Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Αρχές της δεκαετίας του '60.

Πριν λίγες μέρες εμφανίστηκε στον Οίκο Δημοπρασιών Φαιτατζή μια μοναδική αεροφωτογραφία του Γιάννη Κυριακίδη https://faitatzis.gr/589369.html Αποκρυπτογραφεί χίλια μύρια σε σχέση με μια όμορφη ακτογραμμή που κατέστρεψε η παράλογη υπέρ ανάπτυξη του Ναυτικού Ομίλου, όπως και η χρησιμοποίηση της παραλίας για να χτιστούν πολυκατοικίες.

Πάνω αριστερά η αποθήκη των Μύλων Αλλατίνι. Μέσα στην θάλασσα το κέντρο Παπαρούνα. Το Καλαμάκι, η Καλαμίτσα, κλείνουν την φωτογραφία προς τα κάτω. Ενδιάμεσα το κέντρο Ντοβίλ και το κτίριο της ποτοποιίας Λάγια, σήμερα SHARK. Οι παραθαλάσσιες επαύλεις των Γραμματικάκη, Δ. Ζάννα και Μιχ. Μαυρογορδάτου, συν άλλα πολλά.

Ένα είναι σίγουρο, η αεροφωτογραφία θα γίνει χρήσιμο εργαλείο για όσους ασχολούνται με την πόλη, ειδικά για την περιοχή Μικρό Καραμπουρνάκι αλλά και για την οδό Θ. Σοφούλη.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid06exijs35LsZDa6zqusipftvSwYhWgeKShpGBKGov5Q8XKAUVw7aFK8gkp7QoT15Ul

Καραμπουρνάκι. Αεροφωτογραφία του Γιάννη Κυριακίδη

Κάτω από το κτίριο της ποτοποιίας Λάγια, σήμερα SHARK. Το κέντρο Ντοβίλ. Παπαρούνα, Καλαμάκι, Καλαμίτσα ...

Πάνω από τον τότε Ναυτικό Όμιλο. Τότε έπιανε πολύ μικρότερο χώρο.

Αεροφωτογραφία του Γιάννη Κυριακίδη κι αυτή. Με τις επαύλεις Γραμματικάκη, Δ. Ζάννα και Μιχ. Μαυρογορδάτου πάνω από το SHARK.

Ο Ναυτικός Όμιλος https://archive.saloni.ca/2135

Η ακτή Ντοβίλ σήμερα. Από τις ελάχιστες που δεν τσιμεντώθηκαν.

Μετά τον Πόλεμο.

Διάσπαρτα σπίτια της παλιάς συνοικίας του Ακτσέ Μεστζίντ (Οκτάγωνο) εμπόδιζαν την διάνοιξη της Δημητρίου Γούναρη. Αρκετά έμειναν στην θέση τους μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 70.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035tBarKo9rAHuAZYG3wroyJFUcyAnmmy1sNANvJJY56WnepvfhYVV37W7YbZcXxFEl

Δημητρίου Γούναρη γωνία με την Τσιμισκή.

Δημητρίου Γούναρη από την Τσιμισκή

Γούναρη στο ύψος της Πλατείας Ναυαρίνου. Από πίσω φαίνεται το κτήριο του Παλιού Πυροσβεστείου στην Σβώλου.

Δημητρίου Γούναρη γωνία με Αλεξάνδρου Σβώλου (παλιότερα Πρίγκηπος Νικολάου, Πολωνίας, Κισσάβου). Πάνω η Ροτόντα.

Δημητρίου Γούναρη γωνία με Αλεξάνδρου Σβώλου (παλιότερα Πρίγκηπος Νικολάου, Πολωνίας, Κισσάβου). Αριστερά το Παλιό Πυροσβεστείο.

Απόσπασμα φωτογραφίας του Χρήστου Καββαδά με διάσπαρτα παλιά σπίτια στην Γούναρη πάνω από την Τσιμισκή.

Δημητρίου Γούναρη γωνία με Αλεξάνδρου Σβώλου (παλιότερα Πρίγκηπος Νικολάου, Πολωνίας, Κισσάβου) Στο βάθος δεξιά, το καμπαναριό από τον Ναό του Αγ. Υπατίου.

