κέντρου και όχι μόνον. Σήμερα το ισόγειο του Σαπίδη είναι κλειστό, ήδη από το 2023 και εν όψει της γενικότερης ανακαίνισης του κτιρίου. Στους ορόφους γιατροί.
και κατά τον μεσοπόλεμο
Δίπλα, στο γωνιακό στην Ίωνος Δραγούμη 28 με Σολωμού, κτισμένο τότε που κτιζόταν όλη αυτή η περιοχή, το 1925 (άδεια 1289/1925). Σήμερα το ξενοδοχείο Superior One Boutique Hotel με τον γυάλινο θόλο στην ταράτσα του, δίπλα στους 2 πρόσθετους ορόφους. Η φωτογραφία αυτή και οι επόμενες από επισκπέπτες του ξενοδοχείου.…
Κάτω από τον γυάλινο θόλο. Το προνομιακό δωμάτιο του ξενοδοχείου.…
Από το μπαλκόνι του και προς την θάλασσα…
Μια ματιά στο Μπεζεστένι. Συνένωση δύο φωτογραφιών.
Και στο διπλανό, στην γωνία Ίωνος Δραγούμη 26 με Δ. Σολωμού 2. Δημιούργημα του Σαλβατόρε Ποζέλι, ανηψιού του Βιταλιάνο, 1924, το μέγαρο Σαλτιέλ.
Στην αρχική του κατάσταση ασυντήρητο εδώ και χρόνια, χωρίς -ακόμα- προσθέσεις κι ανυψώσεις. Παρουσιάζει ομοιότητες με τα κτίρια στην Αριστοτέλους, με πολλές καμπύλες, πολλά πλίνθινα διακοσμητικά στοιχεία, αλλά και το μπαλκόνι στον 2ο όροφο με τους δύο κίονες, που θα λεγε κανείς ότι είναι αρχιτεκτονική υπογραφή του Σαλβατόρε, όπως βλέπουμε και στις δύο επόμενες φωτογραφίες από τον Βασ. Κολώνα.
Στην 28ης Οκτωβρίου
Στην Φιλελλήνων Για άλλα κτίρια του Σ. Ποζέλι εδώ: [https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B1%CE%BB%CE%B2%CE%B1%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B5_%CE%A0%CE%BF%CE%B6%CE%AD%CE%BB%CE%B9?fbclid=IwY2xjawPTHsZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHnR77tVBFLrEQ_Xpp2o4bbNpaJlyoGG3TgNn68pPJysddEv60T4PbdDencu7_aem_ptRQnuVTRu7HalDC5aM_BQ] Σ' αυτά να προσθέσουμε και την πολυκατοικία στην οδό Μορκεντάου 5 (Κολώνας: Η αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας: Θεσσαλονίκη 1912-2012).
Η Τράπεζα Μυτιλήνης
Στον Φραγκομαχαλά στα τέλη του 19ου και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού, όλα μπερδεύονται… Από τις πιο μπερδεμένες περιπτώσεις και με λάθος τα περισσότερα στοιχεία που κυκλοφορούν, είναι αυτή της Τράπεζας Μυτιλήνης, χωρίς να μπορούμε να εντοπίσουμε με σιγουριά την αρχική πηγή της εκάστοτε παρανόησης που αναπαράγεται πολλά χρόνια, και θύματά της έχουμε πέσει πολλοί κατά καιρούς. Τώρα που έχουμε τη δυνατότητα να δούμε περισσότερα ‘πρωτογενή’ στοιχεία, ξεκαθαρίζουμε μερικά απ’ αυτά τα λάθη, σε τρεις ‘τομείς’ : τις χρονολογίες, τις εικόνες της και τη θέση της -ή μάλλον, τις ΔΥΟ θέσεις της, μιας και αποδεικνύεται ότι κάποια στιγμή μετακόμισε. Τα πολλά και ενδιαφέροντα “εσωτερικά” της λειτουργίας της θα τα δούμε άλλοτε. Η Τράπεζα Μυτιλήνης ανήκε σ’ αυτό που με σημερινή ορολογία θα αποκαλούσαμε «Όμιλο» Κουρτζή, με άλλες του δραστηριότητες την ακτοπλοϊα, ανθρακωρυχεία κ.ά. Ιδρύθηκε με φιρμάνι του 1891, άνοιξε πολλά υποκαταστήματα και πτώχευσε τελικά το 1911. Με στοιχεία από την Journal de Salonique, τις εφημερίδες «Μακεδονία» και «Νέα Αλήθεια», το Ιστορικό αρχείου Αιγαίου «Εργάνη», διάφορες παλιότερες αναρτήσεις στο fb, και άλλες αναρτήσεις στο διαδίκτυο.
