Η χρωστούμενη συνέχεια για το Μανδαλίδειο και την κατάληψη στη Λεωφόρο Νίκης 39, λίγες μέρες μετά την επέτειο των 40 ετών απ’ την αρχή της, και των 35 από το τέλος της, στις 30/11/1990, με αφορμή και ένα πρόσφατο άρθρο του TyposThes [Η παλιότερη ανάρτηση για το Μανδαλίδειο εδώ: [https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02mCqKgPeRcqKP7z96p1qHEkMPmoVnkEK5D3cjZ5RMdbSqVdik8QqkVwM92xo7X3nhl]
Όσοι έζησαν την πόλη 40 χρόνια πριν, σίγουρα θα θυμούνται μια Θεσσαλονίκη πολύ μικρότερη σε έκταση (συνοικίες ολόκληρες δεν είχαν χτιστεί ακόμα), σαφώς ‘χαμηλότερη’ σε ύψος ( η αντιπαροχή σε περιοχές όπως Kάτω Τούμπα, Χαριλάου και άλλες ήταν στην αρχή της) κλπ.. Και ίσως θυμούνται και ότι κάποια από τα -έτσι κι αλλιώς ελάχιστα- ενοικιαστήρια έγραφαν ότι «αποκλείονται φοιτητές». Σ’ αυτό το περιβάλλον, στις 15/11/1985, έγινε από ομάδα φοιτητών η κατάληψη του Μανδαλίδειου. Αρχικά ως ολιγοήμερη παρέμβαση για το θέμα της στέγης, σε σημείο απ’ όπου θα περνούσε η πορεία για το Πολυτεχνείο.
Με την είσοδο στο άδειο από χρόνια κληροδότημα της Οδοντιατρικής, έγινε αντιληπτό ότι με ορισμένες επισκευές μπορούσε να στεγάσει άνετα πάνω από 30 άτομα και, μετά από κάποιες συζητήσεις, αυτό ακριβώς έγινε.
Μάρα Νικοπούλου
Facebook:
https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0F8Xuc1krAdvYq63FANwKRmxHx5BGA2kXuUa9mWKaGyJxHL199fEktesMyfBmfzPml
Η φωτό από εδώ: https://www.typosthes.gr/oikonomia/410240_thessaloniki-rimazei-ktirio-me-piato-thermaiko-sti-l-nikis-sokaroyn-oi-eikones
Υπάρχουν και άλλες σύγχρονες, σε ένα άρθρο που -αν και ξεχνάει την πρώτη κατάληψη του 1985-90- έχει αρκετά σωστά την υπόλοιπη ιστορία, και καταλήγει: « οι ελπίδες «πέφτουν» στον ιδιώτη που το έχει μισθώσει».
Προσωπικά, το ότι απομακρύνθηκαν οι σκαλωσιές με τρομάζει. Ίσως η μπουλντόζα να μην απέχει πολύ…
Για την ώρα, επιστρέφουμε στα 1985: Λίγο αφότου έγιναν οι πρώτες βασικές επισκευές του κτιρίου, ο μισός χώρος του ισογείου μετατράπηκε σε ‘καφενείο’, χώρος γενικών συνελεύσεων, αλλά και μπαρ/στέκι με προβολές κλπ.
Στο υπόγειο υπήρχε δωμάτιο ανακύκλωσης χαρτιού [σημ: τότε ΔΕΝ υπήρχε ‘επίσημη’ ανακύκλωση, τα μάζευαν και τα πήγαιναν κατευθείαν στη χαρτοβιομηχανία], συνεργείο μηχανών, για κάποιο διάστημα στούντιο με ηχομόνωση για πρόβες συγκροτήματος (των Γκουλάγκ), πάρκινγκ για μηχανές, και ξυλουργείο-στην αρχή για κατασκευές, μετά αποθήκη ξύλων για κάψιμο…
Στα δωμάτια της Κατάληψης στεγάστηκαν πάνω από 100 άτομα, 30-35 συγχρόνως. Εδώ ένα δωμάτιο του Β’ κι ένα του Γ’ ορόφου.
Κι άλλα δύο δωμάτια του Γ' ορόφου.
Tον Ιούνιο 1987, το ΑΠΘ ζητάει από τη ΔΕΗ να κόψει το ρεύμα στο κτίριο, θεωρώντας προφανώς ότι έτσι η κατάληψη θα μαράζωνε και το κτίριο θα άδειαζε. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη. Η επιτροπή κατάληψης μέσω εκπροσώπου κατέθεσε άμεσα ποσό για το κόστος τους ρεύματος στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Μετά, αγόρασε και εγκαστέσησε στο υπόγειο γεννήτρια (δεξιά), και ξυλοθερμοσίφωνες (αριστερά).
Η αποθήκη ξυλείας στο υπόγειο τροφοδοτούταν καθημερινά -δεν έμενε ξύλο για ξύλο στα σκουπίδια της ευρύτερης περιοχής, και φυσικά τα καλύτερα ήταν τα πεταμένα ελατάκια κάθε Γενάρη …. Όσοι είχαν θέρμανση με ηλεκτρικό στα δωμάτιά τους, προμηθεύτηκαν σόμπες υγραερίου, ξυλόσομπες, μασίνες πετρελαίου κλπ. Λάμπες θυέλλης, και κεριά είχαν την τιμητική τους, αλλά εμφανίστηκαν μέχρι και πατέντες πρώιμων φωτοβολταϊκών…
Και η ζωή συνεχίστηκε…
Στα τέλη Φεβρουαρίου 1989, η Πρυτανεία του ΑΠΘ στέλνει εξώδικο προς τον εκπρόσωπο «ομάδας φοιτητών που κατοικούν στο κτίριο» (αυτόν που κατέθετε εξ ονόματος της Επιτροπής Κατάληψης τα χρήματα για τη ΔΕΗ στο Ταμείο Παρακαταθηκών) και προς κάθε άλλο διαμένοντα κλπ.
