Δύο πανοραμικές φωτογραφίες έξω από τα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης
Δύο πανοραμικές φωτογραφίες έξω από τα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης από τον ίδιο εκδότη (Librairie Italienne) με ημερομηνία αποστολής το 1905. Από το ebay
Θόδωρος Νάτσινας
Στην γωνία Ολύμπου και Αγνώστου Στρατιώτου 14 το ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς
Στην γωνία Ολύμπου και Αγνώστου Στρατιώτου 14 το ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς κτισμένο με οικοδομική άδεια του 1924, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Μπερνασκόνι. Από τότε συνέχεια ξενοδοχείο. Πρώτος ιδιοκτήτης ήταν ο ο Σίμος Χαρίτου από την Καστοριά, πουλήθηκε στην οικογένεια Λουκίδη την δεκαετία του 1960. Κρίθηκε διατηρητέο το 1990.
Πληροφορίες από την εξαντλητική μελέτη της Κυριακής Τσιτουρίδου στο τμήμα αρχιτεκτόνων μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ το 2021: Ξενοδοχείο «Ορεστιάς-Καστοριάς» από το χθες στο σήμερα, όπου περιέχονται και προτάσεις για νέες χρήσεις του κτιρίου. Εδώ: https://ikee.lib.auth.gr/record/332281?ln=el
Σπύρος Αλευρόπουλος
Le Guide Sam του 1927.
Το ξενοδοχείο αναφέρεται προφανώς από λάθος ως Orescos Castoria.
Στις εφημερίδες του 1927 αναφέρεται ως Ορεστιάς Καστορίας.
Ο διευθυντής Σπ. Παπαϊωάννου διορθώνει ένα λάθος που διαδόθηκε εκείνο τον καιρό.
Η παρεξήγηση του 1927 αφορά υπόθεση κομιτατζήδων που φιλοξενήθηκαν στο ξενοδοχείο Ορεστιάς, στην Φράγκων, όπως αποκαλύφθηκε στην δίκη που έγινε τον Νοέμβριο του ιδίου έτους.
Η παρανόηση του ξενοδοχείου συνεχίστηκε μέχρι και σήμερα. Στο βιβλίο “Ο φόρος του αίματος στην κατοχική Θεσσαλονίκη”, 2001, σ. 115, αναφέρεται ως η έδρα του δωσίλογου Κωνσταντίνου Κυλινδρέα. Ο Δορδανάς όμως τον τοποθετεί στο ξενοδοχείο Νέα Ορεστιάς στον Βαρδάρη, κοντά στον φίλο του Δάγκουλα: “Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944”, 2006, σ.327, όπου και πληροφορίες για την ποικίλη καταδοτική δράση του στο πλευρό των Γερμανών.
Ξενοδοχείο Νέα Ορεστιάς δεν βρήκα, ούτε και το Ορεστιάς στην Φράγκων, πέρα από την αναφορά της Μακεδονίας στις 22/11/1927 στην τρίτη σελίδα . Όμως ως Ορεστιάς (Καραγάτς) αναφέρεται ξενοδοχείο στην σημερινή Σελευκιδών 10
https://archive.saloni.ca/1658
Πάλι το 1927.
Νοικιάζονται δωμάτια με τον μήνα σε οικογένειες και υπαλλήλους.
Κατοχική λήψη από μακριά.
Δεκαετία του 1950
Λήψη του 1991. Το όνομα του ξενοδοχείου στην ταμπέλα.
Η είσοδος στην Αγνώστου Στρατιώτου από πρόσφατη λήψη του Πλάτωνα Κλεανθίδη.
Φωτογραφία Πλάτωνα Κλεανθίδη.
Διατηρημένα μορφολογικά στοιχεία στο εσωτερικό του ξενοδοχείου, στην μελέτη της Κυριακής Τσιτουρίδου “Ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς από το χθες στο σήμερα” σ. 53.
Ζωζώ Νταλμάς. Η Θεσσαλονικιά σταρ του μεσοπολέμου. Ένα λάθος
Ζωζώ Νταλμάς. Η Θεσσαλονικιά σταρ του μεσοπολέμου.
