Saloni.ca Archive

Μπαίνοντας από τη νότια πύλη της Μονής Βλατάδων και ανηφορίζοντας σιγά σιγά τα σκαλοπάτια μέχρι τη βρύση. Στο δρόμο μας συναντούμε γυναίκες της γειτονιάς που φτάνουν μέχρι εδώ για να προμηθευτούν νερό για το σπίτι τους.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=896747940814840&id=204212503401724

Ένα μικρό καφενεδάκι ακουμπισμένο πίσω από το Χαμζά Μπέη στην Περδίκα, σε διάφορες λήψεις μας δίνει τη δυνατότητα να ρίξουμε μια ματιά σ αυτόν τον ελάχιστα γνωστό δρόμο.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=850222098800758&id=204212503401724

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=895176814305286&id=204212503401724

Όταν πιο στενά δεν γίνεται. Φωτογραφία του Ιορδανίδη τη δεκαετία του 60 στην Κων/νου Παλαιολόγου.

Τo β’ μέρος της ιχνηλάτησης της οικογένειας Ασλάν (και κάποιων μόνο από τους συγγενείς της), από το 1903 και μετά. Από μια στιγμή και πέρα, ξεφεύγουμε από τα όρια της πόλης. Η οικονομική τους επιφάνεια, αυτή που τους είχε φέρει να ζήσουν την μπελ-επόκ της Θεσσαλονίκης, τούς οδήγησε να βιώσουν τις αλλαγές και την Ευρώπη των πολέμων από άλλη μεριά. Από τη Μάρα Νικοπούλου [Το α' μέρος εδώ: https://archive.saloni.ca/1409]

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=880973409058960&id=204212503401724

To 1903, οι οικογένειες Ασλάν και Σαρνώ δεν αναφέρονται στην JdS. Ωστόσο, τις Απόκριες του 1904, ο Κάρολος Ασλάν οργανώνει σουαρέ. «Ο κ. Κάρολος Ασλάν μπορεί να καμαρώνει ότι χτες στη βίλα του στην Λεωφόρο των Εξοχών οργάνωσε μία ωραία -ή μάλλον, μία εξαιρετική- βραδιά! Μία εκατοστή ατόμων έσπευσαν να ανταποκριθούν στην πρόκλησή του, και δεν το μετάνιωσαν γιατί, χωρίς υπερβολή, είχαμε καιρό να διασκεδάσουμε τόσο στη Θεσσαλονίκη. Η γιορτή στου κ. Ασλάν ήταν λαμπρή αλλά ανεπιτήδευτη και, βοηθούσης της ευγένειάς του, στέφθηκε με πρωτόγνωρη επιτυχία. Με την ευκαιρία της Τσικνοπέμπτης πολλοί καλεσμένοι ήρθαν μεταμφιεσμένοι […]» Ακολουθούν αναφορές σε μερικές από τις μεταμφιέσεις (Μωρά, Νυχτερίδα, Ντόμινο, Αρλεκίνα, Γιαπωνέζα, Ανατολίτισσα…) και τέλος μαθαίνουμε ότι το πάρτυ κράτησε ως τις 4 ½ το πρωί!

Ο περίφημος κήπος της βίλας Ασλαν παραχωρείται στις 9/5/1904 στον Ρώσο στρατιωτικό επιτηρητή προκειμένου να παραθέσει τέιον. “Five o’clock” το λέει η εφημερίδα, καθώς έχει αρχίσει η μόδα των αγγλικών. Παρίστανται μεταξύ άλλων ο βαλής Χουσεϊν Χιλμί Πασάς, ο αυστριακός και ο ρώσος “agent civil” (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) με τους γραμματείς τους, ο στρατηγός Ντε Τζόρτζις, ο γενικός πρόξενος της Ρωσίας, στρατιωτικοί ακόλουθοί.

Προς το τέλος της χρονιάς, βλέπουμε δυο μέλη της οικογένειας, την σύζυγο του Εντουάρ Σαρνώ και τον Μισέλ Ασλάν) καλεσμένα σε επίσημα τραπέζια (πρωινό και δείπνο αντίστοιχα) που διοργανώνει ο διευθυντής της Ρεζί. Συνδαιτημόνες διάφορα χτυπητά ονόματα της πόλης. Η χρονιά όμως έχει σημαδευτεί από τον θάνατο της Αντέλ Σαρνώ, στις 2/4/1904. Στον τάφο διαβάζουμε: Ενθάδε κείται η Αντέλε Σαρνώ Χήρα του Βαρώνου Φ. Σαρνώ, θανούσα στις 2/4/1904, μετά από μακροχρόνια και επώδυνη ασθένεια. Η ζωή της δεν ήταν παρά μία μακρά δοκιμασία που υπέμεινε με χαρά και ακλόνητη πίστη στην υπέρτατη δικαιοσύνη του Κυρίου μας.

Η JdS γράφει: «Πέθανε προχτές η Αντέλ ντε Σαρνώ, 65 ετών, χήρα του Φρεντερίκ Σαρνώ. Η εκλιπούσα συγγένευε με όλες τις σπουδαίες οικογένειες καθολικών της πόλης. H θλίψη είναι ομόφωνη γιατί, κατά τη διάρκεια της ζωής της, ήταν από τις μεγαλύτερες ευεργέτριες των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, ιδίως των καθολικών. Η κηδεία έγινε χτες, Κυριακή, στη 1 το μεσημέρι, με παρουσία πολλών. Η ταφή έγινε στον οικογενειακό τάφο των Σαρνώ στο νεκροταφείο Καθολικών στον Βαρδάρη. Θερμά συλλυπητήρια» Η εφημερίδα ενημερώνει ότι στο επόμενο φύλλο θα δημοσιεύσει ένα χρονογράφημα που της έστειλε συνεργάτης της με αφορμή τον θάνατο της Αντέλ Σαρνώ και τίτλο «Η ζωή που περνάει». Πράγματι το βάζει, εμείς όμως εστιάζουμε σε μια ειδησούλα που εμφανίζεται λίγες μέρες μετά… …στις 21/4/1906. «Ο στρατηγός De Giorgis ενοικίασε για κατοικία του την βίλα Σαρνώ» Προφανώς από εκείνη την περίοδο και η φωτογραφία του στη βεράντα της βίλας (όπου, λανθασμένα, αναφέρεται 1903) [από ανάρτηση του κ. Γιαννουλάκη στις ΠΦΘ].

Στις 16/6/1904, από τη νομική υπηρεσία του Βρετανικού Προξενείου, βγαίνει ανακοίνωση προς κάθε ενδιαφερόμενο. Ειδοποιούνται όσοι τυχόν έχουν αντίρρηση με την διαθήκη της Αντέλ Σαρνώ που ορίζει κληρονόμο της τον Εντουάρ να προσέλθουν με αιτιάσεις εντός 10 ημερών. 23/2/1905 Με αφορμή την παρουσία του αυστριακού στόλου, η Φιλανθρωπική Λέσχη Αυστρο-ουγγαρίας, διοργανώνει χορό στο Ολυμπιά. Στην οργανωτική επιτροπή βλέπουμε τον Κάρολο Ασλάν. «Η υψηλή κοινωνία θα παρευρεθεί με χαρά στην βραδιά όπου θα παρίστανται οι πλοίαρχοι και οι αξιωματικοί. Μπορούμε εκ των προτέρων να πούμε ότι θα έχει τεράστια επιτυχία».

Στις αρχές Ιουλίου, το ζεύγος Ε. Σαρνώ έκανε επίσημο τραπέζι και δεξίωση στο «Μοn Plaisir», μετατρέποντας το γήπεδο τένις σε πίστα χορού. Είχε ένα ιδανικό αεράκι που τους επέτρεψε να χορεύουν («να θυσιάσουν στην Τερψιχόρη» γράφουν στο έμπλεο λυρισμού δημοσίευμα) και σημειώνoυν την παρουσία του De Giorgis.

Τον Αύγουστο, σε ρεπορτάζ για κοσμικό γάμο, αναφέρονται τα δώρα που έκαναν ο Μισέλ Ασλάν -ένα μεταξωτό τσαντάκι- και ο αδελφός του, Ε. Ασλάν [άγνωστο αν πρόκειται για τον Εντουάρ ή τον Εντμόν], έναν καθρέφτη που στηρίζεται σε αγαλματίδιο. Η τελευταία γνωστή αναφορά για τον Μισέλ…

Στις 28/9/1905 γίνεται η κηδεία του. «Με θλίψη μαθαίνουμε ότι ο Μισέλ Ασλάν υπέκυψε χτες μετά από μακρά ασθένεια, σε ηλικία 61 ετών. Η επιμνημόσυνη δέηση θα γίνει σήμερα στις 3 το μεσημέρι στη Βίλα Mon Plaisir. Στους οικείους του εκφράζουμε τα συλλυπητήριά μας».

Ο Μισέλ Ασλάν ήταν 4 χρόνια μεγαλύτερος από τον Κάρολο. Σε μια σελίδα με βιογραφία του ανιψιού του (του Ραούλ, που θα δούμε άλλοτε) αναφέρεται ως «φτωχός εργένης που ζούσε με τα λεφτά του αδελφού του [του Κάρολου]». Αναφέρεται επίσης όμως ως αυτός που «έφερε την αισθητική στη ζωή του Ραούλ και ήταν ο κατέξοχήν ‘κριτής κομψότητας’» (το βάζει μάλιστα στα λατινικά -arbiter elegantiarum par excellence) μάλλον υπονοώντας ότι ήταν ομοφυλόφιλος.