Από το απόσπασμά του (αριστερά) κρατάμε ότι το ΑΠΘ «προτίθεται να πραγματοποιήσει το σκοπό του διαθέτη, όπως ακριβώς προβλέπει η ιδρυτική πράξη και όπως υποχρεούται από κατά νόμο» [σημ: δηλ. «με αποκλειστικό σκοπό να χρησιμοποιηθεί ως επιστημονικό και ερευνητικό κέντρο», όπως γράφει παραπάνω]. Ως γνωστόν, ποτέ δεν έγινε ερευνητικό κέντρο της Οδοντιατρικής. Αντίθετα, ξαφνικά βρέθηκε τρόπος «αλλαγής σκοπού», και δόθηκε στην Σχολή Δημοσιογραφίας.
Δεξιά, απόσπασμα από την πρώτη προκήρυξη/απάντηση της Επιτροπής Κατάληψης της ΛΝ 39. Η βασικότερη απάντηση όμως ήταν το εξώδικο που έστειλαν στις 3/4/89 στον πρύτανη, 74 (sic) πρώην και νυν κάτοικοι και συμπαραστάτες της ΛΝ 39, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την κατάληψη του κτιρίου. Ενάντια σ’ αυτούς τους 74 θα στραφεί αργότερα το ΑΠΘ -το 1990 πια.
Η ζωή συνεχίζεται… Λίγο πριν την τέταρτη επέτειο, μια ομάδα φοιτητών της Καλών Τεχνών ζητάει να χρησιμοποιεί για εργαστήριό της τον ανοιχτό μεγάλο χώρο του 4ου ορόφου. Βλέπουμε τον υπέροχο γκρίζο γάτο να ποζάρει στον χώρο. Ιδιαίτερη σημασία όμως έχει η κολώνα που βλέπουμε στο βάθος αριστερά. Μία από τις 2 κολώνες που υπήρχαν στον χώρο και λέγεται ότι εξαφανίστηκαν για να μετατραπεί σε αμφιθέατρο της Σχολής Δημοσιογραφίας
Είμαστε στο 1990: Οι εσωτερικοί κοινόχρηστοι χώροι βάφονται -εξωτερικές επισκευές και βάψιμο έχουν γίνει, με σκαλωσιές, τον Απρίλιο ’89- και το κτίριο προετοιμάζεται για διάφορες εκδηλώσεις. Ανάμεσά τους, η έκθεση (εξωτερικά και εσωτερικά) με έργα ζωγραφικής της ομάδας φοιτητών της Καλών Τεχνών που χρησιμοποιεί τον 4ο. Στις φωτό έργα κρεμασμένα στην πρόσοψη, και το ποδήλατο/ ‘κράχτης’, που ψαρεύτηκε μπροστά από το κτίριο. Η έκθεση συνεχιζόταν στον χώρο της εισόδου και του καφενείου.
Η ταράτσα έξω απ’ τη 'σοφίτα' του 5ου, διαμορφωμένη για μία γιορτή/συνεστίαση ευχαριστίας προς τους δικηγόρους που είχαν αναλάβει την υπόθεση της Κατάληψης.
Σημειωτέον ότι, τότε, το καφενείο του ισογείου λειτουργεί ήδη και ως ‘εστιατόριο’ για κατοίκους και φίλους τους: Στον πίνακα γραφόταν το μενού των 2-3 επόμενων ημερών και το (μικρότατο) κόστος ανά άτομο. Οι ενδιαφερόμενοι/ες κάτοικοι έβαζαν το όνομά τους (+πόσα άτομα ακόμα αν ήταν να φέρουν παρέα) ώστε οι μάγειρες να ψωνίσουν ανάλογα με το πόσους έχουν να σερβίρουν. Πολλοί καταληψίες είχαν φάει παέγια και άλλα ‘εξωτικά’ πιάτα πολύ πριν γίνουν μόδα τα έθνικ εστιατόρια
Η δίκη που είχε οριστεί για τα τέλη Μαίου 1990, αναβάλλεται. Το καλοκαίρι φέρνει διάφορες επαφές, αλλά και κούραση. Πολλοί απ’ τους αρχικούς κατοίκους έχουν φύγει, κάποιοι απ’ τους πιο πρόσφατους δεν έχουν την ίδια οπτική, οι συνελεύσεις του φθινοπώρου έχουν σχετικά μικρή συμμετοχή, κι έτσι παίρνεται η απόφαση η κατάληψη να λήξει. Θα γίνει ένα πάρτι στην 5η επέτειό της, και 30/11/1990 το κτίριο θα αδειάσει.
Το ΑΠΘ παρέλαβε το κτίριο, σώριασε μπροστά του τα ελάχιστα (και όχι σκουπίδια) πράγματα που είχαν μείνει μέσα, έβαλε μια χοντρή αλυσίδα με λουκέτο και το άφησε έτσι για πάνω από ενάμιση χρόνο.
Ο σπασμένος καθρέφτης φέρνει 7 χρόνια γρουσουζιά, λένε. Το υπέροχο κτίριο της Λ. Νίκης 39 μετράει πια πολλά περισσότερα