Μάρα Νικοπούλου
Τα λάθη και τα σωστά και στην εικόνα. Η πιο συχνά αναφερόμενη λάθος χρονολογία έναρξης του υποκαταστήματος της Θεσσαλονίκης είναι το 1899. Τη βλέπουμε σε αναρτήσεις στις ΠΦΘ, αλλά και παλιότερα σε δημοσίευση της επιστημονικής επετηρίδας του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης -κι ίσως εκεί οφείλονται και οι υπόλοιπες αναφορές. Σε διπλωματική εργασία [Ε. Λασκαράκη, Οι εμπορικές συναλλαγές της Τράπεζας Ανατολής με τη Δυτική Μακεδονία, Φλώρινα, 2017] η Τράπεζα Μυτιλήνης φέρεται να άνοιξε υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη το 1889, έναν χρόνο μετά την Τράπεζα Θεσσαλονίκης (δηλαδή, δύο χρόνια πριν την ίδρυση της Τράπεζας γενικώς) Πιο πρόσφατη λάθος χρονολογία που ανακαλύψαμε είναι αυτή στον Φάρο του Θερμαϊκού. Θα μπορούσε να είναι και απλό δακτυλογραφικό. 1819 αντί για 1891 που είναι το σωστό. Ωστόσο, εδώ είναι λάθος και η χρονολογία για το κλείσιμο του υποκαταστήματος. 1907 λέει -και το είδαμε επίσης σε αναρτήσεις (π.χ. Α. Αθάνατος, 2014, στην ΑΘ). Οι σωστές χρονολογίες όπως αποτυπώνονται σε υλικά της εποχής: η Τράπεζα Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε με αυτοκρατορικό φιρμάνι του 1891, πτώχευσε το 1911. Το υποκατάστημα Θεσσαλονίκης άνοιξε το 1901 και έκλεισε κι αυτό στα τέλη του 1911.
Πιο συγκεκριμένα, το υποκατάστημα Θεσσαλονίκης έκανε τα εγκαίνιά του στις 18 Απριλίου 1901. H Journal de Salonique που κυκλοφόρησε την Τρίτη 22 Απριλίου αναφέρει «Την Παρασκευή που μας πέρασε πραγματοποιήθηκε η τελετή εγκαινίων της Τράπεζας Μυτιλήνης που μόλις άνοιξε στην πόλη μας. Στην τελετή συγκεντρώθηκε όλο το προσωπικό του νέου ιδρύματος για την ευημερία του οποίου ευχήθηκαν. Προσθέτουμε και τις δικές μας ευχές». Στις 9 Σεπτεμβρίου 1901, «ένας συντάκτης της JdS είχε μια μακριά συζήτηση με κάποιον που λόγω θέσης μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για το νέο ίδρυμα. Οι αρχικές δυσκολίες που ενυπάρχουν σε κάθε νέο εγχείρημα έχουν ξεπεραστεί όλες και η Τράπεζα σήμερα έχει μπει σε πολύ καλό δρόμο. Όλες οι κριτικές που της ασκήθηκαν δεν την εμπόδισαν να προοδεύσει αποφασιστικά. Οι δραστηριότητές της, αργά αλλά σταθερά, αποκτούν μια σοβαρή δυναμική. Η Τράπεζα Μυτιλήνης προχωράει με σύνεση. Τα αποτελέσματά της είναι πολύ ικανοποιητικά. Ο εμπορικός κόσμος αρχίζει να βλέπει τα οφέλη που έχει η λειτουργία του νέου ιδρύματος που μαζί με την Τράπεζα Θεσσαλονίκης και την Οθωμανική Τράπεζα θα παρέχουν ανεκτίμητες υπηρεσίες στις εμπορικές και χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις της Θεσσαλονίκης». Πίσω απ’ τις γραμμές, καταλαβαίνουμε ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο ρόδινα.
Έχοντας σιγουρέψει τον χρόνο έναρξης λειτουργίας του υποκαταστήματος, πηγαίνουμε στις φωτογραφίες που κυκλοφορούν ως Τράπεζα Μυτιλήνης, δήθεν από το 1903. Στην ουσία, έχουμε μόνον κομμάτι της ταμπέλας της στο Χάνι Λομπάρντο, σε μια φωτό τραβηγμένη μέσα απ’ τα ερείπια της Οθωμανικής Τράπεζας μετά την βομβιστική επίθεση των Βαρκάρηδων («Γεμιτζήδων»). H άλλη φωτογραφία που κυκλοφορούσε ευρέως (δεν ξέρω ποια ήταν η ‘πρώτη πηγή’ της παρανόησης) δείχνει, υποτίθεται, το εσωτερικό της μετά την επίθεση, και μία ακόμα το κτίριο εξωτερικά [Σεμερτζίδης, ΠΦΘ,2018]. Λάθος! Κάτι που αποδεικνύεται από τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στο άρθρο του Αλέξανδρου Σαββόπουλου για το Αυστριακό Ταχυδρομείο [περιοδικό «Φιλοτέλεια», τεύχη 722-723-724-725, και στο The Middle East Philatelic Bulletin, 17, Spring 2021] Οι φωτογραφίες δεν είναι από την Τράπεζα Μυτιλήνης, ούτε του 1903. Περιλαμβάνονται στην εικόνα για να γίνει σαφές ποιες εννοώ. Κατά τα άλλα, ένα απολογητικό απόσπαμα από την JdS, λίγες μέρες μετά την έκρηξη στην Οθωμανική Τράπεζα: «Ήταν σχεδόν φυσιολογικό να γίνουν παραλείψεις κατά την παρουσίαση των τελευταίων γεγονότων. Σήμερα θέλουμε να διορθώσουμε μία απ’ αυτές. Από την επόμενη μέρα των γεγονότων, το υποκατάστημα της Τράπεζας Μυτιλήνης της πόλης μας είχε ανοιχτά τα γκισέ του, και συνέβαλε -μαζί με τα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στη διάσωση της αγοράς από μια κατάρρευση που θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική. Είμαστε ευτυχείς που διορθώνουμε αυτήν την -απολύτως μη ηθελημένη- παράβλεψή μας, την οποία μας επεσήμαναν εξέχοντες πολίτες που εκφράστηκαν για την στάση της Τράπεζας Μυτιλήνης με τα πλέον κολακευτικά λόγια».
