Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Τσιμισκή. Το στενό δρομάκι (οδός Γεωργίου Θεοχάρη) που ανεβαίνει προς την πλατεία Ιπποδρομίου. Σήμερα πεζόδρομος.
Το παλιό σπίτι στην γωνία προεξείχε πάνω στην Τσιμισκή. Για λίγο ακόμα.
1959, συμπληρωματικά στην προηγούμενη ανάρτηση.
Η Τσιμισκή από Εθνικής Αμύνης μέχρι την ΧΑΝΘ έχει ανοίξει 4 χρόνια νωρίτερα (1955).
Στο βάθος κάποιο παλιό σπίτι κάτω από την Πλατεία Ιπποδρομίου προεξέχει στον δρόμο για λίγο καιρό ακόμα. Το (μισό) κτίριο των Δικαστηρίων που έκλεινε τον δρόμο στην Εθνικής Αμύνης είναι παρελθόν.
Δεξιά η Αρμενική εκκλησία πριν κρυφτεί από τις πολυκατοικίες.
Μεταξύ 1900 – 10. Εξόρμηση δημοτικών σχολείων στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό μάλλον για την υποδοχή κάποιου επισήμου. 2 εστιατόρια στο βάθος. Πάνω από το κεντρικό εστιατόριο, υπήρχε ξενοδοχείο “HOTEL ... (αναζητείται το όνομα)”
Φωτογράφος Ali Eniss. Συλλογή Pierre de Gigord. Τρέχουσα ακόμα έκθεση “Salonique Jerusalem des Balkans” στο Παρίσι.
Ίσως γράφει ξενοδοχείο Κορυτσά. “HOTEL KORITSA” ...
Λίγο πριν την Μητρ. Ιωσήφ και βλέποντας δυτικά στην παλιά παραλία κατά την κατοχή. Το άδειο οικόπεδο δεξιά είναι το σημερινό Νίκη 47.
Αναλυτικά για την οικοδομική εξέλιξη στο σημείο αυτό εδώ: https://archive.saloni.ca/940
Ali Eniss. Έμενε σχεδόν με βεβαιότητα στην σημερινή οδό Δελφών στο ύψος της Κολοκοτρώνη, πάνω από τον τότε λάκκο. Είναι αρκετές οι φωτογραφίες του από το συγκεκριμένο σημείο, μοιρασμένες χρονικά στα 12 χρόνια που έμεινε στην πόλη. Η υπόθεση έχει καλά τεκμηριωμένη βάση.
Ο Eniss ήταν ερασιτέχνης φωτογράφος και δραγουμάνος (διερμηνέας) στο τοπικό γερμανικό προξενείο την περίοδο 1900-1912. Η απόφαση του συλλέκτη Pierre de Gigord να χαρίσει στο Γαλλικό Εβραϊκό Μουσείο αδημοσίευτα αρνητικά από γυάλινες πλάκες του μας άνοιξε τα μάτια σε έναν χαμένο κόσμο και αποτελεί αναπάντεχο δώρο τεκμηρίωσης της ζωής της πόλης στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.
Απεικονίζει τα 12 τελευταία χρόνια της Οθωμανικής παρουσίας στην πόλη, τον πρόσφατο τότε κοσμοπολιτισμό της, τη ραγδαία ανάπτυξη (λιμάνι – σιδηρόδρομος – αστικές συγκοινωνίες), την ευφορία των κατοίκων της, που έβλεπαν με αισιοδοξία το μέλλον. Τότε η Θεσσαλονίκη ήταν ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου. Με τον σιδηρόδρομο μπορούσες να πεταχτείς στο Παρίσι, στη Βιέννη, ή στην Πόλη εύκολα.
Μέρος της συλλογής του Pierre de Gigord χρησιμοποίησε νωρίτερα στα βιβλία του ο Βασίλης Κολώνας. Λήψεις του Ali Eniss κι αυτές μπήκαν εδώ για μια ολοκληρωμένη εικόνα. Οι κάτοικοι της περιοχής της Αγίας Τριάδας, κυρίως από Παρασκευοπούλου μέχρι Καλλιδοπούλου βρίσκουν έναν γείτονα του προηγούμενου αιώνα.
