Saloni.ca Archive

Aπό το https://www.ohiomemory.org και το ημερολόγιο της νοσοκόμας του Ερυθρού Σταυρού Μary Gladwin έχουμε μια ενδιαφέρουσα περιγραφή της «πύλης» του λιμανιού το 1917, μιας πύλης που -όπως λέει- δεν υπήρχε το 1914.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02qSANw9bjUjhH2enaCwKoDcDpGqUavnWstqg1o824nL64vUpysmfq5KHQzFtTMqWxl

Η Γλάντγουιν ξεκινάει στις 6 Φεβρουαρίου 1917 από την Τουλώνη με το πλωτό νοσοκομείο Sphinx. Η μόνη φωτογραφία που βρήκα με το Sphinx στη Θεσσαλονίκη είναι από προηγούμενη παραμονή του εδώ, μεταξύ 1915-1916, όπως γράφει η πηγή [www.messageries-maritimes.org]. Σίγουρα πριν τις 20 Νοεμβρίου 1916, καθώς τότε βρισκόταν εν πλω προς την Τουλώνη.

Γράφει πάντα στο τρίτο ενικό, και αποκαλεί τον εαυτό της R.C. -Ερυθροσταυρίτισσα. Πλησιάζοντας την Θεσσαλονίκη, ο καπετάνιος κάλεσε «…την Αμερικανίδα και δύο Αγγλίδες νοσοκόμες που θα υπηρετούσαν σε γαλλικά νοσοκομεία, στην γέφυρα για να παρακολουθήσουν τα πολεμικά πλοία να ανοίγουν την τριπλή ατσάλινη πύλη που προφυλλάσσει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Οι τρεις τοίχοι από ατσάλινο δίχτυ που ήταν δεμένοι σε ψηλες σημαδούρες έλαμπαν σαν ασήμι στο πρωινό φως. Προστατεύονταν από πολεμικά και υποβρύχια στο βυθό της θάλασσας. Η πύλη ήταν καινούργια, δεν υπήρχε όταν η Αμερικανίδα Ερυθροσταυρίτισσα πέρασε πηγαίνοντας στο Βελιγράδι το 1914. Είχε 100 μέτρα μήκος και 40 μέτρα βάθος [ … ]». Δεν ξέρω αν υπάρχουν φωτογραφίες που να βλέπουμε κάτι σχετικό – τις σημαδούρες ίσως;

Άλλη μια άποψη του Sphinx από την ίδια πηγή, όχι όμως από Θεσσαλονικη.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0y4nvM25ZRvH3iAeWuv2BKrW8XvYcEFcpB7wSM5EZNEej1faYz2U1tECCWyy1E8qHl

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0g4Bt67oaYDrysy8YAM6aHNJA1CSLj7jGDADxuF7fzHakHJ5whkr8jr2L9MdzvHk4l

Από το βιβλίο των Καλογερόπουλου-Ανδρεάδη “Η πόλη μας”

Ανάρτηση Μιχάλη Τρεμόπουλου στις ΠΦΘ. Λήψη Φεβρουαρίου 1978

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο, το Όλυμπος Παλλάς και το Σπλέντιτ ήταν τα πιο διάσημα ξενοδοχεία της πόλης. Σε προνομιακή θέση και με εξαιρετική θέα, φιλοξενούσαν τους πιο σπουδαίους επισκέπτες της πόλης (ή έστω όσους δεν έμεναν σε κάποια από τις βίλες των Εξοχών). Ακόμα περισσότεροι επισκέπτονταν τα εστιατόρια και τα καφέ τους.

