Saloni.ca Archive

Στο ημερολόγιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (Σ.Α.Θ.) για το 2003, το οποίο είχε ως τίτλο «Άνω Πόλη. Ένας ιστορικός τόπος» σε φωτογραφίες και επιμέλεια του Νίκου Καλογήρου, φιλοξενείται μια αχρονολόγητη έγχρωμη φωτογραφία.

Η λήψη έχει γίνει από τα σκαλοπάτια της οδού Αθανασίου Χαϊδευτού, ακριβώς στο σημείο όπου συναντά την οδό Ακροπόλεως. Το κάδρο είναι αρκετά κλειστό, με μεγάλη πιθανότητα να έχει υποστεί περικοπή και εστιάζει αποκλειστικά στο θέμα του, το οποίο είναι το κατάστημα ψιλικών της Αθανασίας Σινιάκου με την ονομασία «Η Συνάντησις».

Πολλά στοιχεία αυτής της εικόνας συσχετίζονται, από την αντίθετη όμως κατεύθυνση, με τη φωτογραφία από το αρχείο του Νικόλαου Μουτσόπουλου που αναρτήσαμε πρόσφατα [https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02M66Yq4Eodq4YpCh1cuxb8ECqNhBnmoEmPx1VD3faT2QYBs5BhA4eSwZa7CTyYwgHl].

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αριθμός «121» που αναγράφεται στην πινακίδα «Καπνοπωλείον» δεν αντιστοιχεί στη σημερινή αρίθμηση της οδού Ακροπόλεως. Με τα τωρινά δεδομένα, το κατάστημα θα βρισκόταν στον αριθμό 87.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0hdvNmX2hENWvAiJjYiBx4QvbjeEy13yVwYhVdXw3Datt8T8kDGMUyBfxBTDVBKh3l

Μια φωτογραφία από το αρχείο του Νικόλαου Μουτσόπουλου μας ταξιδεύει πίσω στον χρόνο, και συγκεκριμένα στη δεκαετία του '60.

Το στιγμιότυπο αποτυπώνει μια γειτονιά της Άνω Πόλης, στη συμβολή της οδού Ξενοκράτους με την άνοδο της οδού Αθανασίου Χαϊδευτού, όπως διαβάζουμε στην πινακίδα του Δήμου. Ο φακός ανηφορίζοντας, προσπερνά την κάθετη οδό Ακροπόλεως (στο μέσο) και καταλήγει στην οδό Ποτίδαιας (στο βάθος).

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Lv4bXwGm6SAcCkpnqG6ogRxYUU2Q8tLyhQhmuKEEZ4SJPXeeQuaGMN7MLo8sScUil

Μια καρτ-ποστάλ που εκδόθηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου απεικονίζει, μέχρι πρότινος, έναν άγνωστο δρόμο. Μετά από μια σύντομη έρευνα, η οδός αυτή ταυτοποιήθηκε ως παλαιά Φιλίππου. Συγκεκριμένα, το εικονιζόμενο τμήμα συμπληρώνει το κομμάτι που έλειπε ανάμεσα στην οδό Ιουλιανού και την οδό Σωκράτους, την οποία είχαμε εξετάσει στο παρελθόν [https://archive.saloni.ca/849].

Οι χαρακτηριστικές δοκοί στήριξης από τα σαχνισιά τεκμηριώνουν απόλυτα τη συγκεκριμένη τοποθέτηση. Στο βάθος διακρίνεται ο φανός που βρίσκεται στη γωνία της οδού Σωκράτους. Παράλληλα, αποτελεί μεγάλη έκπληξη η παρουσία της σκάλας του τεχνίτη, ο οποίος επισκευάζει το σαχνισί στη γωνία και το οποίο είχαμε συναντήσει ξανά εδώ [https://archive.saloni.ca/884].