Mια αγγελία από τον Μάρτιο του 1904 με ιδιαίτερο ενδιαφέρον: Ο ασφαλιστικός αντιπρόσωπος Βάσελμαν στεγάζεται στο κατάστημα ν. 9 ΚΑΤΩ από την Τράπεζα Μυτιλήνης. Η Τράπεζα Μυτιλήνης εξακολουθεί να είναι στο Λομπάρντο -κι είναι η πρώτη φορα που βλέπουμε γραμμένη τη διεύθυνσή της. Μήπως όμως τα γραφεία της δεν είναι ισόγεια; Η ταμπέλα που μισοφαίνεται στην φωτογραφία απ’ τα ερείπια δείχνει να είναι στο ύψος που έχουν τα κάγκελα μπροστά απ’ τις μπαλκονόπορτες (χωρίς μπαλκόνια να εξέχουν) του ορόφου. Σημειώνονται με πράσινο κατά μήκος του Λομπάρντο.
Όπως και να ‘χει, η Τράπεζα Μυτιλήνης δεν θα μείνει για πάντα στο Χάνι Λομπάρντο. Τα δημοσιεύματα που βλέπουμε εδώ (με χρονική απόσταση μεταξυ τους) δίνουν στοιχεία, που δεν θυμάμαι να αναλύονται πουθενά ως τώρα, για την «δεύτερη έδρα» της τράπεζας: ● Στις 29 Οκτωβρίου 1906, η Journal de Salonique μάς ενημερώνει σχετικά: «ΤΡΑΠΕΖΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ -Αυτό το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί εδώ και κάποια χρόνια στην πόλη μας, τον τελευταίο καιρό έχει δώσει μια σοβαρή ώθηση στις δραστηριότητές του. Λόγω της αύξησης των εργασιών, οι πρώην εγκαταστάσεις της Τράπεζας δεν επαρκούσαν. Ως εκ τούτου, η Διοίκηση έκτισε -στο κέντρο μάλιστα της εμπορικής δραστηριότητας- ένα ειδικό κτίριο και εκεί μετακόμισαν τα γραφεία της Τράπεζας εδώ και λίγες βδομάδας. Αυτή η αλλαγή εξασφαλίζει ευκολία και τάξη, και θα ενισχύσει την ευημερία του ιδρύματος. Η φιλικότητα της διεύθυνσης, οι πολλές διευκολύνσεις που παρέχονται στους πελάτες και η προθυμία του προσωπικού να ικανοποιήσει όλο τον κόσμο αποτελούν επιπλέον εγγυήσεις για το λαμπρό μέλλον που περιμένει την Τράπεζα της Μυτιλήνης». Άρα: Σεπτέμβριο ή στις αρχές Οκτωβρίου του 1906, η Τράπεζα φεύγει από το Λομπάρντο. Αυτή η ανακοίνωση θα μας φανεί χρήσιμη και σε μια άλλη έρευνα, μιας και έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι η τράπεζα πηγαίνει σε κτίριο που χτίστηκε για την ίδια -κατά παραγγελία, ας πούμε. Το γεγονός της «ειδικής» κατασκευής επιβεβαιώνεται από το απόσπασμα της Έκθεσης του Διοικητικού Συμβουλίου που βλέπουμε σε πράσινο πλαίσιο [από https://www.ergani-repository.gr/ergani/handle/11219/853?fbclid=IwY2xjawPS2zBleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHuzoNLjtTvniA0tLgtj--sdZSz1Dl77MfXXeZr-yLlrlp74lNJagu4gXEl2K_aem_goD1HWpfL_AMtjU8rXCMrA]. Όλο αυτό μας θυμίζει όσα γράφει ο Ε.Α. Χεκίμογλου για την Τράπεζα Ανατολής [«Το κτίριο του υποκαταστήματος της Τράπεζας της Ανατολής στη Θεσσαλονίκη, ΚΙΘ, 1992] και είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/photo/?fbid=773019749854327&set=a.21129569602673 ● 1910, 27 Μαρτίου: η Tράπεζα χρησιμοποιείται για να δώσει εξηγήσεις για το προς πώληση κατάστημα ΚΑΤΩ από τα γραφεία της. «Πωλείται: Το κατάστημα που βρίσκεται στο ισόγειο της Τράπεζας Μυτιλήνης μπορεί να πωληθεί, επιπλωμένο, με πολύ συμφέροντες όρους. Πληροφορίες στα γραφεία της εφημερίδας». Η αγγελία εμφανίζεται μερικές φορές ακόμα, με τελευταία δημοσίευσή της στις 5 Απριλίου 1910. 1910: Με πρώτη εμφάνιση στις 8 Σεπτεμβρίου και τελευταία στις 20 Νοεμβρίου (έτσι κι αλλιώς η Journal δεν εκδίδεται μετά), μια αγγελία που επιβεβαιώνει ότι η Τράπεζα έχει τα γραφεία της σε όροφο -και φυσικά ότι λειτουργεί ακόμα: Γνήσια υποδήματα Αμερικής, κάθε τύπου, πωλούνται λιανικώς στην Αμερικανική Αγορά, στο ΙΣΟΓΕΙΟ της Τράπεζας Μυτιλήνης, στον Φραγκομαχαλά» ● Η διεύθυνση του κτιρίου αποκαλύπτεται ΜΕΤΑ το κλείσιμο της Τράπεζας, στη ‘Νέα Αλήθεια’. Τα γραφεία της Τράπεζας ήταν στο άνω διαμέρισμα του Χανίου Κατούνη, που τώρα πια ενοκιάζεται. Την αγγελία έχει βάλει το Γραφείο της Εφορείας του Ελληνικού Νοσοκομείου. Όλ’ αυτά θα τα χρειαστούμε και σε επόμενη ανάρτηση για το Χάνι Κατούνη. Ευχαριστίες στην Σοφία Δημουλά για τον εντοπισμό της αγγελίας στη Ν. Αλήθεια!
