Η οικία Κωνσταντίνου Αθανασίου, σήμερα Βασ. Γεωργίου 18
Η πιο παλιά απεικόνισή της που έχουμε τόσο καθαρή, γύρω στα 1930.
Η πινακίδα δείχνει την παραλία από την οδό Χατζή
Κτίζεται το 1905, το 1908 την βίλα μετά τον θάνατο του Αθανασίου κληρονομούν οι συγγενείς του. Τελικά καταλήγει σε μια από τις αδελφές του και το 1933 αγοράζεται από τον καπνέμπορο Καραπάλη.
(Κολώνας: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών)
Σύμφωνα με την λεζάντα στην πηγή Γενικό προξενείο της Γαλλίας. Δεν διακρίνω την σημαία, αλλά υπάρχει και θυρεός στον εξώστη που δείχνει ότι μάλλον πρόκειται για προξενείο.
Ο Κολώνας αναφέρει όμως ότι προξενείο της Γαλλίας επί σειρά ετών ήταν η οικία Βογιατζή, Βασ. Γεωργίου 14
(Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, σ. 210-11)
Και αφού την είδαμε το 1930 ας την δούμε και το 1918 σ αυτην την μιση φωτογραφία. Τα κάγκελα αριστερά από την βίλα Γεωργιάδη
Και επιστροφή στο μετά.
Μεταπολεμκά η βίλα χρησιμοποιήθηκε ως Φρουραρχείο.
Φωτογραφία που αναρτήθηκε στο ebay πριν λίγο καιρό. Στο βάθος φαίνεται ο τρούλος της Μονής Βλατάδων, γνωστό ως Τσαούς Μοναστήρι. Η λήψη της φωτογραφίας έγινε από την μικρή αδιέξοδη οδό της Αγίας Άννης, που συνήθως δεν την βλέπουμε στις φωτογραφίες λόγω της στενότητας και της κλίσης των φωτογραφικών φακών. Υπάρχει σήμερα στην Ακροπόλεως πριν την έξοδο στην Επταπυργίου δίπλα στο καφέ μπαρ Ληθηνόη και εξυπηρετεί την πρόσβαση σε δύο οικίες. Η ονοματοδοσία της φέρεται να είναι αρκετά παλιά αφού αναφέρεται σε οδηγό του 1932.
Φωτογραφία από το Delcampe με τον μικρό αδιέξοδο δρόμο της Αγίας Άννης δίπλα στην κρήνη με τον αιωνόβιο πλάτανο που έχουμε δει σε πολλές φωτογραφίες.
Με αφορμή την ανάρτηση δύο φωτογραφίες της τελευταίας στιγμής. Η μάντρα και η βλάστηση στη ΒΑ γωνία του μοναστηριού έχουν υψωθεί και δεν επιτρέπουν τη φωτογραφική προσέγγιση του τρούλου. (φωτ.1) Αλλά πάντα υπάρχει τρόπος.(φωτ.2).
Στην Εγνατία, λίγο μετά το ξενοδοχείο Βιέννη, ανοίγεται δεξιά ο μικρός δρόμος Ηλία Τανταλίδη.
Το μοναδικό μεσοπολεμικό κτίσμα της οδού είναι αυτό το πρώην ξενοδοχείο Ακροπόλ, (σε οδηγό του 1967 αναφέρεται ως Ακρόπολις, Δ΄κατηγορίας).
Κατά την κατοχή χρησιμοποιήθηκε από τους ανθρώπους του Δάγκουλα, είναι γνωστό ότι εκεί κατοικούσε ο Στέργιος Τσέλκος, αξιωματικός του Δάγκουλα στο τμήμα Βαρδαρίου. Χρησιμοποιήθηκε ως τόπος ανάκρισης.
