Τσιμισκή με Ικτίνου
Στη γωνία ο “Ελληνικός Βορράς', δυο κτίρια μετά η “Μακεδονία”.
Οδός Εγνατία με Ναυμαχίας Λήμνου
.Μια φωτογραφία από το παρελθόν αποκαλύπτει τα μυστικά της Μια παλιά φωτογραφία σε λήψη του Joseph Pigassou, που για χρόνια παρέμενε ανώνυμη και αχαρτογράφητη, έρχεται στο φως χάρη σε μια δημοπρασία και ρίχνει φως σε μια άγνωστη γωνιά της πόλης. Η θολή εικόνα που απεικονίζει μια διασταύρωση, αποκαλύπτει πλέον την τοποθεσία της, τη γωνία της οδού Εγνατίας με Ναυμαχίας Λήμνου.
Περαιτέρω ανάλυση για την τεκμηρίωση, οι συγκρίσεις των φωτογραφιών που ακολουθούν και οι οποίες προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της χαμένης πόλης.
Στάθης Ασλανίδης
Οδός Εγνατία με Ναυμαχίας Λήμνου. Φωτογραφία σε λήψη του Joseph Pigassou
Η ανάρτηση της φωτογραφίας πριν μερικούς μήνες σε δημοπρασία (Delcampe) αποτελεί όντως μια συναρπαστική εξέλιξη, φέρνοντας εις πέρας μια δεκαετή αναζήτηση για την τοποθέτηση της αρχικής.
Η συσχέτιση με μια παλιά γνώριμη από το ύψος του ξενοδοχείου Grand Hotel τοποθετεί εν μέρει την αρχική φωτογραφία στην οδό Ναυμαχίας Λήμνου.
Όλες όμως μαζί αλληλοκαλύπτονται και συνθέτουν το παζλ. Τα στοιχεία που συσχετίζονται δεν εξαντλούνται στην παρούσα ανάρτηση.
Σήμερα, τμήμα της οδού Ελένης Σβορώνου παραμένει εκεί να μας θυμίζει την παλιά Ναυμαχίας Λήμνου. Λήψη από την Εγνατία.
Time Out, Νικηφόρου Φωκά 6, 1982
Φωτογραφία Στέργιος Τσιούμας
Προκόπης Τζημουρώτας: Φροντιστήριο και Ιδιωτικό Γυμνάσιο
Προκόπης Τζημουρώτας: Φροντιστήριο και Ιδιωτικό Γυμνάσιο στη Θεσσαλονίκη
Νίκανδρος Καστανίδης
Ο Προκόπης Τζημουρώτας του Νικολάου γεννήθηκε στα Γρεβενά. Πέρασε στο Τμήμα Μαθηματικών του παν. Θεσσαλονίκης το 1933.
Ολοκλήρωσε απρόσκοπτα τη φοίτησή του στο Τμήμα αυτό και πήρε πτυχίο με Καλώς, στις 7-2-1938. Δραστηριοποιήθηκε στην Ιδιωτική Εκπαίδευση της Θεσσαλονίκης, αρχικά με δικό του Φροντιστήριο από τις αρχές της δεκαετίας του 1940 και στη συνέχεια με δικό του Ιδιωτικό Γυμνάσιο (πιθανότατα σε συνεργασία
με τη φιλόλογο σύζυγό του Ναυσικά Χατζηαντωνίου) από τις αρχές της δεκαετίας του 1950.
Η Μαρίκα Ευμορφιάδου, που συνεργάστηκε το 1941-42 με το φροντιστήριο του Τζημουρώτα, αποφοίτησε με άριστα από τη Φιλοσοφική Σχολή του Παν. Θεσσαλονίκης, το 1940-41. Το 1943 διορίστηκε καθηγήτρια Φιλολογίας στο Γ’ Γυμνάσιο Θηλέων της Θεσσαλονίκης.
Η θέση του Φροντιστηρίου του Π. Τζημουρώτα, υποδεικνύεται με βυσσινί βελάκι.