Σημερινή οδός Δελφών στο ύψος της Κολοκοτρώνη, πάνω από τον τότε λάκκο. Δεξιά η οδός Καραισκάκη.
Στο βάθος ο τρούλος της οικίας Χατζή Αγκιάχ, αργότερα Τορνιβούκα δεν ήταν ακόμα έτοιμος.
Οδός Κολοκοτρώνη και ο λάκκος στην σημερινή Δελφών. 1911.
Η οικία Χατζή Αγκιάχ, αργότερα Τορνιβούκα δεξιά. Ο περσικός κρεμμυδόσχημος τρούλος ήταν έτοιμος.
Ο λάκκος στην σημερινή οδό Αλβέρτου Ναρ. Κάποια σπίτια στην Καραισκάκη και δεξιά το Γενί Τζαμί. Η λήψη από την “Δελφών”.
Το Γενί τζαμί χωρίς ακόμα τον μιναρέ του.
Η λήψη παραμένει από τον λάκκο.
Από τον λάκκο προς το Κεραμοποιείο Αλλατίνι.
Η οδός Κολοκοτρώνη από την Βασ. Όλγας.
Στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Μητροπολίτου Γενναδίου, βόρεια της Πλατείας Αριστοτέλους. Το συναρπαστικό και εξωτικό εσωτερικό του.
Κτίστηκε από τον Μουράτ τον Β' το 1444, 14 χρόνια μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Στην ανοικοδόμηση χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικό σε δεύτερη χρήση από επτά εκκλησίες. Ήταν το μεγαλύτερο και παλιότερο Οθωμανικό χαμάμ της πόλης χαρακτηριστικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής και από τα πρώτα κοσμικά κτίρια που έκτισαν. Λειτουργούσε μέχρι το 1968, αναστηλώθηκε τη δεκαετία του 80.
Ο χώρος φωτίζεται φυσικά με ανοίγματα που υπάρχουν στους τρούλους. Διέθετε ξεχωριστούς χώρους για άνδρες και γυναίκες. Η είσοδος για τους άντρες βρισκόταν στη νοτιοδυτική πλευρά του κτίσματος, μια δεύτερη, βορειότερα, πρόσφερε μεγαλύτερη διακριτικότητα για τις γυναίκες. Διέθετε τρεις κύριες αίθουσες (κρύα, χλιαρή, ζεστή), με πολλά μικρότερα διαμερίσματα και επιμέρους βοηθητικούς χώρους. Ο κεντρικός χώρος της θερμής περιοχής φιλοξενεί και τον μαρμάρινο πάγκο όπου οι θαμώνες απολάμβαναν το θεραπευτικό μασάζ. Ο Σουλτάνος είχε το δικό του ιδιωτικό δωμάτιο. Στον επάνω όροφο ήταν κάποτε τα αποδυτήρια και το κυλικείο. Σήμερα τα πάνω διαμερίσματα είναι κλειστά.
Μαζεμένες 15 από τις καλύτερες πρόσφατες φωτογραφήσεις του εσωτερικού των Λουτρών.
Δύο καρτ ποστάλ. Κρατικό Ωδείο, Πρώην Σερβικό Προξενείο, Θέατρο Διάνα, Γκρήν Παρκ.
Κατά σειρά το Κρατικό Ωδείο, το κινηματοθέατρο ΔΙΑΝΑ το πρώην Σερβικό Προξενείο και στην αυλή του το αναψυκτήριο – θέατρο Γκρήν Παρκ.
Το στρογγυλό κτίσμα ήταν “γραφείο ενημέρωσης κοινού” του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Τα Χριστούγεννα έστηναν από έξω ΠΑΝΤΑ μια φάτνη οπότε για ένα μήνα ήταν παιδότοπος.
Αριστερά το κτίριο της Τοπικής Εφορίας Προσκόπων και μια μπασκέτα. Απέναντι αριστερά η Ηλεκτρική Εταιρεία.