Διόρθωση λάθους της «έρευνας». Οι δικοί μας διατείνονται πως στην διαφήμιση του ΣΑΝΤΕ απεικονίζεται η Ζωζώ Νταλμάς https://www.tanea.gr/2019/02/10/people/zozo-ntalmas-i-thryliki-ntiva-ton-tsigaron-sante-kai-o-erotas-me-ton-kemal-atatourk/?fbclid=IwY2xjawQyBZNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETA0SFJPZmZRZ3JLTjlaMUxnc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHjzj5wcnr1ZgllS8k0iYgqy5bJK-7WRL7eWOJyjmWhFxhplERkD0-zyCjWwM_aem_loDjPrEFlEnBsefu2ckGCw
… όμως πρόκειται για την χολιγουντιανή σταρ Carole Lombard σύζυγο του Clark Gamble που πέθανε το 1942, στα 33 της, σε αεροπορικό δυστύχημα.
Δ.Μ.
Mara Nikopoulou: Τα Σαντέ, στη διάρκεια της ζωής τους, δεν είχαν μόνον ένα “πρόσωπο”. Για παράδειγμα, στο αρχικό πακέτο, που φαίνεται στην διαφήμιση αριστερά πίσω, δεν εικονίζεται η ίδια γυναίκα που φαίνεται κεντρικά και στη φωτό δεξιά. Και για την ιστορία, στις αφίσες/διαφημίσεις τους κλπ έχουν χρησιμοποιήσει και άλλα 'χρώματα', και όχι μόνον ξανθές.
Η γέφυρα στο Μπουγιούκ Ντερέ, στη σημερινή στάση Γεωργίου
Η γέφυρα στο Μπουγιούκ Ντερέ
Τα εγκαίνια της πρώτης γραμμή του ιππήλατου τραμ από την πλ. Ελευθερίας προς την ανατολική Θεσσαλονίκη, το προάστιο των Εξοχών, έγιναν στις 25.4/7.5 1893 αλλά για ένα χρόνο, ως τον Απρίλιο του 1894 η γραμμή δεν ήταν ολοκληρωμένη, δηλαδή δεν έφθανε ως το αμαξοστάσιο, στο Ντεπώ, γιατί στην λεωφόρο των Εξοχών, το ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ (ή ρέμα Σαρνώ) διέκοπτε την συνέχεια της οδού. Στο σημείο αυτό κατασκευάστηκε γέφυρα που εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 1894.
Το ρέμα διέσχιζε την οδό περίπου στο ύψος της σημερινής στάσης Γεωργίου των λεωφορείων, απέναντι από την σημερινή οδό Κορομηλά. Η γέφυρα μετά από χρόνια «εξαφανίστηκε» (κατεδαφίστηκε; καλύφθηκε;) και σήμερα δεν διακρίνεται κανένα ίχνος της στο σημείο. Δεν έχω πετύχει φωτογραφίες ή εικόνες αυτής της γέφυρας μέχρι που στην πρόσφατη ανάρτηση με την αεροφωτογραφία της ανατολικής Θεσσαλονίκης κάτι φάνηκε.
Μια μεγέθυνση του σημείου μας δίνει την εικόνα της, λίγο θολή, όπως ήταν την εποχή του Πρώτου Παγκοσμίου. Η φωτογραφία μας δίνει και μια επιπλέον πληροφορία (που δεν είχα ξανασυναντήσει παρόλο που είναι προφανής αν δει κανείς την κατεύθυνση του ρέματος) ότι υπήρχε γέφυρα και στην κάθετη οδό, στην σημερινή Κορομηλά.
Θόδωρος Νάτσινας
Απόσπασμα της αεροφωτογραφίας όπου διακρίνονται οι δύο γέφυρες. Το σπίτι στην δεξιά νότια γωνία της διασταύρωσης είναι η οικία Καλλιδοπούλου, ενώ αριστερά, σχεδόν πάνω στο κόκκινο πλαίσιο διακρίνεται ένας συρμός του τραμ με δύο βαγόνια. Η αεροφωτογραφία αναρτήθηκε εδώ: (https://archive.saloni.ca/3512)
Το σημείο της διασταύρωσης της Όλγας με το ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ. Αριστερά από χάρτη όπου φαίνεται ότι δεν υπάρχει γέφυρα. Δεξιά από το saloni.ca το ίδιο σημείο στο ρυμοτομικό του 1919 σε υπέρθεση με τον σημερινό χάρτη. Ο παλιός χάρτης της συλλογής Struck, από το https://arachne.dainst.org/entity/6127810.