Η θέση του Ιδιωτικού Γυμνασίου του Π. Τζημουρώτα στην πολυκατοικία που υποδεικνύεται με κίτρινο βελάκι.
[Η φωτογραφία είναι των αρχών της δεκαετίας του 1950 κι αναρτήθηκε από τον κ. Γ. Σιδηρόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 13-4-2019]
Ο Προκοπής Τζημουρώτας με μαθητές του στην ταράτσα της πολυκατοικίας όπου στεγαζόταν το Ιδιωτικό του Γυμνάσιο, πιθανότατα τη δεκαετία του 1960
Διαφήμιση του 1972, στην εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 το Γυμνάσιο Τζημουρώτα μεταφέρθηκε από την Αριστοτέλους 26 στην Εξαδακτύλου 10 (απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους, Μετόχι της Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους). Εκεί διατηρήθηκε μέχρι το 1984, τη χρονιά που απεβίωσε ο Προκόπης Τζημουρώτας.
Ο Willy Pragher στην Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 1937
22 Ιουνίου του 1937. Ο Willy Pragher (1908-1992) στην Θεσσαλονίκη. Τράβηξε εδώ καμιά 20αριά φωτογραφίες. Ψηφιοποιήθηκαν άψογα από το Staatsarchiv Freiburg και παρέχονται ελεύθερα, κτήμα όλων μας πλέον.
Ακούγεται απίστευτο, αλλά η συλλογή του Pragher περιλαμβάνει περίπου ένα εκατομμύριο φωτογραφίες, διαφάνειες και αρνητικά. Καλύπτουν την περίοδο 1926 – 1992. Τα Κρατικά Αρχεία του Φράιμπουργκ διέθεσαν στο Διαδίκτυο μεγάλο αριθμό τους. Η ψηφιοποίηση τους άρχισε το 2009. “Ανακαλύφτηκαν” πριν λίγες μέρες από την Λίζα Κουτσάπλη. (Liza's Photographic Archive). Εδώ το σύνολο των λήψεων του στην πόλη. Κάποιες “ακυκλοφόρητες”. Τελευταία μια όμορφη φωτογραφία του Λιτόχωρου, νωρίτερα το 1937.
Δαυίδ Μπράβος
22 Ιουνίου του 1937. Φωτογράφος Willy Pragher
Οδός Ρωμανού αριστερά και Φιλικής Εταιρείας δεξιά. 1937. Άλλος κόσμος.
Παύλου Μελά από τον Λευκό Πύργο.
Οδός Μπουμπουλίνας. Ιούνιος του 37.
Δωδώνης με Αργοναυτών.
Αλκαζάρ. Καλοκαίρι του 1937.
1937. Τα πρώτα χρόνια της συνοικίας του Αγίου Παύλου
Το σίδερο για τις λάσπες, πάνω σε αρχαία ... τα πλακάκια της εισόδου έργα τέχνης.
“ποδόμακτρο εισόδου, μια σιδερένια ορθογώνια λάμα βιδωμένη στο έδαφος έξω από την είσοδο ενός σπιτιού για να καθαρίζουν τις λάσπες”
Μονή Βλατάδων.
Λεμονατζής το 1937 ... service σε γυάλινο ποτήρι
Μέσα από τον Πύργο.
Λιτόχωρο 1937.
Οι πλανόδιοι κρεοπώλες
Οι πλανόδιοι κρεοπώλες που έχουν αποτυπωθεί σε φωτογραφίες, περιέργως πώς, περιορίζονται στο κέντρο. Από τις πέντε γνωστές φωτό τους, οι 4 είναι στην Εγνατία -μπορεί και η πέμπτη. Με αφορμή μία έκτη ‘εμφάνιση’ πλανόδιου που είδαμε πρόσφατα, τις συμμαζεύουμε.