Φωτογραφία, προγενέστερη από τις προηγούμενες, δείχνει πως μέχρι και επάνω από την Εγνατία, όλα τότε ήταν χαμόσπιτα. Γούναρη πάνω από την Σβώλου δεν υπήρχε. Ήταν ένας κανονικός οικισμός.

“Το Αγόρι Που Σφυρίζει”. Νοτιοδυτική πλευρά της Πλατείας Ναυαρίνου Γλύπτης ο Νικόλαος Παυλόπουλος. Δική του και η “Λουόμενη” ανάμεσα σε Βασιλικό Θέατρο και Λευκό Πύργο. Όμορφο σπίτι το τετραώροφο από πίσω. Ειδικά το μπαλκόνι στο ρετιρέ.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0iZveyM6Y8sA2Vwx79xtC7xvYdNYrN4ugaUtwFD2nF92Mgp3VSLjSGUVBGunMNyBTl

φωτογραφία της Μαρίας Μαντζουκίδου

Ο κινηματογράφος “Ναυαρίνον” στην ομώνυμη πλατειά. 1972.

Μπροστά του δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Τότε ήταν δρόμοι και η Ναυαρίνου και η Γούναρη. Η πεζοδρόμηση τους έγινε το 1974.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid06xsXX6p7bXCK7FAc11hzwEMVdTWqvhYJZX7TsoXmgo9MJkgS6Knt1raWCBbVRJdgl

Αυτή είναι η οδός Δημητρίου Γούναρη. Πλατεία Ναυαρίνου. Σήμερα πεζόδρομος. Αριστερά πίσω η πολυκατοικία του “Μπαράκας” Μπουγάδα στην μέση του Ανάκτορου του Γαλερίου.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid025jfbtyTzi88noXer7zeTAnp6hTZuTAdTGGYFoT6gWxPi6ofFB1qcuaximzyWtuM9l

Διαδήλωση-διαμαρτυρία πανεπιστημιακών και φοιτητών, πιθανότατα το 1975-76, για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Διακρίνονται στην πρώτη σειρά, από αριστερά 1ος ο Α. Παραδέλλης (καθ. Ιατρικής), 2ος ο Ο. Παπάζογλου (καθ. Ιατρ.), 3ος ο καθ. Ιατρικής Μεταξάς, 4ος ο Δημήτριος Γιαννακουδάκης, 6ος ο Στέφανος Χαραλάμπους, 7ος ο Θ. Εδιπίδης (καθ. Ιατρ.), 8ος με το καπέλο ο Ι. Αναστασιάδης (καθ. της Φυσικομαθηματικής και πρύτανης τη συγκεκριμένη ακαδ. χρονιά), 9ος ο Δ. Φατούρος (καθ. της Πολυτεχνικής) και οι δύο τελευταίοι της πρώτης σειράς, δηλ. στην άκρη δεξιά, είναι ο Ι. Παπαπαναγιώτου (καθ. Ιατρ.) και ο Α. Τρακατέλλης (καθ. Ιατρ.). Η πορεία είναι στην Εγνατίας μόλις πέρασε την Αριστοτέλους, συγκεκριμένα την Χαλκέων

Νίκανδρος Καστανίδης

Στην αναγνώριση των προσώπων βοήθησαν ο Χάρης Βάρβογλης ο Βασίλης Λιμενόπουλος και ο Ιωάννης Αρτόπουλος. Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0X5XT6fhmE6og4aKsAHVrJh71G2PMDdRkFuBBx6XcaiL8nPCeTcXXFdnJJtadHa17l

Γαλλικό Ινστιτούτο. Στην διάρκεια του Α΄ΠΠ φιλοξένησε το Αρχηγείο της Στρατιάς της Ανατολής. Δίπλα του ήταν ο τότε λάκκος, σημερινή οδός Ζέρβα. Στην πόλη έχουμε ένα κουσούρι, να χρησιμοποιούμε ονόματα αμφιλεγόμενων “ηρώων” στους δρόμους.