Το 1906, ο καθιερωμένος εορτασμός για τα γενέθλια του αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ Α’ ήταν ιδιαίτερα λαμπρός -και το ρεπορτάζ ιδιαίτερα μεγάλο, «επικολυρικό», θα λέγαμε… «Η Γιορτή της Αυστρο-ουγγαρίας: Η Βενετία στη Θεσσαλονίκη» «Προχθές το βράδυ, η Βενετία ήρθε για να μαγέψει για μερικές ώρες τα σκοτεινά νερά του ήρεμου κόλπου μας. Μας παρουσιάστηκε, αυτή η παραμυθένια πόλη, στην πιο χαμογελαστή και υπέροχη όψη της. Χαριτωμένες γόνδολες εμφανίστηκαν στα νερά μας που οι ακτίνες του μικρού φεγγαριού δεν φώτιζαν» Συνεχίζοντας στο ίδιο ύφος και χρησιμοποιώντας όλα τα καλλωπιστικά επίθετα του λεξικού, μας πληροφορεί ότι όλα αυτά οφείλονταν στην αυστρο-ουγγρική παροικία της πόλης. Στις 9 το βράδυ, κάπου 40 στολισμένες βάρκες γέμισαν με καλεσμένους και τους πήγαν απέναντι, στον κήπο του κ. Κάρολου Ασλάν. Στην προκυμαία είχε μαζευτεί πλήθος για να θαυμάσει το θέαμα. Γιρλάντες, κύκνοι, κωπηλάτες με στολή, λάβαρα με τα σύμβολα της χώρας κλπ κλπ…. Στον κήπο του Ασλάν έχει χορό, γέλιο, φαγητό, προπόσεις… Και μπροστά απ’ τον κήπο, δίπλα στο νερό και πάνω στον ξύλινο μώλο, γιορτάζει αυθόρμητα ο απλός λαός. Μέχρι το χάραμα. «Χιλιάδες κόσμου θα μιλάει για καιρό γι’ αυτή τη λαμπρή και πρωτότυπη γιορτή που έδειξε περίτρανα τους στενούς δεσμούς που έχουν εδώ τα μέλη της αυστρο-ουγγρικής παροικίας». Τον Οκτώβριο 1906, μαθαίνουμε για άλλο ένα μέλος της οικογένειας και τη δουλειά του. Αδελφός του Κάρολου Ασλάν κι αυτός, το μικρότερο παιδί του Τζοβανάκη από την δεύτερη σύζυγό του. «Μαθαίνουμε με χαρά ότι ο κ. Εντμόν Ασλάν, επιθεωρητής Δημόσιου Χρέους στην πόλη μας, πήρε το παράσημο 3ης κλάσης μετζιντιέ. Αυτό το νέο χαροποίησε πολύ την καλή κοινωνία της Θεσσαλονίκης, όπου οι Ασλάν είναι πολύ συμπαθείς. Προσθέτουμε τα θερμά μας συγχαρητήριά μας σ’ αυτά των πολλών φίλων του».

24/1/1907: Ο Βαρώνος Εντουάρ ντε Σαρνώ παρουσιάστηκε στον βαλή, στο Κονάκι, και χρίστηκε επίτιμος πρόξενος της Ισπανίας στην πόλη μας. Από δω κι εμπρός, ο τίτλος του βαρώνου θα αναφέρεται σε όλες τις ειδήσεις που αφορούν τη θέση του, κοσμικές εκδηλώσεις κ.λπ. Όχι όμως στα επαγγελματικά του, όπως θα δούμε αργότερα. O Κάρολος Ασλάν πεθαίνει τον Ιούνιο 1907, στα 58 του. Έπαθε εγκεφαλικό ενώ διασκέδαζε οικογενειακά στο σπίτι του Αμπντουλά. Δεν προσδιορίζεται ποιον από τα ανίψια του είχε επισκεφτεί. Τον Μιράν που έμενε πιο κοντά του ή τον Μικελίνο που είχε παιδιά με τα οποία ίσως έκαναν παρέα τα δικά του; «Μέλος αριστοκρατικής οικογένειας της πόλης μας, ο εκλιπών έχαιρε της εκτίμησης της υψηλής κοινωνίας της Θεσσαλονίκης. Μόλις μαθεύτηκε το νέο του θανάτου του, το γραφείο τελετών κατακλύστηκε από συγγενείς και φίλους που έφτασαν να συλλυπηθούν την οικογένεια. Η κηδεία του Κάρολου Ασλάν έγινε την Κυριακή και παρευρέθησαν πολλοί επώνυμοι, μεταξύ των οποίων τα μέλη των καλύτερων οικογενειών της πόλης μας. Η πομπή ξεκίνησε από τη βίλα Ασλάν στις 4.30, κατευθύνθηκε στην εκκλησία και από εκεί στο νεκροταφείο των Καθολικών». Η εφημερίδα παραθέτει διάφορους τίτλους και παράσημα που είχε ο θανών -από την οθωμανική διοίκηση αλλά και την καθολική εκκλησία- και εκφράζει τα συλλυπητήριά της.

Το ευχαριστήριο της χήρας Καρόλου Ασλάν και των παιδιών του προς όσους τους συμπαραστάθηκαν δημοσιεύεται με αρκετές μέρες καθυστέρηση, στις 7/7/1907. Μάλλον επειδή οι 3 από τους γιους του (και πιθανότατα και η χήρα) ζούσαν ήδη στο εξωτερικό.

Στη φωτό οι ταφόπλακες για τον Μισέλ και τον Κάρολο Ασλάν στον οικογενειακό τάφο των Σαρνώ. Τι γίνεται, όμως, με τη βίλα Ασλάν; Μέχρι το θάνατο του Κάρολου, εκεί έμενε ο ίδιος με τους 3 μικρότερους γιους του. Τους 3 μεγαλύτερους γιους, Φρίντο, Ζαν (Νίνο) και Ραούλ, τους είχε στείλει να τελειώσουν το σχολείο στην Βιέννη, ήδη από το 1896, και εκεί έμενε και η μητέρα τους. Aπό μια ανακοίνωση με τίτλο «Σπάνια φυτά», καταλαβαίνουμε ότι οι επαπομείναντες Ασλάν δεν θα μένουν πια εκεί. 11/7/1907 «Την προσεχή Κυριακή, 13 τρέχοντος, 9πμ με 12 το μεσημέρι και 4-7μμ, θα βγουν σε δημοπρασία ορισμένα φυτά αξίας. Οι συμπολίτες μας θυμούνται ότι το θερμοκήπιο του μακαρίτη Κάρολου Ασλάν είναι το καλύτερο της πόλης μας και τα φυτά εκεί είναι τα πλέον σπάνια. Η περίσταση είναι εξαιρετική και οι ερασιτέχνες σίγουρα θα σπεύσουν να την εκμεταλλευτούν».

Όπως είδαμε στο αφιέρωμα για τους Αμπντουλά ένα σχόλιο τον Μάρτιο 1908 μιλούσε για «πρώην βίλα Ασλάν». Ενώ από μία ακόμα δημοπρασία που γίνεται τον Οκτώβρη 1908 μαθαίνουμε τι στέγαζε για κάποιο διάστημα η βίλα: Υπηρεσία ή και ολόκληρο το Αυστριακό Προξενείο. «Η επίπλωση της οικίας που στεγάζει την Agence Civile της Αυστρο-ουγγαρίας βγαίνει σε δημοπρασία που θα γίνεται από αύριο στην οικία του κ. Κάρλο Ασλάν στην οδό των Εξοχών, 9πμ-12 και 2-5 μμ». To περίεργο είναι ότι η ίδια ακριβώς ανακοίνωση εμφανίζεται και έναν χρόνο αργότερα, στις 10/10/1909. Και με ίδιο «σημαδάκι» στην εκτύπωση. Λάθος της εφημερίδας; Πάντως αυτή/αυτές είναι οι τελευταίες αναφορές της εφημερίδας στην βίλα Ασλάν. Δεν ξέρουμε αν είχε αγοραστεί ήδη από τον Μοδιάνο ή ήταν ακόμα στα χέρια των Ασλάν. Και οι δυο οικογένειες (Μοδιάνο και Ασλάν) είχαν πολύ στενές σχέσεις με την Αυστρο-Ουγγαρία. Στο μέτωπο των Σαρνώ, το 1908 υπάρχουν βασικά διαφημίσεις. Ο Εντουάρ Σαρνώ, παρότι πρόξενος της Ισπανίας, δραστηριοποιείται ξαφνικά πολύ έντονα στον χώρο των Ασφαλιστικών και το διαφημίζει. Εκεί δεν βάζει τον τίτλο «βαρώνος». Παράλληλα, το φθινόπωρο 1908, το Οικοτροφείο του νέου γερμανικού σχολείου της πόλης στεγάζεται στο σπίτι του διευθυντή του, στην βίλα Σαρνώ. «Σε εξαιρετική τοποθεσία, με μεγάλο κήπο δίπλα στη θάλασσα», λέει η διαφήμιση. Σε άλλη, το αναφέρει ως «ιδιοκτησία Σαρνώ». Παρεμπιπτόντως, μαθαίνουμε ότι το παλιό σχολείο ήταν στη Λεωφόρο Χαμιδιέ, ενώ το νέο είναι απέναντι από τον κήπο του Λ. Πύργου, κοντά στο Προξενείο της Δανίας. Δεν πρέπει να συγχέεται με τη Γερμανική Σχολή στο Βάρδαρη. Το 1909 οι διαφημίσεις για τις ασφαλιστικές εμφανίζονται μέχρι τον Οκτώβριο και ο Σαρνώ εξακολουθεί να είναι και πρόξενος. Είναι η χρονιά που, σύμφωνα με τον Β. Κολώνα, πουλάει την ιδιοκτησία στις Εξοχές: Τον κήπο με την παλιά βίλα και τις 2 ακόμα οικίες. Το επώνυμο «Ασλάν» το βρίσκουμε πια μόνον σε θεατρικές παραστάσεις. 1/4/1909 «Σχολικές Γιορτές» είναι ο τίτλος. Έγινε σε δυο φάσεις – βραδινή στο Θέατρο Κήπου (Κήπο της Ένωσης, τον αποκαλεί καθώς είμαστε πια μετά την επανάσταση των Νεότουρκων) και κυριακάτικη ματινέ στο Eden. Για οικονομική ενίσχυση των Ιδρυμάτων της Γαλλικής Αποστολής. Μεταξύ των ερμηνευτών, ένας Ασλάν. Δεν προσδιορίζουν ποιος, ωστόσο από άλλο απόσπασμα συμπεραίνουμε ότι είναι ο Ντιντιέ.

Κι άλλη ματινέ το 1910. Εδώ οι επωφελούμενοι φορείς αναφέρονται αναλυτικά: το ιατρείο, το ορφανοτροφείο, οι επισκέψεις κατ’ οίκον, το γηροκομείο. Διοργανωτές: οι Αδελφές του Τάγματος Αγ. Βικεντίου, η Φιλόπτωχος Κυριών. Μεταξύ των ηθοποιών ο Ντιντιέ Ασλάν -κι ένας ανιψιός του, ο Υμπέρ Αμπντουλά.

22/10/1910. Πάλι σε δυο φάσεις (Θέατρο Κήπου, θέατρο Eden) πάλι για την Μισιόν, πάλι παίζει ο Ντιντιέ.