Από το πρώτο κιόλας φύλλο της «Μακεδονία» (στις 10/7/1911), η Τράπεζα Μυτιλήνης εμφανίζεται με διαφήμιση όπου αναφέρονται τα 16 πλέον σημεία που διαθέτει καταστήματα και γραφεία και όλες οι υπηρεσίες που προσφέρει. Η διαφήμιση -με τον ανορθόγραφο τίτλο της- δημοσιεύεται κάθε μέρα μέχρι τις 4 Νοεμβρίου 1911, ημερομηνία κατά την οποία, όπως φαίνεται παραδίπλα, η Τράπεζα Μυτιλήνης έχει ήδη κάνει παύση πληρωμών. Σαράντα μέρες μετά, στις 14/12/1911, η -πάλι ανορθόγραφη στον τίτλο- Τράπεζα Μυτιλήνης έχει και υπότιτλο: Εν εκκαθαρίσει. Η πτώχευση της τράπεζας είναι πια γεγονός και στο «Εργάνη» υπάρχει αποδελτίωση από διάφορα σχετικά δημοσιεύματα σε εφημερίδες του εξωτερικού. Από μία γερμανική εφημερίδα, μαθαίνουμε ότι η Τράπεζα Μυτιλήνης έχει προχωρήσει σε παύση πληρωμών ήδη πριν τις 4 Νοεμβρίου 1911 – μία ακόμα απόρροια του ιταλοτουρκικού πολέμου, κατά την εφημερίδα. Η Europe Orientale της 16-11-1911 μάς ενημερώνει για τους εκκαθαριστές που ορίστηκαν (αυτούς που δεν αποδέχτηκαν τελικά, όπως φαίνεται στο δημοσίευμα της Μακεδονίας της 14-12-1911). Στη Θεσσαλονίκη, η Τράπεζα Μυτιλήνης θα αναφερθεί ξανά, ως δηλωτικό για διεύθυνση άλλων. Αυτό όμως θα το δούμε σε άλλη ανάρτηση. Σύντομα 😊
Το «παλιό Δημαρχείο» στην Εγνατία 46. Η ιστορία και οι μεταμορφώσεις ενός αρχιτεκτονικού τοπόσημου.
Εγνατίας 46, μέγαρο Λαδένη και αφών Πετρίδη, το παλιό Δημαρχείο γνωστό και ως ξενοδοχείο Μεγ. Βρετανία, αργότερα και με άλλες χρήσεις. Χτίστηκε το 1924 σε σχέδια Max Rubens. Ως ιδιοκτήτες αναφέρονται οι Αδάμ Λαδένης, Ι. Τσαλικίδης και αδερφοί Σωκράτης και Κωνσταντίνος Πετρίδης. Στέγασε το Δημαρχείο Θεσσαλονίκης από το 1927 ως το 1931 και στη συνέχεια λειτούργησε ως ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία». Διατηρητέο από το 1983. Πληροφορίες για την ιστορία και την εξέλιξή του: [https://thessarchitecture.wordpress.com/2015/12/03/%CF%80%CF%81%CF%89%CE%B7%CE%BD-%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%87%CE%B5%CE%B9%CE%BF-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B7-%CE%B2%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%B1/?fbclid=IwY2xjawPRx7dleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHthW5UW3WpPMku5srvgx__Y5_6a1aw5i6r_NmF6QzQ-V8BdeF0iRQTkeTh9p_aem_yRDRLjKLgVqGgoNN9f67CA]
Σπύρος Αλευρόπουλος
Ιούλιος του 1927. Χρησιμοποιείται ως Δημαρχείο.
Η κάρτα είναι ταχυδρομημένη το 1930, η φωτογραφία επομένως νωρίτερα.
Η κάρτα το ονοματίζει ως Δημαρχείο.
Από το 1932 μετατράπηκε σε ξενοδοχείο με το όνομα Μεγάλη Βρετανία. Την περίοδο 1957 έως και 1959 άλλαξε το όνομά του σε Σεσίλ καθώς υπήρχαν ταραχές με Βρετανούς στην Κύπρο. Κατόπιν επανήρθε το αρχικό του όνομα.
Εδώ, στον Κατάλογο Β. Ελλάδος του 1963, βλέπουμε τις δύο ονομασίες να συνυπάρχουν, με τον ίδιο αριθμό τηλεφώνου.
Λειτούργησε για αρκετά χρόνια ως Σύγχρονο Ωδείο. Λήψη του 1991. Στο ισόγειο αποθήκη υποδημάτων του Καρύδα.
Με την άδεια 335 του 1998 προστέθηκαν 2 ακόμη όροφοι. Κατόπιν στεγάστηκε η Σχολή Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ.
,_%CE%9F%CE%B4%CF%8C%CF%82_%CE%95%CE%B3%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1%CF%82_48,_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7.jpg?fbclid=IwY2xjawPRyuVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5RWJtWVZYVUpBSUZaSnFZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHjexSkalFoGV5LUgdb3gzoR8-_TGQEAb3q_5YZ_vHH9tWi2irueytefrNEbD_aem_rNKtonnIHJmo0inEzn5i2A){kind=link}
Μια πιο ολοκληρωμένη απεικόνιση όπως το είδε ο Πλάτων Κλεανθίδης με τις προσθήκες του.