To ίδιο σημείο από βελγικό χάρτη του τραμ. Δεν διακρίνεται αν υπάρχει ή όχι γέφυρα στο σημείο. Ωστόσο μας δίνει την πληροφορία ότι στην πάνω αριστερά γωνία της διασταύρωσης ήταν το Cafe-jardin du Paradis!
Το σημείο σήμερα από το maps.google. Η πρώτη αριστερά πολυκατοικία βρίσκεται στην θέση της οικίας Καλλιδοπούλου. Η δεύτερη αριστερά πολυκατοικία βρίσκεται περίπου πάνω από το ρέμα.
Τα παιδιά στην πάνω πόλη παίζουν. Κατοχή
Με την αθωότητα της ηλικίας, χωρίς να επεξεργάζονται χειρονομίες και σύμβολα, έχοντας την πονηριά στο μάτι.
Εγνατίας 55
Εγνατίας 55, στον μεσοπόλεμο κτίστηκε δύο φορές.
Σπύρος Αλευρόπουλος
Το πρώτο κτίριο
Τον Μάιο του 1934 μια πυρκαγιά στον 2ο όροφο, στο χοροδιδασκαλείο “Μαύρος Γάτος” προκάλεσε ανεπανόρθωτες βλάβες σ' ολόκληρο το κτίριο, τότε Εγνατίας 61.
Όπως αναφέρεται στην είδηση από το ΦΩΣ 16/5/1934, η ξύλινη σκάλα κάηκε με αποτέλεσμα 60 άτομα που βρίσκονταν μέσα να εγκλωβιστούν και να χρησιμοποιήσουν τις κουρτίνες για να βγουν από τα παράθυρα και να φτάσουν στον δρόμο. Το πυροσβεστείο πήρε τις εξής αποφάσεις: Σε αντίστοιχα κέντρα στο εξής θα πρέπει να υπάρχουν πολλές έξοδοι και η σκάλα πλέον από μπετόν αρμέ.
Σε μεγέθυνση
Το τριώροφο που το αντικατέστησε λίγο αργότερα. Κατοχική λήψη.
Η σημερινή πολυκατοικία
Μια αποβάθρα στους αλευρόμυλους Αλλατίνι
Νίκανδρος Καστανίδης
Η φωτογραφία αυτή πιθανόν να είναι των αρχών του 20ου αιώνα
Εδώ φαίνεται μια αντίστοιχη σκάλα στον αλευρόμυλο Αλλατίνι του 19ου αιώνα
Στην περίπτωση αυτή, που είναι αναπαράσταση του νέου αλευρόμυλου Αλλατίνι, γύρω στο 1900, εμφανίζονται 5 αποβάθρες. Η αριστερότερη πιθανότατα είναι αυτή που αντιστοιχεί με αυτή των προηγούμενων φωτογραφιών.
Και στη φωτογραφία του νέου αλευρόμυλου Αλλατίνι, του 20ου αιώνα, φαίνονται κάποια υπολείμματα από αποβάθρες που δεν αντιστοιχούν με την αποβάθρα της πρώτης φωτογραφίας.
Η Νέα Στοά ενώνει την Κλεισούρας με την Εγνατία, στον αρ. 53
Η Νέα Στοά στο πάνω μέρος της Εγνατίας, ανάμεσα Βενιζέλου και Χαλκέων, που ενώνει την Κλεισούρας με τον μεγάλο δρόμο. Στο νούμερο 53 Κείμενο του Τάκη Γραμμένου στο περιοδικό Χάρτης, Ιούνιος 2020, εδώ: https://www.hartismag.gr/hartis-22/klimakes/h-nea-stoa
Η Νέα Στοά
Μη φανταστείτε τίποτε μασόνους και τέτοια. Ήταν και είναι μία στοά που ξεκινούσε γύρω στην Εγνατία 57 και ανέβαινε κάθετα ως την Κλεισούρας, παράλληλη με την Εγνατία, τώρα πεζόδρομος. Δεν ήταν σκεπαστή. Ήταν, από την Εγνατία και προς τα πάνω, τα αρχικά εργαστήρια ή και μαγαζιά πολλών που κατόπιν οι κληρονόμοι τους απλώθηκαν στην πόλη: Τεζαψίδης (χρυσοχοείο), Κατρακαλίδης (ραφτάδικο), Αθανασιάδηδες (χρυσοχοείο), ίσως και άλλα. Όμως ανεβαίνοντας προς την Κλεισούρας δεξιά, σε μιά εσοχή της στοάς, είχε δύο τελείως ασυνήθιστα μαγαζιά.