Η σημαντικότερη εκδήλωση, όμως, είναι μία άλλη, του 1909: Η χρωστούμενη εκδήλωση… Η πρώτη από τις συναυλίες υπέρ των πληγέντων στη σφαγή στα Άδανα. Το δημοσίευμα ξεκινάει με μια φράση του Β. Ουγκώ «Δώστε, πλούσιοι! Η ελεημοσύνη είναι αδελφή της προσευχής». Δεν είναι σκαναρισμένο καλά, αλλά νόημα βγαίνει. «Οι στίχοι του ποιητή βρήκαν ενθουσιώδη ανταπόκριση στους συμπολίτες μας ανεξαρτήτως εθνικότητας. Σε μια αξιοθαύμαστη επίδειξη της αδελφοσύνης των ανθρώπων, πλήθος κόσμου, καθένας με τις δυνατότητές του, προσπάθησε να ανακουφίσει τα θύματα». Η συναυλία διοργανώθηκε με τη συμμετοχή των διάσημων μουσικών της σουλτανικής αυλής, ήταν ένα δώρο για όσους είχαν την τύχη να βρίσκονται εκεί. Τέτοιο που δεν είχαμε ξαναδεί στις εκδηλώσεις της Θεσσαλονίκης. Επίσημοι, αριστοκράτες κλπ, σ’ έναν χώρο διακοσμημένο με φυτά και πολύχρωμα υφάσματα. Η συναυλία ξεκίνησε με το καινούργιο εμβατήριο του σουλτάνου. Το έπαιξαν οι Σελβέλι, Τζεμιλ και Ζεκί και ενθουσίασε το κοινό. Το κείμενο εξυμνεί τη δεξιοτεχνία των τριών διάσημων ερμηνευτών και διάφορων άλλων που συμμετείχαν στο μουσικό κομμάτι της εκδήλωσης. Μετά περιγράφει το μέρος που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα μας: «Δεν θα μπορούσε να υπάρχει πιο ευχάριστη έκπληξη από αυτή που μας έκανε η οικογένεια Ασλάν. Ας μας επιτραπεί εδώ να επαινέσουμε την ευγενή οικογένεια της Θεσσαλονίκης που πάντα διακρίνεται για την γενναιόδωρη συμμετοχή της στα φιλανθρωπικά έργα και σήμερα συμμετείχε με τόσο συγκινητικό τρόπο στη δυστυχία των πληγέντων στα Άδανα. Παρουσίασαν το έργο του Φρανσουά Κοπέ ‘Ο Οργανοποιός της Κρεμόνας’ [Σημ: Άσχετο με το θέμα, αλλά το έργο είχε γίνει ταινία από τον Ντ.Γ.Γκρίφιδ με τον Χέρμπερτ Πράιορ και την Μαίρη Πίκφορντ. Είχε βγει στις αίθουσες ενάμιση μήνα πριν]. «Η ερμηνεία ήταν πολύ επιτυχημένη, χάρη στη βοήθεια του νεαρού καλλιτέχνη Ραούλ Ασλάν, μέλος του “Kleines Theatre” του Βερολίνου, που ήταν περαστικός από την πόλη μας. Στον ρόλο του αυταρχικού Φίλιππο αποκάλυψε το πρώτης τάξεως ταλέντο -ήταν αξιοθαύμαστος και θαυμάστηκε. [ … ] Πολύ καλός ο Ντιντιέ Ασλάν στον ρόλο του γέρου πατέρα. Έξυπνο και με γοητευτικό πάθος το παίξιμο του Γκυ Ασλάν στο ντεμπούτο του. Το κοινό χάρηκε την ευκαιρία που είχε να πάρει μια γεύση από την δραματική τέχνη που τόσο καλά υπηρετεί ο συμπατριώτης μας, ο οποίας τίμησε έτσι την γενέτειρά του. Οι νεαροί καλλιτέχνες χειροκροτήθηκαν θερμά. Ολοκληρώνοντας τον απολογισμό αυτής της ωραίας βραδιάς, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε το έργο της οργανωτικής επιτροπής και της επιτροπής πώληση εισιτηρίων, οι οποίοι έφεραν εις πέρας το δύσκολο έργο τους με αφορίωση και αυταπάρνηση. Αυτοί οι κύριοι δεν φείσθηκαν χρόνου και κόπου για να εξασφαλίσουν την επιτυχία της γιορτής. Το αποτέλεσμα τους αποζημιώνει. Οφείλουμε επίσης ευχαριστίες στους εργαζόμενους που δούλεψαν σκληρά και συνέβαλαν έτσι στην επιτυχία της εκδήλωσης».

Κρατάμε την αναφορά στον Ραούλ Ασλάν και στους δυο μικρούς αδελφούς του. Παρ’όλο που μετά το 1912 (ίσως κι από λίγο νωρίτερα) κανένα από τα παιδιά του Κάρολου δεν μένει πια εδώ, έχει ενδιαφέρον να δούμε τι απέγιναν οι «εκ Θεσσαλονίκης ορμώμενοι» γόνοι αυτής της αριστοκρατικής οικογενείας. Για τον Ραούλ Ασλάν (1886-1958), έναν από τους σπουδαιότερους – θεατρικούς κυρίως- ηθοποιούς της Αυστρίας που ήταν ο πρώτος που τιμήθηκε, το 1929, με τον τίτλο του “Kammerschauspieler” (κάτι σαν το “sir” που δίνουν σε καλλιτέχνες στην Βρετανία), υπάρχουν πολλά στοιχεία. Στα παιδικά χρόνια του στη Θεσ/νίκη, στο σπίτι με τα 14 άτομα υπηρετικό προσωπικό, ξεχωρίζει η επιρροή που είχαν πάνω του η αυστριακή γκουβερνάντα που τον δίδασκε γερμανικά και ενθάρρυνε την τάση του να «παίζει θέατρο», η θεία Ορτάνς που, έχοντας ζήσει κάποια χρόνια στη Φλωρεντία, του έδειξε τι θα πει στυλ και κομψότητα και τόνισε την «ιταλικότητά» του, και ο θείος Μισέλ – τον είδαμε παραπάνω. Μετά τα 10 του, βρίσκεται να πηγαίνει σε σχολεία στη Βιέννη. Κακός μαθητής (και δύσκολος έφηβος, γενικότερα), οδηγεί τη μητέρα του να τον στείλει στο σχολείο καθολικού μοναστηριού, εκεί που πήγαν και τα δυο μεγαλύτερα αδέλφια του. Οι επιδόσεις του δεν βελτιώνονται, τα πηγαίνει καλά μόνο με τα θρησκευτικά (παραμένει πολύ πιστός και θρησκεύεται μέχρι το τέλος της ζωής του), δεν παίρνει το απολυτήριό του, έρχεται, όμως, σε επαφή με το θέατρο και ήδη τότε γράφει στον πατέρα του ότι «το μόνο επάγγελμα που θα ήθελε να κάνει είναι ηθοποιός». Αφότου κάνει, το 1906 στο Αμβούργο, κάποια μαθήματα υποκριτικής, συμμετέχει αμισθί σε διάφορους θιάσους εδώ κι εκεί. Το «Kleines Theatre» που γράφει η JdS δεν αναφέρεται στα βιογραφικά του, αλλά δεν είναι απίθανο να πέρασε και από εκεί πριν γνωρίσει την πρώτη του επαγγελματική επιτυχία, το 1911 στην Στουτγάρδη. Το 1913 σημαδεύεται από την αυτοκτονία του μεγάλου αδελφού του, του Φρίντο. Ο άλλος μεγάλος αδελφός, ο Νίνο, του εξηγεί κάποιους από τους λόγους που τον οδήγησαν εκεί – δεν τους μαθαίνουμε. Η μητέρα τους έχει ξαναπαντρευτεί και ζει στην Κωνσταντινούπολη, και η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (του κόσμου όπως τον ήξερε) θλίβει τον Ραούλ που γράφει διάφορα επ’ αυτού. Η οικογένειά του δέχεται άλλο ένα χτύπημα καθώς κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και ο Νίνο. Κάποιες περιπέτειες με γυναίκες -μεταξύ των οποίων φημολογείται ότι ήταν και η Ιζαντόρα Ντάνκαν- είναι εφήμερες και αρκετά νωρίς παραδέχεται την ομοφυλοφιλία του. Πετυχαίνει τον βασικό στόχο του, να βρει ρόλο στη Βιέννη, το 1917. Και το 1920 παίζει για πρώτη φορά στο φημισμένο Burgtheater που γίνεται πλέον το καλλιτεχνικό του σπίτι. Πολύ γρήγορα γίνεται το αστέρι του Burgtheater, και αργότερα και διευθυντής του. Αν και δούλεψε περιστασιακά στον κινηματογράφο (22 ταινίες αναφέρει το IMDB) και στο ραδιόφωνο, η καριέρα του ήταν βασικά στο θέατρο, όπου έπαιζε τα πάντα, από τραγωδία ως φάρσα, χωρίς να τυποποιηθεί. Παρότι ανοιχτά ομοφυλόφιλος, όχι μόνον δεν διώχθηκε από τους Ναζί, αλλά περιλαμβάνεται και στην λίστα Gottbegnadeten του Γκέμπελς με τους καλλιτέχνες που κρίνονταν «σημαντικοί» για το καθεστώς. Λένε ότι αυτό συνέβη γιατί η Βιέννη θα επαναστατούσε αν της πείραζαν τον αγαπημένο της Ραούλ. Πάντως, δεν ήταν φιλοναζί και σίγουρα δεν συμμετείχε σε προπαγανδιστικά φιλμ, όπως συμμετείχε ο άλλος επίσης ανοιχτά ομοφυλόφιλος διάσημος ηθοποιός που βρέθηκε στη λίστα, ο Γκούσταβ Γκρύντγκενς. Τον συγκεκριμένο αφορά και ένα από τα «ανέκδοτα» για τον Ραούλ -χαρακτηριστικό για τον τρόπο που έβλεπε στην καταγωγή του: «Κύριε Γκρύντγκενς, είμαστε οι σπουδαιότεροι Γερμανοί ηθοποιοί. Είστε και είμαι ομοφυλόφιλος. Αλλά μην ξεχνάτε το εξής; Η οικογένειά μου ήρθε στη Βιέννη από την Κωνσταντινούπολη και τη Θεσσαλονίκη. Ενώ εσείς, κ. Γκρύντγκενς, είστε από το Ντύσελντορφ». Αυτό το υπόβαθρο καθρεφτιζόταν και στο σπουδαιότερο «εργαλείο» του Ραούλ. “H ιδιαίτερη γοητεία της ομιλίας του ήταν η μεσογειακή μελωδικότητα. Οι πολλές γλώσσες των τόπων που έζησε αντηχούσαν στη χροιά της φωνής του».

