Βασ. Όλγας σημερινοί αριθμοί 38, 40, 42, 44 και 46.
Ξεπεράσαμε την Καλλιδοπούλου κατά ένα νούμερο προκειμένου να συμπεριλάβουμε τα λουτρά του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο.
Η γειτονιά. Πρωτοπαρουσιάζεται εδώ. Εξίσου σημαντική με όσες έχουν βγει από τον δρόμο. Πώς ήταν να περπατάει κανείς την Βασ. Όλγας επί κατοχής. Εδώ μάλιστα έχεις την αίσθηση ότι στενεύει κάπως και ο δρόμος με την ταυτόχρονη παρουσία του τραμ και την εξοχή του σπιτιού στο 42.
Από την πόρτα αριστερά η είσοδος σε σπίτι παραμέσα, που φαίνεται στην αεροφωτογραφία των 30ς
Το πλέον πράσινο κομμάτι της διαθέσιμης αεροφωτογραφίας είναι από την Μπεθ Σαούλ μέχρι την Ίντα και κάτω σχεδόν μέχρι τη θάλασσα.
Η λήψη από την μεσοπολεμική πολυκατοικία Βασ. Όλγας 47
Φυσικά πρώτο το υπέροχο σπίτι Τελτζή, κτίσμα του 1906.
Φωτογραφία από το βιβλίο του Κολώνα Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, θα ακολουθήσει το αφιέρωμα για το σπίτι αυτό αύριο.
Το σπίτι που ξεχωρίζει ανάμεσα στα πεύκα, είναι αυτό περίπου στο 42. Από μια λήψη μακρινή, μέσα στην κατάφυτη λεωφόρο των Εξοχών, όπως διέκρινε ο Νίκανδρος Καστανίδης.
Από την ιταλική ταράτσα πίσω από την βίλα Ίντα.
Επαναλαμβάνει από το ίδιο σημείο λήψης με την προηγούμενη, αλλά μας προσφέρει και την πρόσοψη του 44 επί της Βασ. Όλγας
Το οποίο 44 είναι στην πρόσοψη των λουτρών του Μεγ. Αλεξάνδρου που περικλείονται ανάμεσα στο μεγάλο μακρόστενο κτίσμα του 44 και το τεράστιο με την δίρριχτη , το 46 (το θέατρο του Μεγ. Αλεξάνδρου, όπως θα δούμε σε σχετικό αφιέρωμα)
Το 44 στην πράξη 1327/58 φέρεται στην ιδιοκτησία Γ. Κ. και Ν. Κοτόπουλου ενώ το 46 ανήκει στον Εδμόνδο Μοδιάνο (όπως και στην πράξη 353/1932).
Στο ρυμοτομικό το 44, αναφέρεται ως λουτρά.
Πάντα με βάση ότι το 50 ήταν η Μέλισσα, στο 54 (δηλ. σήμερα Βασ. Όλγας 40) η κυρία Μενεξέ.
14-10-1918
Εδώ βλέπουμε τα λουτρά στο 44 με το σπίτι στην πρόσοψη επί της Βασ. Όλγας, επίσης την ανεγειρόμενη πολυκατοικία του 42. Το τεράστιο με την δίρριχτη έχει ήδη πέσει.
Ευχαριστούμε τον Achilleas Doumplios για την επισήμανση στις σημάνσεις.
Τα λουτρά δεν είναι ορατά το 1916 στην αεροφωτογραφία, γιατί αρχίζουν να λειτουργούν το 1920
Μακεδονία 27/5/1920
Η είσοδος. Υπολογίζω ότι η Καλλιδοπούλου περνά από εκεί ακριβώς.
Το πίσω μέρος από το 46 και οι πισίνες του Μ. Αλέξανδρου
Ο τεράστιος όγκος του, σε απόσπασμα λήψης φωτογραφίας στο αρχείο του Ευ. Αθανασιά.
Και το σήμερα.