Αξίζει να σημειωθεί ότι η δίγλωσση λεζάντα της εποχής (σε γαλλικά και αγγλικά), η οποία αναφέρει «Δρόμος σε μια εβραϊκή συνοικία», είναι λανθασμένη, καθώς η περιοχή ανήκει στην ελληνική συνοικία του Αγίου Αθανασίου.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02FB5fN15vVgQ6KVhssiDha91sZrFPt7m2qhZotFnwvBKTUrFSmQCLtVwsK1FSjpcfl

Στην παλαιά οδό Φιλίππου.

Η καρτ-ποστάλ προέρχεται από την «Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Παγκόσμιας Ισραηλιτικής Ένωσης».

Στην πράξη τακτοποίησης 1569/1961 διαγράφεται η εσοχή της οικοδομικής γραμμής λίγο πριν από τη συμβολή της με την οδό Σωκράτους (η γωνία με το κίτρινο χρώμα). Οι φωτογραφίες αλληλοκαλύπτονται από πλήθος στοιχεία. Στον κίτρινο κύκλο, η θέση του φωτογράφου με κατεύθυνση το βέλος.

Δύο υπέροχες και σπάνιες αεροφωτογραφίες από τις αρχές της δεκαετίας του '60 από τον Βαγγέλη Καβαλα.

Η πλατεία και η γειτονιά του Κουλέ Καφέ. Ξεχωρίζουν το σχολείο του Μάνιου και η νυν Βιβλιοθήκη Άνω Πόλης στην Κρίσπου. Προκαλεί εντύπωση ότι δεν φαίνονται καθολου δέντρα στην ίδια την πλατεία μπροστά στη Βιβλιοθήκη.

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02S5xGiTmtPzL7DH2yNXEhmADFK4aWi1FUeqZ7Yuvwekhyt1ow4fgn8kckA5ibx8V5l

Μια ιδιαίτερη φωτογραφική λήψη της δεκαετίας του '60, προερχόμενη από το πολύτιμο αρχείο του Νικόλαου Μουτσόπουλου, αποτυπώνει την άνοδο της οδού Αγαθαγγέλου από το ύψος της οδού Ηγουμένου.

Στο προσκήνιο, μια παρέα παιδιών στέκεται στα σκαλοπάτια ενός σπιτιού. Πρόκειται για το κτίσμα στον σημερινό αριθμό 3, το οποίο παραδόξως κατόρθωσε να επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας. Παράλληλα, στο αριστερό τμήμα της εικόνας, διακρίνεται μέρος της ανατολικής περίφραξης του υδραγωγείου, το οποίο βρίσκεται νότια της Μονής Βλατάδων. Ψηλότερα, διαγράφεται ο περίβολος του μοναστηριού.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Xm7WVJYcVz7P8QxMJW6qugMuDQohGZDSXJg7VE2QEMPbKNvsiVmngvBdHugVcxxyl

Στην αρχή της οδού Αγαθαγγέλου.

Σύγχρονη λήψη (Ιούλιος, 2026)

Μια αναπάντεχη φωτογραφία από το πολύτιμο αρχείο του Νικόλαου Μουτσόπουλου φέρνει στο φως ένα άγνωστο, για τους περισσότερους, στενάκι της πόλης. Πρόκειται για την οδό Λεωτυχίδου, η οποία φέρει το όνομα ενός αρχαίου βασιλιά της Σπάρτης.

Η αρχική λήψη αποτυπώνει τον δρόμο από το ύψος της οδού Στρατωνίου και με στραμμένο το βλέμμα στο βάθος, καταλήγει στην οδό Κίρκης.

Ενώ στους παλιούς ρυμοτομικούς χάρτες ο δρόμος εμφανιζόταν ως αδιέξοδο, κάποια στιγμή πραγματοποιήθηκε διάνοιξη με την ακριβή ημερομηνία να παραμένει άγνωστη. Σήμερα, η οδός Λεωτυχίδου λειτουργεί ως πέρασμα, ενώνοντας τις κάθετες οδούς Αμφιτρύωνος και Κίρκης.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02qbsvZafCod3Z99DdN4sT5s6oijztDeMmKPsYnfwwYihpnzfA8aJh2kfd4Ph2VXCol?_rdc=1&_rdr#

Στην οδό Λεωτυχίδου.