Το στρογγυλό κτίσμα σε πρώτο πλάνο ήταν κτήριο “ενημέρωσης κοινού” του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Τα Χριστούγεννα έστηναν από έξω πάντα μια φάτνη οπότε για ένα μήνα ήταν παιδότοπος.
Το κτίριο της Τοπικής Εφορίας Προσκόπων. Έδρα της Σέρβικης Κυβέρνησης κατά τον Α΄ΠΠ. Από το 1920 μέχρι τον Β΄ΠΠ φιλοξένησε το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Βασ. Γεωργίου 41 τότε, σήμερα Βασ. Γεωργίου 1.
Οι Γάλλοι που κατασκεύασαν το κτίριο μέρες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το παραχώρησαν στους Σέρβους για τις ανάγκες της εξόριστης Σερβικής Κυβέρνησης. Φέρεται να φιλοξενούσε και το στρατιωτικό της επιτελείο. Μετά τον Α΄ΠΠ η θέση έμεινε γνωστή σαν η “Σερβική Λέσχη”.
Το Ωδείο αγόρασε το κτίριο το 1920 που όμως ήταν πολύ μικρό, ωστόσο παρέμεινε στον χώρο μέχρι τον Β'ΠΠ, πάνω από 20 χρόνια. Το 1945 το κτίριο παραχωρήθηκε στους πρόσκοπους. Εκεί που και σήμερα στεγάζεται η Τοπική Εφορία Προσκόπων.
Το Ωδείο μόλις μετά τον Β'Π πόλεμο στεγάστηκε στη γνωστή θέση της οικίας Μισραχή. Πριν πάει στη σερβική λέσχη, η έδρα του ήταν στην κλινική Μοδιάνο, Β. Γεωργίου 49 πάλι με την παλιά αρίθμηση. Πρώτη διεύθυνση του ωδείου το 1915, ήταν στην οδό Κερήμ Εφέντη, σημερινή Παρασκευοπούλου. Οι διευθύνσεις από αρθογραφία του 1931.
1916. Το κτίριο της Τοπικής Εφορίας Προσκόπων. Τότε έδρα της Σέρβικης Κυβέρνησης. Βασ. Γεωργίου 41 παλιά, αργότερα Βασ. Γεωργίου 1.
Οι Γάλλοι που κατασκεύασαν το κτίριο μέρες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το παραχώρησαν στους Σέρβους για τις ανάγκες της τότε εξόριστης Σερβικής Κυβέρνησης. Φέρεται να φιλοξενούσε και το στρατιωτικό της επιτελείο. Μετά τον Α΄ΠΠ η θέση έμεινε γνωστή σαν η “Σερβική Λέσχη”.
Τοπική Εφορία Προσκόπων. Έδρα της Σέρβικης Κυβέρνησης κατά τον Α΄ΠΠ. Από το 1920 μέχρι τον Β΄ΠΠ φιλοξένησε το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Βασ. Γεωργίου 41 παλιά, σήμερα Βασ. Γεωργίου 1.
Οι διευθύνσεις του Ωδείου, από αρθογραφία του 1931. Πρώτη διεύθυνση του το 1915, ήταν στην οδό Κερήμ Εφέντη, σημερινή Παρασκευοπούλου.
Αγόρασε το κτίριο της σερβικής λέσχης το 1920 και παρέμεινε στον χώρο μέχρι τον Β'ΠΠ, πάνω από 20 χρόνια. Το 1945 το κτίριο παραχωρήθηκε στους πρόσκοπους.
Μόλις μετά τον Β'Π πόλεμο στεγάστηκε στη γνωστή θέση της οικίας Μισραχή. Πριν πάει στη σερβική λέσχη, η έδρα του ήταν στο κτίριο της τότε κλινικής Μοδιάνο, Β. Γεωργίου 49 με την παλιά αρίθμηση.
Μονοκατοικίες με όμορφους κήπους και ελεύθερους χώρους ολόγυρα, που σήμερα αντικαταστάθηκαν από άναρχα κτισμένες άχρωμες πολυκατοικίες.