Πηγή: Βενιανάκης “Δάγκουλας ο δράκος της Θεσσαλονίκης” σ. 62
Η λήψη είναι του 1991
Από το google earth η λήψη είναι του 2011. Ήδη κλειστό από τότε είχε προλάβει κάπως να ανακαινιστεί, τουλάχιστον να αλλάξει χρωματισμούς
Στην είσοδο μια ανακοίνωση για την μεταφορά της επιχείρησης.
Έχει γίνει και πιο πρόσφατα ανακαίνιση του κτιρίου..
αλλά φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί, όχι να έχει απλά σταματήσει, λήψη 27-11-2021
Η οδός Δημοκρίτου ξεκινά από την κάτω μεριά της Ακροπόλεως, δίπλα στον σημερινό αριθμό 33, και καταλήγει με διάφορα σκαλάκια στην επάνω μεριά της, απέναντι από την Περιάνδρου. Όπως και όλοι οι αντίστοιχοι δρόμοι ανάμεσα στα δύο κομμάτια της Ακροπόλεως, ενδείκνυται για …προπόνηση και προσφέρει εξαιρετική θέα. Η συγκεκριμένη κρύβει και μια έκπληξη.
Η πιο γνωστή της εικόνα κυκλοφόρησε και σε καρτ-ποστάλ και έχει τραβηχτεί στις 29/4/1916, σύμφωνα με την πηγή [https://www.pop.culture.gouv.fr ]
Βλέπουμε την Δημοκρίτου πάνω από την Κάστορος.
Λίγο παραπάνω η αλάνα που υπάρχει ακόμα. Από το ύψος της αλάνας, στρίβει λίγο προς τα ανατολικά, περισσότερο σαν μονοπάτι, και μετά με σκαλάκια στην πάνω μεριά της Ακροπόλεως. Η χάραξη είναι ίδια με την παλιά, αυτό το κομμάτι όμως εμφανίζεται χωρίς όνομα και στον χάρτη του Δημητριάδη και στο χάρτη του 1919.
Την ίδια μέρα τραβήχτηκε και αυτή, από την αντίθετη κατεύθυνση. Κι αν στην προηγούμενη πήραμε μια ιδέα για τον κορμό του πλάτανου, εδώ παίρνουμε για το ύψος του.
Λίγα μέτρα εκτός πλάνου προς τα δεξιά (δυτικά), είναι η αποκαλούμενη ‘Βρύση των Γύφτων’ και η οδός Ηρακλείου που είδαμε πρόσφατα.
Kαι οι δύο λήψεις έγιναν από έναν ακόμα «Οπερατέρ Κ» της Γαλλικής Στρατιάς. Th. Zannettacci, τον αναφέρει η πηγή -άγνωστο αν το επώνυμό του παραπέμπει σε ελληνική ή ιταλική καταγωγή, και πώς προφέρεται.
Για το χαμηλότερο κομμάτι του δρόμου έχουμε μόνον αποσπασματικές ματιές από την πολύτιμη καταγραφή της Άνω Πόλης που έκανε ο κ. Πλάτων Κλεανθίδης το 1982.
Η Δημοκρίτου στα 1975, πριν «ισιώσει» η Ακροπόλεως, και σήμερα. Στα οθωμανικά χρόνια ανήκε στην συνοικία του Ικί Σεριφιέ (Ταξιάρχες). Ο Β. Δημητριάδης αν και δεν την ονοματίζει στον χάρτη, στην περιγραφή των συνοικιών την αναφέρει ως Daskal. Αναφέρει επίσης ότι εκεί βρίσκονταν δυο μαυσωλεία και ένα μικρό νεκροταφείο [σ. 100] – στο κόκκινο τετράγωνο της σύγχρονης αεροφωτογραφίας, δεξιά.
Στην αεροφωτογραφία του 1975, ένα κομμάτι του χώρου φαίνεται καλυμμένο -ίσως προσφυγικά σπιτάκια. Ακόμα επιζούν κάνα δυο, ενώ πριν 7-8 χρόνια, η θεμελίωση του νεοπαραδοσιακού στα ανατολικά του χώρου καθυστέρησε λόγω ευρημάτων. Δεν ξέρω τι ακριβώς βρέθηκε και ποιας περιόδου.