Η εικόνα μας είναι γνωστή από καρτ ποσταλ της εποχής. Όμως αυτή είναι η πιο καθαρή εκδοχή της, από την πρωτότυπη εκτύπωση. [Ο οβελίσκος του Βασιλέως Γεωργίου Α΄ το 1913, φυλασσόμενος από Κρητικό στρατιώτη, λίγες μέρες μετά τη δολοφονία. Η φωτογραφία είναι με τη μέθοδο της αυτοχρωμίας και είναι πρωτότυπη, από τη συλλογή των εικόνων που έλαβαν οι φωτογράφοι του Άλμπερτ Καν, τις πρώτες έγχρωμες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν ποτέ στη Νύμφη του Θερμαϊκού κατά την αυγή του 20ου αιώνα].
Από την επομένη της δολοφονίας στήθηκε τραπέζι με καντήλα που έκαιγε 40 μέρες στο σημείο της δολοφονίας και την φύλαγαν Κρήτες χωροφύλακες, ενώ αμέσως μετά μαρμάρινος οβελίσκος. Στη συνέχεια διαμορφώθηκε ο χώρος που υπήρχε στη διαγώνια απέναντι γωνία με πράσινο και δενδροφύτευση, όπου και μεταφέρθηκε ο οβελίσκος-όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα-., ενώ επί του μανδρότοιχου της παρακείμενης οικίας κτίσθηκε εικονοστάσιο με κανδήλες και το μνημείο συντηρούνταν και φυλασσόταν μέχρι το Β΄Π.Π
Την επομένη της δολοφονίας
Η βασίλισσα Όλγα ανάβει το κερί στο σημείο που έπεσε ο Γεώργιος Α΄.
Η γνωστή καρτ ποστάλ που προανέφερα
Το απέναντι διαγωνίως πεζοδρόμιο που μεταφέρθηκε ο οβελίσκος το 1914 και άρχισε να διαμορφώνεται ο εκεί χώρος.
Το μνημείο αυτό κοντά στον οβελίσκο και παράλληλα με τον ανδριάντα υπήρχε μέχρι τουλάχιστον το 1960.
Η μακροχρόνια χρήση του ως ορφανοτροφείο Μέλισσα, καθιέρωσε και το όνομα αυτού του κτιρίου, Βασ. Όλγας 36.
Το 1896 σε ιδιόκτητο οικόπεδο η γυναίκα του Οσμάν μπέη κτίζει το σπίτι. Δύο όροφοι, 17 δωμάτια, δύο σαλόνια. Το 1908 περνάει σε βουλγαρικά χέρια, στον εμπορικό ακόλουθο της Βουλγαρίας Σόπωφ, από το 1909 στεγάζει το βουλγαρικό πρακτορείο. Εκεί φιλοξενείται ο βούλγαρος βασιλιάς Φερδινάνδος ο Β κατά την επίσκεψή του στην πόλη το 1913. Το 1914 γίνεται το προξενείο της Βουλγαρίας στην πόλη μας. Με την σύλληψη των προξένων εχθρικών χωρών το 1915 καταλαμβάνεται από συμμαχικό στρατό. Από το 1922 μέχρι το 1977 είναι το ορφανοτροφείο “Μέλισσα”.
Εδώ είμαστε στην οδό Κολοκοτρώνη απέναντι από την “Μέλισσα” που διακρίνεται στο βάθος μια ομιχλώδη μέρα. Αν δεν υπήρχαν τα δέντρα μάλιστα, θα βλέπαμε στο βάθος την οικία Τελτζή. Αναγνώριση από τον Δαυίδ Μπράβο
Η λεωφόρος των Εξοχών στα επίσημά της.
Η επίσκεψη του βούλγαρου Φερδινάνδου Β' στο βουλγαρικό πρακτορείο. 1913.
Όταν το Βουλγαρικό προξενείο καταλήφθηκε από τους συμμάχους.
Το κτίριο γίνεται η προσωπική κατοικία του στρατηγού Marie Louis Adolphe Guillaumat, τον Δεκέμβριο του 1917, αντικαθιστώντας τον Sarrail, ως επικεφαλής της στρατιάς της Ανατολής.
Ξεπροβοδίζοντας τον Βενιζέλο.
Μακεδονία 14/12/1917
ο στρατηγός Γκυγιωμά δέχεται στην κατοικία του. Πρώτες μέρες της εγκατάστασής του.
Ο Γκυγιωμά τον Ιανουάριο του 1918 στο γραφείο του μέσα στο κτίριο.