Πέθανε το 1958 και είναι θαμμένος στη Βιέννη, μαζί με τον επί δεκαετίες σύντροφό του, τον κατά 20 χρόνια νεότερο Τόνιο Ριντλ, τον οποίο ο Ασλάν υιοθέτησε (προφανώς για να μπορέσει να είναι ο κληρονόμος του). Ο Ντιντιέ Ασλάν ήταν 8 χρόνια μικρότερος από τον Ραούλ. Τον είδαμε να παίζει σε διάφορες ερασιτεχνικές παραστάσεις στην Θεσσαλονίκη. Τελικά σπούδασε στην Ακαδημία Μουσικής και Καλών Τεχνών στη Βιέννη, και έγινε κι αυτός ηθοποιός. Έπαιξε κυρίως επιθεώρηση και οπερέτες, ενώ γύρισε και μερικές ταινίες. Το 1953 έγραψε μία βιογραφία του Ραούλ [Ein Lebensbericht über Raoul Aslan] . Εκεί αναφέρει ότι και οι δυο «προέρχονταν από έναν παραμυθένιο κόσμο». Δεν βρέθηκε κάτι παραπάνω για την προσωπική του ζωή, ούτε πότε πέθανε. Σίγουρα μετά το 1958. Ο Μαρσέλ Ασλάν (1891-1964) ήταν από τα παιδιά που έμειναν στη Θεσσαλονίκη όταν ο Κάρολος έστειλε τους 3 μεγάλους γιους του στη Βιέννη. Τους ακολούθησε αργότερα. Στο διαδίκτυο βγήκαν σε δημοπρασία κάποια χαρτιά του κι από κει βλέπουμε ότι κατά τον Α’ΠΠ ήταν αξιωματικός του Ιππικού. Στην φωτό βλέπουμε και τα παράσημά του. Σε ένα βιογραφικό του Ραούλ, γράφεται ότι αργότερα έγινε επιχειρηματίας – δεν μας λέει σε τι τομέα, ούτε κάτι παραπάνω. Για τον Γκυ, το στερνοπαίδι του Κάρολου, γεννημένο το 1897, δεν έχουμε φωτογραφία. Υπηρέτησε κι αυτός στον Α’ΠΠ και μετά σπούδασε μηχανικός. Άγνωστο πότε και πού, παντρεύεται την πολωνικής καταγωγής Μαρί Γκλουντ. Το 1938 τον βρίσκουμε σε λίστα επιβατών πλοίου για στην Αργεντινή. Το 1941, πάλι στην Αργεντινή, στο Πρώτο Συνέδριο για το Νερό, εκπροσωπεί την Sosiedad Tubos Mannesmann. Η ειρωνεία: έδρα της Mannesmann είναι το Ντύσελντορφ. Το επώνυμο «Ζumpart» από μια στιγμή και πέρα συνοδεύει πάντα τον Μαρσέλ και τον Γκυ. Δεν ξέρουμε από πού προέρχεται, πάντως είναι αρκετά παλιό, καθώς το βλέπουμε και δίπλα στον Κάρολο αλλά και τον πατέρα του.

Από τους απογόνους συγγενών του Κάρολου, έχει φτιαχτεί ένα ιδιαίτερα αναλυτικό γενεαλογικό δέντρο. Εδώ σημειώνονται με κόκκινα βελάκια τα άτομα που «συναντήσαμε» στο αφιέρωμα, καθώς και κάποιες συμπληρώσεις.

Στην αναγγελία κηδείας του Ραούλ, το 1958, βλέπουμε να τον αποχαιρετούν τα τρία αδέρφια του και μία νύφη (μάλλον σύζυγος του Μαρσέλ). Ανίψια δεν υπάρχουν. Αυτός ο κλάδος της καθολικής παροικίας της Θεσ/νίκης έσβησε σχετικά νωρίς, όπως νωρίς αντικαταστάθηκε και η βίλα του Κάρολου Ασλάν.

Με αφορμή μία από τις πρώτες βίλες των Εξοχών, την βίλα του Κάρολου Ασλάν, ψάχνουμε τα σχετικά δημοσιεύματα και τις πληροφορίες για την οικογένεια, και βρισκόμαστε μπροστά στο κουβάρι που αποτελούσε ένα μεγάλο μέρος της υψηλής κοινωνίας στη Θεσσαλονίκη του 19ου αι. και τα πρώτα χρόνια του 20ού. Οι Ασλάν είναι Αρμένιοι Καθολικοί. Οι συγγένειές τους καθορίζονται κυρίως από τη θρησκευτική πλευρά της ταυτότητάς τους. Έτσι μπλέκονται με τους φραγκολεβαντίνους (όχι το εβραϊκό κομμάτι τους) της Θεσσαλονίκης – και άλλων πόλεων, φυσικά, καθώς η κινητικότητα εκείνα τα χρόνια είναι μεγάλη. [Κύριες πηγές: Journal de Salonique, geneanet.org, B.Κολώνα ‘Η Θεσσαλονίκη εκτός των Τειχών’, levantine heritage, ιστοσελίδες για τον Ραούλ Ασλάν κ.ά] [Το β' μέρος εδώ: https://archive.saloni.ca/1410]

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=879182949238006&id=204212503401724

Ο πατριάρχης του συγκεκριμένου κλάδου της οικογένειας, ο Ζαν Ζοζέφ (Τζιβανάκης) Ασλάν, γεννιέται στην Αδριανούπολη το 1811. Παντρεύεται την 15χρονη (ίσως και μικρότερη) Καρολίνα ντε Μπολιάκο. Ο γιατρός πεθερός του τούς ακολουθεί στην Αδριανούπολη, όπου σε κάποια φάση χρηματίζει Πρόξενος της Αυστρίας, και πεθαίνει εκεί σε πολύ βαθιά γεράματα (90 ετών-Μαθουσάλας για την εποχή), το 1842. Αμέσως μετά -και σίγουρα πριν το 1845- ο Ζαν Ζοζέφ φέρνει την οικογένεια στη Θεσ/νίκη. Ενώ προηγουμένως καταγράφεται ως ‘γαιοκτήμονας-καλλιεργητής καπνού’ (και φοροεισπράκτορας, όπως προκύπτει από μια βιογραφία ενός εγγονού του), στη Θεσ/νίκη καταγράφεται ως έμπορος. Εκεί, στα 29 της, στη γέννα του 10ου παιδιού, η Καρολίνα πεθαίνει. Το παιδί είναι ο μετέπειτα ιδιοκτήτης της βίλας, ο Κάρολος. Ο Ζαν Ζοζέφ ξαναπαντρεύεται, ο Κάρολος αποκτάει άλλα 4 αδέρφια, κι όταν έρχεται η ώρα παντρεύεται κι αυτός την 17χρονη κωνσταντινουπολίτισσα Κορίνα Παλαντίνι. Τα κτήματα υπάρχουν ακόμα και ο Κάρολος ασχολείται με αυτά. Ωστόσο, με τις αλλαγές που έρχονται στον κλάδο του καπνού το 1883 με την Ρεζί και το μονοπώλιο καπνού, πωλούνται. Με αυτά τα -πολλά- χρήματα, ο Κάρολος φέρνει πίσω στη Θεσ/νίκη την οικογένειά του και χτίζει αυτή τη βίλα, σίγουρα πριν το 1890. Χαρακτηριστικό για την οικονομική ευμάρεια που έχει πια η οικογένεια είναι ότι στη βίλα υπάρχουν 14 άτομα υπηρετικό προσωπικό. Ο Β. Κολώνας [Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών] δημοσιεύει τις 2 μοναδικές γνωστές κοντινές φωτογραφίες της, από το αρχείο του Ραούλ Ασλάν που φυλάσσεται στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης στη Βιέννη.

Ο Κολώνας τοποθετεί τη βίλα με τον υπέροχο κήπο δίπλα στον χείμαρρο Αρσλάν/Κυβερνείου και γράφει ότι στη θέση της χτίστηκε το 1911-12 η βίλα του Γιακώ Μοδιάνο/νυν Λαογραφικό Μουσείο. Σε παλιότερες συζητήσεις, ο Δαυίδ Μπράβος είχε αμφισβητήσει την τοποθέτηση, «βλέποντας» την βίλα Ασλάν, όρθια ακόμα, σε αεροφωτογραφία του 1916 κοντά στην Τελτζή. Προσωπικά, «δεν ξέρω/δεν απαντώ». Ας σημειώσω όμως ότι ενώ ο Β. Κολώνας επιλέγει να αποκαλεί την οικογένεια Αρσλάν (κάποτε με το «ρ» σε παρένθεση ή αγκύλη ), στην JdS τα μέλη της συγκεκριμένης οικογένειας αναφέρονται πάντα χωρίς το «ρ». Το «ρ» λείπει και από την αναφορά του Δ.Κ. Βαρδουνιώτη, αλλά και από τα γενεαλογικά δέντρα που έχουν συμβουλευτεί ληξιαρχεία κ.λπ. Αντίθετα, σε κάποια από αυτά προστίθεται ένα δεύτερο επώνυμο: Zumpart.

[Πηγή φωτό: Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη -μέσω Β. Κολώνα, Η Θεσ/νίκη εκτός των τειχών]

Το 1895-6, βρίσκουμε τον Κάρολο Ασλάν επικεφαλής του Προξενείου της Ισπανίας στην πόλη. Κάποιοι Ασλάν (που όμως ίσως προέρχονται από οικογένεια Ασλάνογλου) έχουν ήδη χρηματίσει πρόξενοι. Απ’ όσο μπορούμε να διαβάσουμε στο κακοσκαναρισμένο απόσπασμα, πριν το 1887 συναντάμε τον Ετιέν Ασλάν στο Υπο-προξενείο (τότε) της Ισπανίας. Τον διαδέχεται ο γιος του Μελχιόρ μέχρι το 1877 (το 1882 έχει αναβαθμιστεί πια σε Προξενείο). Ακολουθεί ο βαρώνος Φρεντερίκ Σαρνώ, κι ύστερα ο Λεβί Μοδιάνο. Ένα 7μηνο κενό όπου τις εργασίες του Ισπανικού προξενείου τις διεκπεραιώνει το Γερμανικό, κι έπειτα ο δικός μας, ο Κάρολος. Η JdS μάς δίνει αυτές τις πληροφορίες στα πλαίσια ενός ιστορικού για το προξενείο της Ισπανίας που δημοσιεύει χρόνια αργότερα. Με την ευκαιρία, μαθαίνουμε ότι εκείνη την εποχή που γράφεται το άρθρο (1907) πρόξενος είναι πάλι ένας συγγενής: ο Ε. Σαρνώ (γιος του Φρεντερίκ), η δε ισπανική παροικία αριθμεί 540 άτομα.