Με εξώδικα η Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου του Αγίου Όρους επιχείρησε να εκδιώξει το τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, κάτι που προφανώς πέτυχε.
Με άδεια του 2025 μετατρέπεται σε Κολλέγιο μεταλυκειακής εκπαίδευσης
Για το επόμενο κτίριο δίπλα στο παλιό Δημαρχείο, Εγνατίας 48 δεν έχουμε πληροφορία αν λειτούργησε ως ξενοδοχείο. Σε μια από τις προηγούμενες φωτογραφίες, φαίνεται η πινακίδα “Γεωργικόν Επιμελητήριον” Θεσσαλονίκης. Εδώ σε κατοχική λήψη.
Με την ευκαιρία αυτής της λήψης που απεικονίζει την Εγνατία μπροστά στο Αλκαζάρ, μια μικρή παρένθεση, που ωστόσο σημάδεψε την νεότερη ιστορία της πόλης.
Στις 10 Φεβρουαρίου 1948 αξημέρωτα, 500 αντάρτες μ ένα πυροβόλο γερμανικής κατασκευής οχυρώθηκαν στο Δερβένι και έριξαν πάνω από 50 οβίδες στην πόλη, Τα ραδιόφωνα και οι εφημερίδες μίλησαν για τυφλό χτύπημα ενώ το δελτίο του ΔΣΕ ανέφερε ότι χτύπησαν στοχευμένα σε ξενοδοχεία όπου μένανε τα μέλη της Βαλκανικής Επιτροπής, σε κτίριο με Άγγλους και σε γκαράζ και αποθήκες βενζίνης. Σκοτώθηκαν 6 άμαχοι και ένας Βρετανός. Στρατός και χωροφυλακή εξαπέλυσαν ανθρωποκυνηγητό και τους εγκλώβισαν κοντά στον Λαγκαδά, όπου και τους αποδεκάτισαν. Απ αυτούς 135 συνελήφθησαν και αφού “παρέλασαν” σιδεροδέσμιοι από την Εγνατία οδηγήθηκαν στις φυλακές. Σε δύο δίκες που ακολούθησαν 55 από αυτούς εκτελέστηκαν στον συνήθη τόπο εκτελέσεων, στο Επταπύργιο.
Πληροφορίες από:
Από το ίδιο περίπου σημείο και την Google η πολυκατοικία που αντικατέστησε το μεσοπολεμικό κτίσμα.
Φωτογραφία ενός ποδηλάτη στο στούντιο του J. Gamliel
Μια φωτογραφία ενός ποδηλάτη στο στούντιο του J. Gamliel, Grande Rue du Vardor(?) 17, Salonique. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να είναι η πρώτη φωτογραφία ποδηλάτη στην Θεσσαλονίκη – έστω και σε στούντιο.
Θόδωρος Νάτσινας
H φωτογραφία προέρχεται από τα αρχεία του New York University (παράρτημα Abu Dabi) με τίτλο ο Mustafa Celaleddin Bey με μετάλλια ποζάροντας με ποδήλατο. Η φωτογραφία αναπαράγεται στο φ/β , στην σελίδα Bir Zamanlar Bisiklet, όπου δίνεται η πληροφορία ότι η φωτογραφία έχει σχέση με τον πρώτο αγώνα ποδηλάτων που διεξήχθη στην Οθωμανική αυτοκρατορία το 1897, σε ένα ξύλινο ποδηλατοδρόμιο στην Θεσσαλονίκη και όπου ο εικονιζόμενος είχε κερδίσει μετάλλιο.
Ψάχνοντας για τα στοιχεία που δίνονται προκύπτουν ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία.
https://www.facebook.com/photo/?fbid=936276816540894&set=a.936276843207558
Άρθρο στην Journal de Salonique της 13/9/1897 περιγράφει τους αθλητικούς αγώνες που οργάνωσε την Κυριακή 12/9/1897 το Sporting Club και προσέλκυσαν 3000 θεατές. Οι αγώνες (μάλλον εμπνευσμένοι από τους πρόσφατους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας) περιλάμβαναν λεμβοδρομίες, αγώνες δρόμου, πάλη, τσουβαλοδρομίες, αγώνες με κουβάδες (που δεν κατάλαβα ακριβώς τι ήταν) και ποδηλατοδρομίες. Το άρθρο περιέγραψε με λεπτομέρεια τους αγώνες ποδηλάτων και αναφέρει τα ονόματα των τριών “νικητών”: Andre Levy (επισκέπτης από την Γαλλία), I. Modiano, και Μουσταφά Εφέντι (ο γιος του Ενβέρ Πασά). Το σχετικό κείμενο αμέσως παρακάτω.