Επί της Δημοκρίτου δεν αναφερόταν κάποια κρήνη, κρήνη υπήρχε παραδίπλα. Ωστόσο το πελώριο πλατάνι που είδαμε στις πρώτες φωτογραφίες και μια σειρά από άλλα δέντρα που σηματοδοτούσαν τον δρόμο δεν διψούσαν καθόλου. H ‘φλέβα’ που τα πότιζε είναι ακόμα ζωντανή. Το νερό βγαίνει ακόμα από τον βράχο δίπλα στα σκαλάκια και καταλήγει σε μια σχάρα. Στους κατοίκους των γύρω σπιτιών μάλλον δημιουργεί προβλήματα. Στους περιπατητές δημιουργεί μια ψευδαίσθηση «εκδρομής»...
Το 1958 το βιβλιοπωλείο Ραγιάς ανοίγει στην Θεσσαλονίκη στην Τσιμισκή 41.
Το 1992 το φωτογράφισα με την αγγελία της μετακόμισης στις βιτρίνες του της Τσιμισκή.
Μετακομίζει στην Ερμού 44 το 1993 και κλείνει οριστικά το 2015.
Πρέπει να αναφέρω την προσωπική μου μαρτυρία για τον Παναγιώτη Ραγιά. Υπήρξα συνεκδότης ενός περιοδικού όταν ήμουν φοιτητής. Λίγα τα αντίτυπα, χρεωνόμασταν σε τυπογραφεία και μαγαζιά με φωτοτυπίες, ελπίζαμε σε κάποια απόσβεση διαθέτοντας τα αντίτυπα στα κεντρικά βιβλιοπωλεία της πόλης. Οφείλω να πω ότι σχεδόν όλοι οι βιβλιοπώλες μας αντιμετώπιζαν με συμπάθεια και κατανόηση. Η πόλη άλλωστε από παλιά είχε αξιόλογο ιστορικό παρόμοιων νεανικών εκδόσεων και αυτό το γνώριζαν οι βιβλιοπώλες που σχεδόν πρόθυμα παραχωρούσαν μια γωνιά για τα 10-15 αντίτυπα που τους άφηνα κάθε δυο μήνες. Ο Παναγιώτης Ραγιάς πάντα αγόραζε τα περισσότερα, προκαταβάλλοντας μάλιστα την αξία τους. Ήταν ο μόνος που το έκανε αυτό.
Κατά τα λοιπά το υπόγειό του στην Τσιμισκή ήταν ο χώρος που ξόδευα χρόνο και χρήμα όταν μπήκα κι εγώ στην παραγωγή, άλλωστε εργαζόμουνα εκεί κοντά. Όταν πήγε στην Ερμού κάπως μου φάνηκε. Για μένα ο Ραγιάς ήταν συνώνυμος με εκείνο το μαγαζί της Τσιμισκή. Η Ράνια και η Σοφία, οι κορες του Ραγιά, ήταν οι τελευταίες που διαχειρίζονταν το βιβλιοπωλείο.
Λήψεις το 1992
Το βιβλιοπωλείο του Ραγιά στην Ερμού 44 με το ενοικιαστήριό του και τις τελευταίες προσφορές στα βιβλία του
Το εσωτερικό στην Ερμού
Το ίδιο κι εδώ
Μπροστά από το σπίτι του Τελτζή (Όλγας με Κακάβου εδώ.: https://archive.saloni.ca/1450
βλέποντας σήμερα προς Βασ Όλγας 51, 53, ο φωτογράφος Pierre Roger Le Baron στάθηκε το 1919 να φωτογραφίσει τους επιθεωρούμενους από τον αξιωματικό τους στρατιώτες. Σε λίγο το τραμ θα περνούσε από μπροστά τους οδεύοντας ανατολικά προς το Ντεπώ.