Θα μείνει μέχρι τον Ιούνιο, οπότε θα τον αντικαταστήσει ο d’Esperey (Δεσπεραί)
Μακεδονία 6/12/1922, έχει αρχίσει να λειτουργεί ως ορφανοτροφείο.
240 παιδάκια...
Προβλήματα με την καθαριότητα του Ορφανοτροφείου
Μακεδονία 3/6/1923
Πολύ αργότερα, την δεκαετία του 50
Οικία Χασάν Πρίστινα κτισμένη το 1907, όλος ο κόσμος φυσικά ξέρει το κτίριο σήμερα ως Σχολή Τυφλών, από την τελευταία χρήση του.
Η ιδιοκτησία του οικοπέδου από Δαβίδ Τόρρες, περνάει στα χέρια της αλβανικής οικογένειας Πρίστινα το 1901. Ο Παιονίδης σχεδιάζει το κτίριο, τελευταίος ιδιοκτήτης της οικογένειας ο Ομέρ Πρίστινα που πεθαίνει στα Τίρανα το 1941. Το 1946 περνάει στο ελληνικό Δημόσιο, το μερίδιο του Πρίστινα, μένει ένα μικρό μερίδιο ενός από τους γιους του πατέρα Πρίστινα, που περνάει στα χέρια της Εθνικής Τράπεζας.
Έχουμε φωτογραφίες από την χρήση του ως σχολή Κωνσταντινίδη (1910-1935) και ως σχολή Τυφλών (1948 και εξής).
Μεσολάβησε η χρήση του ως βρεφοκομείο Αγ. Στυλιανός 1936-1941.
Έγιναν αλλαγές τόσο στο εσωτερικό όσο και στην πρόσοψη εξαιτίας πυρκαγιάς.
Τα στοιχεία, καθώς και οι πρώτες φωτογραφίες της ανάρτησης, από το βιβλίο του Κολώνα “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών”
Στο κτίριο αυτό η Σχολή Κωνσταντινίδου ήρθε το 1908. Μεταφέρθηκε από την πλατεία Συντριβανίου, εκεί που σήμερα είναι το ξενοδοχείο ABC.
Η πίσω πλευρά σήμερα
Και τη δεκαετία του 1930
Από τα πιο διατηρημένα κομμάτια της Βασ. Όλγας είναι το κομμάτι ανάμεσα στο ρέμα έως την Κακάβου. Τα σημερινά νούμερα 32, 34,36, θυμίζουν κάπως την παλιά λεωφόρο των εξοχών. Υπάρχει και το φόντο των πολυκατοικιών για να μην ξεχνιόμαστε.
Γύρω στα 1960 η περιοχή ακριβώς που εξετάζουμε
Περίπου από το ίδιο ύψος με την Google Earth. Αλλαγές επάνω στις σκεπές στο Μέλισσα, αλλά και στην ταράτσα του Φιλίππου.
Το ρυμοτομικό του 63
Η σημερινή Σχ. Τυφλών Β. Όλγας 32
Προϋπήρχε άλλο σπίτι, το 1907 κατασκευάζεται η οικία Πρίστινα σε σχέδια Παιονίδη. Νοικιάζεται στα εκπαιδευτήρια Κωνσταντινίδη από το 1910-1935, το 1946 περιέρχεται κατά το μεγαλύτερο μέρος στο Δημόσιο, το οποίο με τη σειρά του το μεταβιβάζει στη Σχολή Τυφλών. Το υπόλοιπο 1/3 ανήκει στην Εθνική Τράπεαζα. Εξαιτίας πυρκαγιάς έχει υποστεί αρχιτεκτονικές μετατροπές. Στοιχεία πάντα από τον Κολώνα
Μπροστά από την είσοδο του σχολείου. στο βάθος ένα από τα σπίτια της Χάννα Μοδιάνο, σήμερα Βασ. Όλγας 30, όπως είδαμε.
