Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Μια ματιά στις βίλες της Αρετσούς, με την ευκαιρία του εντοπισμού μιας επιπλέον φωτογραφίας.

Η πρώτη εικόνα είναι αρχιτεκτονικά σχέδια της βίλας Πανέτσου-Καλίτση (σήμερα το μπαρ Απέριττο). Η δεύτερη φωτογραφία της βίλας Κόκκα, που βρισκόταν δίπλα στο Απέριττο. Η τρίτη, κατά τύχη, δίνει μια εικόνα της βίλας Χαμόδρακα, καθώς και μιας άλλη, πιο πίσω. Η τέταρτη, του 1945, δίνει μια εικόνα της πίσω όψης 5 κτιρίων που είχαν πρόσοψη στην Πλαστήρα και άλλων δύο με όψη στην Χρυσοστόμου Σμύρνης. Τα κτίρια με όψη στην Πλαστήρα είναι, από αριστερά προς δεξιά: Κοντακάκη, Μπακιρτζή, Πανέτσου-Καλίτση, Κόκκα, Διαμαντοπούλου. Τα κτίρια της Χρ. Σμύρνης: Βουτυρά, Θεοδοσιάδη (ανάρτηση Γ. Σιδηρόπουλου, ΠΦΘ).

Τα ονόματα των κτιρίων σύμφωνα με το βιβλίο “το Ρύσιον των Αλιέων” των Τ. Ανδρεάδου, Μ. Νομικού. Από το βιβλίο αυτό και ο χάρτης της περιοχής με τα κτίρια.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02QeJXoctxSnAAy4khdLJpCX37h1TXedsgF9yFzi9tH42VR2GKCTmTxqBSqcRmfPQFl

Τα σχέδια του ανώνυμου Ρώσου αρχιτέκτονα του κτιρίου Πανέτσου-Καλίτση, από το βιβλίο “Το Ρύσιον των αλιέων” (κτίριο με αριθμό 3 στον χάρτη)

Το κτίριο Κόκκα (συλλογή Γ. Κόκκα, κτίριο με αριθμό 2)

Το κτίριο Χαμόδρακα, στην γωνία Χρ. Σμύρνης-Παπαναστασίου, κτίριο στο οικόπεδο 11) Στο βιβλίο δεν υπήρχαν πληροφορίες ή εικόνες του κτιρίου. Μάλιστα δεν έχω εντοπίσει άλλη εικόνα του κτιρίου αυτού. Η φωτογραφία είναι οικογενειακή, μάλλον του 1955. Δεξιά φαίνεται ακόμα ένα κτίριο, μάλλον είναι 25 (Χαραλαμπίδη, γωνία Κοραή-Παπαναστασίου) του χάρτη. Στο βιβλίο υπάρχουν μόνο σχέδια του κτιρίου Χαραλαμπίδη και φαίνεται ότι ταιριάζουν με την φωτογραφία.

Τα κτίρια, από δεξιά προς αριστερά, με την αρίθμηση του χάρτη: Κοντεκάκη (5), Μπακιρτζή (4), Πανέτσου-Καλίτση (3), Κόκκα (2), Διαμαντοπούλου (1 μόλις που φαίνεται ένας τοίχος) Στην δεύτερη σειρά: Βουτυρά (13), Θεοδοσιάδη (14)

Χάρτης της περιοχής με τις βίλες της Αρετσούς, από το βιβλίο “Το Ρύσιον των Αλιέων”.

Στα 1958. Φωτογραφίες του Boris Carmi που συνέλεξε και ανέβασε φέτος η Λίζα Κουτσάπλη. Liza's Photographic Archive of Greece – Φωτογραφικά άλμπουμ της Ελλάδας.

Ο Ισραηλινός, γεννημένος στην Ρωσία, Boris Carmi (1914 – 2002) θεωρείται σημαντικός φωτορεπόρτερ. Συνέβαλε στην παρακολούθηση της ίδιας της ιστορίας του νέου κράτους του Ισραήλ. Βρέθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1958 στην διάρκεια κρουαζιέρας.