Το ποδηλατικό τουρνουά αξίζει ιδιαίτερη μνεία. Οι νεαροί ποδηλάτες, που πήραν μέρος, όλοι τους ανήκουν στην καλή κοινωνία της πόλης μας και, έτσι, τα καμώματά τους αντιμετωπίστηκαν με φιλική περιέργεια και έγιναν πιο ελκυστικά. Οι γενναίοι πρωταθλητές του αγώνα ποδηλάτων σαν αέρινες ριπές περνούσαν μπροστά από τις σειρές των θεατών, στους οποίους κυριαρχούσε το γυναικείο στοιχείο. Πόσες νεανικές καρδιές νεαρών κοριτσιών δεν έκαναν toc toc στο θέαμα αυτών των Γοητευτικών Πριγκίπων πάνω στις ατσάλινες μηχανές τους, που έμοιαζαν με φανταστικές οπτασίες και εξαφανιζόταν με την ταχύτητα αστραπής. Ο τερματισμός έγινε δεκτός με θερμά χειροκροτήματα. Ο νικητής είναι ένας Παριζιάνος, ο κ. André Levy, ένας νεαρός φοιτητής νομικής, ο οποίος έφτασε πριν λίγες εβδομάδες από τη γαλλική πρωτεύουσα για να περάσει τις διακοπές στη Θεσσαλονίκη με τα παιδιά του κ. Jacob Modiano. Στους δύο πρώτους αγώνες είχαν νικήσει οι κύριοι André Levy και Ι. Modiano. Ο τελικός, μεταξύ αυτών των δύο νικητών, κερδήθηκε από τον πρώτο, όπως έχουμε ήδη αναφέρει. Ο αγώνας παρηγοριάς ήταν μια εύκολη νίκη για τον νεαρό Μουσταφά Εφέντι, γιο της Αυτού Εξοχότητας Ενβέρ Πασά, Κυβερνήτη του Βόλου
Ωστόσο δύο σημεία σχετικά με τους αγώνες ποδηλάτων στα 1890ς στην Θεσσαλονίκη.
Πρώτον δεν έχω εντοπίσει κάποιο στοιχείο που να τεκμηριώνει πότε έγιναν οι πρώτοι αγώνες ποδηλάτου στην Θεσσαλονίκη. Υπάρχει δημοσίευση στην JdS της 25ης Ιουνίου 1896 όπου αναφέρονται αποτελέσματα αγώνων που έγιναν στο Ντορμουσλού, μια εξοχική περιοχή μεταξύ Γέφυρας και Αγ. Αθανασίου, σε διοργάνωση του White Star Cycling Club (πρόδρομος του Sporting Club), πάλι με την μορφή ημερίδας με πολλά αγωνίσματα – πολλά γνωστά ονόματα μεταξύ των νικητών. Σίγουρα οι πρώτοι αγώνες δεν έγιναν το 1897. Ήταν όμως η ημερίδα του 1896 η πρώτη τέτοια διοργάνωση;
Δεύτερον δεν υπήρχε ποδηλατοδρόμιο το 1897 και μάλιστα συνεχείς δημοσιεύσεις μέχρι το 1899 ανέφεραν τις προσπάθειες και τις εξελίξεις για την κατασκευή ποδηλατοδρόμιου. Ποδηλατοδρόμιο κατασκευάστηκε τελικά το καλοκαίρι του 1899, μάλλον στο Ντεπό (πρέπει να διασταυρωθεί αυτό) και όχι στο Μπεστσινάρ.
Για την ιστορία του νεοσύστατου αθλητικού συλλόγου «Club sportique» να προσθέσουμε ένα άρθρο από δημοσίευση της εφημερίδας «Stamboul» (21 Ιανουαρίου 1895 με ημερομηνία ανταπόκρισης την 15η) το οποίο επιβεβαιώνει ότι η ποδηλασία ήταν ένα από τα πολλά οργανωμένα αγωνίσματα της πόλης. Η μετάφραση “ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ [Από έναν από τους ανταποκριτές μας] Θεσσαλονίκη. 15 Ιανουαρίου. “Όλα για τους μυς” είναι το σύνθημα που υιοθέτησε ο αθλητικός σύλλογος που ιδρύθηκε πρόσφατα στην πόλη μας. Δεν χρειαζόταν τίποτα λιγότερο από την παρουσία των ξένων – που είναι πολυάριθμοι εδώ πρόσφατα – για να κλονιστεί η απάθεια των Λεβαντίνων. Ο σύλλογος αριθμεί ήδη 30 μέλη, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από την ευρωπαϊκή αποικία. Η ξιφασκία, οι εκδρομές, το κανό, η ποδηλασία, όλες οι ασκήσεις που συνθέτουν μια υγιή ζωή στην ύπαιθρο θα ασκηθούν με κέφι και, ας ελπίσουμε, με επιδόσεις από αυτούς τους αθλητές στο τέλος του κύκλου. Ενώ περιμένουν τον καλό καιρό για να απογειωθούν για τις μαγεμένες ακτές του Petit-Cap (αυτό είναι κάτι για να τραγουδήσουν!) ή να ανέβουν στον Χορτιάτη, οι φίλοι του συλλόγου μας επιδίδονται στη γλυκιά απόλαυση της ποδηλασίας με τη θέρμη των αρχάριων. Παρεμπιπτόντως, ας καταγράψουμε ένα ατύχημα, ευτυχώς χωρίς σοβαρές συνέπειες, που συνέβη στη διαδρομή και σε δημόσιο χώρο σε έναν αρχάριο στην τέχνη του πεντάλ, ο οποίος – ο ποδηλάτης – χάνοντας την ισορροπία του, που αυτή τη φορά ήταν πολύ πιο πολύτιμη γι' αυτόν από την ευρωπαϊκή ισορροπία, έδωσε ένα τραγικά κωμικό σόου που στη Θεσσαλονίκη, σ' αυτή την κουτσομπολίστικη πόλη, πήρε διαστάσεις γεγονότος.” (Μετάφραση DeepL)
Στάθης Ασλανίδης
Πιο κοντινό πλάνο του Μουσταφά Τζελαλεντίν Μπέη και τα μετάλλιά του.