Πηγή: https://imagesdefense.gouv.fr/fr/1763236.html
Μία όμορφη πανοραμική φωτογραφία από τα αρχεία της Τουλούζης. Τα σπίτια σε πρώτο πλάνο βρίσκονται στην Θεοτοκοπούλου, λίγο πάνω από την Καλλιόπης. Ο φωτογράφος στέκεται στην Ακροπόλεως δυτικά της Μύρωνος, κάπου στην άκρη του τοίχου αντιστήριξης που χωρίζει την Θεοτοκοπούλου με την Ακροπόλεως. Οι συγκρίσεις που μας οδηγούν στο σημείο παρατίθενται παρακάτω.
Αν και θαμπά, στο βάθος βλέπουμε την Ροτόντα, τον Λευκό Πύργο και τον γεμάτο πλοία Θερμαϊκό -όπως πάντα στα χρόνια του Α'ΠΠ.
Στο απόσπασμα από φωτό της Συλλογής Παπαϊωάννου (ΜΦΘ) σημειώνονται δύο σπίτια που είναι κοινά στις δυο φωτογραφίες, η συμβολή της Κρίσπου με την Μουσών. Σημειώνονται επίσης δυο κτίρια που στην αρχική είναι εκτός πλάνου: Η Βιβλιοθήκη στην πλ. Κουλέ Καφέ και το σχολείο του Μάνιου που, αν μη τι άλλο, στην αρχική δεν θα είχε ακόμα κτιστεί.
Πολλά χρόνια αργότερα, κάπου στις αρχές των 60ς, το μεγάλο σπίτι που σημειώνεται με κόκκινη βούλα υπάρχει ακόμα. Βρισκόταν στην Ολυμπιάδος 105. Στην φωτό σύγκρισης [που προέρχεται από ιδιωτικό αρχείο και αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από την Vaso Vstp] σε πρώτο πλάνο βλέπουμε την Θεοτοκοπούλου πιο χαμηλά από την Κρίσπου.
Την γραμμή των χαμηλών σπιτιών παραπάνω είχε αποτυπώσει, επίσης πολλές δεκαετίες μετά, ο Σ. Ιορδανίδης, σε πλάνα που είχαμε δει στο αναλυτικό αφιέρωμα στην οδό Θεοτοκοπούλου
Μπόλικη λάσπη και ξανά βουβάλια, ζεμένα και μη, σε μια φωτό τραβηγμένη τον Δεκέμβριο του 1916 από τον Πιερ Μασάρ -τον Οπερατέρ C της Γαλλικής Στρατιάς. Η φωτογραφία ‘φωνάζει’ ότι είναι κάπου προς τα δυτικά. Η απάντηση για το ακριβές σημείο έρχεται από μια άλλη φωτό με απόσταση δεκαετιών. Βρισκόμαστε στην Γιαννιτσών, απέναντι από τον Ν. Σ. Σταθμό, στο ύψος που τώρα είναι η μικρή πλατεία. Νομίζω ότι κάποιο/α από τα κτίρια της αρχικής φωτό κρατούσαν μέχρι και μετά το 2000.
Από αριστερά προς τα δεξιά: ένα πολύ χαμηλό και μικρό, δύο σχετικά στενά διώροφα με μπαλκόνι και μικρή διαφορά ύψους μεταξύ του κι ένα μακρινάρι με σαχνισί και χαρακτηριστική διάταξη παραθύρων στη γωνία. Παραπίσω, στο άλλο οικοδομικό ξεχωρίζει ένα ψηλό με δίρριχτη στέγη.