Στην πρώτη φωτογραφία, στον Βαρδάρη, φαίνεται ο τηλεφωνικός θάλαμος που ανεβάσαμε χθες. Μπροστά από το ξενοδοχείο “Κωνσταντινούπολις”. Άκρη δεξιά.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02xWTwa8dsQLVi9DsyRFXr2LDDRtM2LuzxTzc88oATxdMsRHj21Z65dTuScy8ghKWVl

Πλατεία Βαρδαρίου αδιαμόρφωτη. Μετά το ξήλωμα του τραμ. Στο βάθος η Μοναστηρίου.

Το Μέγαρο “Αλέγκρα Εργάς”. Στην Βενιζέλου μετά το Μπεζεστένι. Πιάτσα ταξί. Λέσχη – Εντευκτήριο ΠΑΟΚ στον πρώτο όροφο. Επί κατοχής ο όροφος φιλοξενούσε Καζίνο.

Ίωνος Δραγούμη γωνία με Ερμού. Το σαλονικιό κατάστημα “Μινιόν” όλα τα λεφτά. Περιοχή που μεσοπολεμικά και μέχρι να γίνουν όλα πολυκατοικίες, σπάνια έχουμε δει.

1959 Απόσπασμα αεροφωτογραφίας του Βαγγέλη Καβάλα με το κτήριο στην γωνία Ερμού με Ίωνος Δραγούμη

Οδός Αποστόλου Παύλου. Πάνω από το Τούρκικο Προξενείο, ανάμεσα σε Κασσάνδρου και Αγ. Δημητρίου.

Ψηλότερα από την Πλατεία Αγ. Αναργύρων (μέσα από την Πορτάρα) κοιτάζοντας προς το Επταπύργιο.

Στην σημερινή οδό Επταπυργίου, τότε χωματόδρομο.

Βενιζέλου λίγο πριν την Εγνατία. Επί της Εγνατίας το πρώην ξενοδοχείο Σωσσίδη και η Νέα Στοά.

Τα ίδια κτήρια στην Εγνατία

καφενείον ... στ' άλλο χέρι το μπεγλέρι.

Στο τζαμί Μουσταφά πασά (Koca Mustafa Pasha) που πριν λίγες μέρες είδαμε την υπέροχη κρήνη που το κοσμούσε επί της Κασσάνδρου (https://archive.saloni.ca/2403), ας δούμε και μια φωτογραφία από την αυλή του τζαμιού.

Η λήψη είναι Charles Martel – ή αλλιώς, Οπερατέρ KMC της Γαλλικής Στρατιάς από τα αρχεία του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid026RavMNSZhjGQbxgLA97718Wsoun2sA3B3Y1RrQAgkdDnMPf6WNjpqjyMhiBxfapYl

Ιδρύθηκε το 1918, αλλά υπήρχε πρόδρομος του από το 1882. Πρώτο επιμελητήριο στην οδό Φράγκων στο Αλλατίνη Χαν. Μετεγκατάσταση στην οδό Κουντουριώτη. 1926-1930, Μητροπόλεως με Βενιζέλου στο Μέγαρο ΖΕΝΙΘ.

Χτίστηκε το 1929 μετά απο σκανδαλώδη ανάθεση στην κατασκευαστική των Αφων Δημητριάδη. Προκάλεσε την αντίδραση επαγγελματιών του χώρου. Οι αρχιτέκτονες Rubens, Φιλ. Παιονίδης, Μανούσος και Μαλάκης απέστειλαν στον Τύπο επιστολή με την οποία διαμαρτύρονταν για την ευνοϊκή ανάθεση. Παρά τις διαμαρτυρίες, το έργο ολοκλήρωσε η αρχική κατασκευαστική.

