Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Ήταν η δεύτερη κόρη (από τις 3 θυγατέρες και τους 6 γιούς) του Σαούλ Μοδιάνο (1816-1883) και της Φακιμά Κάζες-Μοδιάνο (περ. 1819-περ.1910). Γεννήθηκε και απεβίωσε στη τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0368beYES1jG6Q19iXfPtY7BhsUnhqXFkHMn9Sv484EwwFi7uwC3jVu93kt9fzsHgUl

Η Ορό Μοδιάνο Οι γονείς της Ορό Μοδιάνο

Ο Ισαάκ Μοδιάνο (1845-1903), σύζυγος της Ορό Μοδιάνο. γεννήθηκε και έζησε στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη. Ήταν γιός του Γιουδά Μοδιάνο (αδελφού του Σαούλ) και της Μιριάμ Μοδιάνο, κατά συνέπεια ήταν εξάδελφος της Ορό Μοδιάνο που παντρεύτηκε.

Ο Μωύς Μισραχί (1853-1910) ήταν σημαντική προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας. Ο πατέρας του ήταν ο Αβραάμ Μισραχί (1820-1892) και η μητέρα του η Μύριαμ (υποκοριστικά Μιμίκα) Αλλατίνι (1823-1894), το στερνοπαίδι του Λαζάρου Αλλατίνι (1776-1834) και της Άννας Μαρμπούργο (1786-1867).

Σπούδασε ιατρική στη Μαντουα και μετεκπαιδευτηκε στο Παρίσι, όπου πήρε την ειδικότητα της Μαιευτικής-Γυναικολογίας. Επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη το 1880. Με δικές του ενέργειες χρηματοδοτήθηκε η δημιουργία του νοσοκομείου Χιρς.

Συνεισέφερε με τις ιατρικές του υπηρεσίες στους φτωχούς της πόλης και ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στα λαϊκά στρώματα.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid01NBwbizkta2nknp1tmD5rsyLuZsfvjGm7McVi3DMDMh9GxpNHosiBJhCWZdPRL4Rl

Κάτω από το Splendid Palace στην παραλιακή κοιτάζοντας ανατολικά, εκεί που αργότερα κτίστηκε το Μεντιτερανέ.

Η ψαραγορά έχει αντικατασταθεί από τον κήπο του ξενοδοχείου όπου λειτουργεί κινηματογράφος, στην γωνία του ισογείου Brasserie-Café Splendide Palace. Είμαστε γύρω στα 1908. Για το ξενοδοχείο εδώ: https://archive.saloni.ca/1286

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02a9kjXMYQEDWNACCaw8dmyrGyZq6KYfUe6ub8gw1gMpsf6yrpcHtyFkeVHcFfXfDql

Η κάρτα ταχυδρομήθηκε το 1911, από τον κ. Ισραέλ, ο οποίος δεν έμενε σ αυτό το πολυτελές ξενοδοχείο, αλλά στο Αλλατίνι Χαν στην πλατεία Χρηματιστηρίου, για το οποίο εδώ: https://archive.saloni.ca/3199 Σε 3 ημέρες η κάρτα είχε φθάσει στο Βέλγιο !!!

Ανεπίκαιρες μικρές στιγμές στο μεσοπολεμικό τραμ – 4 Σχόλια

Μέσα στο τραμ, η δεσποινίς με τα γυμνά μπράτσα, είχε τα πιο ένοχα μπράτσα του κόσμου και τα πιο αθώα μάτια. Κοίταζε κλέφτικα, όταν δεν την κοίταζαν κι' όταν την πρόσεχαν οι αρσενικοί, τα μάτια της έπαιρναν μια εξαίσια αφηρημάδα. Έπειτα κατέβηκε σε κάποια στάση και το τραμ φάνηκε άδειο. Είπε τότε ο παντρεμένος, ότι δεν είναι διόλου ωραία. Είπε κι' ο ιδιότροπος, ότι δεν του αρέσουν τα λευκά μπράτσα. Αν ήσαν, τουλάχιστον, μελαχροινά!...

