Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Τα ξενοδοχεία “Προύσσα” και “Νέα Υόρκη”. Εγνατίας 35 και 37 αντίστοιχα.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0748rWjSmcbp1HnS8k3syYDwWLAscqWA8j8t8j2vKYfY3SV6AT9t8J1w7MBKQrSfkl

Στην χαμηλής ανάλυσης φωτογραφία μετά βίας μπορούμε να διακρίνουμε τα ονόματά τους δεξιά.

Οι διευθύνσεις των ξενοδοχείων από τον Οδηγό Βορείου Ελλάδος του 1964, σε λειτουργία τότε ακόμη.

Εδώ αριστερά προπολεμικά

Η βινιέτα του ξενοδοχείου Νέα Υόρκη για τις αποσκευές των επισκεπτών

Το ξενοδοχείο Νέα Υόρκη στα μέσα της δεκαετίας 1950. Δίπλα του δεξιά η κλινική Κούφα ισοϋψής. Από αυτήν την οικοδομική φάση του κτηρίου στον αριθμό 39 εγώ τουλάχιστον δεν γνωρίζω καμία λήψη.

Η φωτογραφία από το βιβλίο του Βασ.Κολώνα “Εκατό χρόνια φιλοξενίας: Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)”

Στην κατοχική λήψη το 39 (μετέπειτα κλινική Κούφα) φαίνεται να είναι απλώς με τον όροφο που είχε προστεθεί προπολεμικά. Και έπειτα κατά σειρά προς τα δεξιά Η “Νέα Υόρκη” και η “Προύσσα”

Σήμερα στη θέση τους πολυκατοικίες με γραφεία

Λήψη του Erich Rinka. Στην άνω πόλη από τη συμβολή Μουσών με Μωρεας χρονολογημένη το 1943/44 από την πηγή. Απέναντι βλέπουμε τμήμα της Ακροπόλεως που έχει ρυμοτομηθεί για τη διάνοιξη της οδού. Ψηλά διακρίνουμε το ηγουμενείο της Μονής Βλατάδων, μέρος της νότιας εισόδου και τμήμα του τρούλου από το καθολικό του ναού.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid08zqjZtLBh9moUxip17heUz4jx52tp78B27x5Ty4y4s9jUpxHykaZQAaipNDMJxurl

Πηγή: https://www.deutschefotothek.de/documents/obj/71940110

Κωδικός τεκμηρίου: bzer-a0000002_006

Κάποια σημεία διατηρούνται αναλλοίωτα στον χρόνο.

Δίπλα στο Βιέννη, το ξενοδοχείο ΜΕΓΑ. Εγνατίας 6 σήμερα, γωνία με Τανταλίδη. Όπως αναφέρει ο Βασ. Κολώνας στο βιβλίο του “Εκατό χρόνια φιλοξενίας: Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)“, για το οικόπεδο είχε εκδοθεί άδεια ανέγερσης καπναποθήκης (ιδιοκτησίας Τορνιβούκα) το 1924, η οποία δεν υλοποιήθηκε.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0263p7iAm3ssCswtaFpxfySEaC7ApfbQG2UHVj8YdbRkHpTUNdrRHQXE8eupP6RwsSl

Μέγα ξενοδοχείο (Grand Hotel) προφανώς για να θυμίζει το συνονόματό του ξενοδοχείο που καταστράφηκε στην πυρκαγιά του 1917.

Η φωτογραφία από το βιβλίο του Βασ.Κολώνα “Εκατό χρόνια φιλοξενίας: Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)”

Τοποθετημένο δίπλα στο Βιέννη κρύφτηκε στις πολλές λήψεις που έχουμε από την Εγνατία. Ελάχιστα φωτογραφημένο.

Αντίθετα σήμερα το Βιέννη έχει κρυφτεί ανάμεσα στις θηριώδεις πολυκατοικίες.

Στους στρατώνες του πεδίου του Άρεως. Έργο του Vitaliano Poselli

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02zNDUwJ54dL1hWyNqmHXTNVrwgsfpJz9FxzDqt4j4ZBSDwJ611sVReMuexPXZgdK3l

από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02UWMxRPV2YRSnvJjR8e1dogyqNtNpFNfJU6yiXiXhGS4Ah9czSYwzNuYDxDYbpQzdl

Μεσοπολεμική

Τον Ιούλιο του 1929 είναι έτοιμο, διατίθεται ακόμη και για κλινική ή κατοικίες. Διεύθυνση Μπακιρτζή, Βαλαβάνη.