Το διπλανό Πεδίο του Άρεως ήταν τόπος γυμνασίων του στρατού των Συμμάχων.

Από την περίοδο 1915 – 1919 υπάρχουν καμιά δεκαριά αξιόλογες φωτογραφίες της περιοχής. Πάντα με την συνδρομή των Γαλλικών αρχείων. Πεδίο Άρεως, Ευζώνων, Λεωφόρος Στρατού, Λυσέ ...

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0T5Ze2CeTNNivBw2R8DTBrdHKyLiTdLVAZe3yEDyPcdg4RigSY88weoaJ53mwN1CBl

Πεδίο του Άρεως, επάνω το Λυσέ, δίπλα ο λάκκος.

Επάνω το Γ΄ Σώμα Στρατού.

Λυσέ και τα σπίτια στην Ευζώνων. Από το πεδίο του Άρεως.

Φαίνεται και η οδός Βασιλέως Γεωργίου, μαζί με τους Σπάχηδες.

Ένα τμήμα του γαλλικού στρατού αποτελούνταν από αποικιακά στρατεύματα. Εδώ βλέπουμε τους Μαροκινούς Σπαχήδες, Ιππικό.

Ο αρχιστράτηγος Μωρίς Σαράιγ στην Ευζώνων, μπροστά στο Λυσέ.

Η πόρτα του Στρατηγείου των Συμμάχων στην οδό Ευζώνων, Λυσέ.

Δίπλα στο Λυσέ, στρατόπεδο των Γαλλικών δυνάμεων. Στο βάθος κτήρια επί της Λεωφόρου Στρατού.

Στην αυλή του Γαλλικού σχολείου.

Ανεβαίνοντας την οδό Κλαυδιανού, πριν την συμβολή της με την σημερινή οδό Παναγίας Φανερωμένης. Στα δεξιά διακρίνεται ο Πύργος του Κλαυδιανού και αριστερά ο εξωτερικός τοίχος που περιέβαλε το συγκρότημα του Μεβλεβιχανέ. Στο βάθος της φωτογραφίας μόλις εμφανίζονται τα Τείχη στην άνοδο της οδού Έβρου μετά την Πλατεία Περιστερίων.

Η λεζάντα αναφέρει ως φωτογράφο τον Ali Eniss με την περιγραφή “Enfants en promenade le long des murailles”.

Η φωτογραφία περιλαμβάνεται στην άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση “Salonique. Jérusalem des Balkans, 1870-1920” που πραγματοποιείται στο Μουσείο “d'art et d'histoire du Judaïsme” στο Παρίσι από 19 Σεπτεμβρίου 2023 με 21 Απριλίου 2024.

Η έκθεση περιλαμβάνει φωτογραφίες της δωρεάς του συλλέκτη Pierre de Gigord.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0GcTu1a5JZgNVYjJ3PNACB1Zhio6nfmU9njAksJ5U39vsFnBuFqMoiu4pE4NDppz9l

Λεβή Μπαρούχ του Χαΐμ, εβραίος θεσσαλονικιός που πήρε πτυχίο μαθηματικού, με άριστα, από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Γεννήθηκε το 1918 στη Θεσσαλονίκη, πέρασε με εισαγωγικές εξετάσεις την ακαδ. χρονιά 1936-1937 και πήρε πτυχίο με άριστα στις 17-7-1941.

