Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Βρισκόμαστε στο νοτιοανατολικό μέρος του οικοπέδου του νοσοκομείου, με τον φακό να απεικονίζει νοσηλευτικό προσωπικό, τον ιατρό και μια ασθενή. Πίσω από τον πέτρινο περίβολο διερχόταν το κατηργημένο σήμερα μέρος της οδού Ύδρας και στα δεξιά διακρίνεται η γωνία του απέναντι κτηρίου.

Με την βοήθεια ενός τοπογραφικού αποσπάσματος μιας πράξης τακτοποίησης του 1931, γίνονται αντιληπτές οι θέσεις από το εξάγωνο κιόσκι, το μικρό κτήριο στα αριστερά εντός του οικοπέδου του νοσοκομείου καθώς και το απέναντι κτήριο (σχολείο).

Σύμφωνα με τον Ν. Κυριαζίδη στο έργο του «Η Θεσσαλονίκη από υγιεινής απόψεως», το διώροφο Ρωσικό νοσοκομείο, του οποίου η κατασκευή χρηματοδοτήθηκε από την Ρωσία, εγκαινιάστηκε τον Ιανουάριο του 1910 και περιλάμβανε 16 κλίνες μετά χειρουργείου, μικροβιολογικού εργαστηρίου και χημείου, θερμαινόμενο δια κεντρικής θερμάνσεως μετά θερμού ύδατος, απαστράπτον εκ καθαριότητας και εκπληρούν πάντας του όρους της υγιεινής. Σύμφωνα με τον Β. Κολώνα στο βιβλίο του «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών» το νοσοκομείο εγκαταλείπεται μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, λειτουργεί υπό την αιγίδα του Ερυθρού Σταυρού, καταλαμβάνεται από έλληνες πρόσφυγες από τη Ρωσία, ενώ βρίσκεται να στεγάζει από το 1925 την δημόσια Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική, η οποία στη συνέχεια μετονομάζεται σε Δημόσιο Μαιευτήριο και λειτουργεί μέχρι το 1975. Σήμερα το κτήριο είναι διατηρητέο και στεγάζει το Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας. Η αναγραφή κάποιων λεπτομερειών στην οπίσθια πλευρά της φωτογραφίας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τον Απρίλη του 1924 το νοσοκομείο λειτουργούσε ως Κλινική, ενώ ανάμεσα στο φωτογραφηθέντες περιλαμβάνεται και ο εκ Βλάστης ιατρός Γεώργιος Βασδραβέλλης.

Ευχαριστώ τον Γ. Καναβούρα για την παραχώρηση της φωτογραφίας.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0yhCoWCa5jNT3pc5ksTuc21CUuit6aXYE2iBqjzFc8CdqFtTDdgq3GmpnX7vb2Fy6l

Στο τοπογραφικό απόσπασμα μιας πράξης τακτοποίησης του 1931, παρατείθενται οι θέσεις από το εξάγωνο κιόσκι, το μικρό κτήριο εντός του οικοπέδου, το κατηργημένο σήμερα μέρος της οδού Ύδρας καθώς και το απέναντι κτήριο (σχολείο). Μπροστά από το οικόπεδο του Ρωσικού Νοσοκομείου διέρχεται η οδός Παπαναστασίου.

Το βιογραφικό του Γεώργιου Βασδραβέλλη καταγράφεται από τον Ιωάννη Βασδραβέλλη στον 12ο τόμο του περιοδικού «Μακεδονικά» το 1972, από όπου και η φωτογραφία του. Ο ιατρός Γεώργιος Ιωάννου Βασδραβέλλης καταγόταν από την Βλάστη της Δυτικής Μακεδονίας, Αποφοίτησε αριστούχος από το Γυμνάσιο Τσοτυλίου το έτος 1897-98, μετέβη στην συνεχεία στην Αθήνα και γράφτηκε στην ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου, από όπου αποφοίτησε ως αριστούχος. Μετεκπαιδεύθηκε αργότερα για μια διετία στο Πανεπιστήμιον της Βιέννης. Στην συνεχεία εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολή, όπου ενεπλάκη ενεργά σ’ όλα τα εθνικά ζητήματα. Διετέλεσε διευθυντής των Γαλλικών Νοσοκομείων Heremia Κωνσταντινουπόλεως και επί σειρά πολλών ετών γενικός γραμματέας και πρόεδρος της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής ’Αδελφότητος. Εκδιώχθηκε από τούς Τούρκους για την ανάμιξη του σε εθνικά θέματα, κατέφυγε στην Ελλάδα μετά την Μικρασιατική καταστροφή, όπου εξάσκησε την ιατρική, ανασύστησε μαζί με άλλους την Μακεδονική Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα, και μερίμνησε ιδιαιτέρως για το Γυμνάσιο και Οικοτροφείο του Τσοτυλίου. Απεβίωσε το έτος 1948 προσβληθείς από καρκίνο