Ο ΑΛΛΟΣ (aka Πέτρος Ωρολογάς) 1937

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid027bZhq8WqS3bm9H6PPLPaAZCPWtCMAJo7vXiVirq4cDE7MrtJixHAAF1u3fGteKznl

Η Βασ. Γεωργίου κοντά στην θάλασσα μόλις διακρίνεται , η Λεωφ. Στρατού και πιο πάνω ο φιδωτός άσπρος δρόμος η οδός Νοσοκομείων, σημερινή Λαμπράκη

Ανάμεσα σ αυτούς τους δρόμους και μέσα στα δέντρα ξεχωρίζουν το Γ’ Σ.Σ., το Παπάφειο, ενώ πιο πάνω και δεξιά της Νοσοκομείων το Ιταλικό (Λοιμωδών).

Τα Πανεπιστήμια απουσιάζουν φυσικά, στον χώρο τους οι τεράστιες εκτάσεις του εβραϊκού νεκροταφείου και κοντά στον ιστό του κέντρου, τα γήπεδα του ΠΑΟΚ και του Ηρακλή εφαπτόμενα της Φιλοσοφικής Σχολής, τότε επιταγμένη ως Γερμαν. Νοσοκομείο. Το γιαπί της Γεωπονικής μόλις που διακρίνεται. Δεξιά της Φιλοσοφικής με βάση το σκούρο χρώμα πρώτα το νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας και πιο πάνω το Δημοτικό Νοσοκομείο (Αγ. Δημήτριος)

Το πάρκο σχηματισμένο απέναντι από το Βασ. Θέατρο και εκατέρωθεν του αγάλματος του Βασ. Κων/νου, απέναντι από την ΧΑΝΘ. Τα κτίρια της μεσοπολεμικής ΔΕΘ ακόμη ορατά, αλλά η Έκθεση σταδιακά πλέον διαμορφώνεται στον σημερινό της χώρο.

Στο κέντρο λίγο πολύ όλα γνωστά με την ερημιά να δεσπόζει στην πλατεία της Ρωμαϊκής Αγοράς. Εκτός από την Εγνατία η Ερμού φαίνεται να ξεχωρίζει με αφετηρία την πλατεία της Αγ. Σοφίας. Λίγο πριν το λιμάνι η πλατεία Αριστοτέλους και η πλ. Ελευθερίας.

Στο λιμάνι η ύπαρξη των κτιρίων της Μπαρτισόλ δηλώνει ότι είμαστε πριν το 1944 ενώ η 3η προβλήτα είχε αρχίσει να κατασκευάζεται στα τέλη των 30ς.

Στην θάλασσα οι κυματοθραύστες στο λιμάνι και τα μπλόκια στα ανατολικά οριοθετούν την επέκταση της μελλοντικής νέας παραλίας.

Η φωτογραφία ανήκει στην συλλογή του Γιώργου Καρβουνά, τον οποίο ευχαριστούμε για την παραχώρηση

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0TNP2hLFFqKDwrxmdikU7ethyraKaDgcj6n3S9DnF27rZ4u5bvNBF7tvRoS7iW26dl

Από την Φιλίππου στο ύψος της Χαλκέων μέχρι την Μακεδονικής Αμύνης η οικοδομική γραμμή υποχωρεί για να υποδεχτεί το μεγάλο πάρκο της Χαλκέων, και του αγάλματος του Βενιζέλου σήμερα. Κατ’ αναλογία το ίδιο συμβαίνει και στη συνέχεια της Φιλίππου μετά την Ρωμαϊκή Αγορά. Τρία μεσοπολεμικά κτίρια εδώ, τα δύο υπάρχουν και σήμερα. Και εδώ δηλώνει παρουσία ο Μαξιμιλιανός Ρούμπενς. Φυσικά.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0UMw9S8zV5t3jvRr3idajxcARFm8NrpWmbV9oN3EZR3uHu7Usnwe2m1QAcBEttD3cl

Τα βλέπουμε εδώ στο κόκκινο πλαίσιο, γύρω στα 1960.