Η Μαίρη Γκλάντγουιν, διάσπαρτα μέσα στις σελίδες του ημερολογίου της, έχει μερικά καθόλου κολακευτικά σχόλια και περιγραφές… [Πηγή: www.ohiomemory.org]

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02YPUzQPz2wq5LNV6pcYADguuyfoCZiSACtHsBszChCpsRSmFBQVDFGpe1DWQxKs6Wl

«Ο κεντρικός δρόμος, η Λεωφόρος Νίκης, εκτεινόταν κατά μήκος της παραλίας, και για να προσθέσουν στο κομφούζιο που επικρατούσε, οι Σύμμαχοι κατασκεύαζαν δίπλα στις γραμμές του τραμ και μία γραμμή τραίνου [σημ: της Μίκρας]. Εκεί βρίσκονταν τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης τα οποία έφεραν τα μεγαλοπρεπή ονόματα ‘Grand Olympos Palace’ και ‘Splendid’, αλλά καταπατούσαν όλους τους κανόνες υγιεινής», γράφει στη σελίδα 22. Παρ’όλ’ αυτά, όμως, μαθαίνουμε ότι σ’ αυτά έμεναν διάφορα επιφανή μέλη του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού: ο Άλμπερτ Μπακ του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού στο Όλυμπος και ένας άλλος αμερικάνος γιατρός στο Σπλέντιντ. Στη φωτογραφία, το Splendid από την παρουσίασή του εδώ: https://archive.saloni.ca/1283

Η πιο χαρακτηριστική περιγραφή της αφορά μία επίσκεψη στο Όλυμπος Παλάς με την σύζυγο του Αμερικανού Προξένου. «Μιας και το Splendid καταπατούσε κάθε γνωστό κανόνα καθαριότητας και υγιεινής, πήγαν στο ‘Όλυμπος’. Αποφάσισαν να πιουν το τσάι τους σε μια πολυσυζητημένη αίθουσα στην ταράτσα του ξενοδοχείου, όπου τα πουλιά πετούσαν τιτιβίζοντας ανάμεσα σε θάμνους και νεαρά δεντράκια και απ’ όπου υπήρχε [δυσανάγνωστο] θέα στον Όλυμπο που φορούσε έναν λαμπερό μανδύα από φρέσκο χιόνι. Πηγαίνοντας προς το ασανσέρ, προσπέρασαν ένα μικρό κούφωμα κάτω απ’ τη σκάλα, όπου ένας λούστρος τακτοποιούσε επιμελώς τις βούρτσες του, ενώ δίπλα στον αγκώνα του -έτοιμο για να μεταφερθεί επάνω- βρισκόταν ένα δοχείο με μπαλάκια βούτυρο. Η κυρία Κέλ φρικίασε αλλά η Ερυθροσταυρίτισσα γέλασε, γιατί εδώ και καιρό δεν της ήταν δύσκολο πια να στερηθεί το βούτυρο. Το ξύλινο κάθισμα στο βάθος του ασανσέρ ήταν γεμάτο με κάτι που έμοιαζε με χαρτοσακούλες, αλλά καθώς ο ανελκυστήρας ξεκίνησε μ’ ένα τράνταγμα, τα πακέτα γλίστρησαν κι έπεσαν στα λασπωμένα παπούτσια τους και στο λασπωμένο πάτωμα και φάνηκε ότι ήταν φρατζόλες ψωμί, που επίσης προορίζονταν για το τεϊοποτείο. Το χάρηκαν το τσάι τους: η ψίχα του ψωμιού ήταν καλή, και έφαγαν και κάτι νόστιμα κεκάκια [τσουρεκάκια, ίσως;;] για τα οποία δεν ήξεραν τίποτα. Μετά το τσάι, τρύπωσαν σε δυο-τρία μέρη που δεν έπρεπε να βλέπουν οι επισκέπτες κι έπειτα έφυγαν βιαστικές, για να μην δούνε τίποτα παραπάνω», γράφει στις σελ. 35-36. Στη φωτογραφία τα δύο κτίρια του Ξενοδοχείου Όλυμπος Παλλάς. Η περιγραφή αφορά φυσικά το ψηλότερο, στα αριστερά.