Σε απόσπασμα φωτογραφίας του Σ. Ιορδανίδη σημειώνονται στο έδαφος τέσσερα κτίρια με τα ίδια χαρακτηριστικά. Η ‘ακολουθία’ όσον αφορά το ύψος, αλλά και τα «ανά δύο» παράθυρα του κτιρίου τέρμα δεξιά είναι ίδια με την αρχική. Σε παλιότερη ανάρτησή της από τον Θ. Νάτσινα στις ΠΦΘ, ο Lino Ventura την είχε χρονολογήσει ‘πριν το 1972’. Το σημείο βρίσκεται απέναντι από τον ΝΣΣ. Η πλατεία έχει αρχίσει να διαμορφώνεται.
Oι στέγες των τεσσάρων κτιρίων από την αντίθετη πλευρά, σε απόσπασμα αεροφωτογραφίας Βαγγέλη Καβάλα
Παρόλο που η ανάλυση στην αεροφωτογραφία [από παλιά ανάρτηση του David Bravos] δεν είναι καλή, τα 4 κτίρια φαίνονται αρκετά ώστε να τα σημειώσουμε.
Δυστυχώς οι φωτογραφίες από την περιοχή είναι ελάχιστες, και κάποιες από τις πανοραμικές και τις αεροφωτό σταματούν στα όρια του σημείου που «χρειαζόμαστε». Αν κάποιος έχει κάτι περισσότερο, θερμή παράκληση να το βάλει, μήπως μπορέσουμε να δούμε και το ψηλό κτίριο με την δίρριχτη στέγη που φαίνεται δεξιά στην αρχική φωτό και πρέπει να χάθηκε αρκετά νωρίς
Παίζει το “Ακρωτήρι του φόβου”, το ριμέικ με τον Ρόμπερτ ντε Νίρο. Στην Ελλάδα άρχισε να προβάλλεται 6 Μαρτίου 1992. Εκείνη την εβδομάδα έγινε και η λήψη.
Μακεδονία 5-10-1969, αύριο (Δευτέρα) αρχίζει τις προβολές.
Μακεδονία Τρίτη 7-10-1963
Το 1957, ο Ολλανδός φωτογράφος Cas Oorthuys περπατάει στην πόλη και συχνά στρέφει τον φακό του σε πλανόδιους -κυρίως μανάβηδες- με υποζύγια ή χωρίς. Η γωνία Κασσάνδρου με Αγίου Νικολάου είχε αρκετή τέτοια κίνηση, και ο Όρτουις (μάλλον έτσι προφέρεται) μάς δίνει ένα «πακέτο» λήψεων που καλύπτουν σχεδόν 180 μοίρες και κάποια χαμένα πλέον κτίρια.
Τον φωτογράφο μάς τον σύστησε η κ. Λίζα Κουτσαπλή και η σελίδα της- Liza’s photographic archive of Greece- και πηγή του υλικού είναι το Ολλανδικό Μουσείο Φωτογραφίας.
Το κάρο επί της Κασσάνδρου πλησιάζει την Αγ. Νικολάου και ο μανάβης όρθιος μοιάζει να μιλάει μ’ αυτούς που κάθονται έξω από το περιπτεράκι που ακουμπάει στον τοίχο της Αίγλης.
Αντίστοιχο και αυτό το πλάνο με τους πιτσιρικάδες να απολαμβάνουν την ευκαιρία για μια βόλτα.
Στη μέση της διασταύρωσης, ένας άλλος πάγκος.
Και το πλάνο ανοίγει λίγο παραπάνω προς την Αγ. Νικολάου.
…την οποία βλέπουμε εδώ. Το ανατολικό πεζοδρόμιό της άθικτο ακόμα. Στο δυτικό, οι εργασίες στον Αγ. Δημήτριο έχουν ολοκληρωθεί. Επί της Αγ. Δημητρίου τα πρώτα μεγαθήρια.
Επιστροφή προς τα πάνω, για την συνάντηση. Στο μπακάλικο της γωνίας, κυριαρχεί η ΚΛΙΝΕΞ
Κι ακόμα παραπάνω, αποκαλύπτοντας ολόκληρο το σπίτι.