Η σημερινή εκδοχή τους με αντικαταστημένο το ν. 35. Αριστερά, Φιλίππου 31, κτίστηκε το 1931.

Φιλίππου 33, χωρίς έτος οικ. αδείας στο σάιτ του Δήμου, όμως στο λήμμα της Wikipedia για τον Ρούμπενς αναφέρεται ως έργο του 1928 και φωτογραφίζεται . https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82

Σε μια ενδιαφέρουσα ανάρτηση στην ιστοσελίδα «Ο Χρόνος», περιέχεται το σχέδιο του αρχιτέκτονα και η χρονολογία.

Συνοδεύεται από μαρτυρία της ιδιοκτήτριας αυτού του διατηρητέου με τα προβλήματα που συναντά, όπως άλλωστε και κάθε άλλος ιδιοκτήτης διατηρητέου, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να συντηρούν και να διατηρούν τα ακίνητά τους χωρίς βοήθεια από κρατικό φορέα https://xronos.gr/reportaz/patriko-tis-anamesa-sta-199-diatiritea-toy-kentroy-tis-thessalonikis.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η πολυκατοικία αυτή παρουσιάζει υπερβολικές ομοιότητες με αυτήν στο ν. 41, όπως θα δούμε σε επόμενη ανάρτηση, έργο του Ρούμπενς με οικ. άδεια του 1933.

Ο ζωγράφος Κώστας Γούναρης αποτύπωσε ρεαλιστικά σε ακουαρέλα την πολυκατοικία της Φιλίππου 35, γωνία με Μακ. Αμύνης. Αναρτήθηκε από τον γιο του Βασ. Γούναρη στις ΦΠΘ. Αντικαταστάθηκε το 1973. Πραγματικά κρίμα. Θα μπορούσε ο υπέροχος αυτός δρόμος, τουλάχιστον σ αυτό το ύψος, να είχε κρατήσει έναν ενιαίο χαρακτήρα.

Ενταγμένα τα κτίρια αυτά στο χρονικό και αρχιτεκτονικό τους περιβάλλον.

Ακριβώς μετά την μεταπολίτευση δημιουργήθηκαν –ελεύθερα πια- φοιτητικοί σύλλογοι. Στον τομέα των τεχνών ο πιο μεγάλος σύλλογος ήταν ο ΦΟΘΚ (Φοιτητικός Όμιλος Θεάτρου και Κινηματογράφου). Στην θεατρική του ομάδα εντάχθηκαν φοιτητές με όνειρα και ταλέντο, πολλοί από τους οποίους έκαναν επιτυχημένες καριέρες σε ελληνικούς θιάσους τις επόμενες δεκαετίες. Στον ΦΟΘΚ αλλά και γενικότερα, στο πανεπιστήμιο, επικρατούσε ένας ενθουσιασμός ελευθερίας και δημιουργίας. Οι παραστάσεις της θεατρικής ομάδας του ΦΟΘΚ δίνονταν σε αμφιθέατρα του πανεπιστημίου, σε χώρους στην επαρχία της βόρειας Ελλάδας αλλά και σε ανοικτούς χώρους στην πανεπιστημιούπολη. Ιδιαίτερη επιτυχία είχε το θεατρικό έργο «Τα καραγκιόζικα» του Βασίλη Ρώτα. Την πρώτη φωτογραφία την τράβηξα σε μια υπαίθρια παράσταση του ΦΟΘΚ μπροστά στη φοιτητική λέσχη του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με θεατές φοιτητές, που δείχνουν να απολαμβάνουν τα δρώμενα. Τη δεύτερη φωτογραφία από τον όροφο της φοιτητικής λέσχης.