Διαφήμιση της πολυκλινικής στο Ρωσικό νοσοκομείο

Μακεδονία 11/6/1924

Το Ρωσικό Νοσοκομείο στις αρχές του 20ου αιώνα από εδώ: https://ros-vos.net/history/kons/1/saloniki/

Να συμπληρώσουμε ότι ο θεμέλιος λίθος του νοσοκομείου τέθηκε στις 6/19 Δεκεμβρίου ημέρα της ονομαστικής εορτής του Τσάρου Νικολάου Β΄. Η εντυπωσιακή τελετή είχε εορταστικό χαρακτήρα στην οποία συμμετείχαν όλοι οι υψηλά ιστάμενοι της πολιτικής, στρατιωτικής και θρησκευτικής ηγεσίας. Οι μπάντες του ορφανοτροφείου και της πολυτεχνικής σχολής έδωσαν στην εκδήλωση έναν πανηγυρικό χαρακτήρα. Οι Ρώσοι μοναχοί που κατέφθασαν από το Άγιο Όρος έψαλαν τη θεία λειτουργία και τον εθνικό ύμνο της Ρωσίας. Το νέο νοσοκομείο θα κατασκευαστεί με δωρεές από τις ορθόδοξες μονές του Αγίου Όρους. Την μελέτη – επίβλεψη ανέλαβε ο αρχιτέκτονας μηχανικός κ. Serkissoff ο οποίος συνέταξε τα σχέδια του κτηρίου. Όλοι οι ασθενείς, χωρίς διάκριση εθνικότητας, θα γίνονται δεκτοί στο Ρωσικό Νοσοκομείο. [Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από το φύλλο της εφημερίδας Journal de Salonique με συντάκτη τον Sam Levy που δημοσιεύτηκε στις 30 Δεκεμβρίου 1907, σελίδα 3]

Από τον σταθμό, που πρωτολειτούργησε το 1896, το φωτογραφικό υλικό είναι ελάχιστο, κάποιο χρησιμοποιήθηκε εδώ: https://write.as/saloni-ca/737.

Υπάρχει όμως μια φωτογραφία του σταθμού και τα βαγόνια σε χρήση, αν διακρίνουμε καλά.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0sHnEaviaMCLfMr3KhXoRQ4pM6bJpMCuTYVVoLZNUWCvpSj8fPVjoQSP1hfrSbJWtl

Βαγόνι για τους επιβάτες της γραμμής Θεσσαλονίκη-Κωνσταντινούπολη

Το βαγόνι για τις αποσκευές τους, το “φουργκόνι”

Η φωτογραφία δείχνει το τρένο αυτό. Από το βιβλίο των E. Χεκίμογλου και Ντανατζίογλου “Η Θεσσαλονίκη πριν από 100 χρόνια “

Από πιο κοντά τα βαγόνια

Το τρένο αυτής της γραμμής βρίσκεται στο ύψος της βίλας Πετρίδη και οδεύει προς τον σταθμό λίγο παρακάτω.

Εγνατίας 357, το τοπόσημο “Φούρνος Μπογδάνου”, το πριν και το μετά. Στην γωνία Εγνατίας και Αγ. Γεωργίου ήταν και παλιότερα φούρνος. Όμως από την στιγμή που κτίζεται το υπερυψωμένο διώροφο κτίριο ο φούρνος αυτός αποκτάει και όνομα.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02WbT8iBXVCnQkRnJ8FitkxXXuZWNB9xH72tzJnpqSRy3h1zV2XeQCP4VL6xQNE7Hcl

Οι πρώτες φωτογραφίες του σημείου υποψιάζουν την χρήση, αλλά σ' αυτήν του 1904 του Albert Serstevens ο φούρνος φαίνεται καθαρά. Από το βιβίο “Σε Α' πρόσωπο” των Σερέφα-Γιακουμή

Στην θέση αυτού του κτιρίου, ανάμεσα 1907 με 1911 εμφανίζεται το υπερυψωμένο διώροφο που έμεινε γνωστό ως ο φούρνος του Μπογδάνου. Αλλά ο φούρνος είχε άλλον ιδιοκτήτη πρώτα που διακρίνεται: Αθαν. Κούσκουρας και (?). Αυτός ο Κούσκουρας ίσως έχει σχέση με τον εκδότη της “Νέας Αλήθειας” με καταγωγή το Βογατσικό.

