Saloni.ca Archive

Από το ίδιο άλμπουμ που είδαμε χθες από τον οίκο δημοπρασιών Delcampe συσχετίζεται η βρύση της φωτογραφίας στη ΒΔ γωνία της πλατείας. Ο άγνωστος φωτογράφος κατά την επίσκεψή του στην πόλη, μας φιλοδώρησε με λήψεις της πλατείας από το μακρινό 1957.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02eMjHEvqF9aVfFWYpjycpwb7NncKnRZrUqKojk2UfJ4GTBnCxWcmBLiC39EgbvSWZl

Τη φωτογραφία συσχέτισης την είχαμε δει εδώ: [https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid029bKpPWL6tUU6TNojvZDCVkgCEnT5Co5JezPMP8PRoH9K3GPh43bqZJENv9GJetFhl]. Η θέση του φωτογράφου στον κίτρινο κύκλο και το βέλος η κατεύθυνση της λήψης.

Φωτογραφία από το βιβλίο του κ. Αρτόπουλου “Οι Κρήνες Της Θεσσαλονίκης Αφηγούνται”, (που με την σειρά της είναι δανεισμένη από το βιβλίο “Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης” του Β. Δημητριάδη).

Σχόλιο του Ι. Αρτόπουλου: H κρήνη στην πλατεία, όπως ήταν τη δεκαετία του -70. Ταυτόχρονα βλέπουμε και τη μακρόστενη οικία σε πιο νεταρισμένο πλάνο. Αυτή η οικία διακρίνεται και στην προηγούμενη φωτογραφία δεξιά.

Φωτογραφία που αναρτήθηκε πρόσφατα σε δημοπρασία αποκαλύπτει τις οικίες στο βόρειο τμήμα της πλατείας των Αγίων Αποστόλων το 1957. Σήμερα έχουν ρυμοτομηθεί στο σύνολό τους για τη διεύρυνση της πλατείας και την ανάδειξη της αρχαιολογικού ενδιαφέροντος κινστέρνας, σημαντική για το παλιό δίκτυο υδροδότησης της πόλης.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid05sRHoKXzVY7EzCWSdaSYSL4dXRSrBwP8dTP4gnFUwduj7KcHHXgiVVuXuBQBTxHUl

ΒΔ της πλατείας των Αγίων Αποστόλων το 1957

Πηγή: Delcampe Item n° #1717027141

Φωτογραφία από ανάρτηση του Tasos Fysikos στις Π.Φ.Θ. τον Φεβρουάριο του 2018.

Η συσχέτιση των δύο φωτογραφιών.

Η σύγχρονη άποψη δεν θυμίζει σε τίποτα την παλιά.

Φωτογραφία της πόλης που δεν έχει τοποθετηθεί στη θέση της και αναδεικνύει την παραδοσιακή φορεσιά του τσολιά. Στο παρελθόν σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως στις ομάδες με κυρίαρχο θέμα τον κωμικό χαρακτήρα που προσδίδουν οι εικονιζόμενοι στο πλάνο. Τη συναντούσαμε πολύ παλιά στο διαδίκτυο σε διάφορες σελίδες με ιδέες τοπογραφικές που οδηγούσαν προς την αγορά αλλά χωρίς να καταφέρουμε ποτέ να εντοπίσουμε το ακριβές σημείο. Τελικά, η αναζήτηση απέδωσε καρπούς και βρέθηκαν τα στοιχεία που χρειαζόμασταν για να την ταυτίσουμε σε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της πόλης, απέναντι από την σημερινή ΝΑ είσοδο του Διοικητηρίου στη γωνία της οδού Αγίου Δημητρίου με Βενιζέλου. Ευτυχές το αποτέλεσμα και ο λεβέντης τσολιάς πλέον θα αποκτήσει μια θέση στον χάρτη της ομάδας: https://saloni.ca

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02qZrh5QmbjeDkr4oWptWierPMikDHQWizAXarUBZJVi1oQGZnyzxz5AVtZ92YuFvjl

Πηγή της φωτογραφίας το ψηφιακό αρχείο του King's Own Royal Regiment Museum στο Lancaster http://www.kingsownmuseum.com/, όπου απαντούνται μάλιστα δύο εκδοχές της με Κωδικούς: KO1853/303 και KO1853/304

Η φωτογραφία από τα γαλλικά αρχεία σε μεγάλη ανάλυση ήταν αυτή που αρχικά συσχετίστηκε και προσδιόρισε τη θέση. Ταυτίστηκαν το γραμματοκιβώτιο και διάφορες κατασκευαστικές λεπτομέρειες στις γωνίες των καταστημάτων. Πηγή: https://imagesdefense.gouv.fr/fr/salonique-le-mouvement-revolutionnaire-les-cretois-revoltes-contre-la-politique-neutraliste-reunis-sur-la-place-de-la-prefecture-legende-d-origine.html?fbclid=IwAR1weXS95UhHasNTMP1zatqFnue424TxmcK6CHmoA3g6MMMhBxFt7EMlVck

Μέσα από την αποδελτίωση οι προσκλήσεις της οροθετικής επιτροπής που αφορούν τα οικοδομικά τετράγωνα 223 και 240. Να σημειώσουμε ότι η σημερινή Στέφανου Δραγούμη λεγόταν τότε Δραγούμη. Αργότερα τη συναντάμε ως Φιλήμονος Δραγούμη.

