Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Λήψη του Erich Rinka. Φωτογραφία της κατεχόμενης Θεσσαλονίκης χρονολογημένη το 1943/44 από την πηγή. Την οδό Ευρυπίδου την ανέδειξε παλιότερα η Μάρα Νικοπούλου από εδώ: https://archive.saloni.ca/864. Πηγή: deutschefotothek.de Κωδικός τεκμηρίου: bzer-a0000010_007 https://saloni.ca/ Ο χάρτης της ομάδας με τις φωτογραφίες τοποθετημένες στη σύγχρονη ρυμοτομία.
Στάθης Ασλανίδης
(Φώτο Πλάτων Κλεανθίδης 1982)
Η κατοικία στην οδό Κλειούς 19, βρισκόταν στο Τσινάρι, λίγο πιο πάνω από τη διασταύρωση της οδού Κλειούς με την Αλεξ. Παπαδοπούλου, ακριβώς πίσω από την κρήνη Τσινάρι. Η κατοικία θα μπορούσε να τοποθετηθεί χρονολογικά στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αφού είναι ορατή σε πολλές φωτογραφίας από το Τσινάρι των αρχών του 20ου αιώνα (https://archive.saloni.ca/480). Αποτελούσε χαρακτηριστικό αρχοντόσπιτο της Μακεδονίτικης παραδοσιακής αρχιτεκτονικής με δυτικές επιδράσεις όπου κυριαρχούσε η συμμετρία στην οργάνωση της όψης και της κάτοψης. Ιδιαίτερης αξίας ήταν επίσης το μπαλκόνι με παραδοσιακά χυτοσίδηρα κάγκελα. Η κατοικία της οδού Κλειούς 19 παρουσίαζε πολλές ομοιότητες με την κατοικία που σώζεται μέχρι σήμερα στον ίδιο δρόμο, στον αριθμό 9 της οδού Κλειούς (https://archive.saloni.ca/1008).
Πηγές ΥΑ ΔΙΛΑΠ/Γ/1483/40983/15-6-1979 – ΦΕΚ 680/Β/14-8-1979
Πλάτων Κλεανθίδης
Κτίριο που βρισκόταν στην βόρεια γωνία των Β. Ουγκώ και Βεροίας.
Το κτίριο δεν κάηκε στην πυρκαγιά του 1917 αλλά μπορεί να έπαθε ζημιές καθώς γειτονικά κτίρια καταστράφηκαν όπως φαίνεται στην 2η φωτογραφία όπου φαίνεται η Βεροίας με κατεύθυνση προς την Λ. Σοφού. Διακρίνεται δεξιά μια γωνία από το κτίριο της πρώτης φωτογραφίας. Σε δημοσίευμα εφημερίδας του 1919 φαίνεται να λειτουργούν τουλάχιστον κάποιοι χώροι από το κτίριο αριστερά στην ίδια φωτογραφία.
Θόδωρος Νάτσινας
Η φωτογραφία παρουσιάζεται στην έκθεση: “Στην ίδια πόλη. Χριστιανοί και εβραίοι στη Θεσσαλονίκη”, στο τρίτο μέρος της έκθεσης, στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Φωτογραφία της συλλογής του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης.
Φωτογραφία συλλογής Β. Α. Μαυρομμάτη, που βρίσκεται στο βιβλίο με τίτλο “Η Θεσσαλονίκη μέσα από το φακό του μεγάλου πολέμου” της Εθνικής Τράπεζας (1991).
Το λάθος της λεζάντας εντόπισε και προσδιόρισε την σωστή θέση ο Ευστάθιος Ασλανίδης εδώ: https://archive.saloni.ca/766
Το δημοσίευμα εντοπίστηκε από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Σχόλιο Στάθη Ασλανίδη:
Το κτήριο με τη σεσημασμένη κεραμιδί στέγη βρίσκεται στην οδό Βερροίας 11 με Βίκτωρος Ουγκώ 7. Η αρίθμηση στην αεροφωτογραφία από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας (Μ.Ι.Ε.Τ.) βασίζεται σε οπτική αναγνώριση και όχι σε διάγραμμα. Φυσικά, έχουν ληφθεί δεκάδες στοιχεία από την αποδελτίωση και από τηλεφωνικούς και εμπορικούς καταλόγους που την καθιστά αξιόπιστη πριν και αρκετά χρόνια μετά την πυρκαγιά του 1917 ως το 1928. Στην οδό Βερροίας 11, τελευταίο μονό αριθμό σε όλα τα τεκμήρια συναντάμε σε διάφορες χρονιές τον Καραπαναγιώτη Αλ., Βαλάση Αθ., Μαλλάχ Ερ. Ν. Α., Χατζηνώτα Γ., Salomon A. Ezratty, Μαλλάχ Πέπο και στο ίδιο κτήριο στη Βίκτωρος Ουγκώ 7 την “Banque de Commerce et Depot” (“Τράπεζα Εμπορίου και Καταθέσεων”) και το 1928 την Τράπεζα Αγγλ. Εμπ. Αιγαίου.