Το ένα ήταν ένα τεράστιο εργαστήριο κατασκευής πνευστών οργάνων (τρομπέτες, τούμπες, κόρνα κ.λ.). Ακουγόταν έξω ασυντόνιστες δοκιμαστικές κλαγγές από τα όργανα –από φόβο ποτέ δεν τόλμησα να μπω παραμέσα να κοιτάξω– και ήχοι επεξεργασίας μετάλλων. Η πρώτη ύλη ήταν τεράστια κυλινδρικά φύλλα χαλκού ή ορειχάλκου αφημένα έξω από το μαγαζί. Όταν έκοβαν ένα κομμάτι για να το επεξεργαστούν, ακουγόταν ένα απόκοσμο πλατάγισμα, λες και άκουγες σύγχρονη συμφωνική μουσική. Δεν είχα τολμήσει να ρωτήσω κανένα για να μου λύσει την απορία: ποιοί έκαναν όλες αυτές τις παραγγελίες; Τόσες πολλές φιλαρμονικές και ορχήστρες έχει η Θεσσαλονίκη; Πολύ αργότερα, όταν άρχισα να ταξιδεύω στη Δυτική Μακεδονία, στην περιοχή της Γευγελής και των Σκοπίων και πιο πολύ όταν πήγα στα «Σκορδοκαîλια» του Σουλιώτη, άρχισα να καταλαβαίνω.
Το διπλανό μαγαζί πουλούσε υλικά για … χειροτεχνίες. Πουλούσε ό, τι ήταν απαραίτητο για τις χειροτεχνίες κυρίως του δημοτικού: μακρόστενα πριόνια και σέγες για το κόντρα πλακέ, τρυπάνια, μαχαιράκια για την ξυλογλυπτική και άλλα. Το κρατούσε με την εποπτεία του μπαμπά της μια πολύ εντυπωσιακή μελαχρινή, σα βυζαντινή. Ύστερα από δύο τρεις δεκαετίες, όταν μάθαινα για την τελεστική ακολουθία –έννοια που εισήγαγε ο Γάλλος προϊστοριολόγος Λερουά Γκουράν– την αλυσίδα δηλαδή των διαδικασιών που απαιτούνται από την πρώτη ύλη μέχρι το τελικό αντικείμενο/τέχνεργο, αυτή τη Στοά έφερνα συνέχεια στο νου μου: από τους ράβδους χρυσού στο κόσμημα, από τον μπρούντζο στο μουσικό όργανο, από το ξύλο στην εταζιέρα. Τέχνες «ταπεινές», ωστόσο τέχνες. Στον χώρο της Στοάς όπου ο χρόνος ήταν σαν σταματημένος για να παραχθεί τέχνη. Έστω τέχνη του βιοπορισμού, χωρίς απαιτήσεις αιωνιότητας. Στο μεταξύ στην Εγνατία η συνεχής ροή και βουή των γεγονότων, το ποτάμι της Ιστορίας. Κάποτε η ροή αυτή φαίνεται να σταματάει. Στα βαθύτερα στρώματα. Στα πλαϊνά της ροής του δρόμου της ιστορίας και της αιωνιότητας των ερειπίων του και εκεί οι τέχνες του βιοπορισμού. Στα πλαϊνά. Ίσως και σε καμιά στοά. Γωνία Βενιζέλου και Εγνατίας. Έχουν σκεφτεί άραγε τι καταστρέφουν οι σημερινοί;
Επιμέλεια ανάρτησης Σπύρος Αλευρόπουλος
Τα πρώτα κτίσματα μετά την πυρκαγιά ανάμεσα Βενιζέλου και Χαλκέων, άντεξαν μέχρι την δεκαετία του 1960. Τίποτα πια δεν υπάρχει.
Λήψη πριν το 1934 όπως θα δούμε σε επόμενη ανάρτηση.
Η Νέα Στοά αναφέρεται στις εφημερίδες ήδη από το 1926. Διαφορετική αρίθμηση κατά καιρούς.
Κατοχή
Το νούμερο 53 έχει πια γκρεμιστεί μαζί και η παλιά Νέα Στοά.
Η νέα οικοδομή θα κτιστεί με την οικοδ. Άδεια 312/1960.