Σήμερα εδώ θα στεκόταν ο φωτογράφος. Τοποθέτηση χωρίς διάγραμμα.

Ο χάρτης ρυμοτομίας του 1919 από το χαρτογραφικό portal του Δήμου Θεσσαλονίκης. Οι κίτρινοι κύκλοι με τους αριθμούς είναι τα οικοδομικά τετράγωνα που “πιάνει” το πλάνο. Το βέλος , η κατεύθυνση της λήψης.

Κινηματογράφος Ολύμπια και ξενοδοχείο Splendid στην παλιά παραλία, το 1915-1916. Έχουν γίνει κι άλλες αναρτήσεις μ’ αυτή την τοποθεσία. Η συγκεκριμένη φωτογραφία ίσως δεν έχει αναρτηθεί μέχρι τώρα. [Από το βιβλίο With the French in France and Salonika (Richard Harding Davis), 1916]

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid03873rFSc9c8MpoKQqCG4CJ6sV6fAkfXDfNfpS6Na4GzspfsNT2jzLaS4nsf6dtBGPl

Η αρχή της οδού Κιθαιρώνα στην Άνω Πόλη, πλάι στα Ανατολικά Τείχη, κάποια στιγμή καλοκαιρινής ραστώνης στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ο δρόμος, κάποτε προέκταση της οδού Αθηνάς, με τις μικρές οικίες παραμένει σ’ αυτό το σημείο του, απαράλλαχτος μέχρι και σήμερα. Η φωτογραφία του Γιάννη-Παναγή Πατρικίου με τίτλο «Αυθαίρετες κατασκευές στα περιθώρια της ζωής» περιλαμβάνεται στο λεύκωμα «Η Θεσσαλονίκη που χάνεται» (Εκδ. Τράπεζα Continental 1982).

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid028f3bxc2cHqJ594sKgVsFSb73fH8HxZo6bFZi1LJbRFws5cT4MwJTkZeeFghMTLP7l

Το 2011 της Google

Το σήμερα του Στάθη Ασλανίδη

Το μαγαζί με την πινακίδα της «ΚΟΣΜΟΓΚΑΖ”, Θεοφίλου 5Α, Άνω Πόλη, Θεσσαλονίκη Αν και έχουν περάσει σχεδόν 40 χρόνια και ο χρόνος έχει σβήσει τα γράμματα της επιγραφής, το μαγαζί της οδού Θεοφίλου 5Α, ενδεχομένως κατάστημα πώλησης φιαλών υγραερίου της «ΚΟΣΜΟΓΚΑΖ» ή και μπακάλικο, παραμένει ακόμη στη θέση του.

Πλάτων Κλεανθίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0iPevKb7tYvEX1kGyB5ktwcvjsQV2ouZeMHWLWhL6SKunLpsQJ5buxbAV9ooFeisVl

Ασπρόμαυρη φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 1982

Έγχρωμη φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 2023

Η άνοδος της Αγ. Νικολάου στην γωνία με την οδό Φαληρέως το 1957. Το κτίριο με το σαχνισί στα δεξιά, βρισκόταν στην γωνία με την οδό Φαληρέως και το έχουμε ξαναδεί στην ανάρτηση https://archive.saloni.ca/1627). Στα αριστερά διακρίνεται ξεκάθαρα πλέον το Γενί Χαμάμ (Αίγλη), μιας και τα σπίτια που υπήρχαν μπροστά του έχουν κατεδαφιστεί, ενώ για λίγο δεν απεικονίζεται ο Αγ. Δημήτριος. Η φωτογραφία περιλαμβάνεται σε ενδιαφέρον άλμπουμ Γερμανών τουριστών, που περιδιάβηκαν τα Βαλκάνια το 1957 και το οποίο δημοπρατείται διαδικτυακά.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02F5fpesYY3fy49aQ3htTbuk5jeCRWUXjCW2eLGK2JeSDdf6biVBRAVMssg7xnmo8Kl

Η άνοδος της Αγ. Νικολάου στην γωνία με την οδό Φαληρέως το 1957. Στα αριστερά, μετά την απομάκρυνση προγενέστερων σπιτιών, διακρίνεται το Γενί Χαμάμ (Αίγλη) με τον θόλο του.