30/4/1900 «Τo βράδυ της Παρασκευής ξέσπασε φωτιά στη συνοικία των Εξοχών σε οικία που ανήκει στον Κάρολο Ασλάν και κατοικείται από τον ίδιο. Oι ζημιές που ανέρχονται σε 50.000 φράγκα καλύπτονται από τις Ασφαλιστικές Βulgaria και Ruinione Adriatica». Το δημοσίευμα είναι περίεργα ξερό και μάλλον πρόκειται για αντιγραφή του αστυνομικού δελτίου, χωρίς να σχολιαστεί/εμπλουτιστεί από τους συντάκτες της JdS. Ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη την σημαντική θέση που είχε ο Κάρολος Ασλάν -αλλά και οι συγγενείς του (εξ αίματος ή εξ αγχιστείας) στην πόλη εκείνης της περιόδου.

Για παράδειγμα, λίγες μέρες αργότερα, 24/5/1900, το όνομα Ασλάν περιλαμβάνεται σε ρεπορτάζ για κοσμικό γάμο ανάμεσα σ’ αυτούς που έστειλαν τα λουλούδια που στόλιζαν την εκκλησία και τις αίθουσες δεξίωσης. Μαζί βλέπουμε ονόματα όπως Αλλατίνι, Μοδιάνο, Σαρνώ, Μισραχή, Μπιλιότι (πρόξενος Μ.Βρετανίας) κ.ά.

Για λουλούδια και το επόμενο απόσπασμα, 21/10/1901. Μόνο που τώρα ο Κάρολος Ασλάν και ο αδερφός του, o Μισέλ, περιλαμβάνονται στον μακρύ κατάλογο όσων έστειλαν στεφάνια στην κηδεία του Α. Αλλατίνι.

Πίσω στο 1900 και στις χαρές. Η ανιψιά Φρίντα Ντε Σαρνώ παντρεύεται τον υποπλοίαρχο του ιταλικού βασιλικού ναυτικού Τ. Λούτσι. Η τελετή του γάμου θα γίνει στη βίλα «Mon Plaisir». Θα έχουν ρεπορτάζ για τα δώρα κ.λπ. στο επόμενο φύλλο, λένε. Μόνο που στο επόμενο φύλλο, δεν έμεινε πολύς χώρος… Παρ’ όλα αυτά, μαθαίνουμε ότι στην τελετή παραβρέθηκε η ελίτ της κοινωνίας και ήταν λαμπρή. Μάρτυρες απ’ την πλευρά της νύφης ήταν οι κ. Κάρολος Αλλατίνι και Μωύς Μορπούργκο. Για τον γαμπρό, οι κύριοι Σάλεμ και Μισέλ Ασλάν. Το αρχοντικό της Βαρώνης ντε Σαρνώ είναι γνωστό… Οι καλεσμένοι δεν ήξεραν τι να πρωτοθαυμάσουν, τα σαλόνια, την ομορφιά των κυριών ή τις κομψές τουαλέτες τους. Της νεόνυμφης ήταν αψεγάδιαστη και τράβηξε όλα τα βλέμματα. Η κυρία Λούτσι (πλέον) ταξιδεύει ήδη με τον σύζυγο προς τις μαγικές ακτές της Ιταλίας. Έχει κάθε λόγο να είναι ευτυχισμένη, της αξίζει, και η υπογράφουσα την στήλη της το εύχεται. Εμείς ας δούμε τι ξέρουμε για τη βίλα Mon Plaisir Βρισκόταν εκεί που τώρα είναι το 5ο Γυμνάσιο Αρρένων, και το 1885 ήταν ήδη χτισμένη στο βάθος ενός πελώριου κήπου. Από την αυλόπορτα ως τη βίλα, υπήρχε δεντροστοιχία με πεύκα και βαλανιδιές και από την πίσω πλευρά, ο κήπος προχωρούσε προς τη θάλασσα. Από έγγραφο του 1887 μαθαίνουμε ότι ο Φρεντερίκ Σαρνώ ζήτησε άδεια για να φτιάξει τοίχο αντιστήριξης για να μην πλημμυρίζει από τον χείμαρρο (Μπουγιούκ Ντερέ) και επιχωμάτωσε το ενδιάμεσο τμήμα (744 τ.μ.). Στην άκρη έφτιαξε αποβάθρα. Κάτι αντίστοιχο έκανε και ο Κάρολος Ασλάν μπροστά στη δική του βίλα. Το ίδιο το κτίριο ήταν σχετικά μικρό και εξωτερικά λιτό (όπως και του Ασλάν), αλλά έδειχνε «πως μέσα του οργιάζει η πολυτέλεια, ο πλούτος, η μεγαλοπρέπεια, η άνεσις, το αξέχαστο ιστορικό παρελθόν».

[Φωτό: Συλλογή Ν. Χόρμπου – από Β. Κολώνα, Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών]

Ο Φρεντερίκ Σαρνώ πέθανε το 1891. Το 1894 η βίλα πέρασε από την χήρα του (Αντέλ Ασλάν-Σαρνώ) στον γιο του, τον Εντουάρ, ο οποίος έχτισε 2 ακόμα κτίρια (1898 και 1906) στο κομμάτι του κήπου προς την Β. Όλγας. Το 1909 τα πουλάει όλα στον Κλέωνα Χατζηλαζάρου, που με τη σειρά του «σπάει» την ιδιοκτησία και πουλάει το σπίτι του 1906 στον Λ. Βόγα, και αυτό του 1898 μαζί με την αρχική βίλα στον Λ. Βασιλειάδη. Στο μεταξύ, το 1912-13, έχει μείνει εκεί ο Βασιλιάς Γεώργιος (από εκείνη την περίοδο οι φωτογραφίες) και λόγω αυτού αργότερα ο κήπος ονομάζεται «Πάρκο Β. Γεωργίου». Φωτό: Αριστερά από το Ιστορικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη -μέσω Β. Κολώνα, Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών, απ’ όπου και οι πληροφορίες. Δεξιά, από δημοπρασία και παλιότερη ανάρτηση Θ. Νάτσινα.

Νωρίτερα το 1900, η βίλα Mon Plaisir φιλοξένησε φιλανθρωπική εκδήλωση για τα ορφανά. Αν και τεράστια, η σάλα ήταν μικρή για να χωρέσει τους φίλους και καλεσμένους της οικογενείας Σαρνώ, «την αφρόκρεμα της Θεσσαλονιώτικης κοινωνίας». Η διακόσμηση λιτή αλλά κομψή. Το πολύ επιτυχημένο πρόγραμμα περιείχε μεταξύ άλλων, στο πρώτο και δεύτερο μέρος: Απαγγελίες (Βικτόρ Ουγκώ και άλλα), πιάνο, κωμικό σκετς (όπου έπαιξαν οι δεσποινίδες Μοδιάνο και Μπλαντ και οι κύριοι Παλαμάρι, Σίδες, Πλέιουλτ), βιολί από τον βιρτουόζο Μαρεζίνι, και άλλους 2 μονολόγους από τον κ. Βάιλ. Στο τρίτο μέρος, άλλο ένα σκετσάκι (Φρίντα Σαρνώ, Ισ Μοδιάνο, Α. Πλέιουλτ) Το θέαμα τελειώνει τα μεσάνυχτα. Ευχαριστίες κυρίως στην Βαρώνη ντε Σαρνώ υπό την αιγίδα -και στο σαλόνι- της οποίας έγινε η εκδήλωση. Αφιερώνοντας κόπο και χρόνο στο φιλανθρωπικό έργο, συνεχίζει την σπουδαία παράδοση του ανθρώπου που δεν ξεχνάμε. Οι ερμηνευτές και η οικογένεια Σαρνώ παραμένουν, οι καλεσμένοι φεύγουν και, στον δρόμο της επιστροφής, κάποιοι κάνουν μια στάση στο Sporting Club και πίνουν ένα ποτό στην υγειά της Σαρνώ. Από σπόντα, λοιπόν, μαθαίνουμε ότι το Sporting Club ήταν, με σημερινούς όρους, «ξενυχτάδικο».

Ιδού και ένας διάσημος επισκέπτης. «Ο αρχιεπίσκοπος Μπονέτι, που έχει δεσμούς φιλίας με την οικογένεια ντε Σαρνώ, επισκέφθηκε χθες την χήρα του Φρεντερίκ ντε Σαρνώ». Ο Αύγουστος Μπονέτι είχε γίνει δεκτός στην πόλη με κάθε επισημότητα και, φυσικά, είχε επισκεφτεί τα σχολεία των αποστολών (Δελασάλ, Λαζαριστές κλπ). Σημειώνουμε ότι κατά πώς λέγεται ο Φρεντερίκ Σαρνώ είχε αγοράσει από τον Πάπα τον τίτλο του βαρώνου (και το «ντε» του ονόματός του) στέλνοντας 400 λίρες στα ταμεία του Βατικανού. Ένας ακόμα γάμος το 1901. Ο Εντουάρ ντε Σαρνώ, (που παρεμπιπτόντως είναι σπουδαίος τενίστας, όπως μας πληροφορούν πολλά δημοσιεύματα εκείνων των ετών) παντρεύεται στις 29 Ιουνίου την Mαίρη Μάγιερ. Τον γάμο θα τελέσει ο ιερέας αδελφός της νύφης που ήρθε ειδικά γι’ αυτόν τον σκοπό. «Η εκκλησία θα είναι πολύ μικρή για να χωρέσει τα πλήθη που θα συρρεύσουν όχι μόνον για τον γάμο αλλά και για να δούνε τον ιερέα αδελφό της νύφης», γράφει η JdS και μερικές μέρες μετά μάς πληροφορεί ότι οι νιόπαντροι έφυγαν με το τραίνο για το γαμήλιο ταξίδι τους. Από το ληξιαρχείο μαθαίνουμε ότι μάρτυρες στον γάμο ήταν οι θείοι του γαμπρού Κάρολος και Μισέλ Ασλάν.

Το 1902 πρώτα βλέπουμε δημοσιεύματα για χαρούμενες εκδηλώσεις.

13/2/1902 «Όταν οι ντε Σαρνώ δεξιώνονται, το κάνουν με μεγαλοπρέπεια», ξεκινά το ρεπορτάζ , στο οποίο οι καλεσμένοι αναφέρονται μόνον με τα αρχικά τους.