Ο Μουσταφά ήταν γιος του Ενβέρ Πασά και της Leyla Hanım και θείος του ποιητή Ναζίμ Χικμέτ (Ο Ναζίμ ήταν γιος της αδελφής του Μουσταφά, της Αϊσέ Τζελιλέ Χικμέτ).
Για τους Χικμέτ και την οικογένειά τους υπάρχουνεκτενέστατες παλιότερες αναρτήσεις στην ΘΧΠ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02doDVxKuZoFsvARYVppDy2c4ACqf26o8Befh1s757QJxmkAjJtVTVW21iWhFiS2sSl και https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0bQrAr1CNpp4K9b7xgmY1kQ2MAeiFFYQvXh2zi3T99VyCTV3MP9KdasZGtfaGE5nFl
Η λεωφόρος Νίκης όπως θα ήταν μεταξύ 1895 και 1897
Μια μετοχή της εταιρείας εκμετάλλευσης του λιμανιού του Bartissol δίνει, εκτός από πολλές άλλες πληροφορίες, την ευκαιρία να έχουμε μια εικόνα της παραλιακής οδού όπως θα ήταν περίπου μεταξύ του 1895 και του 1897.
Θόδωρος Νάτσινας
Μετοχή της Οθωμανικής εταιρείας εκμετάλλευσης του λιμένος της Θεσσαλονίκης με ημερομηνία 1905.
Το 1905 είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή του λιμανιού όπως τουλάχιστον προέβλεπε η αρχική συμφωνία. Η εταιρεία εκμετάλλευσης ήταν διάδοχη εταιρεία αυτής της κατασκευής του λιμένος. Και στις δύο εταιρείες κύριος μέτοχος ήταν ο E. Bartissol (για τον Bartissol στο https://www.facebook.com/photo?fbid=261962214293419&set=pcb.261962690960038).
Προσεγμένη και εντυπωσιακή είναι η εικονογράφηση της μετοχής, με 4 εικόνες από την Θεσσαλονίκη. Από τις τέσσερις μόνο μία (κάτω αριστερά) δείχνει την περιοχή όπου θα κατασκευαζόταν το λιμάνι. Οι άλλες αφορούν περιοχές γύρω από τον Λ. Πύργο, για κάποιο λόγο.
Η εικόνα είναι σε πολύ καλή ανάλυση στην πηγή: https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/172216
Η κάτω αριστερά εικόνα της μετοχής (εδώ σε μεγέθυνση) δείχνει την παραλιακή οδό (Νίκης – Κουντουριώτη) σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία έχει κατασκευαστεί η μαρμάρινη αποβάθρα με τα δύο μαυριτανικά κιόσκια αλλά δεν έχουν αρχίσει ακόμα οι εργασίες κατασκευής του λιμανιού. Δεν έχω εντοπίσει φωτογραφία που να δείχνει αυτήν την κατάσταση στην περιοχή. Υπάρχουν φωτογραφίες περίπου αυτού του τμήματος είτε χωρίς την μαρμάρινη αποβάθρα, είτε αφού άρχισε το μπάζωμα για το λιμάνι. Χρονικά αυτή η εικόνα θα μπορούσε να δείχνει την περιοχή όπως ήταν από τα τέλη του 1895 (κατασκευή μαρμάρινης) ως τα τέλη του 1897 (αρχή της κατασκευής του λιμανιού).
Η κατάσταση της ίδιας περιοχής χωρίς την μαρμάρινη αποβάθρα.
Κατά μήκος της παραλιακής οδού διακρίνονται μικρά κτιριάκια που προφανώς κάποια λειτουργία είχαν σε σχέση με τα πλοία που έδεναν στην προκυμαία. Φαίνονται και στην εικόνα που περιλαμβάνει η μετοχή.
Efstathios Aslanidis: Να προσθέσουμε ότι η αποβάθρα που βλέπουμε στο κέντρο της φωτογραφίας βρίσκεται απέναντι από τις παλιές οδούς Μεγάλου Αλεξάνδρου και Αιγύπτου. Δεξιά βλέπουμε το Ξενοδοχείο Όλυμπος Παλάς και την Πλατεία Ολύμπου, τη γνωστή μας Πλατεία Ελευθερίας
Φωτογραφία της ίδιας περιοχής όπου φαίνονται και η μαρμάρινη αποβάθρα και η πρώτη φάση της επιχωμάτωσης της θάλασσας για την κατασκευή του λιμανιού.
Η πλήρης εικόνα της μετοχής όπως εμφανίζεται στην πηγή. Σε αυτήν την εικόνα περιλαμβάνονται και δύο σειρές από κουπόνια που χρησιμοποιούσαν οι μέτοχοι για την είσπραξη των μεριδίων τους.
Για κάποιο περίεργο λόγο, ενώ η μετοχή αναφέρει ότι αφορά την οθωμανική εταιρεία εκμετάλλευσης του λιμανιού, στα κουπόνια αναφέρεται η γαλλο-ελληνική εταιρεία εκμετάλλευσης του λιμανιού! Επίσης, η μετοχή αναφέρει τιμές σε φράγκα και τουρκικές λίρες, τα κουπόνια είναι σε δραχμές.
Δεν γνωρίζω αν κάτι τέτοιο είναι συνηθισμένο ή αν κάποιος ενοποίησε δύο διαφορετικά αντικείμενα για να αναρτήσει την εικόνα.