Βασίλης Σακελλαρίδης (Basil Sakellarides)

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid06kK2DiPYL8joTT45wQJ8W3mX82rm3Kvr7Cay6F8gu2KYNhWf6SnVjiUWvHoGaUKrl

Με τα μάτια Η δεσποινίς του τραμ κοίταζε τον αντικρυνό της μ’ αχόρταγα μάτια... Μαύρα μάτια, με φλόγες κολάσεως, διόλου ωραία, που θα σε φόβιζαν τη νύχτα. Ο νέος ενοχλήθηκε, εδυσφόρησε κ’ ύστερα θέλησε να τα βγάλει πέρα, τουλάχιστον, για να επιτύχει το χαμήλωμα των μαύρων εκείνων ματιών. Αλλ’ αναγκάσθηκε ο ίδιος να σταματήσει, να κοιτάξει πλάγια και να ανοίξει την εφημερίδα για να διαβάσει τάχα... Ύστερα το κορίτσι κατέβηκε, προχώρησε με βήμα γοργό κι’ ούτε γύρισε να ιδεί. Δεν την ενδιέφεραν οι ερωτικές ματαιοπονίες... Ο ΑΛΛΟΣ (aka Πέτρος Ωρολογάς) 1935

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02iU1xQqXBEZRJ1enKwmXyhDgtKmqp5iurNTrNewHensQjD3M2Vb8MwjAffxSWVJE6l

Σπύρος Αλευρόπουλος

Έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς Φιλίππου 1 και Συγγρού, δεν υπάρχει πια. Αντικαταστάθηκε το 1979.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 48, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022. https://ikee.lib.auth.gr/record/340591/files/KATSAGELOU_SMARO.pdf

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02ks9i7343yhspomXVTuoCkR4ZMRR1WcwGEGvZ2deJkKiBSjng8NSXCrqVWPcPQMAal

Έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς Φιλίππου 1 και Συγγρού, δεν υπάρχει πια. Αντικαταστάθηκε το 1979.

Από την διπλ. εργασία της Σμαρώς Κατσάγγελου “Η συνεισφορά του Μάξιμου Ρουμπένς στην ανοικοδόμηση της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης”, σ. 48, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, 2022. https://ikee.lib.auth.gr/record/340591/files/KATSAGELOU_SMARO.pdf

Φιλίππου 9 και Ίωνος Δραγούμη 52, κτισμένο με άδεια του 1931, διατηρητέο από το 2016 με την απόφαση 3428 του ίδιου έτους. Ένα λιτό κτίσμα για τα δεδομένα εκείνης της εποχής, σε αυστηρές γραμμές και γωνιαίες προεξοχές που προβάλλουν σε μπαλκόνια. Συντηρημένο σήμερα.

Έχει μετατραπεί σε ξενοδοχείο. Εδώ εσωτερική λήψη σε ανάρτηση Ιωάννη Κρυστάλλη από την ομάδα Διατηρητέα κτήρια της Θεσσαλονίκης.

Δίπλα του, στη Φιλίππου 11, έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς. Κτισμένο με οικοδομική άδεια του 1937. Καμπύλα στοιχεία στους εξώστες αριστερά και δεξιά της όψης. Τα μπαλκόνια δεξιά φαντάζουν σε εσοχή με τα μεγάλα παράθυρα των δωματίων αριστερά τους. Σε εσοχή από την τρέχουσα οικοδομική γραμμή είναι και η είσοδος του κτιρίου.

Φωτογραφία από την wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%B7_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85,_%CE%88%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CE%AE%CF%82_%CE%94%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CF%84%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1930,_%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B9%CF%84%CE%AD%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82,_%CE%9F%CE%B4%CF%8C%CF%82_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_11,_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7.jpg

Και η σημερινή του όψη, σε λήψη Πλάτωνα Κλεανθίδη.

Φιλίππου 15 ένα τριώροφο εγκαταλειμμένο εδώ και χρόνια, όπως φαίνεται από τις λήψεις του Google earth. H οικοδομική άδεια του 1958 που δίνει ο Δήμος αφορά διαμέρισμα του 5ου ορόφου. Προφανώς πρόκειται για λάθος αναφορά. Το κτίριο έχει αρχιτεκτονικά στοιχεία μάλλον πρώιμα μεσοπολεμικά. Ξεχωρίζει ένα τριγωνικό αέτωμα στο μέσο της στέγασής του. Διατηρητέο από το 1986. Τα όμορφα κάγκελα στα μπαλκόνια είναι ακριβώς ίδια με το διπλανό του στην Φιλίππου 17 έργο του Ρούμπενς, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Από ανάρτηση Theologos Onasoglou, στην ομάδα Διατηρητέα Κτήρια της Θεσσαλονίκης.