Σχεδιάστηκε σαν χαρακτηριστικό δείγμα όψιμου νεοκλασικισμού. Στα πρώτα σχέδια ακολουθούσε έναν πιο βυζαντινό ρυθμό αλλά η αρμόδια επιτροπή ζήτησε από τους αρχιτέκτονες να του δώσουν μια πιο νεοκλασική κατεύθυνση, απαραίτητο για να προσδώσει το ελληνικό στοιχείο στην πρόσφατα απελευθερωμένη πόλη.

Στην έρευνα στα αρχεία του επιμελητηρίου ο κος Γιάννης Καρατζόγλου έβγαλε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία δανείζομαι.

Είναι γνωστό πως η Θεσσαλονίκη έχει απο-βιομηχανοποιηθεί ήδη από την δεκαετία του 1960. Όσο για τις επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη. Παροχή υπηρεσιών, τελεία και παύλα. Η έλλειψη παραγωγικής αστικής τάξης στην πόλη βγάζει μάτια. Αν συγκρίνουμε την σημερινή τοπική αστική τάξη με αυτήν του μεσοπολέμου ή ακόμα χειρότερα με αυτήν της Βαρκελώνης πάσχουμε βαριά. Το συνηθισμένο παντού είναι ευημερείς, μετά κοιτάς γύρω σου να εξωραΐσεις τον τόπο που ζεις. Εδώ οι δικοί μας -σε πλειοψηφία μετά τον πόλεμο- ενδιαφέρονται μόνον για ενοίκια. Από κει ξεκινάνε πολλά από τα δεινά της πόλης.

Δαυίδ Μπράβος

Πηγή για το βιβλίο του κ. Καρατζόγλου απ' όπου αντλήσαμε πολλά στοιχεία: https://www.academia.edu/27206987/%CE%95%CE%9D%CE%91%CE%A3_%CE%91%CE%99%CE%A9%CE%9D%CE%91%CE%A3_%CE%94%CE%95%CE%A3%CE%9C%CE%9F%CE%99_%CE%95%CE%9C%CE%A0%CE%99%CE%A3%CE%A4%CE%9F%CE%A3%CE%A5%CE%9D%CE%97%CE%A3_pdf

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02qVSQRZ6jXrDMo9GofNkCgKytb7tvHuzMpRmQYKttWeUKZ3K4EZeRPAPk8Uc7viuXl

Τσιμισκή 29. Το 31 ακόμα άχτιστο.

Από Τσιμισκή 21 μέχρι λίγο μετά την Πλατεία Αριστοτέλους.

Κατοχή

Κατοχή

Κατοχή

“Στην έρευνα στα αρχεία του επιμελητηρίου ο κος Γιάννης Καρατζόγλου έβγαλε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία δανείζομαι.”

Απελευθέρωση

Ήρθαν οι Βρετανοί

Σχέδιο πρόσοψης του ΕΒΕΘ. Συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο-έρευνα του κου Γιάννη Καρατζόγλου “ΕΒΕΘ: Ένας Αιώνας Δεσμοί Εμπιστοσύνης”

Πρώτο επιμελητήριο στην οδό Φράγκων στο Αλλατίνη Χαν

“Στην έρευνα στα αρχεία του επιμελητηρίου ο κος Γιάννης Καρατζόγλου έβγαλε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία δανείζομαι.” “ΕΒΕΘ: Ένας Αιώνας Δεσμοί Εμπιστοσύνης” απόσπασμα.

1926-1930, Το επιμελητήριο στην Μητροπόλεως με Βενιζέλου στο Μέγαρο ΖΕΝΙΘ.

Στην έρευνα στα αρχεία του επιμελητηρίου ο κος Γιάννης Καρατζόγλου έβγαλε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία δανείζομαι. “ΕΒΕΘ: Ένας Αιώνας Δεσμοί Εμπιστοσύνης” απόσπασμα.

Ο γυάλινος θόλος και ο πολυέλαιος.

1962

Διώροφο κτίριο, με απόλυτη συμμετρία στα ανοίγματα, το μοναδικό με κολώνες ιωνικού ρυθμού στη Θεσσαλονίκη.