Η εφημερίδα Αλήθεια αγοράστηκε και εκδόθηκε ως Νέα Αλήθεια στις 2/6/1909.

Καλοκαίρι του 1912 διαφήμιση του οδοντιατρείου Λιάμη πάνω από τον φούρνο Κούσκουρα.

Λήψη του 1912. Η ταμπέλα πάνω από το αρτοποιείο ίσως του οδοντιατρείου.

Χρονολογημένη λήψη του Frederick William Hasluck το 1914, από εδώ: https://archive.saloni.ca/2063

Ο Κούσκουρας διατέλεσε πρόεδρος της συντεχνίας των αρτοποιών Μακεδονία 30/12/1917

και ταμίας στον Σύνδεσμο Συντεχνιών και Σωματείων Θεσ/νίκης. Μακεδονία 16/6/1918

14/12/1918 εμφανίζεται ακόμη ως αρτοποιός

20/2/1920 εμφανίζεται ο Νικ. Μπογδάνος στο σωματείο των αρτοποιών. Λογικά η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας πρέπει να έγινε κάποια στιγμή μέσα στο 1919

Τρεις εικόνες από έκδοση για του σεφαρδίτες Εβραίους της Θεσσαλονίκης, από το 1905, του Pulido, Angel Españoles sin patria y la raza sefardi. Από το http://www.rachelnet.net/rachelnet/E/index.htm, The European Network of Judaica and Hebraica Libraries

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02kKbNnsBcrhNB721RYmUC4i1YofGSWSmPTPxdjPzxms69bxpRbJ53UNEm9Sum7d5Wl

Φωτοκάρτα που απεικονίζει νηοπομπή του οθωμανικού ναυτικού, ενώ αποπλέει από τον Θερμαϊκό κόλπο, με την σιλουέτα του Χορτιάτη ίσα να διακρίνεται στο βάθος. Ο πολυπληθής αριθμός πολεμικών πλοίων, ενδέχεται να σχετίζεται με την περιοδεία του Σουλτάνου Μεχμέτ Ρεσάτ Ε’ στην Θεσσαλονίκη, Σκόπια, Μοναστήρι και Πριστίνα τον Ιούνιο του 1911. Η σύνθεση των πλοίων του οθωμανικού ναυτικού, που αποτελούσαν την συνοδεία του Σουλτάνου στην περιοδεία, σύμφωνα με την εφημερίδα Εμπρός είχε ως ακολούθως: Προηγούταν το θωρηκτό καταδρομικό «Χαμηδιέ» (Hamidiye) ενώ ακολουθούσε το θωρηκτό «Χαϊρεντίν Βαρβαρόσα» (Barbaros Hayreddin) στο οποίο επέβαινε ο Σουλτάνος και μετά αυτών έρχονταν το θωρηκτό «Τουργούτ Ρεϊζ» (Turgut Reis) και κατόπιν τούτου το θωρηκτό καταδρομικό «Μετζιδιέ» (Mecidiye), ακολουθούμενο ενός τορπιλλοβόλου. Μετά από κάποια απόσταση ερχόνταν η θαλαμηγός «Ερτογρούλ» (Ertuğrul) όπου επέβαιναν οι επίσημοι, και κατόπιν τα οπλιταγωγά «Ρεσήτ πασάς» (Reşid Paşa) και «Γκιουλ Τζεμάλ» (Gülcemal) στα οποία επέβαιναν διάφοροι πολίτες από την Κωνσταντινούπολη. Η φωτοκάρτα προέρχεται από την συλλογή του κ. Ζαφέρ Σικ.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0N9s34qwzknWv8F2cRefTLPK8ZZz9m1WaFjACAswDyY4RRri28N56uEsKSLFbzYvSl

Σχετικά με το συντριβάνι της Θεσσαλονίκης και το πότε αυτό αφαιρέθηκε, κάποια συμπληρωματικά στοιχεία:

Μια κατοχική φωτογραφία της πλατείας χωρίς το συντριβάνι, αλλά και ακόμη παλιότερα, αεροφωτογραφία του 1938, όπου επίσης απουσιάζει.