7/8/1902 Με την ευκαιρία της στέψης του Εδουάρδου Ζ’, θα γίνει δοξολογία, μετά ο βρετανός πρόξενος θα δεχτεί τις αξιωματούχους και προξένους. Το απόγευμα, θα γίνει garden party για όλα τα μέλη της αποικίας στην βίλα Mon Plaisir «την οποία παραχώρησε στην πρεσβεία η κυρία βαρώνου ντε Σαρνώ». 11/8/1902.

Θυμίζουμε ότι την ίδια χρονιά λειτουργεί κέντρο διασκέδασης στον Πύργο «Μον Bonheur» όπου και εκεί έχει εορταστεί η στέψη του Εδουάρδου Ζ’, με δείπνο που παρέθεσε ο Αλλατίνι, όπως είδαμε τις προάλλες. Το φθινόπωρο του 1902 το κλίμα αλλάζει: «Οι πιο μεγάλες οικογένειες καθολικών της πόλης μας πενθούν τον θάνατο της Φιλουμένας ντε Σαρνώ που απεβίωσε προχτές. Η κηδεία έγινε χτες. Η πομπή ξεκίνησε από την βίλα Σαρνώ και την ακολούθησε πλήθος, κι ανάμεσά του μέλη της αριστοκρατίας, των προξενικών αρχών και πολλοί αξιωματούχοι. Η νεκρική άμαξα ήταν κυριολεκτικά καλυμμένη με στεφάνια συγγενών και φίλων της οικογενείας. Η οικογένεια ντε Σαρνώ που χαίρει μεγάλης εκτίμησης στην πόλη μας, έλαβε πολλά συλλυπητήρια μηνύματα στα οποία προσθέτουμε και τα δικά μας» Σημειώνουμε ότι εδώ η βίλα δεν αναφέρεται με το όνομα «Μοn Plaisir». Λογικό.

Κατά τα άλλα, η Φιλουμένα ήταν η πρωτότοκη κόρη του ζεύγους Φρεντερίκ και Αντέλ Σαρνώ. Ήταν το 7ο παιδί που έθαβε η Αντέλ, αλλά το μόνο που πέθανε ενήλικο, στα 41 της. Τα στοιχεία στo geneanet.org την εμφανίζουν ανύπαντρη, πράγμα ιδιαίτερα περίεργο για την εποχή. Μπορεί απλώς να είναι ελλιπή, αλλά αν ισχύει, θα τολμήσω μία υπόθεση: ίσως δεν ήταν απολύτως υγιής.

Στον οικογενειακό τάφο των Σαρνώ, βλέπουμε κάτω-κάτω την πλάκα για την Φιλουμένα. Πάνω δεξιά, βρίσκεται η πλάκα για τον Φελίξ, παιδί της Αντέλ από τον πρώτο της γάμο με τον Πιερ Λαφόντ (ανιψιό του Τζέκη Άμποτ). Πέθανε στα 4 του, όταν η Αντέλ ήταν ήδη χήρα. Πάνω αριστερά, τα οστά 4 παιδιών της με τον Φρεντερίκ Σαρνώ -προφανώς ο οικογενειακός τάφος φτιάχτηκε αργότερα: Βικτώρια, Φελίξ, Γκιγιώμ, Τζον. Στη μέση η Εμιλί, άλλη μία κόρη Σαρνώ, με χρονολογίες που δεν διακρίνονται. Σύνολο 7…

Φυσικά η παιδική θνησιμότητα ήταν τεράστια εκείνα τα χρόνια. Αλλά εδώ μιλάμε για οικογένεια που είχε τα οικονομικά μέσα για να ζει σε καλές συνθήκες γενικότερα, και σίγουρα για να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή ιατρική φροντίδα για τα μωρά. Δεν είναι απίθανο να υπήρχε κάποιο θέμα. Μια «ασυμβατότητα», ας πούμε, με αποτέλεσμα παιδιά που παρουσίαζαν επιπλοκές. Υπόθεση κι αυτό. Μένοντας στο θέμα, ένα άλμα 10 χρόνων. Πλούσιοι ή μη, οι Σαρνώ (το ζεύγος Εντουάρ και Μαίρη Μάγιερ-Σαρνώ) βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματική τραγωδία. Μέσα σε μόλις 10 μέρες (25/6/1912 έως 3/7-1912) χάνουν τα 4 παιδιά τους, από μεταδοτική ασθένεια. Τον Γκυ, 4 ετών, την Γιολάντα, 6, την Ορνέλα, 7, και την Αντέλ, 8 ετών.

Την εποχή εκείνη, η πόλη μαστίζεται από ευλογιά και από οστρακιά «η οποία εθέρισε κυριολεκτικώς τα μικρά», και ο βαλής συγκαλεί συμβούλιο της υγειονομικής επιτροπής.

Τα «ενδιάμεσα» χρόνια και στοιχεία για άλλα αδέλφια, παιδιά και ανίψια Ασλάν, τις βίλες κ.λπ. στο β’ μέρος.

Δύο αποδράσεις από το Γεντί Κουλέ τον Μάρτιο του 1925 Μέσα σε λίγες μέρες, δύο για την ακρίβεια, μέσα από το Γεντί Κουλέ έγιναν δύο θεαματικές αποδράσεις. Η πρώτη αφορούσε μια διαβόητη συμμορία κλεφτών. Διανύαμε τους τελευταίους μήνες της εποχής των ληστών. Ο Γιαγκούλας στην περιοχή του Ολύμπου δρούσε ακόμη. Ένας απ' αυτούς, ο φερόμενος ως αρχηγός της, άγνωστο πώς, προμηθεύτηκε μέσα στη φυλακή μια μεγάλη ομπρέλα. Όταν βρέθηκε πάνω στον εξωτερικό τοίχο, την άνοιξε και χρησιμοποιώντας την ως αλεξίπτωτο προσγειώθηκε με ασφάλεια. Η δεύτερη αφορούσε τον γραμματέα της Ομοσπονδίας Καπνεργατών, το Νίκο Ζαχαριάδη. Τον γνωστό Νίκο Ζαχαριάδη. Η αφορμή καθώς και πολλές λεπτομέρειες από τις αποδράσεις οφείλονται στο άρθρο της σελίδας η Μηχανή του Χρόνου: http://www.mixanitouxronou.gr/i-apodrasi-toy-foveroy-listarchoy-kai-toy-nikoy-zachariadi-apo-to-genti-koyle-pos-kerdise-tin-empistosyni-ton-desmofylakon-kai-efyge-anenochlitos/?fbclid=IwAR1voV5L_dkN5DyLpHJPP4-oFDVWJBKHo8DSf_fVYo8piq2m9GKW3p0Cdxw

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=890589228097378&id=204212503401724

Οι δύο αποδράσεις απασχόλησαν ταυτόχρονα τις ανακριτικές αρχές. Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Μακεδονία 12/12/1924 Κοντά στο Στρυμωνικό Σερρών, τότε Ορλιάκο, στο δημόσιο δρόμο, στις 11/12/1924 τρεις ληστές επί 6 ώρες σταματούσαν και λήστευαν όποιο αυτοκίνητο περνούσε. Συνολικά 6 αυτοκίνητα με 29 επιβάτες και με αρκετές χιλιάδες δραχμές λεία. Ο συν/χης Καράμπελας ερευνώντας συστηματικά τους ανακάλυψε στη Σερβία και στις 19/2/1925 τους φέρνει σιδηροδέσμιους στη Θεσσαλονίκη. Επρόκειτο για τους Τζατζά, Μπουρλή και Γκάτσο. Στις 21/2 έγινε η ανάκρισή τους. Ο Τζατζάς εξιστόρησε το παρελθόν του “γόνιμον εις δράσιν μεταξύ της οποίας και αποδράσεις φυλακών”. Η δίκη έγινε στις 6/7 ένοχοι Τζατζάς Μπουρλής, Γκάτσιος, ο δεύτερος σε θάνατο, ο τρίτος σε ισόβια.ο πρώτος ακόμη φυγόδικος. Τον Σεπτέμβριο εμφανίστηκε ως μέλος συμμορίας σε χωριά της Φλώρινας, διαπράττοντας ληστεία μετά φόνου. Στις 29 Μαρτίου η είδηση της απόδρασης. Τρύπησαν τον τοίχο, βγήκαν στον περίβολο το βράδυ, ανέβηκαν στον εξωτερικό τοίχο και πήδησαν έξω. Οι πυροβολισμοί ήταν άστοχοι. 30/3 1925 Ενώ ο Τζατζάς μπόρεσε να εξαφανιστεί, ο Μπουρλής βρέθηκε γρήγορα με σπασμένο το πόδι του στα υψώματα της Αγ. Παρασκευής στο δημόσιο δρόμο προς Λαγκαδά. Στις 9/7/1925 ο Μπουρλής εκτελέστηκε στον συνήθη τόπο εκτελέσεων.Ζήτησε να αναβληθεί για μία μέρα, ώστε να προλάβει να δει τη γυναίκα του η οποία ταξίδευε, του το αρνήθηκαν. Μακεδονία 30/3/21925 Η δεύτερη αφορά στον Νίκο Ζαχαριάδη. Όταν τον συνέλαβαν άφησε μακριά μαλλιά και μούσι. Με πειθαρχημένη συμπεριφορά κέρδισε την εμπιστοσύνη των δεσμοφυλάκων. Σ ένα κυριακάτικο επισκεπτήριο εμφανίστηκε μια κοπέλα δηλώνοντας αρραβωνιαστικιά του. Μετά το τέλος του επισκεπτηρίου ο Ζαχαριάδης δεν βρέθηκε. Κουρεμένος και ξυρισμένος και φορώντας καπέλο διέφυγε μαζί με τους επισκέπτες.