Σελίδα με 4 φωτογραφίες που περιλαμβάνονται σε άλμπουμ Γερμανών τουριστών, που περιδιάβηκαν τα Βαλκάνια το 1957 και το οποίο δημοπρατείται διαδικτυακά στο Delcampe. Διακρίνονται κατά σειρά η Αγ. Σοφία, το Χαμζά Μπέη, το Γενί Χαμάμ και οι 12 Απόστολοι.

Το σημείο λήψης της φωτογραφίας.

Μία κάρτα που ικυκλοφορεί πολλά χρόνια σε δημοπρασία στο διαδίκτυο και στην Εγνατία δεν έχει τοποθετηθεί στην ακριβή της θέση. Αποκαλύπτει ένα τμήμα της οδού που δεν μας είναι ιδιαίτερα γνωστό και είναι ίσως το μοναδικό που έχουμε από το σημείο. Η δυτική κατεύθυνση της λήψης είναι από το ύψος της Σωκράτους, ο πρώτος δρόμος αριστερά είναι η Μεθοδίου στην παλαιά ρυμοτομία και η οποία ταυτίζεται με τη σημερινή Στεφάνου Τάττη. Οι διαφορές που παρατηρούμε στα όρια των οικοπέδων στις πολεοδομικές γραμμές εξηγούνται με τις παρεμβάσεις της Δημαρχίας να διευρύνει την οδό. Εδώ, βλέπουμε τη διαφορά στο νεόκτιστο 316/12 (σύγκριση με το παλιό διαφορετικό κτίριο στον Schultz & Barnsley) να έχει ρυμοτομηθεί περίπου 2 μέτρα από την παλιά οικοδομική γραμμή και παράλληλα τη δημιουργία ενός πεζοδρομίου μεγάλου πλάτους που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02xMzYhPzZTgUE8uXUbxJLe9SjKW54FTQY3zVvLP4rLFFSdFLCHPZprJ2yNSRuwEK6l

Εγνατία στο ύψος της Σωκράτους προς δυτικά. Πηγή: Delcampe Objet n° #834794777

Η ταύτιση και συσχέτιση από τον μιναρέ της Αγίας Σοφίας σε φωτογραφία των Schultz & Barnsley το 1890 διαθέσιμη διαδικτυακά στο αρχείο του British School at Athens. Η μοναδικότητα προκύπτει από το σχήμα που δημουργούν οι διαφορετικές αποστάσεις των παραθύρων με τη στέγη και η σχέση τους με την καμάρα πάνω από την είσοδο που μόλις φαίνεται. Φυσικά την Εγνατία την γνωρίζουμε σχεδόν στο σύνολό της και η τοποθέτηση στο συγκεκριμένο σημείο ήταν μονόδρομος.

Από την τοπογραφική ανάλυση της κάρτας και την αποδελτίωση βλέπουμε τα παλαιά οικοδομικά τετράγωνα 316 και 317 στη νότια (αριστερά) πολεοδομική γραμμή, βόρεια (δεξιά) το 320 και τους αριθμούς της Εγνατίας 314, κλινική αφροδίσιων νοσημάτων του Χριστοδούλου, ένα παντοπωλείο και στο 316 τον πολυδιαφημιζόμενο Παπαποστόλου με τους θεραπευτικούς κηλεπίδεσμους. Τα επόμενα χρόνια συναντάμε μέσα σε εμπορικό κατάλογο του 1925-26 πολλά στοιχεία για επιτηδευματίες και καταστήματα που εδρεύουν στο κτίριο με τον αριθμό 311. Η αρίθμηση προκύπτει από οδηγό της πόλης με αναφορά στο 313, διασταύρωση με Σωκράτους, το αμέσως επόμενο οικόπεδο που ακολουθεί και δεν φαίνεται.

Βλέπουμε το σημείο συσχέτισης των φωτογραφιών στο κόκκινο πλαίσιο, τους αριθμούς των οικοπέδων στα οικ. τετράγωνα στους κίτρινους κύκλους και την αρίθμηση της Εγνατίας στο μπλε πλαίσιο.

Η εναέρια άποψη από το απόσπασμα στο “Χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς” της Αλέκας Γερόλυμπου. Οι κεραμιδί επισημάνσεις στις στέγες είναι τα κτίρια που βλέπουμε.

Διάγραμμα από την πράξη τακτοποίησης 296 (1 Αυγούστου 1931) με τη θέση του φωτογράφου στον κίτρινο κύκλο. Οι κίτρινες γραμμές τονίζουν την παλιά οικοδομική γραμμή και τα κεραμιδί παραλληλόγραμμα είναι οι θέσεις των κτιρίων που βλέπουμε στη φωτογραφία.