Από την παρουσίαση του νεόδμητου κτιρίου-προσθήκη στο Όλυμπος Παλλάς, τέσσερα χρόνια πριν, αντιγράφουμε το κομμάτι που αφορά τον συγκεκριμένο χώρο: «Θέλουσι επίσης να παρουσιάση τι το όλως έκτακτον και εξαιρετικόν εν τη οροφή του Ξεχονοδοχείου παρασκευάζη πολυτελή ανθοστόλιστην αίθουσαν, ήτις θα χρησιμεύσει ου μόνον το κέντρον της αριστοκρατίας αλλά και το καταλληλότερον μέρος δια γάμους, χορούς, εσπερίδας και ψυχαγωγικές συγκεντρώσεις», γράφει. Ενώ παρακάτω, μιλώντας γενικά για το εστιατόριο και το σύστημα πανσιόν, αναφέρει ότι «θα προμηθεύετε το καλλίτερον και εκλεκτότερον υλικόν, θα έχει δε ως μέλημα την απόλυτον καθαριότητα ήτις διέκρινε τον Όλυμπον». Χμ…

Γνωστες ηδη αυτοχρωμιες απο τη Θεσσαλονικη και τον Αθω του 1913 και 1918, αλλά επξεργασμενες ψηφιακα (οχι απο εμενα) με το αποτελεσμα να δειχνει ακομα πιο ζωντανο. Πραγματικα φανταστικες.

Βαγγέλης Καβάλας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02mSra9u55Bx7RhZQ7GrdJphtd8czM8rg5TQYY2eBwHfrNiFkoJC4d4T8FdeKcAPhPl

Σεπτεμβριος 1918. Αγιο Ορος, μονη Ιβηρων. Μοναχος Αθηναγορας.

Σεπτεμβριος 1918. Αγιο Ορος, μονη Ιβηρων.

Σεπτεμβριος 1918. Αγιο Ορος, μονη Χιλανδαριου. Μοναχος Αρτεμιος. Φωτογραφία από τον Fernand Cuville

Σεπτεμβριος 1918. Αγιο Ορος, μονη Χιλανδαριου. .

Ο θερινός κινηματογράφος Ρουαγιάλ, Βασ. Όλγας 148, στη θέση του γηροκομείου Μοδιάνο. Έκλεισε στις αρχές της δεκαετίας του 1980

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02xgczjRL3hVZGNnUMiQrjJnEFXeY1X6B5Et3w5eBgb1hB7EpVQscJYpnzeRwybmzyl

Ανάρτηση Ηλία Στεφανίδη στις ΠΦΘ

Η πρώτη αγγελία του κινηματογράφου. Αύγουστος του 1969.

Απέναντι ακριβώς, Βασ. Όλγας 171, το ζαχαροπλαστείο ΗΒΗ, σε ανάρτηση Ηλία Στεφανίδη. Το ζαχαροπλαστείο, από την δεκαετία του 1950, ήταν της οικογενείας Ευστρατίου.

Ιδρύθηκε με χρήματα του Σαούλ Μοδιάνο. Εγκαινιάσθηκε το 1932 σε ιδιόκτητο οίκημα και λειτούργησε μέχρι το 1943 όταν οι τρόφιμοί του είχαν την τύχη των υπόλοιπων εβραίων της πόλης.

Το γηροκομείο δεν ξαναλειτούργησε σ' αυτό το οίκημα. Παρέμεινε κλειστό, κατεδαφίστηκε και το 1981 αναγέρθηκε ένα καινούριο γηροκομείο στο ίδιο οικόπεδο με είσοδο από την Κίμωνος Βόγα.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0T91LcagY5sLTNeNpAduEX1M8HYcA1JBahwXqRucWzc5JGfpD1XUSNRuodw5fmd2ul

Η φωτογραφία είναι από την έκθεση του Νταούντ Λεβή, Ο Ιωσήφ Βαένα την πήρε από τον ιστότοπο του Jewish legacy και την ανάρτησε στις ΠΦΘ.

Φωτογραφία που περιέχεται στο βιβλίο του Κολώνα “Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών” Τόσο η ανάγλυφη πινακίδα στην τοιχοποιία όσο και η ταμπέλα στην εξώθυρα έχουν αφαιρεθεί. Επίσης έχει αντικατασταθεί η περίφραξη.