Το ξενοδοχείο Καστοριά (πρώην Παρθενών)

Για το ξενοδοχείο αυτό δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα. Ούτε πότε ούτε και από ποιον κατασκευάστηκε. Προφανώς την δεκαετία του 1920

Αντιγράφω: “Ο ξενοδόχος, Αλέξης Φουρλίκας, έγινε μάρτυρας μοναδικών ιστοριών που ποτέ δεν είδαν το φως της δημοσιότητας… Η Ελευθεροτυπία προσέθεσε στη λίστα των “100 πραγμάτων που πρέπει να κάνεις πριν πεθάνεις”, την επίσκεψη στο δωμάτιο 11, της “Καστοριάς” Το γιατί μου είναι άγνωστο, δεν διάβασα το άρθρο. Στην ιστοσελίδα απ όπου αντέγραψα αναφέρονται κάποιες ιστορίες, μάλλον συνηθισμένες για ξενοδοχεία.(http://www.aboutkastoria.gr/mistiriodes-xenodochio-kastoria-sti-thessaloniki/?fbclid=IwAR0FBzzZV6yNK4rw9EdaTLIY_UKxPu0MOXvyWgUaEHlEmf9HuP_LEARkb1Y).

Κατά τα άλλα παραθέτουμε φωτογραφίες από την εξέλιξη του ξενοδοχείου Παρθενών (αυτό το όνομα είχε τουλάχιστον μέχρι την δεκαετία του 60) και τώρα πια Καστοριά.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0exC2LSkJsyGJSPXA9jnU5mAamHVvTaCZCGQEKdsS4juvbcC91utsQ3Pq1WY9nvywl

και αυτή λήψη του 1991

Από το El Greco απέναντι

Προς την Λέοντος Σοφού

Σήμερα

1913-1918. Συλλογή Albert Kahn, αυτοχρωμικές λήψεις της Θεσσαλονίκης, από τα Αρχεία του Πλανήτη. Μέρος Β΄.

Η πρώτη βιομηχανικά εφαρμοσμένη έγχρωμη τεχνική ήταν οι αυτοχρωμικές πλάκες. Γύρω στο 1907 άρχισε η πανάκριβη εμπορική τους διάθεση. Με αυτήν την δυνατότητα 3 Γάλλοι φωτογράφοι των Αρχείων του Πλανήτη επισκέφτηκαν την Θεσσαλονίκη απο το 1913 μέχρι το 1918. 50 περίπου από τις φωτογραφίες που τράβηξαν βλέπουμε εδώ .... μοιρασμένες σε Α και Β μέρος. Ελαφρώς επεξεργασμένες. Ανεκτίμητο υλικό και μοναδική πολιτιστική κληρονομιά.

Κράτη, μουσεία, ιδιωτικοί και δημόσιοι φορείς ψηφιοποιούν, όπως βλέπουμε, σε αποδεκτή ποιότητα με δεδομένη την βοήθεια από επιχορηγήσεις. Ζούμε την εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας. Υπάρχουν και τσιγκούνηδες, που επιχορηγούνται μεν, αλλά ψηφιοποιούν σε χαμηλή ανάλυση προϊόντα δωρεών. Όμως σκοπός του δωρητή είναι η επαφή με το ευρύτερο κοινό όχι η χρησιμοποίηση του υλικού μεταξύ των “μυημένων”

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0AhpawFrTKKJTGiTKeaq5KRmewQWs13RcRhcDimRY1zYQFB25puj6umfNvN3yPEkyl

Δημ. Πολιορκητού με Μπουμπουλίνας. Δεξιά ανοίγεται η Παλαμίδου.

Από τη νότια είσοδο της Μονής Βλατάδων προς το τζαμί Ποπάρα Ζαντέ και τον Πύργο Τριγωνίου.