Λίγο αργότερα τον συνέλαβαν και πάλι απέδρασε σπρώχνοντας έναν χωροφύλακα στον Άγιο Ιωάννη την υπόγεια εκκλησία δίπλα στην Αγία Σοφία (σχετικά είχαμε μιλήσει εδώ https://archive.saloni.ca/1202

Μες στο Γεντί σε θάψανε και μένα με ρημάξανε. (Ντίνος Χριστιανόπουλος, Το αιώνιο παράπονο, τραγούδια. Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1986) Και το μνημείο και οι φυλακές, έτσι βουβά που τα αντίκριζα, χωρίς τα μαραζιασμένα κορμιά των φυλακισμένων, δε μου έλεγαν τίποτα. (Ντίνος Χριστιανόπουλος, Θεσσαλονίκην, ου μ’ εθέσπισεν… αυτοβιογραφικά κείμενα, Ιανός, Θεσσαλονίκη 1999)

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=890492348107066&id=204212503401724

Καφκική εικόνα περίκλειστης φυλακής στην κορυφή της πόλης. Φωτογραφίες ανάμεσα στα 1910-1920 Επώνυμη λήψη του Frank W. Peers Ακολουθούν φωτογραφίες παρμένες από γερμανούς την περίοδο της κατοχής, που ανηφόριζαν μέχρι το Γεντί. Κρατούμενοι στη σειρά, στα κλαδιά του δέντρου στεγνώνουν ρούχα. Μαζεμένοι στον Άγιο Ελευθέριο, την εκκλησία της φυλακής Κανένα βλέμμα να μην ξεφεύγει από τα όρια της φυλακής Φωτογραφία συλλογής Μήτου Φωτογραφίες από το αρχείο της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού το 1951, αναρτημένες από τον Adrian Wright στις ΠΦθ

Μια ιδιαίτερη φωτογραφία

Από τον Χρήστο Καββαδά.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=890321931457441&id=204212503401724

Σε μια πόλη που δεν έλειπαν ποτέ οι συναυλίες και οι παραστάσεις, αυτές του Αυγούστου 1909 διέφεραν. Αν μη τι άλλο, γιατί χρειάστηκε ως και σουλτανικό φιρμάνι για την πραγματοποίησή τους.

Από τη Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=879179279238373&id=204212503401724

Κεντρικοί ερμηνευτές οι τρεις μουσικοί που ποζάρουν εδώ σε αναμνηστική φωτογραφία της επίσκεψής τους στην πόλη.

Βρισκόμαστε 1 χρόνο μετά την επανάσταση των ΝεότουρκωνTον Απρίλιο έχει γίνει η σφαγή στα Άδανα, ο Αμπντούλ Χαμίντ είναι ήδη εξόριστος στη βίλα Αλλατίνι και, μετά και απ’ τους εορτασμούς της επετείου, η «Επιτροπή Βοήθειας στους Πληγέντες των Αδάνων» προχωράει τα σχέδιά της για συναυλία οικονομικής ενίσχυσης.

Πρωτομαθαίνουμε γι’ αυτήν την ιδέα στις 6 Ιουλίου, με τίτλο «Για τους πληγέντες των Αδάνων». «Μετά από παράκληση του εντιμότατου Καραμπέτ εφέντη, γιατρού του Δήμου, τρεις διάσημοι μουσικοί της Κων/λης -ο βιολιστής Κιαζήμ μπέης, ο τσελίστας Τζεμίλ μπέης, και ο μαέστρος Σιλβέλι, πιανίστας- θα έλθουν να δώσουν στη Θεσσαλονίκη μια συναυλία για οικονομική ενίσχυση των πληγέντων στα Άδανα. Όλα μας τα συγχαρητήρια στον Καραμπέτ Εφέντη και όλες οι ευχές μας για επιτυχία στους τρεις γενναιόδωρους καλλιτέχνες». Σημειώνουμε ότι ο γιατρός Καραμπέτ είναι Αρμένιος (Καραμπετιάν). Επίσης ο βιολιστής λέγεται Ζεκί Μπέη, το «Κιαζίμ» πρέπει να τους έμεινε κατά λάθος από την άλλη εκδήλωση της επιτροπής, που θα δούμε παρακάτω. 25/7/1909 Ο βαλής έχει τηλεγραφήσει στον Σουλτάνο ζητώντας του να επιτρέψει στον βιολιστή Ζεκί μπέη, τον τσελίστα Τζεμίλ Μπέη και τον μαέστρο και πιανίστα Σελβέλι να έρθουν στην Θεσσαλονίκη. Σήμερα, η JdS ανακοινώνει με χαρά ότι ο Σουλτάνος έβγαλε φιρμάνι δίνοντάς τους μια βδομάδα άδεια ώστε να κάνουν στη Θεσ/νίκη δύο συναυλίες υπέρ των πληγέντων των Αδάνων. Η Επιτροπή συνεδρίασε για να δει πώς θα εξασφαλίσει την επιτυχία των συναυλιών. Θα συμμετέχουν επίσης ερασιτεχνικοί θίασοι. Επιπλέον, η Επιτροπή αποφάσισε να διοργανώσει μια ομιλία στον Κήπο της Ένωσης, όπου ο Κιαζίμ Νεμίκ και ο Σαμ Λεβύ (της JdS) θα τοποθετηθούν -στα τουρκικά και τα γαλλικά αντίστοιχα- για τα γεγονότα στα Άδανα. Στα επόμενα φύλλα, η εφημερίδα έχει μόνιμη στήλη για το θέμα -πάντα με τον ίδιο τίτλο: Για τους πληγέντες των Αδάνων. Στις 29/7/1909, μαθαίνουμε ότι η πρώτη συναυλία θα δοθεί την Δευτέρα 3/16 Αυγούστου. Μια επιτροπή κυριών έσπευσε να βοηθήσει στην πώληση εισιτηρίων. Τα ονόματα των κυριών αυτών αλλά και της Οργανωτικής Επιτροπής παρατίθενται με αλφαβητική σειρά. Επισημαίνουμε μόνον μερικά: κα Αμπντουλά (μάλλον η σύζυγος του Μικελίνο), η σύζυγος του τραπεζίτη Φελίξ Αμάρ, κα Μάγιερ (του ταμία της Οθωμανικής Τράπεζας). Επίτιμος πρόεδρος της Ο.Ε., ο βαλής. Πρόεδρος, ο Οσμάν Μπέη, διευθυντής Τομέα Δημοσίων Έργων. Στα μέλη, εκπρόσωποι όλων των εθνοτήτων και των δογμάτων. Το ενημερωτικό που δημοσιεύεται στις 12/8/1909, μας πληροφορεί ότι δεν υπάρχουν πια ούτε θέσεις, ούτε εισιτήρια. Η Επιτροπή συνεχίζει να λαμβάνει δωρεές. Μεταξύ αυτών του Μεχμέτ Καπαντζή (25 λίρες). Οι καλλιτέχνες θα φτάσουν σήμερα το βράδυ, θα τους υποδεχτεί αντιπροσωπεία της Επιτροπής. Μετά από γενική απαίτηση, σκέφτονται μήπως στην δεύτερη συναυλία προσθέσουν και ανοιχτή εκδήλωση στον Κήπο της Ένωσης -θα το αποφασίσουν αφού συνεννοηθούν με τους καλλιτέχνες. Μέχρι στιγμής έχουν μαζέψει 635 λίρες, ελπίζουν να φτάσουν στις 800, κι έχουν στείλει ενημερώσεις σε διάφορες επιχειρήσεις και φορείς ζητώντας δωρεές. Η Ισραηλιτική Λέσχη «Φιλανθρωπία» ανταποκρίθηκε πρώτη στέλνοντας 10 λίρες κι ένα γράμμα: «Συγκινημένοι από την δεινή κατάσταση των δυστυχισμένων στα Άδανα, τα μέλη της Λέσχης αισθανόμαστε υποχρέωσή μας να σας αποστείλουμε το ποσό των 10 λιρών» Ποιοι είναι αυτοί οι περίφημοι μουσικοί της Αυλής του Σουλτάνου που φτάνουν απόψε; O πιανίστας Ίταλο Σελβέλι (1863-1918) γεννήθηκε στην Κων/λη από ιταλό πατέρα και συριανή μητέρα. Σπούδασε στο Παλέρμο και επιστρέφοντας στην Πόλη διηύθυνε όπερες και οπερέτες (μεταξύ άλλων στο Concordia). To 1891 έγινε διευθυντής του ωδείου Τοπ-Χανέ και της πρώτης μη στρατιωτικής μπάντας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, σύμφωνα με τη Wiki. Το 1909 (λίγο πριν έρθει στη Θεσ/νίκη) συνέθεσε το εμβατήριο του σουλτάνου Μεχμέτ.

Ο 29χρονος τότε Κωνσταντινουπολίτης Osman Zeki Ungor ήταν το πρώτο βιολί στην Οθωμανική Αυτοκρατορική Ορχήστρα. Κάποια χρόνια μετά, συνθέτει τον τουρκικό εθνικό ύμνο, και μετακομίζει στην Άγκυρα για να αναλάβει πρώτος διευθυντής της Προεδρικής Συμφωνική Ορχήστρας της Τουρκίας. Πρωτοστάτησε στη δημιουργία αυτού που τώρα είναι το Κρατικό Ωδείο και στη νομοθέτηση κρατικών υποτροφιών για να σπουδάζουν στο εξωτερικό νεαροί καλλιτέχνες. Πέθανε το 1958.

Ο Τζεμίλ Μπέης (1873-1916), επίσης κωνσταντινουπολίτης, σπούδασε πρώτα βιολί και κανονάκι. Λέγεται, όμως, ότι μπορούσε να πιάσει και να παίξει οποιοδήποτε έγχορδο (λάφτα, ταμπουρά, τσέλο, κεμεντζέ), αλλά και ζουρνά. Πέθανε αλκοολικός το 1916, αλλά υπάρχουν πολλές ηχογραφημένες εκτελέσεις του.