Το 1930 αναφέρεται ως Μέγαρο Νάστου και νοικιάζεται κατάστημα καθώς και υπόγειο 480 τ.μ.

Επί Κατοχής από το Βιέννη

Το 1961 έχει σταματήσει να λειτουργεί ως ξενοδοχείο, διατίθεται προς πώληση με επισήμανση ότι μπορούν να κτιστούν 4 ακόμη όροφοι.

Αυτές είναι οι τελευταίες απεικονίσεις του παλιού ξενοδοχείου

Το 1965 είναι σχεδόν περατωμένη η οικοδομή, νοικιάζεται προνομιακός χώρος για διαφημιστικές πινακίδες.

Και πραγματικά ήταν προνομιακός. Το τυφλό τμήμα της οικοδομής έτσι εξηγείται. Θα μπορούσαν να είναι προνομιακά ανοίγματα της πολυκατοικίας, δεν είναι. Επίσης, όπως βλέπουμε, κτίστηκαν παραπάνω από 4 επιπλέον ορόφους

Σήμερα έχει εκσυγχρονιστεί η όψη της πολυκατοικίας.

Αναφέραμε χθες ότι το ξενοδοχείο “Νέα Νίκη” ήταν το αρχηγείο του Δάγκουλα για ένα δίμηνο, μέχρι τον Απρίλιο του 1944 (το οποίο σύμφωνα με την κατάθεση του ιδιοκτήτη του Κωνσταντίνου Ζ. είχε επιταχθεί από το 1943).

Παράλληλα χρησιμοποιούνταν και άλλα κτίρια. Αναφέρονται ως χώροι κράτησης και βασανισμού ένα σπίτι στην Αθηνών (σήμερα Παπαναστασίου) και ένα χάνι στη Μοναστηρίου.

Όμως ήδη από τον Φεβρουάριο του 1944 ένα ξενοδοχείο στην Τανταλίδη είναι το κύριο ορμητήριό τους καθώς και τόπος μαρτυρίας των συλλαμβανομένων από τους άνδρες του Δάγκουλα. Αυτό ήταν το ξενοδοχείο “Ανατολική Μακεδονία”. Εκεί φέρεται να ξυλοκοπήθηκε η Γαϊτανούλα Δούκα, η οποία παραμορφωμένη οδηγήθηκε από το ξενοδοχείο στην Λητή όπου εκτελέστηκε στις 11/5/1944. Ο υποδηματοποιός Δημ. Καρδάκος εκτελέστηκε εκεί τον Μάιο του 1944. Τον ίδιο μήνα θα εκτελεστεί εκεί η δασκάλα Φρόσω Παναγιώτου, ο Απόστολος Κιρκιμτζής θα οδηγηθεί κι αυτός στο ξενοδοχείο, απ όπου θα βγει για να οδηγηθεί στον τόπο εκτέλεσής του. Στο βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη “Δάγκουλας ο δράκος της Θεσσαλονίκης” 2016 το ξενοδοχείο αναφέρεται 10 φορές, ως τόπος κράτησης, βασανισμού και εκτελέσεων. Η ομάδα του οργάνωσε το μπλόκο στην Καλλιθέα στις 24/7/1944 με έναν νεκρό, το μπλόκο στη Νέα Ευκαρπία 31/7/1944 με 14 νεκρούς και το μπλόκο στην Καλαμαριά 13/8/1944 με 11 νεκρούς. Οι πολλές εκτελέσεις έγιναν στις όχθες του Γαλλικού ποταμού. Πολλά από τα άτομα που συνέλαβαν οι άνδρες του Δάγκουλα οδηγήθηκαν εκεί αφού πρώτα βασανίστηκαν στο ξενοδοχείο Ανατολική Μακεδονία. Άλλοι βρέθηκαν νεκροί στους δρόμους της πόλης.

Ο συγγραφέας υπολογίζει τους νεκρούς σε τουλάχιστον 334, έχοντας στοιχεία για 259. Ποιο όμως ήταν το ξενοδοχείο Ανατολική Μακεδονία;

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0sWamcbyorzT5JYsbiGYDAsFBJj6GP74RhjaFVHEfsjGeHo51yGSHP8tJN1CfJdX8l

Σε τηλεφ. κατάλογο του 1946, αναφέρεται το ξενοδοχείο στην Τανταλίδου 4.