Λίγο πριν το τέλος, αναρτημένη στις ΠΦΘ, άγνωστης προέλευσης.

Λήψεις από το κτίριο που πρωτοεμφανίζεται φωτογραφικά στην γωνία Απ. Παύλου με Εγνατία

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid027jpA7GkPfFCmskq8JiC3EtJ2ugKXrD4EYmpp3dzY2L9pWjfWyyAyFdnXiWcLHoq7l

Η πιο παλιά φωτογραφία απ' αυτήν την πλευρά (και η δεύτερη παλιότερη της Καμάρας). Διαφέρει ουσιαστικά από τις επόμενες. Καμπυλωτά παράθυρα στο ισόγειο ένα μπαλκονάκι σε εσοχή στον όροφο στην πρόσοψη επί της Εγνατίας. Μεγάλα κυκλικά ανοίγματα επάνω από τις εξώπορτες του σπιτιού.

Η μετατροπή του σπιτιού έχει γίνει, το μπαλκόνι από την πλευρά της Εγνατίας προστέθηκε σε προβολή, τα κυκλικά ανοίγματα αφαιρέθηκαν. Μετά, στην Εγνατία, μέχρι το χαμηλό μονώροφο κενό ή μάλλον κενά οικόπεδα.

Κολλητά κτίζεται ένα σπίτι με σαχνισί. Ανάρτηση Σεμερτζίδη στις ΠΦΘ

Μια τεράστια καπνοδόχος από το ισόγειο, ενοχλούσαν προφανώς οι καπνοί τον όροφο, ίσως αλλαγή χρήσης. Ακόμη ένα σπίτι ψηλότερο, διώροφο προστίθεται πιο πέρα. Έχει γίνει η συντήρηση της Καμάρας

Η μεγάλη καπνοδόχος πρόλαβε και την μονή γραμμή του τραμ το 1893 Προστίθενται και καπνοδόχοι στον όροφο.

Λίγο μετά όμως αφαιρείται ενώ παραμένουν οι καπνοδόχοι στον όροφο.

Περνάμε πια στην εποχή του ηλεκτροκίνητου τραμ μετά το 1908

Από την άλλη πλευρά βλέπουμε καλύτερα το μπαλκόνι που προστέθηκε και την τεχνική του σε υφιστάμενο κτίσμα.

Το 1911 μάλλον, το κτίσμα δεν υπάρχει

Πάλι από την πλευρά της Εγνατίας, το κτίσμα κολλητά με το σαχνισί υπάρχει, αλλά λείπει το μπαλκόνι και ολόκληρο το σπίτι που εξετάζουμε.

Υπάρχουν βέβαια και αποτυπώσεις πριν τις φωτογραφίες. Πηγαίνοντας προς τα πίσω:

Εδώ του Edward Lear καταγραμμένη ημερομηνία 12/9/1848. Δεν διαφέρει πολύ από τις πρώτες φωτογραφίες. Ο φούρνος, μάλλον, πάντα εκεί δεξιά. 100 χρόνια αργότερα θα λειτουργεί ο ηλεκτροκίνητος του Μπογδάνου.

Εδώ από το 1831, στο βιβλίο Voyage dans la Macédoine του Esprit Mari Cousinéry

Και το 1793, από τον Fauvel, η απόλυτη ερημιά, αλλά έτσι κι αλλιώς μάλλον ονειρική είναι η ζωγραφιά παρά ρεαλιστική.

Τρία εισιτήρια τραμ από το φωτογραφικό άλμπουμ της Mary Gladwin, και μια γραφική περιγραφή της ίδιας από τα απομνημονεύματά της, με πηγή το ohiomemory.org.