Μάρα Νικοπούλου
Η πιο παλιά από τις φωτογραφίες με πλανόδιους κρεοπώλες είναι αυτή του Zepdji, απόσπασμα της οποίας βλέπουμε εδώ. Μεταξύ 1890-1893, όπως καταλαβαίνουμε από ολόκληρη την εικόνα…
…που κυκλοφόρησε και σε κάρτα στην σειρά των 64 επιχρωματισμένων των Naar-Hananel.
Παρά το μπογιάτισμα, καταλαβαίνουμε ότι τα ανάγλυφα της Καμάρας, που έχει πρόσφατα επισκευαστεί (1890), είναι ακόμα σε εξαιρετική κατάσταση. Το ιππήλατο τραμ (1893) δεν έχει ξεκινήσει, αλλιώς θα βλέπαμε τις ράγες του στο σημείο που ποζάρουν δυο κινητά ‘κρεοπωλεία’ και μαζί τους άλλοι μαγαζάτορες της περιοχής. [Ολόκληρη την σειρά των επιχρωματισμένων φωτογραφιών την είχαμε δει εδώ:
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.272779329878374&type=3
Πιθανόν το ίδιο άλογο και σ’ αυτήν την φωτό, όπου τέρμα αριστερά βλέπουμε και ένα πιο ‘κανονικό’ χασάπικο. Ίσως τον προμηθευτή τους.
Πρόκειται για φωτό των Underwood & Underwood και σύμφωνα με την πηγή (Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου) κυκλοφόρησε το 1903
Προχωρώντας στον χρόνο (υπάρχουν πια οι ράγες του τραμ) και στην Εγνατία. Ο φορτωμένος Ψαρρής και το αφεντικό του βρίσκονται λίγο πιο ανατολικά από την Αγ. Σοφίας.
Κατά μήκος της διαδρομής του τραμ, αλλά σε άγνωστο σημείο, πριν το 1906 που εκδόθηκε το The Balkan Trail, ο Frederick Moore μάς δίνει πιο καθαρή εικόνα της πραμάτειας. Και περιγράφει όσα δεν βλέπουμε:
«Πρέπει να ξυπνήσεις νωρίς για να δεις και τα κεφάλια των αρνιών, γιατί είναι σπουδαία λιχουδιά κι είναι τα πρώτα που εξαφανίζονται– κι όταν ψήνονται, η απεριόριστη χαρά που νιώθει ο ντόπιος σπάζοντας το κρανίο και ξεδιαλέγοντας τα νόστιμα μεζεδάκια είναι άκρως αηδιαστική. Και τα εντόσθια εκτιμώνται εξίσου. Τα τρώνε όπως οι Ιταλοί τρώνε τα μακαρόνια τους».
Ένα στιγμιότυπο στην Εγνατία με Ατταλιδών, τον Σεπτέμβριο του 1908, διαψεύδει κάπως τον Μουρ, καθώς στην τάβλα του πλανόδιου που βρίσκεται στην γωνία με την τότε Ατταλιδών βλέπουμε κεφαλάκι παρόλο που είναι απόγευμα όπως δείχνουν οι σκιές. {απόσπασμα από τη φωτό του MAHJ που είδαμε πρόσφατα εδώ https://www.facebook.com/photo/?fbid=804253048416002&set=a.465862328921744]
Ο Μουρ πάντως, στην δεύτερη φωτογραφία του με το ίδιο θέμα, μάλλον πέτυχε συκωταριά. Η φωτό κυκλοφορεί με χρονολόγηση 1916. Απ’ όσο ξέρω, το σημείο δεν έχει αναγνωριστε
Οι φωτό με τους πλανόδιους κρεοπώλες ενέπνευσαν τον Ντίνο Παπασπύρου που έφτιαξε μία σύνθεση από δύο (το άλογο της φωτό του Μουρ, με τον χασάπη της επιχρωματισμένης κάρτας) και τους μετέφερε σε μιαν άλλη ‘σύνθεση’: στην Άνω Πόλη με φόντο που παραπέμπει στο γνωστό κτίριο με το μπακάλικο στην συμβολή Ανδοκίδου-Ιφικράτους.