Η Νέα Στοά θα ενσωματωθεί στο ισόγειο της.
Χρονολογικά είμαστε γύρω στα 1960.
Οι δύο οικοδομές στα νούμερα 51 και 53 και ανάμεσα η Νέα Στοά ή στοά Κλεισούρας, όπως αναφέρεται σε ορισμένες εργασίες.
Η όψη της στοάς το 2015. Εγκατάλειψη.
Στην διπλωματική εργασία της Μαρίας Χρονοπούλου: Μετασχηματισμοί Χώρων Εμπορίου στην πόλη, Οι εμπορικές στοές της Θεσσαλονίκης, Βόλος 2015, σ. 177
Η είσοδος από την Κλεισούρας
Σήμερα μια κάπως βελτιωμένη εικόνα.
Στην γωνία Βενιζέλου με Εγνατία για πολλές δεκαετίες το ξενοδοχείο Σωσσίδη
Για τον μεγαλοεπιχειρηματία Αθανάσιο Σωσσίδη και τις ιδιοκτησίες του εδώ: https://archive.saloni.ca/53
Σπύρος Αλευρόπουλος
Το ξενοδοχείο Σωσσίδη στο βάθος κτίζεται. 1924-25. Φωτογραφία από την Anna Zervo που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ
Η ιδια λήψη ως καρτ ποστάλ (μάλλον) και ως διαφημιστική καταχώριση στις εφημερίδες
στο Β. Κολώνας: Εκατό Χρόνια Φιλοξενία. Τα Ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014),
Στους εξώστες οι ταμπέλες στα ελληνικά και αγγλικά ως ξενοδοχείο. Αργότερα, στην διάρκεια της κατοχής δεν υπάρχουν.
Μελέτη προσθήκης στο κτίσμα, όπου αναφέρεται ως ιδιοκτησία Ισραηλιτικής Κοινότητας
Από ομιλία του Ιασονίδη στην Βουλή:
Διαμαρτύρεται επειδή προβεβλημένα κτίρια στην Βενιζέλου είναι στα χέρια της Ισρ. Κοινότητος. Το αντιβραϊκό πρόσωπο των τότε βενιζελικών στην αγαπημένη τους εφημερίδα Μακεδονία 1/4/1930
Από το απέναντι κτίριο μέρος του ξενοδοχείου.
Αριστερά το ημιτελές Καραβάν Σεράι που λειτουργούσε ως θερινός κινηματογράφος στην ταράτσα του
Η επί της Βενιζέλου πρόσοψη κατά τον μεσοπόλεμο
Το ίδιο
Οι άνθρωποι τρέχουν για άγνωστη αιτία να περάσουν απέναντι στο Αλκαζάρ.
Στην αεροφωτογραφία το τεράστιο κτίσμα διακρίνεται δεξιά
Απόσπασμα φωτογραφίας από το αρχείο ΕΛΙΑ.
Δεκαετία 1960
Σήμερα στη θέση του, κτισμένο με την οικ. άδεια 895/13-03-1972
Απογεύματα (στην πλατεία Αχειροποιήτου), του Πέτρου Ωρολογά
Απογεύματα
Μπροστά μου η μεγάλη πλατεία. Ένα κηπάριον. Απέναντι μια εκκλησία. Το απόγευμα, κατά το βράδυ, είνε δροσιά. Εκεί κλείνω τη σκέψι μου και αφίνομαι στο θέαμα και στ' όνειρο. Και όλα γίνονται άυλα, αέρινα, φόρμες απλές. Κύματα γαλήνης περνούν ηδονικά από τα νεύρα. Τα πράγματα φαίνονται ωραία, οι άνθρωποι φαίνονται καλοί και δεν έχεις ανάγκη από τίποτε... Γίνομαι Τούρκος παλαιός, που κάθεται σε μια ψάθα στην ακροποταμιά, καπνίζει το τζιμπούκι του, βλέπει να κυλάη το νερό, δε λογαριάζει το χρόνο κι' είναι ευτυχισμένος και χαύνος. Απρίλιος 1935
Ο Πέτρος Ωρολογάς δούλευε στην εφημερίδα ΦΩΣ που είχε τα γραφεία της στην οδό Πλάτωνος, απέναντι από τον μικρό κήπο της πλατείας Μακεδονομάχων και την Αχειροποίητο.