Αυτά ως συνέχεια μιας ανάρτησης πριν ένα χρόνο (https://archive.saloni.ca/1816).

Βαγγέλης Καβάλας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035TPscjFSgcHiBCATxXCs3CJPrv4XrSXsNrfmGJYNVzzzTJ1js4jppVDYoXmXfUal

Το Σαββατοκύριακο, στο πλαίσιο του Open House, πολύς κόσμος επισκέφτηκε τον σταθμό Παπάφη και το αμαξοστάσιο του μετρό και το είδε, επιβιβάστηκε, το έπιασε (έβαλε το δάκτυλο στις τρύπες του καρφιού) και βεβαιώθηκε ότι υπάρχει. Με την ευκαιρία μερικές φωτογραφίες για να θυμηθούμε την αρχή, το 1987, όταν εμφανίστηκε η Ταμπέλα, στην οποία αφιερώνω την ανάρτηση ΜΕΤΡΟ – FM 100 H πρώτη φωτογραφία από την συλλογή μου, δεκαετία του 80. Οι δύο επόμενες από αναρτήσεις στη Φ/Β και στο ίντερνετ, η 4η είναι προσωπική μου από το 2013 και δείχνει την Ταμπέλα, η οποία βρισκόταν τοποθετημένη, (ίσως ακόμα να είναι εκεί) στο χώρο στάθμευσης μεταξύ του Πολυτεχνείου και του Παλέ, πακτωμένη στην άσφαλτο και βαμμένη σε σημείο που θέλει πολύ προσοχή για να εντοπίσει κανείς την λέξη ΜΕΤΡΟ κάτω από το OOPS. Δίπλα μια άλλη πινακίδα που ζητούσε την κατανόησή μας για την ταλαιπωρία .... Πού να ήξερε το μέγεθος της ταλαιπωρίας.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0WASgxEEMt3vq34Gsr3nx91LZAUpk3BwKrXLXDwihpz4uMhFnRKGv7X8UPxzFaz5jl

Η Ταβέρνα του «Βλάχου», ίσως ένα από τα πιο γραφικά στέκια της μεταπολεμικής Άνω Πόλης σήμερα δεν υπάρχει πια, όχι μόνο ως ταβέρνα, αλλά ούτε καν ως κτήριο. Το μόνο που υπάρχει είναι μια φωτογραφία του 1982, που ίσως να είναι και η μοναδική ή τουλάχιστον μία από τις λίγες που σώζονται, μαζί ενδεχομένως με κάποιες μνήμες πελατών. Στο Τσινάρι, την πιο όμορφη γωνιά της Άνω Πόλης, κοντά στην πλατεία με τον πλάτανο, την κρήνη και το ομώνυμο ιστορικό καφενείο, στην οδό Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, στον αριθμό 84 τότε, βρισκόταν η ταβέρνα του «Βλάχου» ή αλλιώς του Μανώλη από το όνομα του ιδιοκτήτη. Άνοιγες την πόρτα με τα τζαμάκια και τα κουρτινάκια στο κάτω μέρος και αντίκριζες ένα φουσκωμένο από τα χρόνια ταβάνι που κόντευε να πέσει πάνω στα τραπέζια. Η γοητεία του παλιού και οι μυρωδιές της κουζίνας σε μάγευαν. Το μενού φαινόταν πλούσιο, αλλά στην ουσία ήταν μόνο η μοσχαρίσια συκωταριά με το τηγανισμένο λάχανο, σβησμένο με λεμόνι. Μια συνταγή φερμένη από την Πόλη, ένα από τα πιο γκουρμέ πιάτα της εποχής, ιδανικό για ρετσίνα που την σερβίριζε ο πατέρας του Μανώλη, ο κυρ Βασίλης, ένας καλοκάγαθος, ηλικιωμένος, αδύνατος κύριος που την έφερνε σε αλουμινένια κατρούτσκια (καραφάκια). Στον δε Μανώλη, αν του ζητούσες κάτι άλλο εκτός από τη μοσχαρίσια συκωταριά, τότε σου αράδιαζε μια λίστα πιάτων με απίστευτη ταχύτητα που δεν προλάβαινες να συγκρατήσεις τίποτε και στην μοσχαρίσια συκωταριά κατέληγες πάλι. Καμιά φορά σου έφερνε αμελέτητα μ’ αυγά ή γλυκάδια και αν του ζητούσες τηγανιτές πατάτες, σου έλεγε «Άντε …..σου». Αν είχες καιρό να πας έλεγε «Έχω να σε δω από την ισπανική υποχώρηση» που μόνον ο ίδιος ήξερε ποια ήταν. Στα μεγάλα κέφια χτυπούσε μια κουδούνα που κρέμονταν πάνω από το ψυγείο και φώναζε «Παοκάρααα»! Πάντως τα καλύτερα μας γλέντια τα κάναμε εκεί: Σαββόπουλος, Doors, Αργύρης Μπακιρτζής, Παπάζογλου, Ρασούλης, Μαργαρίτα Μαγιοπούλα, συνοδεία πάντα με την κιθάρα του “Μήτσου”.