Διαφήμιση της σχολής τον Αύγουστο του 1922
Η σημερινή κατάσταση
Το μεσαίο κτίσμα, στο 34, επίσης έχει αλλάξει. Ούτε απ αυτό έχουμε την πρώτη του μορφή καθαρά, μόνο από σχέδιο και αεροφωτογραφία. Η σημερινή οικοδομή του αρχιτέκτονα Κων/νου Φιλίππου κατά τον Κολώνα χρονολογείται από το 1952. Εδώ στην πράξη του 58 έχει ακόμη την παλιά μορφή, ενώ σ αυτήν του 66 την σημερινή.
Το Μέλισσα ήταν το 50. Στο 48, ανάμεσα δηλαδή στο Μέλισσα και τη σχολή Κωνσταντινίδη, σ αυτό που το 1952 θα κτιστεί και το ξέρουμε ως Φιλίππου, στις 12/11/1922 αναφέρεται ως Γαλλική Σχολή Θηλέων.
Από το βιβλίο του Κολώνα, Βασ. Όλγας 34
Η Μέλισσα όπως την ξέρουμε σήμερα, ήταν κτίσμα του 1896, του Οθωμανού Οσμάν μπέη. Ακολουθεί ο βούλγαρος Σόπωφ, έχει διάφορες βουλγαρικές χρήσεις, το 1914 βουλγαρικό προξενείο. Από το 1922 το ορφανοτροφείο Μέλισσα.Δεν αποδόθηκε στο βουλγαρικό κράτος, συνέχισε ως ορφανοτροφείο, σήμερα το Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών.
Αεροφωτογραφία, με το 34 να έχει την παλιά του μορφή.
και το σήμερα.
Μια ακόμη φωτογραφία που αναγνωρίζεται από τον Δαυίδ Μπράβο, το κτίσμα που δεν βλέπαμε μέσα στο οικόπεδο της Βασ. Όλγας 53.
Συμπληρώνει την χθεσινή ανάρτηση σχετικά με τα κτίσματα στους σημερινούς αριθμούς Βασ. Όλγας 49,51,53,55
Το 51 αριστερά, το 49 του γιατρού Βασιλάκη στο βάθος ψηλά, το 53 πίσω από τους στρατιώτες που παρουσιάζουν όπλα.
Η φωτογραφία του Κολώνα είναι παλιότερη, ίσως και από την επίσκεψη του σουλτάνου το 1911.
Βλέποντας ανατολικά, μετά το σπίτι με την σοφίτα είναι η Κολοκοτρώνη. Για το 55 χρησιμοποίησα το κυπαρίσι, θα επανέλθουμε παρακάτω.
Η Κολοκοτρώνη χωρίζει το 47 από το σπίτι του Βασιλάκου, στο 49 και το 51. Η λήψη από τον όροφο του Τελτζή.
Από τον όροφο του Τελτζή Βασ. Όλγας 38, βλέπουμε σχεδόν ολόκληρο το σπίτι που βρίσκόταν στο σημερινό ν. 51
Το σπίτι του Βασιλάκου δεν ευτύχησε στον φωτισμό της λήψης, αλλά βλέπουμε έστω και αμυδρά μάλλον το 55. Ελλείψει κυπαρισιού δεν μπορούμε να είμαστε εντελώς σίγουροι, αλλά δεν μπορεί παρά να είναι αυτό
Από του Τελτζή κι αυτή, φαίνεται αριστερά και η Κακαβού που το χώριζε από το Μέλισσα.
Τα όρια ανάμεσα στο 51 και το 53 είναι απολύτως σαφή.
Και πάλι από του Τελτζή. Το οικόπεδο του 53 φαίνεται και εδώ πνιγμένο στα φυτά. Φαίνεται καθαρά το κάγκελο της αυλής που είναι ίδιο με την προηγούμενη. Επίσης φαίνεται καθαρά το τέλος του 53 και η αρχή του 55, με το σπίτι που υπήρχε μέσα. Το τι υπήρχε μέσα στο 53 πάντα μας ξεφεύγει. Από την αεροφωτογραφία των 30ς αλλά και την πράξη τακτοποίησης, φαίνονται 2 κτίσματα, κολλητά το ένα με το άλλο ανάμεσα ακριβώς στα όρια ανάμεσα στα 53 και 55. Αυτά πρέπει να είναι μεσοπολεμικά. Εδώ δεν φαίνεται τίποτα κτισμένο και βλέπουμε ακριβώς το όριο των 2 οικοπέδων. Το σπίτι δεξιά είναι αυτό που αντικαταστάθηκε από την κατοπινή οικία Κακκή και τα τρία κυπαρίσια είναι κολλητά στην οικία. Είναι ό,τι καλύτερο έχουμε για το τι υπήρχε στο ν. 55 της Βασ. Όλγας στις αρχές του αιώνα.