Φιλίππου 17. Έτος Κατασκευής 1923, έργο του Ρούμπενς όπως είπαμε. Ο τρίτος όροφος φαίνεται να είναι μεταγενέστερος. Αρχικά ήταν ισοϋψές με το διπλανό του στο 15.

Η λήψη στην wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%9F%CE%B4%CF%8C%CF%82_%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_17_(1923),_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7.jpg

Φιλίππου 16 με Ζαλίκη 12. Σχέδια ενός κτιρίου του 1923, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα, έργο του Ρούμπενς. Αντικαταστάθηκε το 1971. Από την εργασία της κ. Κατσαγγέλου ό.π. σ. 46

Φιλίππου 18 με Βενιζέλου. Στα στοιχεία του Δήμου αναφέρεται ως έτος οικ. αδείας το 1921, αλλά πρέπει να αναφέρεται στο προϋπάρχον κτίριο. Υπάρχει και η άδεια 2296-1938, που αντιστοιχεί στον χαρακτήρα της οικοδομής.

Φιλίππου 26 και Σιατίστης 12. Έργο και αυτό του Ρούμπενς με την οικοδ. άδεια 45/1934.

Να αντιγράψουμε από την κ. Κατσάγγελου: “Ο νέος τρόπος χειρισμού της κατακόρυφης τριμερούς οργάνωσης στην όψη που υιοθετεί ο Ρουμπένς δημιουργεί μια «ψευδή» κατάσταση ασυμμετρίας. Χαρακτηριστικό αυτής της μετάβασης είναι η απομάκρυνση από τον ρασιοναλιστικό εκλεκτικισμό, με τους ξεκάθαρους άξονες συμμετρίας” ό.π. σ. 30

Η λήψη από την wikipedia: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%80%CF%80%CE%BF%CF%85_&_%CE%A3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%82_12_(%CE%9C._%CE%A1%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%82,_1934).jpg

Τα σχέδια αυτής της οικοδομής στην Φιλίππου 26 πάλι από την εργασία της κ. Κατσάγγελου ό.π. σ. 74

Σχέδιο αυτού του κτιρίου, Φιλίππου 28. Κατσάγγελου ό.π. σ. 74 Δεν υπάρχει σήμερα. Αντικαταστάθηκε το 1965.

Φιλίππου 29, έργο του Ρούμπενς. 1930. Αντικαταστάθηκε το 1969, Φυσικά με τον Ρούμπενς και την Φιλίππου δεν τελειώσαμε...

Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από την κατάργηση, το 1976, των μεγάλων κυκλικών κόμβων στους κεντρικούς άξονες της πόλης. Συγκεκριμένα καταργήθηκαν οι κυκλικοί κόμβοι στην πλατεία ΧΑΝΘ, στο σιντριβάνι, στο στρατηγείο και στον Λ. Πύργο. Ο κόμβος στην πλ. Δημοκρατίας (Βαρδαρίου) είχε ήδη καταργηθεί από το 1968.

Οι κυκλικοί κόμβοι δεν λειτουργούν καλά όταν οι δρόμοι που συμβάλλουν στην διασταύρωση είναι μονόδρομοι. Το 1976 έγιναν μονόδρομοι οι περισσότερες βασικές οδοί της πόλης και έτσι εξαφανίστηκαν οι κυκλικοί κόμβοι. Τα τελευταία 10-20 χρόνια έχει αυξηθεί η δημιουργία κυκλικών κόμβων στην Ελλάδα, αλλά σε κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης μάλλον δύσκολα να τους ξαναδούμε.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid05NuYn7QWa7Lapc1c47w4rqa83Y14G9fUWYZ1JTKDuMGRRmWmAnryw1yUxcp29eoml