Οδός Κιθαιρώνος 12, Άνω Πόλη
Μετά από 42 χρόνια στο ίδιο σημείο … Παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει 42 χρόνια λείπει μόνο το ρόπτρο τύπου «πουλί», Οδός Κιθαιρώνος 12, Άνω Πόλη, Θεσσαλονίκη (ασπρόμαυρη φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 1982, έγχρωμη φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 2024)
Πλανόδιοι φωτογράφοι στον Λευκό Πύργο και αλλού
Πλανόδιοι φωτογράφοι. Για 60 + χρόνια η παρουσία τους συνυφασμένη με τον Λευκό Πύργο.
Με τις μηχανές στηριγμένες στον τρίποδα και την ιατρική ρόμπα φωτογράφισαν γενιές και γενιές ντόπιων οικογενειών, τουριστών, κατακτητών, επαρχιωτών, ανέμελων περιπατητών και χαρούμενες παρέες νέων. 11 φωτογραφίες, οι 2 τελευταίες στα άλλα σημεία “δράσης” τους, Βαρδάρη και απέναντι από την Αχειροποίητο, Πλατεία Μακεδονομάχων. Μέχρι να εμφανιστούν ... τα κινητά
1937 Paul Almasy.
Λίγο πριν τον Β΄ΠΠ.
Κατοχή με τον παραλλαγμένο Πύργο.
Συλλογή Γ. Βέβη
1957, φωτογράφος Cas Oorthuys.
1952. Christopher Railey
Ακόμα διακρίνονται ίχνη από το καμουφλαζ στο Λευκό Πυργο 12 χρόνια μετά.
Τέλη δεκαετίας του 50.
Αρχές 60ς.
1957, Cas Oorthuys.
1965. Σαββόπουλος και Λοΐζος.
Απέναντι η οδός Ρωμανού και η Οβάλ πολυκατοικία (Φιλικής Εταιρίας).
Βαρδάρης. Με τις μηχανές στηριγμένες στον τρίποδα και την ιατρική ρόμπα.
Boris Carmi, 1958
1965. Απέναντι από την Αχειροποίητο, Πλατεία Μακεδονομάχων. Μέχρι να εμφανιστούν ... τα κινητά.
Η Εγνατία Οδός στο ύψος της Βασιλέως Καρόλου
Η φωτογραφία απεικονίζει την οδό Εγνατία στο ύψος της διασταύρωσης με την οδό Βασιλέως Καρόλου. Πρόκειται για μια παλιά καρτ ποστάλ που κυκλοφορεί σε δημοπρασίες, η οποία δεν έχει τοποθετηθεί στον παλιό χάρτη ρυμοτομίας της πόλης. Στο βάθος διακρίνεται ο μιναρές του τζαμιού Suleyman, το οποίο βρισκόταν στη γωνία με την παλαιά οδό Αγίου Νικολάου.
Στο σχόλιο που ακολουθεί συσχετίζεται με αεροφωτογραφία της περιοχής πριν την πυρκαγιά του 1917.
Στάθης Ασλανίδης
Σήμερα ένα τμήμα της παλαιάς οδού Βασιλέως Καρόλου ταυτίζεται με την οδό Κυπρίου Γεωργίου Χαραλάμπους.
Σήμερα το Μ.Ι.Ε.Τ (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας). Βασ. Όλγας 108
Οικία του ντονμέ Μεχμέτ Καπαντζή, κτίστηκε από τον Αριγκόνι (1893-95). Κτίριο με πολυδαίδαλη ιστορία. Τελευταία στέγασε το Ε΄ Γυμνάσιο Αρρένων μέχρι το 1962. 1963- 1972 το Η΄ Γυμνάσιο. Εγκαταλειμμένο, αποκαταστάθηκε από τις φθορές του το 1989.