H σχέση της σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων (του γνωστού μας Ισλαχανέ) με το Μπεχτσινάρ έχει αναφερθεί αρκετές φορές. Δεν ξέρω όμως αν υπάρχουν σχετικά φιρμάνια και επιστολές στις επετηρίδες ή αν γνωρίζουμε με σιγουριά ημερομηνίες για το πότε ξεκίνησε, ούτε αν ήταν αποκλειστική. Αν δηλαδή, το Ισλαχανέ εισέπραττε από ολόκληρο τον χώρο του Δημοτικού Κήπου ή μόνο από κάποιες ‘υπηρεσίες’. Από την Journal de Salonique πάντως μαθαίνουμε για μία από αυτές:
Μάρα Νικοπούλου
Νέα θαλάσσια μπάνια πρόκειται να κατασκευαστούν στην παραλία του Δημοτικού Κήπου του Μπεχτσινάρ. Θα παραχωρηθούν στην Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων Χαμιδιέ για ενίσχυση του έργου της.
Οι φωτογραφίες από τα μπάνια της περιοχής είναι ελάχιστες, και -όπως αυτές- αναφέρονται στην εποχή του ΑΠΠ που δίπλα στα μπάνια υπήρχε πλέον βρετανικό στρατόπεδο. Άγνωστο αν οι εγκαταστάσεις ήταν οι ίδιες ή είχαν επεκταθεί.
Αντίστοιχη λεζάντα και εδώ.
Μέχρι να συμμαζέψουμε και άλλες φωτό της περιοχής, αφήνουμε εδώ μια φωτογραφία του 19ου αιώνα με το κιόσκι του Κήπου του Μπεχτσινάρ. Εκεί όπου κάποτε έπαιζε η μπάντα του Ισλαχανέ… Μια καλή ευκαιρία για να ξαναδούμε, τα σχετικά βίντεο του Πολυχώρου Πολιτισμού Ισλαχανέ, εδώ:
Όπως φαίνεται τα έσοδα της Σχολής ήταν από την ενοικίαση όλου του δημόσιου κήπου και προέρχονταν από ιδιώτες.
Δυο φωτογραφίες του Γιουσούφ πασά τζαμιού από τον Guiffrey, Jean (1870-1952), opérateur KG του Γαλλικού στρατεύματος του ΑΠΠ σύμφωνα με την συλλογή στο www.pop.culture.gouv.fr Η πρώτη είναι από την παλιά Λέοντος Σοφού. Η δεύτερη είναι από την εσωτερική αυλή του τζαμιού όπου φαίνεται και η φιάλη.
Θόδωρος Νάτσινας
Περίεργο που κάποιος οδηγεί αρκετά άλογα προς κάποιον προορισμό. Δεν θυμάμαι άλλη τέτοια εικόνα στην πόλη.
Πρόταση τοποθέτησης των καθέτων οδών ως προς την Λέοντος Σοφού πριν το τζαμί, από τον Στάθη Ασλανίδη.
Από αέρος διασταύρωση της πρότασης.
Αεροφωτογραφία από το Μ.Ι.Ε.Τ
Από το ξενοδοχείο Αστόρια, κατοχική λήψη με την μεσοπολεμική Αγ. Σοφίας από το ύψος της Τσιμισκή και πάνω. Αριστερά οι στέγες από το σπίτι Νικ. Δαρβέρη που είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/609, αμέσως μετά το Διονύσια μέχρι τον τρούλο του σπιτιού στη γωνία Ερμού με Αγ. Σοφίας.