Efstathios Aslanidis: Αργότερα, το 1905, η εταιρεία μετονομάστηκε σε “Société ottomane d'exploitation du port de Salonique” (Οθωμανική Εταιρεία Εκμετάλλευσης του Λιμένος Θεσσαλονίκης) κατόπιν συμφωνίας με την Οθωμανική κυβέρνηση.
Στην Ιωνίας
Μια φωτογραφία του Frédéric Gadmer, οπερατέρ της Γαλλικής Στρατιάς της Ανατολής, αποτυπώνει έναν δρόμο της πόλης που πρόσφατα ταυτοποιήθηκε. Συγκεκριμένα, κατόπιν προσωπικής συζήτησης με τον διαχειριστή της ομάδας, Αλέξανδρο Σαββόπουλο, επιβεβαιώθηκε ότι πρόκειται για την πρόσφατα ονομασθείσα οδό Ιωνίας.
Η λεπτομερής εξέταση της φωτογραφίας αποκαλύπτει πρόσθετα στοιχεία. Η παρατήρηση του βάθους της εικόνας υποδηλώνει την πιθανή ύπαρξη μιας κρήνης.
Η φωτογραφία προέρχεται από τη ψηφιακή συλλογή του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού. [https://pop.culture.gouv.fr/] Κωδικός Τεκμηρίου: APOR057987
Στάθης Ασλανίδης
Η παλαιά οδός Ιωνίας στο σημείο που συναντούσε την Εγνατία
Φωτογραφία της σειράς “Small Traders” που εκδόθηκε σε καρτ-ποστάλ κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, απεικονίζει έναν άγνωστο πλανόδιο φωτογράφο την ώρα της εργασίας του. Η ταυτότητα της οδού παρέμενε άγνωστη στον χάρτη της πόλης. Πρόσφατα εντοπίστηκε από μια αεροφωτογραφία και ταυτοποιήθηκε. Πρόκειται για την πρώτη φωτογραφική εμφάνιση της παλαιάς οδού Ιωνίας στο σημείο που συναντούσε την Εγνατία.
Στάθης Ασλανίδης
Στην παλιά ρυμοτομία, η οδός Ιωνίας ήταν ένας μικρός δρόμος στο κέντρο της πόλης η οποία διέσχιζε τα παλιά οικοδομικά τετράγωνα 247 και 248. Η αρχή της ήταν στο βόρειο πεζοδρόμιο της Εγνατίας στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η Αγορά Κολόμβου. Από εκεί, συνέχιζε βόρεια και μετά στρίβοντας ανατολικά σχηματίζοντας ένα Γ, κατέληγε στην καταργημένη οδό Ατταλιδών.
Η φωτογραφία προέρχεται από τον ιστότοπο Delcmampe, Item n°1819541775
Λόγω της χαμηλής ανάλυσης της αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Αλέκας Γερόλυμπου «Το Χρονικό της Μεγάλης Πυρκαγιάς», η σύγκριση με την οδό Ιωνίας επέτρεψε την αναγνώριση μόνο μερικών κοινών σημείων. Τα πλέον καθοριστικά στοιχεία για την ταύτιση της οδού ήταν η ύπαρξη ενός πλατάνου, η συγκεκριμένη σειρά και διάταξη των παραθύρων, καθώς και το σαχνισί στη δυτική γωνία του δρόμου.
Στον κίτρινο κύκλο η θέση της λήψης με κατεύθυνση το βέλος.
Εγνατία, στη συμβολή με την παλαιά οδό Δημαρχίας, 1917
Εικόνα από την οδό Εγνατία, στη συμβολή με την παλαιά οδό Δημαρχίας αποτυπώνει τις συνέπειες της πύρινης λαίλαπας που κατέστρεψε μεγάλο τμήμα της πόλης το 1917.… Δείτε περισσότερα
Οδός Εγνατία με Δημαρχίας στην παλιά ρυμοτομία. Σήμερα, ο φωτογράφος θα βρισκόταν στο μέσο της Εγνατίας, στο σημείο που τη συναντά η οδός Ίωνος Δραγούμη. Ο φακός είναι στραμμένος δυτικά.
Η φωτογραφία προέρχεται από τον ιστότοπο [https://www.akg-images.fr]
Κωδικός: AKG9381940
Επισήμανση των οδών στην παλιά ρυμοτομία. Στο νέο πολεδομικό σχέδιο οι οδοί που εμφανίζονται έχουν καταργηθεί.
Η λήψη στον κίτρινο κύκλο με κατεύθυνση το βέλος
Στη διασταύρωση των οδών Ατταλιδών και Εγνατίας, 1917
Η εικόνα αποτυπώνει τη διασταύρωση των οδών Ατταλιδών και Εγνατίας μετά το πέρασμα της καταστροφικής πυρκαγιάς του 1917. Λίγο πιο πάνω, προς τα δεξιά, ξεχωρίζει ένα ψηλό κτίριο, από όπου ξεκινούσε η οδός Λυσίππου.
Στάθης Ασλανίδης
Η αρχή της οδού Ατταλιδών από την Εγνατία.
Η φωτογραφία προέρχεται από τον ιστότοπο [https://www.akg-images.fr] Κωδικός: AKG9381946
Επισήμανση των οδών στην παλιά ρυμοτομία. Σήμερα, η λήψη από το ύψος περίπου της οδού Εγνατίας 35.
Η λήψη στον κίτρινο κύκλο με κατεύθυνση το βέλος.