Ένα έτος πριν, την ακαδ. χρονιά 1935-1936, είχε εισαχθεί στο ίδιο Τμήμα κι ο Κοέν Πέπο του Σαμουήλ. Πέρασε όλες τις τμηματικές εξετάσεις κανονικά, αλλά δεν πήρε πτυχίο. Ίσως διέκοψε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στη διάρκεια της κατοχής έκαναν εγγραφή, άνευ εξετάσεων, 12 ακόμη εβραίοι θεσσαλονικείς, οι εξής: την ακαδ. χρονιά 1940-1941, ο Λάϊτμερ Εδμόνδος του Ιωσήφ κι ο Περέντε Ιωσήφ τους Μπις, την ακαδ. χρονιά 1941-1942 ο Σαλέμ Σολομών του Ισαάκ κι ο Ούρι Σαμουήλ του Ιακώβ, την ακαδ. χρονιά 1942-1943 ο Εσκενάζη Λέων του Χάϊμ, ο Βαρσάνο Σολίν του Δαβίδ, ο Χασίμ Σαμ του Χάϊμ, ο Μπεράχα Γιουδά του Ιακώβ, η (ή ο) Κραήλ Μαντίλδη του Μαρκάδο, η (ή ο) Ελιέζερη Κραήλ Ηλίας του Μαρκάδο, ο Κοέν Ισαάκ τουΑβραάμ κι ο Μπεράχα Αλβέρτος του Καρόλου. Και οι 12 φαίνονται στα αρχεία ότι δεν έλαβαν πτυχίο.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Ruk3q84FRHL1K8usR7iyhppdK8smVkmb5qqF21nbpN37XRibgD7Ce4zqHaah1T2bl

Μορφωτικό και πολιτιστικό ίδρυμα.

Με τον διαχωρισμό Εκκλησίας – Κράτους στην Γαλλία το 1905 (τον οποίο δεν έχουμε καταφέρει ακόμη εμείς), το Γαλλικό Κράτος ξεκίνησε την δημιουργία κοσμικών σχολείων σε διάφορα μέρη της Μεσογείου. Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε την πρώτη τους επιλογή. Το Λυσέ ξεκίνησε την λειτουργία του το σχολικό έτος 1906-1907.

Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα γαλλικές εταιρείες είχαν έντονη παρουσία στην οικονομική ζωή της πόλης, όπως πχ στο σημαντικό έργο της κατασκευής του Λιμανιού. Η Γαλλία ήταν από τις χώρες που πρώτες άνοιξαν Προξενείο στην πόλη. Τα γαλλικά, άνετα τότε εδραιώθηκαν σαν γλώσσα του εμπορίου. Αλλά και οι θρησκευτικές αποστολές, πέραν των κοσμικών όπως το Λυσέ, με τα σχολεία των Λαζαριστών, των Αδελφών του Ελέους και των Φρέρηδων έπαιξαν ρόλο ώστε τα γαλλικά να κυριαρχήσουν σαν πρώτη επιλογή ξένης γλώσσας στην Θεσσαλονίκη.

Μετά την πυρκαγιά του 1917, Γάλλοι αρχιτέκτονες (όχι μόνον ο Εμπράρ), όπως και γαλλοσπουδαγμένοι, βοήθησαν στην εφαρμογή του Νέου Σχεδίου Πόλης. Η όμορφη μεσοπολεμική εικόνα της πόλης οφείλει πολλά σαυτούς.

Το βασικό κτήριο του Ινστιτούτου, κτισμένο το 1906, καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1967. Το 1969-72 κατασκευάστηκε αυτό που υπάρχει σήμερα, δείγμα μεταπολεμικού μοντερνισμού. Στις εγκαταστάσεις του στεγάζονται επίσης το Γενικό Προξενείο της Γαλλίας και το Γαλλικό Σχολείο.

Το Ινστιτούτο συνεχίζει στις μέρες μας να προσφέρει σημαντικά. Προάγει τον σεβασμό και την αποδοχή της διαφορετικότητας, την αλληλεγγύη, την ισότητα, την πολυπολιτισμικότητα, την πολυγλωσσία. Διαθέτει αίθουσα εκθέσεων 300 τ.μ.

Συμμετέχει στα σημαντικότερα πολιτιστικά ραντεβού της Βόρειας Ελλάδας στον χώρο του σινεμά (Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ), των πλαστικών τεχνών (Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης και Μπιενάλε Φωτογραφίας), του βιβλίου ( Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης ) και στον επιστημονικό χώρο (εκθέσεις, διαλέξεις ).