Πλάτων Κλεανθίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02g5S7x41cKEMK1bop4TWWP3VCPVEAR6RXgKgiEzWPCxmrUndfGBSxXpeEPfTJGRSVl

Η οδός Οιδίποδος στην Άνω Πόλη τον Νοέμβριο του 1915. Στο βάθος της ευθείας της ο μεντρεσές (ιεροδιδασκαλείο) και δεξιά δίπλα του ο μιναρές του βυζαντινού ναού της Αγίας Αικατερίνης, η οποία είχε μετατραπεί σε τζαμί κατά την οθωμανική περίοδο (βλ. και archive.saloni.ca/1593). Το τζαμί του Yakub Paşa βρισκόταν σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη στην συνοικία Yakub Pasa, πλάι στα τείχη ενώ η οδός Οιδίποδος ονομαζόταν Bakkal. Η Αγία Αικατερίνη μόλις και δεν συμπεριλαμβάνεται στην φωτογραφία, με τον φωτογραφικό φακό να είναι στραμμένος προς δυτικά. Η φωτογραφία είναι του Γάλλου υπολοχαγού Homolle και προέρχεται από τα γαλλικά αρχεία του www.pop.culture.gouv.fr

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02Ykc8qg6JxVhz4WinXN3P5YgMumrXdCpXWZdmhEurvouEo6XKBusxckWj7x3XapQkl

Η οδός Οιδίποδος στην Άνω Πόλη τον Νοέμβριο του 1915. Στην ευθεία της ο μεντρεσές (ιεροδιδασκαλείο) και δεξιά δίπλα του ο μιναρές της Αγίας Αικατερίνης, η οποία είχε μετατραπεί σε τζαμί κατά την οθωμανική περίοδο.

Η διασταύρωση των οδών Τσαμαδού και Οιδίποδος καθώς και της οδού Ηούς, με το κτήριο του μεντρεσέ στα αριστερά, μπροστά από την Αγία Αικατερίνη και τον μιναρέ (βλ. και archive.saloni.ca/413). Φωτογραφία του Νοεμβρίου 1915 του Jean Guiffrey από τα γαλλικά αρχεία του www.pop.culture.gouv.fr

H οδός Οιδίποδος σήμερα.

Η πρώτη πύλη που συναντά κάποιος ερχόμενος βόρεια του Δήμου Συκεών προς την πόλη είναι η μικρή “πορτάρα”, το παλαιό ρήγμα (Εσκί Ντελίκ). Τοπόσημο της πύλης, το καφενείο “Μακεδονικό” όπως πολλοί γνωρίζουν και για τους παλιούς της γειτονιάς ο “Όλυμπος” από το όνομα του ιδιοκτήτη. Περνώντας την πύλη, κατηφορίζοντας την οδό Παλαμίδου, συναντάμε την κάθετη οδό Επταπυργίου, τη λεωφόρο στο βόρειο άκρο των τειχών της άνω πόλης. Παρακάτω, την Ευδόξου και την Ηρακλείδου, δρόμοι και στενά της προσφυγιάς. Συνεχίζοντας την Παλαμίδου λίγα μέτρα παρακάτω και λίγο παραπάνω του αιώνα, ο δρόμος ανοίγει ένα μοναδικό πανόραμα της πόλης, ευκαιρία που δεν αφήνει αδιάφορο τον Γάλλο στρατιωτικό που μας προσφέρει μια φωτογραφική γεύση κάποιας άλλης εποχής.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0fqJRUy759p97Pk31qvCtA6UhXaqeQ6GCxu1AH43QVoHmRV8bAeCxS1MV4UdWiSrbl