Πρόσφορη η αποδελτίωση, όχι όμως εξαντλητική.

Σήμερα, μεταξύ των αριθμών 114 και 116 στην Εγνατία θα στεκόταν ο φωτογράφος βλέποντας προς την Αγίας Σοφίας

Η κάθοδος της οδού Ελπίδος στις Συκιές γύρω στα 1916-1918.

Στο κέντρο δίπλα από το χωμάτινο δρόμο, το ρέμα των Συκεών και στο βάθος το νταμάρι-λατομείο της περιοχής Πράσινος Μύλος, όπου το 1962 θεμελιώθηκε το γυμναστήριο του ΒΑΟ. Πριν λίγες μέρες είχαμε δει φωτογραφία της ανόδου της οδού Ελπίδος στην ανάρτηση: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02oFddWiPQoyYakKPgq4zm6eUvXUwQ689CWLXuzV9o9pDBRJhyAH1vpPodvaFDpMBul

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02JsHtufxQqZYzCBSMUKT4UdNLVMfYEYDoUtxE8i5TvakJaEkuN5X3LCaFNKgECJWXl

Η κάθοδος της οδού Ελπίδος στις Συκιές. Μπροστά μας ένας με μεράκι προστατευμένος κήπος. Αριστερά σκόρπια κάποια σπίτια κάτω από την σημερινή οδό Έβρου. Η φωτογραφία ανήκει στη συλλογή Σπύρου Αλευρόπουλου.

Ταύτιση της καθόδου της οδού Ελπίδος και του νταμαριού-λατομείου με βάση απόσπασμα της πανοραμικής φωτογραφίας της ανάρτησης https://archive.saloni.ca/273

Η θεμελίωση του γυμναστηρίου του ΒΑΟ το 1962 στην περιοχή Πράσινος Μύλος, στο χώρο του νταμαριού-λατομείου. Φωτογραφία που περιέχεται στο λεύκωμα “Βυζαντινός Αθλητικός Όμιλος Β.Α.Ο. 1926-2007” (εκδ. Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης).

Αταύτιστη φωτογραφία που αναρτήθηκε στην Α.Θ. τον Οκτώβριο του 2015 από τον Christos Kipouras. Η πηγή της σύμφωνα με τον ίδιο ένα επετειακό βιβλιαράκι της Εθνικής Τράπεζας για τις υπηρεσίες της στην Εθνική Οικονομία. Ο τίτλος της, “Κτίριο άνω πόλης”. Πού όμως; Έχει θέση αυτή η οικία στην πόλη μας; Αναπάντητα ερωτήματα μέχρι σήμερα. Τώρα όμως, μετά την έρευνα, η αναζητούμενη εντοπίστηκε περιτριγυρισμένη πίσω από ψηλότερα κτίρια να κρύβεται στην οδό Σωκράτους λίγο παρακάτω από τη διασταύρωση με την παλαιά Φιλίππου.

Αίσια η κατάληξη και θα προστεθεί ένα ακόμα μικρό λιθαράκι στον χάρτη της χαμένης πόλης: https://saloni.ca/

Στάθης Ασλανίδης Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0ca5x59EWxeJXzdu7SJeF9TiVusXNP6WrbsCVzv7obh8qpDGZS4SpyD5v94miPAAEl

Σωκράτους 26 στην παλιά ρυμοτομία.

Η οικία στον κίτρινο κύκλο. Από ανάρτηση του Vangelis Kavalas.

Η οικία επίσης στον κίτρινο κύκλο.

Πανοραμική από τον μιναρέ της Αγίας Σοφίας το 1890 από τους Schultz & Barnsley. Στο απόσπασμα διακρίνεται ο βαμμένος εξώστης πίσω από τη ΒΑ πλευρά του κτηρίου. Πηγή: British School at Athens

Στο παλαιό οικοδομικό τετράγωνο 336 με την κεραμιδί στέγη είναι η οικία που βλέπουμε στην αρχική. Απόσπασμα από το “Χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς” της Αλέκας Γερόλυμπου.

Από την πράξη τακτοποίησης 867 (8 Ιουνίου 1939) στο χαρτογραφικό portal του Δήμου Θεσσαλονίκης. Ο κύκλος η θέση του φωτογράφου, το βέλος η κατεύθυνση της λήψης, οι κίτρινες γραμμές επισημαίνουν τα νέα οικοδομικά τετράγωνα στη “νέα”, σημερινή Φιλίππου που γνωρίζουμε και στο κεραμιδί πολύγωνο την οικία που εντοπίστηκε.

Σήμερα. Βρισκόμαστε λίγο πριν την έξοδο της Φιλίππου στην οδό Ιασωνίδου και βλέπουμε ανατολικά στο βάθος τη Ροτόντα.