Από τον ίδιο δημοπράτη και το Αστόρια την ίδια εποχή.
H Πλατεία Φραγκάκη με την ανθρώπινη ακόμη διαμόρφωσή της. Για καλύτερο προσανατολισμό, διακρίνονται στο βάθος δεξιά ο Πύργος του Μανουήλ και μια χαρακτηριστική οικία της οθωμανικής περιόδου, η οποία διατηρείται ακόμη και σήμερα στην άκρη των σκαλοπατιών της οδού Γ. Παπαδόπουλου. Οι Συκιές, τότε ακόμη κοινότητα, πλήγηκαν με πολύνεκρες ανθρώπινες απώλειες κατά τους συμμαχικούς βομβαρδισμούς τον Δεκέμβριο του 1943. Η φωτογραφία, από δικτυακή δημοπρασία, αναρτημένη από τον Μιλτ. Δημητριάδη στην ομάδα “WWII History in Greece”.
Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Συκιές δεκαετία 1950. Στο βάθος της οδού Μ. Καραολή διακρίνεται η πλατεία Φραγκάκη. Η φωτογραφία, περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Κ. Νίγδελη “Συκιές η Εκτός των Τειχών Άνω Πόλη”.
Το ίδιο σημείο σήμερα.
Ένα παράδοξο θέαμα στην πλατεία Ελευθερίας. Ένα βαγόνι του τραμ στο πεζοδρόμιο ; “Μη χειρότερα” γράφει ο συντάκτης της εφημερίδας “Αλήθεια” το 1908.
Οι ερμηνείες πολλές. Κάποιοι σκέφτονται ότι πρόκειται για ορνιθοπωλείο, άλλοι νομίζουν ότι η Εταιρεία Τροχιοδρόμων έχοντας φιλοζωϊκές ευαισθησίες έστησε μια κιβωτό για την προστασία των πτηνών τον επερχόμενο βαρύ χειμώνα. Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα. Απάντηση τελικά στο ερώτημα δίνεται από έναν υπάλληλο της εταιρείας για τη χρήση της ως σταθμός – στάση επιβατών.
Στάθης Ασλανίδης
Τίτλος: Souvenir de Salonique Vue du quai et Place de la Liberte
Πηγή:
https://www.nli.org.il/he/archives/NNL_ARCHIVE_AL997009634978605171/NLI?fbclid=IwAR1uYDrtu78zvwm2fuRMOha8FL7EGUtf0WotoCoyZGhQp7tvMqqUKs9pBik
Ο Θόδωρος Νάτσινας είχε αναρτήσει μια σχετική φωτογραφία του 1971 εδώ: https://archive.saloni.ca/89 Δίνεται έτσι η ευκαιρία να δούμε το ίδιο κτίριο, το 1928 [από το βιβλίο “Η Πλατεία Ελευθερίας στη Θεσσαλονίκη” της Ε. Γκαλά-Γεωργιλά κ.ά. (Θεσ/νίκη, 2008), σελ. 127]. Το κτίριο αυτό κτίστηκε το 1925. Ήταν του Α.Δ. Στούντα και το είχαν αναλάβει οι πολιτικοί μηχανικοί Δ. Φυλλίζης και Τρ. Νάτσης [στο ίδιο, σελ. 156].
Νίκανδρος Καστανίδης
Σχόλιο του Γιώργου Μιχαηλίδη: Σιούντα όχι Στούντα, παππού μου και άλλων αδελφών και εξαδέλφων, από το Κρούσοβο. Διαμοιράστηκε σε πολλά κληρονομικά μερίδια (Θεσσαλονίκη, Βουκουρέστι, Βελιγράδι), δόθηκε αντιπαροχή κάπου το '67 ίσως, με κάθε κληρονόμο να παίρνει 1-2 γραφεία Τα καταστήματα τους ήταν στην Αγίου Μηνά.
Ανοίγοντας το παράθυρο, ο μιναρές του Αγίου Δημητρίου.
Σε ένα από τα σπίτια στο νότιο πεζοδρόμιο, κάτω από την εκκλησία, που είχαμε την ευκαιρία να δούμε σε δύο αναρτήσεις: https://archive.saloni.ca/2199 https://archive.saloni.ca/1881