Στο φωτογραφικό στιγμιότυπο (2011) από την οδό Στρατωνίου διακρίνεται η παλιά κατοικία που βρίσκεται επί της οδού Λεωτυχίδου 9 και είναι το ίδιο ακριβώς κτίσμα που είχε καταγράψει ο φωτογραφικός φακός στην αρχική λήψη στα αριστερά.

Δύο φωτογραφίες από το 1986 της διασταύρωσης Β. Όλγας και Παρασκευοπούλου. Το 1986 το παλιό κτίριο στην νοτιοδυτική γωνία της διασταύρωσης ακόμα υπήρχε.

Φωτογραφίες του από παλιότερες αναρτήσεις στην 3η φωτογραφία.

Η Παρασκευοπούλου ήταν μονόδρομος με αντίθετη κατεύθυνση από ότι σήμερα και μάλιστα, όσο περίεργο και αν φαίνεται, κυκλοφορούσε και λεωφορείο του ΟΑΣΘ. Σύμφωνα με τον οδηγό του ΟΑΣΘ του 1986 (4η φωτογραφία), στην Παρασκευοπούλου κινούνταν το 3!

Πηγή εργασία του ΤΕΕ/ΤΚΜ.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0C4s6tJL1yc8PgkWgmdhQXuS4EmiZfwZ5ddp18JJZ5627RnNx4e2DtrS6CDsHxRePl

Ο φωτογράφος περίπου στο Ράδιο Σίτυ.

Άποψη από Ανατολικά προς δυτικά. Φαίνεται η ανατολική πλευρά του κτιρίου.

Το κτίριο των προηγουμένων φωτογραφιών είναι #28.

Από την ανάρτηση του Σπύρου Αλευρόπουλου: Ανατολικά του διαολορέματος (Βασ. Γεωργίου). παρουσίαση των κτιρίων της Γεωργίου και της Όλγας ως την Παρασκευοπούλου

https://archive.saloni.ca/55

Οδηγός Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης, 1986 https://www.facebook.com/media/set/?set=a.536602249737977&type=3

Αυτή η αεροφωτογραφία από το Αρχείο Μουτσόπουλου, τραβηγμένη στα μέσα της δεκαετίας του 1960, δείχνει κατά κάποιο τρόπο τα ανατολικά όρια της πυρίκαυστου.

Εκεί που κάποτε έβλεπες από τη μια «τα καμένα» στη φωτιά του 1917 (και αργότερα την ‘μεσοπολεμική’ Θεσσαλονίκη), και από την άλλη την παλιά πόλη, εδώ βλέπεις τον τρόπο που η συνέχεια της εφαρμογής του νέου ρυμοτομικού και η αντιπαροχή καταπίνει την παλιά πόλη.

Στο βόρειο πεζοδρόμιο της Αγίου Δημητρίου, ανάμεσα στις νέες πολυκατοικίες, υπάρχουν ακόμα μερικά παλιά σπίτια που θα αντικατασταθούν τα αμέσως επόμενα χρόνια. Απέναντι, η σειρά των νέων πολυκατοικιών οριοθετεί αυτό που ξέρουμε τώρα ως νότιο πεζοδρόμιο της οδού. Όλα τα παλιά σπίτια που συνυπάρχουν ακόμα μπροστά τους θα τα εξαφανίσει η διαπλάτυνση.

Η Αγίου Δημητρίου φάρδυνε προς τα νότια για να μην επηρεαστεί ο Άγιος Δημήτριος και το Διοικητήριο. Το Διοικητήριο καθόρισε και τα όρια της Κασσάνδρου που, αντίθετα, φάρδυνε προς τα πάνω, τρώγοντας την πρώτη σειρά των σπιτιών του βόρειου πεζοδρομίου.

