Αγ. Δημητρίου με Σωκράτους, δύο δυτικότροπα σπίτια
Δύο αντικρυστά κτίρια, σίγουρα σχεδιασμένα από τον ίδιο, και αρκετά ‘δυτικότροπα’ θα έλεγα. Aν και η εικόνα τους με τα έρκερ, τα στρογγυλά μπαλκονάκια και τα περίτεχνα διακοσμητικά μοτίβα παραπέμπει περισσότερο σε κτίρια της περιοχής των Εξοχών, βρίσκονταν στην συμβολή της Αγ. Δημητρίου με την (τότε) Σωκράτους και τα έφαγε η διαπλάτυνση του δρόμου στις αρχές της δεκαετίες του ’60.
Οι φωτογραφίες τους προέρχονται από το Αρχείο Μουτσόπουλου.
Αν δεν τα παρατηρήσει κανείς προσεκτικά θα μπορούσε να θεωρήσει ότι πρόκειται για το ίδιο κτίριο, τραβηγμένο διαφορετική στιγμή. Αλλά οι λεπτομέρειες στα γύψινα διακοσμητικά, τα στηρίγματα στα έρκερ κλπ δείχνουν ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά.
Ο/η άγνωστος/η φωτογράφος είχε βάλει αυτά τα δύο πλάνα στην ίδια σελίδα με ημερομηνία 16-2-1963 και διευθύνσεις Αγ. Δημητρίου 186 γι’ αυτό αριστερά και 188 για το κτίριο δεξιά. Στην πραγματικότητα όμως, οι διευθύνσεις ήταν ανάποδα, όπως φαίνεται από την επόμενη φωτό, που δείχνει ξεκάθαρα ότι το κτίριο που εδώ βλέπουμε στα αριστερά ήταν στην δυτική γωνία της Σωκράτους -άρα «πρώτο».
Φυσικά, η αρίθμηση της Αγίου Δημητρίου έχει αλλάξει, και σήμερα η Μοιράρχου Κουφίτσα, που αντικατέστησε το πάνω μέρος της παλιάς Σωκράτους, βγαίνει στην Αγ. Δημητρίου ανάμεσα στο 136 και το 138.
Από άλλο πακέτο φωτογραφιών του Αρχείου Μουτσόπουλου, χωρίς λεζάντα με διεύθυνση ή χρονολογία λήψης, μια φωτό που τα δείχνει στη σειρά, με την τότε Σωκράτους ανάμεσά τους.
Στο απόσπασμα του χάρτη του Β. Δημητριάδη για την τοπογραφία της οθωμανικής πόλης, σημειώνονται τα δύο κτίρια που ανήκαν στην ιδιαίτερα μικρή συνοικία Αλή Πασά. Ο Δημητριάδης αναφέρει ότι το 1906 είχε 46 σπίτια.
Την οριοθετούμε πρόχειρα και στην αεροφωτογραφία του 1938, τρεις δεκαετίες μετά, όπου βλέπουμε ότι εξακολουθούν να είναι κάπου τόσα. Σημειωμένα ξανά και τα δύο κτίρια με τα οποία τώρα επιβεβαιώνουμε και μια παλιότερη αναγνώριση εκείνου του κομματιού της Αγ. Δημητρίου, καθώς στην φωτογραφία του 1916 διακρίνονται τα σαχνισιά με τα διαφορετικά φουρούσια. Την είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035XEPMD8AMpyua1DgBj7DwrS5LgqCKGbnFYqXPr6cVcVYJ5pvkbGio7bnnesBU7jul [https://archive.saloni.ca/2797]
Οι πλευρές τους επί της Σωκράτους είχαν επίσης εντοπιστεί στην παλιότερη ανάρτηση του Στάθη Ασλανίδη https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0Wr7HaJU7xEMVpTVN8KSpomrbiEeNbSaoMPUgmizcHm8cSTdU78LYYiVa1oZWW9pzl [https://archive.saloni.ca/1964], κι εκεί μπορούμε να δούμε καλύτερα και άλλες πανοραμικές της περιοχής στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Για την ιστορία, στα διαγράμματα των πράξεων τακτοποίησης της περιοχής, τα κτίρια εμφανίζονται (προς εξαφάνιση, μιας και όπως είπαμε τα έφαγε η διαπλάτυνση του δρόμου) μέχρι το 1963. Τελευταία αναφορά για ονόματα ιδιοκτητών τους έχουμε στην πράξη 1404/1959: ‘Μεντουά Μουσταφά Χατζή Οσμάν’ για το δυτικό, ‘Ξενοφών Χρήστου κ.λπ.’ για το ανατολικό.