«Οι τιμές των εισιτηρίων του τραμ ήταν το πιο περίπλοκο πράγμα στην Θεσσαλονίκη. Η Ερυθροσταυρίτισσα μπήκε στην Β’ θέση ενός τραμ, όπου δεν υπήρχε χώρος ούτε για να πέσεις κάτω, πλήρωσε το αντίτιμο και έλαβε ένα μικρό χρωματιστό εισιτήριο. Σε λίγα λεπτά, την έσπρωξαν στην Α’ θέση, έδωσε ένα νόμισμα μικρής αξίας και αντάλλαξε το εισιτήριό της με ένα άλλου χρώματος. Ένας Σέρβος αξιωματικός της παραχώρησε μία θέση -πλήρωσε κάτι ακόμα και της αντικατέστησαν πάλι το εισιτήριο με άλλο χρώμα. Οι τιμές ήταν ακόμα πιο περίπλοκες γιατί υπήρχε έκπτωση εάν ήσουν «στρατιωτικός ή μέλος του Ερυθρού Σταυρού». Μόλις η Ε.Σ. κάθισε, πήρε μια βαθιά ανάσα και ετοιμάστηκε να κοιτάξει τους διπλανούς της, αλλά πριν προλάβει να πάρει δεύτερη ανάσα, ένας ελεγκτής τής ζήτησε το εισιτήριό της, το εξέτασε προσεκτικά για να βεβαιωθεί ότι δεν ήταν πλαστό, και η μικρή διαδρομή της τελείωσε. Τα νομίσματα που λάμβανες για ρέστα προέρχονταν απ’ όλον τον κόσμο (το αμερικάνικο σεντ ήταν πολύ μικρό): από την Τυνησία, την Κύπρο, το Σαν Μαρίνο, την Ισπανία, την Ιταλία, την Ιαπωνία, την Αργεντινή, το Βατικανό, το Δουκάτο του Λουξεμβούργο, την Αυστραλία και το Βέλγιο. Μερικά νομίσματα ήταν πολύ παλιά, συλλεκτικά».

Η Γκλάντγουιν ήρθε στη Θεσσαλονίκη τον Φεβρουάριο του 1917 και έμεινε (με διάφορα πηγαινέλα) περίπου ενάμιση χρόνο. Εκείνης της εποχής πρέπει να ήταν τα εισιτήρια που δημιουργούν μία εύλογη απορία: Πώς τους ήρθε και γράφοντας τα λεπτά με το λατινικό αλφάβητο κόλλησαν αυτό το τελικό s; Μια δική τους εκδοχή για τον πληθυντικό της λέξης στα «ξένα», μάλλον.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0VABvN3WiE84iktEkfLfTgjYYAPo2TF7BQJxZwawT91ftroL7wiFGfjvviTrH4Xvnl

Στην Λαγκαδά, κάπου 1200 μέτρα από τον Βαρδάρη, μια βρύση και δίπλα της μια πινακίδα. ‘Ισως για να δείχνει δρόμους, ίσως για να ενημερώνει αν επιτρέπεται να πίνουν ζώα ή όχι, όπως έχουμε δει και δίπλα σε άλλες. Λογικά, πάντως, κατά μήκος του άξονα της Λαγκαδά πρέπει να υπήρχε πρόβλεψη και για τα ζώα, αλλά και άλλες βρύσες που δεν έχουμε δει ακόμα.

Την συγκεκριμένη τη βλέπουμε σε απόσπασμα φωτογραφίας του Οπερατέρ Κ από την κηδεία της Katheryn Harley, τον Μάρτιο του 1917. Η φωτογραφία ολόκληρη (θα την δούμε άλλοτε) έχει δημοσιευτεί αρκετές φορές στις σχετικές ομάδες, η βρύση έχει περάσει απαρατήρητη.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid027bQT4uGr22XDH53WoE14XF3DQ5upNN1deZYD4HsNpLGRRgYMwz2Sv1ZybWp2jdTLl

Με διαφορά δευτερολέπτων, από την ίδια θέση. Η ελάχιστα διαφορετική διάταξη των ανθρώπων μάς επιτρέπει να δούμε -έστω πιο θολά- ένα κομμάτι της που κρυβόταν στην προηγούμενη.