Εδώ από την αεροφωτογραφία τα κολλητά κτίσματα ανάμεσα στο 53 και το 55.
Ό,τι υπήρχε στο 53 το 1927 υπάρχει, όταν εμφανίζεται και το κτίριο του Κακκή στο 55 αντικαθιστώντας αυτό της προηγούμενης φωτογραφίας. Αυτό του 53, το 1957 έχει αντικατασταθεί. Λογικά μάλιστα ήδη πριν τον πόλεμο και θα το δούμε παρακάτω.
Στο 55 υπήρχε πρώτα αυτό στο πλαίσιο, το είδαμε από μακριά και στην πρώτη φωτογραφία της ανάρτησης.
Από το 1927 τουλάχιστον έχει αντικατασταθεί με του Κακκή, αυτό με το παράξενο σχήμα.
Μέσα στο 53 ό,τι είναι κτισμένο καλύπτεται πάντα από την πυκνή πρασινάδα.
Η κατοχική αυτή φωτογραφία, αναρτημένη από τον Αθ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ, είναι παρμένη από την ιταλική καπναποθήκη πίσω από το Ίντα. Χρήσιμη πολλαπλώς. Του Βασιλάκου στο 49 υπάρχει ακόμη, φαίνεται το μεσοπολεμικό σπίτι στο 53, τα κυπαρίσια πίσω ακριβώς από την παράξενη σε σχήμα ιδιοκτησία Κακκή.
Στο 57 κάτι σαν αποθήκη και ο μεγάλος ακάλυπτος χώρος που κάλυπτε την μετέπειτα Καλλιδοπούλου μέχρι τη βίλα Ίντα. Κατά την κατοχή σκιερός όρχος γερμανικών οχημάτων.
Ανάμεσα στο 55 και το 57 υπήρχε πύλη και διάδρομος από την Βασ. Όλγας μέχρι την συναγωγή Μπεθ Σαούλ.
Και εδώ λίγο πριν την Φλέμιγκ.
Στο ρυμοτομικό του 1963
Και η κατάσταση σήμερα. Ο όρχος γερμανικών οχημάτων κατά την κατοχή δίπλα στο Ίντα, πάρκιγκ αυτοκινήτων σήμερα.
Αμέσως μετά το ρέμα μέχρι την Κολοκοτρώνη σήμερα βρίσκονται δύο πολυκατοικίες, με αριθμούς 45 και 47. Παρακολουθούμε τις πρώτες λήψεις στο σημείο αυτό.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Η λήψη σήμερα δείχνει την αναλογία και το σχετικό βάθος των οικοπέδων
που φαίνεται και στο ρυθμιστικό του 63, παρόλο που προβλέπεται το φάγωμα της γωνίας προς το ρέμα, προκειμένου να φαρδύνει η μετέπειτα Χρυσοχόου και σημερινή Ναρ.
Πάλι η ματιά ανάμεσα στο 43 και το 45 στην φωτογραφία του Θωμά Τσιφτσή του 1958
Γιατρός (οφθαλμίατρος φαίνεται) στον όροφο, μαγαζί στο ισόγειο
που η ταμπέλα του φαίνεται εδώ. Ε. Α. Βλαχόπουλος, επιδιορθώσεις υποδημάτων.
Ακόμη παλιότερη η λήψη, όταν το 43 ήταν απλώς κήπος
Και το ρέμα σε πλήρη λειτουργία. αν και... Είναι τόσο παρόμοια η λήψη που μοιάζει να είναι πειραγμένη από καλλωπιστές ή δραματοποιούς της εποχής.
Το 47 σε θαυμάσια λήψη από το βιβλίο του Κολώνα Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών.