Ο συνοικισμός Χαριλάου δημιουργήθηκε το 1920. Ο Επαμεινώνδας Χαρίλαος μαζί με άλλους επιχειρηματίες δημιούργησαν την “Πρώτη Οικοδομική Εταιρεία Θεσσαλονίκης” με πρόεδρο τον ίδιο. Το 1919 αγοράστηκε μια τεράστια έκταση από την Πυλαία μέχρι το Ντεπό, πριν την αναχώρηση των συμμαχικών στρατευμάτων του ΑΠΠ. Περιλάμβανε και τα κτίρια των εγκαταστάσεων τους, πρώην νοσοκομεία και στρατόπεδα των Γάλλων κυρίως.
Η έκταση ρυμοτομήθηκε και το 1920 κατασκευάστηκαν και διατέθηκαν οι πρώτες 160 ισόγειες κατοικίες γύρω από το παλιό στρατιωτικό γαλλικό νοσοκομείο. Τα σπίτια της συνοικίας Χαριλάου έγιναν ανάρπαστα από Θεσσαλονικείς, αλλά και Ρώσους εμιγκρέδες. Οι διωγμένοι αστοί, πρίγκιπες και αξιωματικοί του τσαρικού στρατού, μετά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917, δημιούργησαν δυναμική παροικία με έντονο ρωσικό χρώμα.
Με τη μεγάλη ζήτηση κατοικίας, (πυρκαγιά – πρόσφυγες), τα επόμενα χρόνια πουλήθηκαν συνολικά 400 σπίτια. Οι ευρύχωροι δρόμοι, τα πάρκα και οι πλατείες, το σχετικά καλής ποιότητας αστικό δίκτυο, το νερό που ερχόταν απευθείας από τον Χορτιάτη, ο ηλεκτροφωτισμός, κατέστησαν την συνοικία ελκυστική.
Φωτογραφίες από αναρτήσεις της κας Anastasia Moraitou.
Ίσως στην στροφή της Μαρτίου για Χαριλάου, σύμφωνα με σχόλιο στην ανάρτηση το facebook
Ερμού με Βενιζέλου. Δεξιά και διαγώνια η οδός Σπανδώνη. Το σημείο που δολοφονήθηκε ο Λαμπράκης.
Ξενοδοχείο “Κοσμοπολίτ”. Ερμού 23 & Σπανδώνη. Κτίστηκε το 1929, σε σχέδια του Γ. Καμπανέλλου για να στεγάσει το ξενοδοχείο. Ήταν ο τόπος διαμονής του Λαμπράκη πριν την δολοφονία του. Εκεί μπροστά δέχτηκε τα χτυπήματα των παρακρατικών.
1958. Ξενοδοχείο “Κοσμοπολίτ”. Ερμού 23 & Σπανδώνη. Κτίστηκε το 1929, σε σχέδια του Γ. Καμπανέλλου για να στεγάσει το ξενοδοχείο.
Μεσοπόλεμος. Ερμού στην γωνία της με την Βενιζέλου.
Αριστερά το Ξενοδοχείο “Κοσμοπολίτ”. Ερμού 23 & Σπανδώνη. Κτίστηκε το 1929.
Βενιζέλου το 1928. Αριστερά το Μέγαρο Μαλλάχ, Βενιζέλου 21 & Ερμού. Δεξιά η αρχή της οδού Σπανδώνη.
Παλιά δερμάτινη βαλίτσα της οικογένειας της συζύγου του κ. Victor Pisante με διαφημιστικό του ξενοδοχείου
Ερμού με Βενιζέλου. Δεξιά και διαγώνια η οδός Σπανδώνη. Το σημείο που δολοφονήθηκε ο Λαμπράκης.
Στο ξενοδοχείο “Κοσμοπολίτ” έμενε τότε ο Λαμπράκης. Εκεί μπροστά δέχτηκε τα δολοφονικά χτυπήματα των παρακρατικών.
Βενιζέλου. Δεξιά η αρχή της οδού Σπανδώνη. 1956.
Πριν την δολοφονία
Λίγο μετά το δολοφονικό κτύπημα
Το μνημείο σήμερα