Στον Οδηγό Βορ. Ελλάδος του 1964 έχουμε τρεις καταγραφές με την ίδια διεύθυνση στο τμήμα των ξενοδοχείων.

“Ακροπόλ Παλλάς”, “Ανατολική Μακεδονία” και Ψωμάς Φώτιος. Όλα στην οδό Τανταλίδου 4

Ίσως το ξενοδοχείο είχε αλλάξει ονομασία σε Ακροπόλ Παλλάς και αργότερα Ακρόπολις, αλλά επειδή ήταν γνωστό και με το παλιό όνομα, προτιμήθηκε η διπλή και τριπλή καταχώριση.

Στην οδό Τανταλίδη φαίνεται πως δεν υπάρχει άλλο κτίσμα που να υπήρξε ξενοδοχείο εκτός από το Ακροπόλ που είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1867 (υπήρχε μια κλινική στο ν. 6).

Χτισμένο το 1924 σε σχέδια Α. Γρεκού, χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 2016.

Κάτι ακόμη για την συμμορία του Δάγκουλα. Στο βιβλίο του Βενιανάκη αναφέρεται και ένα εστιατόριο ως χώρος όπου αυτός και τα μέλη του γλεντούσαν. Είναι το εστιατόριο “Αετός”, εκεί όπου σήμερα είναι το ξενοδοχείο Αιγαίον Εγνατίας 19. Το είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/2211

Το ξενοδοχείο “Νέα Νίκη”, σε σχέδια Α. Γρεκού το 1926 και τροποποιημένα το 1930 (Κολώνας), ήταν το αρχηγείο του Δάγκουλα επί κατοχής.
Το ξενοδοχείο ο Δάγκουλας το βρήκε τον Φεβρουάριο του 1944 με μεσολάβηση του δικηγόρου και πράκτορα της SD [Sicherheitsdίenst (Υπηρεσία Ασφάλειας)] Νικόλαου Ζωγράφου. Ο Ζωγράφος, γεννημένος στην Βέροια, ήταν ιδρυτής οργάνωσης με την επωνυμία “Ένωση φίλων του Χίτλερ” και συναρχηγός του κόμματος “Εθνικόν Σοσιαλιστικόν κόμμα ΕΕΕ” μαζί με τον Σπυρίδη. Το ξενοδοχείο “Νέα Νίκη” χρησιμοποιούνταν ως αρχηγείο της οργάνωσης, χώρος κράτησης, ανάκρισης και βασανιστηρίων. Μετά τον Απρίλιο του 1944 το ξενοδοχείο περιορίστηκε στο να στεγάζει τα μέλη και τις οικογένειες των μελών της οργάνωσης. Οι πολλές πληροφορίες από το βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη “Δάγκουλας ο δράκος της Θεσσαλονίκης” 2016.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid09eqnS4akNPZBxs7RMy2B1GMa53vLyocMDwAsRxryYS3K7oKG5qQ9UoM71uiw5xwRl

Μετά το 1965. Το ξενοδοχείο Δέλτα αριστερά ήδη στην θέση του.

Από το βιβλίο του Βασ. Κολώνα “Εκατό χρόνια φιλοξενίας, τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)”

Η λήψη από το ξενοδοχείο Βιέννη, κατοχική. Δίπλα από το ξενοδοχείο Σαράντα Εκκλησίαι.

Τον Μάρτιο του 1959. Ακόμη δεν έχει ανεγερθεί το ξενοδοχείο Δέλτα (και κατόπιν φοιτητική εστία του ΑΤΕΙ και μετά κατάληψη και τώρα εγκαταλειμμένο. Στη θέση του “40 Εκκλησίαι”).

Αρχές της δεκαετίας 1960

Παλιό διαφημιστικό του ξενοδοχείου

Σύγχρονη.

Πανοραμική φωτογραφία από τον μιναρέ του Χαμζά μπέη τζαμί (Hamza bey) προς το Διοικητήριο μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 1917.