Και οι τρεις, την εποχή που ήρθαν στη Θεσσαλονίκη, ήταν ήδη αξιωματικοί του Οθωμανικού στρατού (κάπως σαν τους δικούς μας Ολυμπιονίκες, υποθέτω). Επιστροφή στις λεπτομερέστατες ενημερώσεις της JdS. 15/8/1909: “Η μεγάλη συναυλία οικονομικής ενίσχυσης των πολλών θυμάτων μίας από τις πιο φρικτές τραγωδίες που καταγράφονται στην ιστορία θα γίνει αύριο το βράδυ. Η Θεσσαλονίκη, όπως πάντα σε παρόμοιες περιστάσεις, ξεπέρασε τον εαυτόν της σε γενναιοδωρία: οι δωρεές συνέρρεαν από τις πρώτες μέρες και ο κατάλογος όσων επιθυμούν να συνεισφέρουν μεγαλώνει […]» Η δεύτερη συναυλία θα γίνει την προσεχή Κυριακή. Θα προηγηθεί μεγάλη λαϊκή γιορτή στις 5 το απόγευμα. Η τιμή εισόδου είναι πολύ χαμηλή, 5 πιάστρες [σημ: το φύλλο της εφημερίδας κοστίζει 1 πιάστρα]. Έτσι, θα μπορέσουν και τα πιο «ταπεινά πορτοφόλια να συμμετέχουν σ’ αυτή την όμορφη γιορτή, όπου μεταξύ άλλων ατραξιόν, θα προσφέρει στο κοινό την πρώτη εκτέλεση του νέου αυτοκρατορικού εμβατηρίου που θα παίξει η στρατιωτική μπάντα» Η επίσημη συναυλία θα αρχίσει στις 10 και θα ακολουθήσει χορός. Τιμές: πολυθρόνες=25 πιάστρες, καρέκλες=15. «Μετά από αίτημα μουσουλμανίδων κυριών, την Παρασκευή στις 5μμ θα γίνει συναυλία αποκλειστικά για κυρίες» -Ο κ. Σερβέλι, συνθέτης του νέου εμβατηρίου, διαθέτει προς πώληση στο κατάστημα «Λούβρο», παρτιτούρες του εμβατηρίου για πιάνο. -Η Φιλόπτωχος Μουσουλμανίδων Κυριών προσέφερε 5 λίρες συνοδευόμενες με ένα άκρως συγκινητικό σημείωμα. -Ο Πουάρ, διευθυντής λιμένος, προσέφερε 30 λίρες. Παρότι, ως γνωστόν, είναι πολύ ταπεινός, «δεν μπορούμε να μην αποκαλύψουμε αυτή την πράξη που δείχνει την ευγενική και ιπποτική καρδιά του». «Ανακοίνωση: Η Επιτροπή Βοηθείας, σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν σε παρόμοιες περιστάσεις, παρακαλεί τις κυρίες που έχουν θέση στην πλατεία να μην φορούν καπέλο στην συναυλία [δείτε σχετικά εδώ https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822740678215567&id=204212503401724]. Παρακαλείσθε επίσης να βρίσκεστε στις θέσεις σας στις 9.30, οι πόρτες θα κλείνουν πριν την έναρξη κάθε μέρους. Καθότι η Επιτροπή αποφάσισε η συναυλία να γίνει στην χειμερινή αίθουσα και όχι στην θερινή όπως είχε αρχικά οργανωθεί, το κοινό παρακαλείται να μην επιμένει για τον αριθμό θέσης της β’ κατηγορίας. Οι θέσεις έχουν τροποποιηθεί. Για τον ίδιο λόγο έχει τροποποιηθεί ελαφρώς και το πρόγραμμα».

Το ρεπορτάζ από αυτήν την πρώτη συναυλία θα το δούμε άλλοτε, για την ώρα βάζουμε τις πληροφορίες για την δεύτερη: Θα γίνει την Κυριακή στις 10 μμ. Εισιτήριο για την είσοδο στον Κήπο από τις 8.30=5 πιάστρες. Η στρατιωτική μπάντα θα παίζει συνέχεια. Θα ρίξουν βεγγαλικά. Θα γίνει λαχειοφόρος αγορά -1000 λαχνοί, οι 500 κερδίζουν. Εισιτήρια πωλούνται στα γραφεία της «Ζερμάν», στο κατάστημα «Λούβρο», στο πολυκατάστημα Στάιν [Σημ: στην παλιά του θέση], και στο κομμωτήριο του Αλή Μπέη στην πλατεία Ελευθερίας. Κοστίζουν 25 και 15 πιάστρες. -Στις δωρεές ξέχασαν να αναφέρουν 25 λίρες από τα μεταλλεία Θάσου, και 50 λίρες από το Κομιτάτο Ενώσεως και Προόδου. -Μέχρι χτες είχαν μαζέψει 915 λίρες. Υπολογίζουν, με τη γιορτή και την συναυλία της Κυριακής, να βγάλουν καθαρά 1000. 22/8/1909 Η χτεσινοβραδινή, δεύτερη, συναυλία με την συμμετοχή των καλλιτεχνών από την αυλή του Σουλτάνου είχε την ίδια επιτυχία με αυτήν της Δευτέρας. Το πρόγραμμα περιείχε πολλά κομμάτια κλασικής μουσικής εκτελεσμένα με το γνωστό ταλέντο και την μαεστρία αυτών των εξαιρετικών καλλιτεχνών. Για δεύτερη φορά, οι Σελβέλλι, Τζεμίλ και Ζεκί γνώρισαν χτες τον θρίαμβο που τους αξίζει. Το κοινό μας τους επεφύλασσε θερμό χειροκρότημα και ζητωκραυγές. Οι γνώστες μαγεύτηκαν με την δεξιοτεχνία με την οποία ο βιολιστής Ζεκί χειρίζεται τόσο μελωδικά το δοξάρι του, ιδίως στο Rondo Capricioso του Σαιν Σανς. Η συναυλία που είχε δοθεί την Παρασκευή για την Μουσουλμανίδες Κυρίες απέφερε 55 λίρες.

Η JdS συνεχίζει με τίτλο «Στον Κήπο της Ενώσεως». Η γιορτή που δόθηκε χτες βράδυ για οικονομική ενίσχυση των πληγέντων στα Άδανα συγκέντρωσε μεγάλο πλήθος, που παρέμεινε εκεί μέχρι πολύ αργά, χάρτη στις διάφορες ατραξιόν. Ο κήπος είχε διακοσμηθεί ειδικά για την περίσταση. Η στρατιωτική μπάντα είχε ευχάριστο ρεπερτόριο. Στο σούρουπο έπεσαν πυροτεχνήματα... [Περίεργη η επιλογή της λέξης «γιορτή» για συναυλία που γίνεται για τέτοιο σκοπό]

Την ίδια μέρα, με τίτλο «Η μουσική στην Τουρκία», δημοσιεύεται μεγάλη συνέντευξη του Σελβέλι.

24/8/1909 «Αναχώρηση των καλλιτεχνών» Έφυγαν με το αυστριακό πλοίο «Κάστωρ». Τους αποχαιρέτησαν τα μέλη της Επιτροπής Βοηθείας, ευχαριστώντας τους ξανά για την συμμετοχή τους στις γιορτές που έγιναν στην πόλη [να ‘τη πάλι η λέξη]. Ο Δήμος προσέφερε στον Ζεκί ένα βιολί μεγάλης αξίας, από φημισμένο Ιταλό κατασκευαστή. «Αποκτήθηκε μόνο με 300 φράγκα αλλά η πραγματική αξία του είναι τετραπλάσια», συμπληρώνει η εφημερίδα, προφανώς για να μην θεωρηθεί ότι τα χρήματα που μαζεύτηκαν πήγαν σε δώρα. Για τα χρήματα όμως υπάρχει και ειδική αναφορά ακριβώς από κάτω, με τον κλασικό πια τίτλο «Για τους πληγέντες των Αδάνων» Η Επιτροπή συνεδρίασε για να υπολογίσει έσοδα-έξοδα και να συζητήσει τι θα γίνει το εναπομείναν ποσό. «Φαίνεται ότι η πλειοψηφία της Επιτροπής ήταν αντίθετη με το σχέδιο να δοθεί το ποσό (20.000 φράγκα) στην Κεντρική Επιτροπή της Κων/λης. Υπερίσχυσε η ιδέα τα χρήματα αυτά να κρατηθούν και να χρησιμοποιηθούν για υποτροφίες μερικών ορφανών στο όνομα της Θεσσαλονίκης». 12/9/1909 «Η Επιτροπή Βοηθείας θα συνεδριάσει εκ νέου απόψε, προεδρεύοντος του εξοχότατου βαλή, για να αποφασίσει πώς θα διαθέσει τις 800 λίρες Τουρκίας που είναι τα καθαρά έσοδα των συναυλιών που δόθηκαν για την οικονομική ενίσχυση των πληγέντων»

Την απόφαση την μαθαίνουμε ένα μήνα μετά. 10/10/1909 «Στην τελευταία της συνεδρίαση, η Επιτροπή Βοηθείας στους πληγέντες των Αδάνων αποφάσισε να διαθέσει τα έσοδα των συναυλιών δίνοντας 8 υποτροφίες στο όνομα της Θεσσαλονίκης σε ορφανά για να σπουδάσουν στην Κωνσταντινούπολη. Θα επιλεγούν ανάμεσα στα παιδιά των θυμάτων των σφαγών. Ζητήθηκε από τον εξοχότατο Τζαβίντ μπέη, υπουργό Οικονομικών και βουλευτή Θεσσαλονίκης, να δεχτεί να γίνει κηδεμόνας των ορφανών αυτών» 8 υποτροφίες για σχολές που θα μπορούσαν να τους δεχτούν δωρεάν δεν μοιάζει ιδιαίτερα εντυπωσιακό αποτέλεσμα για όλη αυτή την κινητοποίηση… Ωστόσο, τα βασικά ζητούμενα είχαν επιτευχθεί: Το καθεστώς είπε την άποψή του για τα γεγονότα, οι «επώνυμοι» της Θεσσαλονίκης έδειξαν την ευαισθησία τους, κι ο κόσμος το διασκέδασε… Το δημοσίευμα της 10 Οκτωβρίου ήταν η τελευταία φορά που εμφανίστηκε το γνωστό τιτλάκι «για τους πληγέντες κ.λπ». Για την ακρίβεια, η λέξη Άδανα εμφανίζεται μόνον μία ακόμα φορά το 1909, κι αυτή σε ψιλοάσχετο θέμα. Μερικές ειδήσεις ακόμα για τους Σελβέλι. Στις 27/8/1908: «Μετά από αίτημα της αντιπροσωπείας των φοιτητών, δόθηκε άδεια στην μπάντα της Σχολής Πυροβολικού να τους συνοδεύσει στη Θεσσαλονίκη. Μεταξύ των ταξιδιωτών, βρίσκεται επίσης ο μαέστρος Αύγουστος Σελβέλι. Ήρθε στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει αυτοπροσώπως το νέο εμβατήριο που πρόσφατα αφιέρωσε στους απελευθερωτές της πατρίδας, Νιαζί και Εμβέρ μπέη. Θα το εκτελέσει εδώ η ορχήστρα του Κήπου της Ενώσεως». Στο διαδίκτυο υπάρχουν τα εξώφυλλα από τις παρτιτούρες του εμβατηρίου που είναι γνωστό και ως «Εμβατήριο του Συντάγματος». Ο Αύγουστος Σαλβέλι (1866-1943) ήταν αδελφός του Ίταλο. Ο μεγαλύτερος αδελφός τους, ο Φέλιξ (1858-1907), είχε έρθει στη Θεσσαλονίκη δέκα χρόνια νωρίτερα, το 1899. H JdS είχε ανακοινώσει την άφιξή του. Ήταν χορδιστής πιάνων και είναι πολύ πιθανόν το ταξίδι του να ήταν επαγγελματικής φύσης.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=846468355842799&id=204212503401724