Η κατηργημένη οδός Λιβουνόβου. Αναγνώριση-τεκμηρίωση Στάθη Ασλανίδη εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02MDDG5Msr9PLYMWGyo8KDmztXt55JfScMtL4uvjhKe338YmqY5dmT7qc5EmfWRgmJl

Ο 'Τεκές της Πύλης', στην οδό Μελενίκου.

Στην οδό Μπουμπουλίνας, λίγο κάτω από την διασταύρωση με Δ. Πολιορκητού.

Με τον φωτογράφο να στέκεται περίπου στο ύψος της Ηγουμένου με Βλατάδων. Ο χαμηλός μιναρές δεξιά βρισκόταν στον Όσιο Δαυίδ.

Επιμενίδου με Βλατάδων. https://archive.saloni.ca/361

Από τα δυτικά τείχη προς το Μεβλαχανέ και την πλατεία Περιστεριών (αριστερά).

1913-1918. Συλλογή Albert Kahn, αυτοχρωμικές λήψεις της Θεσσαλονίκης, από τα Αρχεία του Πλανήτη.

Η πρώτη βιομηχανικά εφαρμοσμένη έγχρωμη τεχνική ήταν οι αυτοχρωμικές πλάκες. Γύρω στο 1907 άρχισε η πανάκριβη εμπορική τους διάθεση. Με αυτήν την δυνατότητα 3 Γάλλοι φωτογράφοι των Αρχείων του Πλανήτη επισκέφτηκαν την Θεσσαλονίκη απο το 1913 μέχρι το 1918. 50 περίπου από τις φωτογραφίες που τράβηξαν θα δούμε εδώ. Α ΜΕΡΟΣ

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02QvgcMYpx2HzMefxLYbN4LvDtywgcMQwuf346Lth3hZ3WUnUt6wUQj7GtzT8g2ssml

Μπουμπουλίνας με Επιμενίδου. Ιμπρεσιονιστικός πίνακας

Η Ροτόντα από την οδό Αγ. Γεωργίου.

Μοναδική απεικόνιση, ειδικά οι 4 φιγούρες στον δρόμο αποτυπωμένες στην αιωνιότητα. Έργο τέχνης.

Δημητρίου Πολιορκητού με Μπουμπουλίνας, στο βάθος αριστερά η ανηφοριά της σημερινής οδού Δωδώνης

Κυριακή, 7 Αυγούστου 1883 Μια, ακόμα, πιθανή πρώτη πτήση αερόστατου στην Θεσσαλονίκη.

Η πληροφορία βρισκόταν στο βιβλίο του Τομανά «Χρονικό 1875-1920»: στις 10 Αυγούστου 1883 δημοσιεύτηκε στον Φάρο της Μακεδονίας η περιγραφή της πτήσης ενός «αιθεροβάμονος» αεροναύτου στην Θεσσαλονίκη. Ψάχνοντας τον Φάρο της Μακεδονίας βρέθηκε η είδηση της 10ης Αυγούστου αλλά και μια αναγγελία του γεγονότος στο φύλλο της 3ης Αυγούστου που προσδιορίζει το γεγονός την Κυριακή 7/8/1883.

Η εφημερίδα αναφέρει τον αεροναύτη, ονόματι Beudet, ως «νεφελωβάμονα» (γιατί άραγε ο Τομανάς τον έκανε αιθεροβάμονα;). Κατά τα φαινόμενα αφού απογειώθηκε από τον κήπο Κολόμβου, έφθασε σε ένα ύψος 1500 μέτρων και μετά προσγειώθηκε απρόσκλητος «επί της στέγης οικίας τινός, ης οι κάτοικοι αγνοούντες το τοιούτον φαινόμενον ενόμισαν τον κ. Beudet ως από μηχανής κατελθόντα θεόν, τραπέντες εις άτακτον φυγήν.»

Ο Beudet και ο αδελφός φαίνεται ότι ήταν γνωστοί αεροναύτες-ακροβάτες, αναφέρονται στο ιστορικό βιβλίο «L'aéronautique des origines à 1922» και έχει διασωθεί και μια γκραβούρα που απεικονίζει διάφορα κατορθώματα, ενός από τους αδελφούς.