Την εποχή της αεροφωτογραφίας, στα εσωτερικά των οικοδομικών τετραγώνων υπήρχαν ακόμα δείγματα της οθωμανικής Θεσσαλονίκης, ενώ η ανοικοδόμηση δεν είχε φτάσει στην Ολυμπιάδος -που τότε λεγόταν Αθηνάς.

Σ’ ένα αντίστοιχο πλάνο σήμερα, μέχρι και το σχολείο «του Μάνιου» -που στα 60ς ξεχωρίζει τεράστιο στη συμβολή Θεοτοκοπούλου με νυν Ολυμπιάδος- κρύβεται από τις πολυκατοικίες.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02KNGhz4BBgAg6wmu5f3fv4m6mGmbzdCpt1r1LKFc6qGZy4XZufaeoKBrRjb7NDkuAl

Με τις λήψεις φοιτητών/τριών Αρχιτεκτονικής των αρχών της δεκαετίας του ’60 που βρίσκουμε στο Αρχείο Μουτσόπουλου, ανηφορίζουμε τα τελευταία μέτρα της Ιουλιανού και στρίβουμε αριστερά (δυτικά) για να περπατήσουμε την τότε Αθηνάς μέχρι το ύψος της οδού Βλαχάβα.

Λίγα χρόνια αργότερα, με τη διαπλάτυνση του δρόμου – Ολυμπιάδος πια- η οικοδομική γραμμή μετακινήθηκε και τα περισσότερα από τα σπίτια που βλέπουμε εδώ θα βρίσκονταν τώρα κάτω απ’ τα πεζοδρόμια ή/και τον ίδιο τον δρόμο.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0n4ys1JyLKHgSUS4cob9VqeaWqXEN1pbSyfk1dBZfAybqvneEExNV15yzpHPi4soml

Το τέλος της Ιουλιανού, με το ταξί έτοιμο να στρίψει στην Αθηνάς. Οι θέσεις των κτιρίων και οι δρόμοι που βλέπουμε σημειώνονται δίπλα με τα ‘τωρινά’ τους ονόματα. Ο κύριος με την νταμιτζάνα πίσω από το ταξί μάλλον έχει στόχο το γωνιακό λευκό κτίριο με τα πολλά -και λοξά- σαχνισιά. Ας θυμηθούμε το γιατί…

Ο λόγος: η βρύση που βρισκόταν στο κτίριο της γωνίας των τότε Αθηνάς με Αργυροπούλου (τώρα Ολυμπιάδος 111 με Καλλιδρόμου). Την είχαμε εντοπίσει πρώτα από μία… ζωγραφιά, την είχαμε ξαναδεί εδώ https://archive.saloni.ca/919 -και θα ασχοληθούμε μαζί της και άλλοτε.

Μια προσπάθεια σύνθεσης με λήψεις τριών διαφορετικών ατόμων. Στη μεσαία φωτό έχει και ημερομηνία: 13/4/1963.

Στην αριστερή, εκεί που βλέπουμε την πρώτη κολώνα της ΔΕΗ είναι το τέλος της οδού Αισχύλου. Το κτίριο πίσω της είναι αυτό που σημειώσαμε ως 2 στην προηγούμενη φωτό.

Στην Αθηνάς – ανατολικά της Ιουλιανού και δυτικά ως το ύψος της Βλαχάβα- βλέπουμε στη σειρά κτίρια με πολλά ‘λοξά’ σαχνισιά που δημιουργούσαν ένα εντυπωσιακό σύνολο τραβώντας το βλέμμα των φωτογράφων από το νότιο πεζοδρόμιο που έμεινε παραπονεμένο.