Συνολικά καταγράφεται σαν θετική παρουσία. Μην ξεχνάμε πως Σαλονικιοί, Εβραίοι και Έλληνες, βρήκαν καταφύγιο και συμπαράσταση στην Γαλλία για σπουδές ή το ξεκίνημα μιας νέας ζωής. Για τους Σαλονικιούς Εβραίους βοήθησε και η ύπαρξη της Alliance Israelite Universelle.


Οι φωτογραφίες τοποθετήθηκαν χρονολογικά. 1906 μέχρι την δεκαετία του 1970.

Το ινστιτούτο λείπει από τον διαδραστικό μας χάρτη, ήρθε η ώρα του.

Δ.Μ.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0riUgNHqMCAjvrkEHdrCw9PQPYkBVeUzrcdcXtciLmbAGeVWcv41iPeN9pfpusAXTl

Tο Σχολείο της Γαλλικής Λαϊκής Αποστολής, γνωστότερο σαν Λυσέ. Κτισμένο το 1906. Εκεί κοντά και η φωτογραφία

Με τον διαχωρισμό Εκκλησίας – Κράτους στην Γαλλία το 1905 (τον οποίο δεν έχουμε καταφέρει ακόμη εμείς), το Γαλλικό Κράτος ξεκίνησε την δημιουργία κοσμικών σχολείων σε διάφορα μέρη της Μεσογείου. Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε την πρώτη τους επιλογή. Το Λυσέ ξεκίνησε την λειτουργία του το σχολικό έτος 1906-1907.

1916. Σχολείο της Γαλλικής Λαϊκής Αποστολής, γνωστότερο σαν Λυσέ. Κτισμένο το 1906, φιλοξένησε το Αρχηγείο της Στρατιάς της Ανατολής κατά τον ΑΠΠ.

1916, το Λυσέ από την κάτω μεριά.

Το Λυσέ κατά τον ΑΠΠ φιλοξενούσε στον περιβάλλοντα χώρο και νοσοκομείο. Εδώ από την μεριά της Ευζώνων.

Το Λυσέ από την μεριά της Λεωφόρου Στρατού. ΑΠΠ.

1917. Το Σχολείο της Γαλλικής Λαϊκής Αποστολής, με τους πυροπαθείς στο Πεδίο του Άρεως.

1937, Λυσέ.

1937, μαθητές του Λυσέ τον Μεσοπόλεμο.

Κατοχή. Απόσπασμα αεροφωτογραφίας του Μηνά Δρεστηλιάρη. Η περιοχή γύρω από τo Λυσέ και την οδό Ευζώνων είχε “ανθίσει” κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου. Απόσπασμα από φωτογραφία συλλογής Μηνά Δρεστηλιάρη.

1963. Η βόρεια μοντέρνα πτέρυγα του Λυσέ υπήρχε από τότε.

1964. Η βόρεια μοντέρνα πτέρυγα του Λυσέ υπήρχε πριν την πυρκαγιά του 1967. Κάτω αριστερά μετά το βασικό κτήριο.

1965. Γαλλικό Ινστιτούτο. Παλιό κτήριο και νέα πτέρυγα συνυπάρχουν.

“Η φωτιά ήταν φοβερή και οι φλόγες ορατές από μακριά. Τα ερείπια κάπνιζαν μέχρι το μεσημέρι της επομένης. Ώσπου να τελειώσει το νέο κτίσμα, τα μαθήματα γίνονταν στο Μέγαρο Στάιν στην Πλατεία Ελευθερίας. Αν θυμάμαι καλά, ως το καλοκαίρι του '71.” Georgios Giannitsopoulos

Απόσπασμα αεροφωτογραφίας του Vangelis Καβάλα.

1975. Το νέο κτήριο του Λυσέ

Από την Αμαλίας προς την Ευζώνων φαίνετε το πίσω μέρος του νέου Λυσέ. Δείγμα μεταπολεμικού μοντερνισμού.

Η οδός Ευζώνων την δεκαετία του 70. Δεξιά το πίσω μέρος του Γαλλικού Ινστιτούτου.

Το νέο Λυσέ κατασκευάστηκε το 1969-72. Εδώ βλέπουμε το πίσω μέρος του, δείγμα μεταπολεμικού μοντερνισμού.