Έχει διασωθεί περιγραφή του Ν. Γκαρπολά για την πρώτη πτήση αερόστατου στην Θεσσαλονίκη (https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/photos/a.211295696026738/269098456913128/) που όμως την τοποθετεί, το 1899, δίνει άλλο όνομα του αεροναύτου και αναφέρει ότι είχε ανεβάσει με το αερόστατο και έναν γάιδαρο, ο οποίος μάλιστα έπεσε κοντά στην Αχειροποίητο και σκοτώθηκε. Η γκραβούρα δείχνει ότι αποτελούσε ένα από τα κατορθώματα του Beudet να κάνει πτήσεις ανεβασμένος σε ένα άλογο!

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02naGW7Gcq6KLd4Eo1vbsN18prBQdrF5TtifJ64gRrEhxM6TkJoZ96aj5iRejBeZxbl

Η αναγγελία της έλευσης του νεφελωβάμονος αετού – 3/8/1883 Φάρος της Μακεδονίας

http://digital.lib.auth.gr/record/23589/?ln=en

Η περιγραφή της επίδειξης – 10/8/1883 Φάρος της Μακεδονίας http://digital.lib.auth.gr/record/23593/?ln=en

Από το L'aéronautique des origines à 1922 by La Vaulx, Henri, comte de, ; Dollfus, Charles; Tissandier, Paul, https://archive.org/details/1620528.0001.001.umich.edu/page/24/mode/2up?q=beudet&view=theater

Τα κατορθώματα του Beudet https://customprints.huntington.org/detail/491551/french-engraver-henri-beudet-letoile-polaire?fbclid=IwAR1tGBG_8GJieueYSRDORtwUVd_zKol4b-y_4JP4C1LFc8mL7Y0YuT9L-Zc

Τα δυτικά της πόλης έμεναν πάντα ‘παραπονεμένα’ καθώς οι φωτογραφίες τους σπανίζουν. Ένα σημείο που τελικά φαίνεται ότι τραβούσε το βλέμμα των φωτογράφων ήταν το γεφυράκι που σήμερα θα βλέπαμε σχεδόν στο ύψος του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού. Σε ένα άλμπουμ που βγήκε σε δημοπρασία στο Delcampe βρέθηκαν άλλες δύο φωτογραφίες του. Τα σημεία λήψης δεν διαφέρουν πολύ από αυτά των προηγούμενων, αλλά οι μικροδιαφορές των φωτογραφιών δίνουν πρόσθετες -έστω θολές- πληροφορίες για την περιοχή κατά τη διάρκεια του Α’ΠΠ.

Οι άλλες εικόνες της γέφυρας μας ταλαιπώρησαν αρκετά στις σχετικές ομάδες, συχνά θεωρώντας ότι δεν δείχνουν Θεσσαλονίκη, μέχρι που τελικά τεκμηριώθηκαν το 2019 σε ανάρτησή μας εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02AQzVWR1gc7pd65nHyh3bbk16BhyHRTgqUn7vvoiYxF2dje9d8XWAH8y3ujxMDgVel ‘Οπως βλέπουμε σε μία φωτογραφία του κ. Θωμά Τσιφτσή που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ 6 μήνες μετά, στα 1958 το σημείο δεν είχε αλλάξει ιδιαίτερα.

Δυστυχώς, σε καμία δεν διακρίνεται η ταμπέλα από το κατάστημα στα δεξιά. Σε όλες όμως φαίνεται η κοίτη του ρέματος που πιο νότια το είδαμε να ‘συναντάει’ την σημερινή οδό Παλαιού Σταθμού και να κυλάει παράλληλά της.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://web.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02jGw2sRxnRkLNcZ6acV2BWPihYpLWmnZDrgPHcmvBE2ygQDpSg8oXpRBAw9M1Jv5Jl