Μια ενδιαφέρουσα πληροφορία που ανέσυρε ο Νίκανδρος Καστανίδης από το βιβλίο “Δρόμοι και γειτονίες της Θεσσαλονίκης μέχρι το 1944, του Κ. Τομανά (Θεσσαλονίκη, 2006, σελ. 251)” : «…απέναντι από το ορφανοτροφείο Μέλισσα, ήταν ένα μεγάλο σπίτι με αυλή, στο οποίο έμενε ο μοναστηριώτης κτηματίας Βαλαούρης.»
Από την Μέλισσα, το εντυπωσιακό 47, με είσοδο από την Βασ. Όλγας, στη γωνία με Κολοκοτρώνη.
Η εγγύτητα με την Μέλισσα φαίνεται και από αυτήν τη λήψη. Ίσως επομένως ο Βαλαούρης να έμενε στο 47
Η κάθετη φωτογραφική απεικόνιση των όσων είδαμε στις αρχές της δεκαετίας του 1930
Σε φωτογραφία που ανέβασε ο κ. Νικόπουλος στις ΠΦΘ, το 47 αντικαθίσταται κάποια στιγμή πριν τον πόλεμο από μία τριώροφη πολυκατοικία.
Αυτά περίπου τα χρόνια, η αεροφωτογραφία δείχνει την προηγούμενη λήψη από την ταράτσα της ιταλικής καπναποθήκης, πίσω από την βίλα Ίντα, μέχρι το 47.
Λίγο πριν τον πόλεμο, μόλις διακρίνεται αυτή η πολυκατοικία πίσω από την σχολή Τυφλών, σε φωτογραφία που ανέβασε ο Γιάννης Σιδηρόπουλος στις ΠΦΘ.
Το εξοχικό κέντρο Μιραμάρ βρίσκονταν ανατολικά της παλιάς Ναυτικής Διοίκησης Β. Αιγαίου. Ήταν το ν. 7 από τα σπίτια της Χάννα Μοδιάνο που είδαμε τις προηγούμενες μέρες, το πιο παλιό απ όλα. Το Μιραμάρ το χώριζε απο την Σχολή τυφλών το ρέμα Κωνσταντινίδη. Μπροστά στην Σχολή τυφλών ήταν άλλο εξοχικό κέντρο με το όνομα Κύματα
Η φωτογραφία δεξιά είναι του γνωστού συνθέτη Χατζηνάσιου από τα λουτρά
Λειτουργεί το παράρτημα των λουτρών Μεγ. Αλεξάνδρου, μπαιν μιξτ, δίπλα στην Σχολή Κωνσταντινίδη, το ΜΙΡΑΜΑΡ.
Το Μιραμάρ έρημο σε μια βόλτα, δεν ήταν προφανώς προσβάσιμο όλες τις ώρες, σε αντίθεση με την παραλία στη σχολή Κωνσταντινίδη.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση το 7, ιδιοκτησίας Τσακμακόπουλου, γκρεμίστηκε τον Αύγουστο του 1960
Μακεδονία 7-8-60: πωλούνται τα υλικά από την κατεδάφισή του
Σχετικά με το απομεινάρι του σπιτιού, του οικοπέδου Μοδιάνο, που ακουμπούσε στην πολυκατοικία της Καραϊσκάκη (με είσοδο από την λεωφόρο Μεγ. Αλεξάνδρου 29Α).
Το παράδοξο θέαμα της αταίριαστης επαφής δύο εποχών.
Για προσανατολισμό μας πίσω μας είναι η θάλασσα.
Ακόμη μια φωτογραφία απ αυτό το απομεινάρι, πριν το 1982, όταν κτίστηκε η πολυκατοικία.
Από το βιβλίο του Μουτσόπουλου Vanishing Thessaloniki. 1982
Πρόκειται για το κτίσμα που αριθμήσαμε με το ν. 5.
Το 5 είναι με τη δίρριχτη στέγη ενώ το 7, που είχε υποστηριχτεί σε ομάδες, έχει τετράριχτη.
Την βίλα Τορνιβούκα την έφαγε ολόκληρη η παραλιακή Λεωφόρος συνεπώς και την οικία που την αριθμήσαμε με το 7.
Με το βέλος το σημείο της επαφής των δύο κτισμάτων.