Κοντινό στα σαχνισιά και τα φουρούσια, με κάτοικο να ποζάρει στα παράθυρα

Έχοντας προχωρήσει προς τα δυτικά, ο φακός κάνει στροφή 180 μοιρών και αποτυπώνει τα ίδια κτίρια– πιο κοντά και πιο μακριά απ’ την Ιουλιανού

Σύμφωνα με τις οικοδομικές άδειες, πιο αργά αντικαταστάθηκε το πρώην Αθηνάς 83 – το 1972. Το διπλανό του (νυν Ολυμπιάδος 109) έχει οικοδομική άδεια του 1968

Ταυτοποιήθηκε μια σπάνια φωτογραφία από την παλιά Λαχαναγορά της πόλης

Μια στερεοσκοπική φωτογραφία, η οποία είχε εμφανιστεί παλαιότερα σε δημοπρασία μαζί με άλλες γνωστές λήψεις της πόλης, παρέμενε για καιρό αταυτοποίητη. Πρόσφατα και έπειτα από συσχετίσεις με άλλα φωτογραφικά τεκμήρια, προσδιορίστηκε η ακριβής της τοποθεσία. Βρίσκεται στην οδό Καρίπη, ακριβώς στην είσοδο της παλιάς λαχαναγοράς. Με βάση τη σημερινή ρυμοτομία, το σημείο της λήψης αντιστοιχεί στην οδό Αριστοτέλους 28, λίγο πριν τη διασταύρωση με την Εγνατία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι εικόνες από το εσωτερικό της αγοράς, η οποία βρισκόταν στο παλαιό οικοδομικό τετράγωνο 7, έχουν ήδη αναλυθεί και δημοσιευτεί σε σχετική εργασία της Μάρας Νικοπούλου. [https://archive.saloni.ca/3036] [https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02y6NxJ4bRTpT6V9u3veS9nXL5CVnjxvQV7rpxyFwryWBRfjYmLA5C1PpU375S9ZuKl]

Στάθης Ασλανίδης Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid06L6rv1Hq5Feq3WjrnTgvCS3Fti6g2VrHVLGf8k1CS1hUzYq6P33D4McV6DTAsFtml

Η παλιά Λαχαναγορά στην οδό Καρίπη.

Η αναζητούμενη φωτογραφία συσχετίζεται άμεσα με μια πλέον γνωστή λήψη —το πέρασμα στην οδό Καρίπη— την οποία είχαμε παρουσιάσει παλαιότερα εδώ: [https://archive.saloni.ca/1902]

Φωτογραφία του οπερατέρ Frédéric Gadmer από το εσωτερικό της παλιάς Λαχαναγοράς, η οποία βρισκόταν στο κέντρο της πόλης, στη σημερινή πλατεία Αριστοτέλους και συγκεκριμένα στο ανατολικό της τμήμα, κάτω από την Εγνατία.

Η λήψη αποτυπώνει τη νότια είσοδο από την αντίθετη κατεύθυνση σε σχέση με την αρχική αναζητούμενη φωτογραφία, αποκαλύπτοντας τμήματα των οικοδομικών τετραγώνων 7 και 8. Από τις κτηματολογικές πηγές γνωρίζουμε ότι το χάνι που διακρίνεται δεξιά, το οποίο φιλοξενούσε καταστήματα στο ισόγειο και δωμάτια στον όροφο, ανήκε στον Ιερό Ναό της Αγίας Θεοδώρας και ήταν γνωστό ως «Χάνι της Αγίας Θεοδώρας». Το ερώτημα σχετικά με την ύπαρξη βόρειας εισόδου από την οδό Εγνατία παραμένει ανοιχτό.

Πηγή: [https://pop.culture.gouv.fr/] Κωδικός Τεκμηρίου: APOR021347

Αξίζει να προσθέσουμε μία ακόμη αναζητούμενη φωτογραφία από δημοπρασία. Η λήψη αυτή συσχετίζεται εύκολα με την αρχική, καθώς δείχνει το κατάστημα που βρισκόταν στα δεξιά της νότιας εισόδου από την οδό Καρίπη

Στον κύκλο, η θέση του φωτογράφου με κατεύθυνση το βέλος.