Συλλογή Κωνσταντίνου Νίγδελη

https://www.archaiologia.gr/blog/2020/07/15/%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA/?fbclid=IwAR08bnQ0M86M-8c8M9Uu0aZmrc6LT4LZwdXx-fkrCqZsshpPPXDWpKOz2wM

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02w9MgxXigBhBwWjurjxfeyQz7VXNBKNqidyvpvHqqabmQok6zJRHhvAM3LoS8jHK9l

Η μελέτη για το κτίριο έγινε το 1925 από τον Μανούσο. Προβλέπονταν τρεις όροφοι, κατασκευάστηκαν μόνον οι δύο.

Πηγές: Η μεταπτυχιακή εργασία “Τα ξενοδοχεία του Μεσοπολέμου στη Θεσσαλονίκη. Διαμόρφωση και σχολιασμός του φέροντος οργανισμού”, 2010 της Αθανασίας Τσιτλακίδου http://ikee.lib.auth.gr/record/125762/?ln=el Φωτογραφίες από την ιστοσελίδα του ξενοδοχείου http://www.atlantishotel.com.gr/ και από λήψεις πελατών στο Tripadvisor

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid028K5oqmx9my99DgA6dw3zCjoLpqxhc611bF1ZxMwoWAb2R8i2rc8qohFw8Fr3nGTql

Η επιβλητική παρουσία του M/S Théophile Gautier στην Θεσσαλονίκη το καλοκαίρι του 1941

Για σχεδόν 4 μήνες ήταν το σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο στην παραλία για ντόπιους και ξένους με μήκος 130 και πλάτος 17 μέτρα
Το επιβατηγό πλοίο M/S “Théophile Gautier” καθελκύστηκε τον Ιούνιο του 1926 στην Δουνκέρκη της Γαλλίας. Στις 18 Ιανουαρίου 1927 εντάσσεται στον στόλο της Messageries Maritimes και με αυτό εγκαινιάζεται η μεσογειακή της ναυτιλιακή γραμμή από την Μασσαλία μέχρι την Κωνσταντινούπολη με πολλά ενδιάμεσα μεσογειακά λιμάνια.

Στις 27 Απριλίου 1937 το βρίσκουμε να κάνει δρομολόγια στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά μόνον για ένα χρόνο, έπειτα επιστρέφει στη γραμμή της Μεσογείου. Το 1940 λόγω έλλειψης καυσίμων παραμένει για ένα διάστημα στον Πειραιά, απ' όπου αποπλέει τον Σεπτέμβριο του 1940 για την Βηρυττό. Εκεί παραμένει εκτός λειτουργίας με διαταγές της βρετανικής διοίκησης. Λόγω βομβαρδισμών αναχωρεί για την Θεσσαλονίκη και φτάνει στις 19 Ιουνίου του 1941.

Παραμένει στην πόλη μέχρι τις 3 Οκτωβρίου του 1941. Με συνοδεία ενός γερμανικού και ενός ιταλικού πλοίου αναχωρεί φορτωμένο με καπνά για την Μασσαλία έχοντας ως πρώτο σταθμό τον Πειραιά. Δεν έφτασε ποτέ. Στις 4 Οκτωβρίου του 1941 εντοπίζεται από το βρετανικό υποβρύχιο HMS “Talisman” που το βυθίζει βορειοανατολικά της Κέας. Το κουφάρι του πλοίου βρίσκεται ακόμη εκεί.

Οι πληροφορίες από την ιστοσελίδα: https://www.grafasdiving.gr/shipwrecks/mv-theophile-gautier/

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0235UXJ1PgWmDuvdUXXU16f9NSDq6utKx3XzpjSqMnjppMoDf8HNjGkNBDFRobyRiPl

Με τα τεράστια γράμματα και την γαλλική σημαία στο πλάι.

Περίοπτο από παντού. Ακόμη και από το ύψος της Εγνατίας

Φωτογραφικό αναμνηστικό με το πλοίο

Ως πλοίο της μεσογειακής γραμμής φέρνει στον Πειραιά τον γνωστό μας στρατάρχη ντ Εσπεραί τον Δεκέμβριο του 1930

Καταχώριση της βύθισης του MS “Theophile Gautier”στο ημερολόγιο πολέμου του γερμανικού Ναυαρχείου Αιγαίου. Από την ιστοσελίδα: https://www.grafasdiving.gr/shipwrecks/mv-theophile-gautier/

Βορειοανατολικά της Κέας, 8 μίλια από την Μακρόνησο σε βάθος 100 περίπου μέτρων.

Από την ιστοσελίδα: https://www.grafasdiving.gr/shipwrecks/mv-theophile-gautier/