Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης υπήρχε ένα μεγάλο οικόπεδο της Εβραϊκής Κοινότητας , που σήμερα βρίσκεται μεταξύ των οδών Τσιμισκή, Αριστοτέλους και Μητροπόλεως. Στο οικόπεδο αυτό στεγάζονταν το εβραϊκό σχολείο της Αλλιάνς. Στην αρχή της δεκαετίας του 1930 κατασκευάστηκε στη πλευρά της Τσιμισκή ένα μακρόστενο μονώροφο κτίριο για χρήση διαδοχικών καταστημάτων. Την περίοδο 1947-1953 προστέθηκαν δύο όροφοι στο κτίριο αυτό και διαμορφώθηκε μια είσοδος για τους πάνω ορόφους.
Το 1969, μετά από κάποιες ανακατασκευές στα καταστήματα του συγκεκριμένου κτιρίου και κάποιες διευθετήσεις του πίσω μέρους του (προς την Μητροπόλεως), άνοιξε μια στοά που λειτουργούσε ως πέρασμα και ένωνε την Τσιμισκή με τη Μητροπόλεως, όπου δημιουργήθηκαν και χώροι καταστημάτων. Αυτή ήταν η αρχική στοά Χιρς, η οποία λειτούργησε μέχρι το 2009. Τότε, ανακατασκευάστηκε το αρχικό κτίριο διατηρώντας κι επεκτείνοντας την αρχική του πρόσοψη και οικοδομήθηκε ένα μεγάλο πολυώροφο κτίσμα στο πίσω μέρος, που ενοποιήθηκε λειτουργικά με το κτίριο της Τσιμισκή.
Η ιδιοκτησία της Εβραϊκής Κοινότητας όπου στέγαζε το σχολείο της Αλλιάνς, πριν την πυρκαγιά του 1917
Η σειρά των καταστημάτων στο μακρόστενο κτίριο που αργότερα άνοιξε η στοά Χιρς, το 1932.
[Αναρτήθηκε από τον κ. David Bravos, στη ΘΧΠ, στις 30-8-2017]
Το ίδιο κτίριο, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, κατά πάσα πιθανότητα
Το ίδιο κτίριο, στα μέσα της δεκαετίας του 1940, κατά πάσα πιθανότητα
Το ίδιο κτίριο και η είσοδος της στοάς Χιρς, το 2009
[Αναρτήθηκε από τον κ. Bill Vasiliadis Vasilis, στη ΠΦΘ, στις 7-8-2015]
Η παλιά στοά Χιρς, γύρω στο 2009
Φωτογραφία Α. Γεωργίου
Η παλιά στοά Χιρς, γύρω στο 2009
Φωτογραφία Α. Γεωργίου
Η παλιά στοά Χιρς, γύρω στο 2009
Φωτογραφία Α. Γεωργίου
Η παλιά στοά Χιρς και το αντίστοιχο κτίριο όταν ξεκίνησε η πορεία για την ανακατασκευή της, το 2008
Μια ακόμη φωτογραφία από την έναρξη των εργασιών ανακατασκευής και επέκτασης της στοάς Χιρς, που όπως φαίνεται άρχισαν το 2008
Ένα ενδιαφέρον θέμα σχετικό με την ανακατασκευή κι επέκταση της στοάς Χιρς είναι και τα αρχαιολογικά ευρήματα στο υπόγειο του αντίστοιχου οικοδομικού συμπλέγματος. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό διαφορετικών ιστορικών περιόδων της Θεσσαλονίκης, που μας πηγαίνει πίσω χρονολογικά από τον 4ο αιώνα π. Χ. μέχρι την Οθωμανική επικράτηση, το οποίο, ευτυχώς, ενσωματώθηκε αρμονικά στη νέα κατασκευή [βλ. https://www.kathimerini.gr/culture/402265/stoa-chirs-ena-mosaiko-tis-istorias/]
Σχεδιάγραμμα με τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα οικοδομικά υποστυλώματα του τμήματος της Τσιμισκή της στοάς Χιρς
Σχέδιο της εισόδου της νέας στοάς Χιρς και του αντίστοιχου αναπλασμένου κτιρίου
Μονολιθικός κίονας 4 μ. περίπου, χωρίς ραβδώσεις, βρέθηκε στο υπόγειο του μεσαίου τμήματος του νέου συγκροτήματος της στοάς Χιρς. Θεωρείται ότι αποτελεί οικοδομικό υλικό από το παραθαλάσσιο τείχος της πόλης, που προήλθε από άλλο αρχαιολογικό χώρο, ίσως από τον Ιππόδρομο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως αναλώσιμο υλικό μετά την απαγόρευση των ειδωλολατρικών εκδηλώσεων από το Θεοδόσιο Α' (347-395 μ.Χ.).
Το νέο κτιρίο της στοάς Χιρς επί της Τσιμισκή.
Και μια ακόμη εικόνα του νέου κτιρίου της στοάς Χιρς επί της Τσιμισκή
Δύο περιπτώσεις ανάδειξης των αρχαιολογικών ευρημάτων στο υπόγειο του Public
Την αναζητούσαμε. Φωτογραφία από το αρχείο του Δήμου Θεσσαλονίκης με κωδικό ταξινόμησης Β17 και τίτλο “Πυροπαθείς στην παραλία. Η πυρκαγιά”. Φυσικά παραλία δεν βλέπουμε.
Εγνατία με παλαιά Ερμού (καταργημένη). Ο φωτογράφος βλέπει το νότο.
Από τον Ευστάθιο Ασλανίδη
Ο φωτογράφος βλέπει το νότο.
Η φωτογραφία συσχέτισης
Και τα σημεία συσχέτισης
Άλλη μία από την Ερμού στο ύψος της Κολόμβου προς βορρά και φαίνεται το κτίριο μεταξύ του 1 και 2 της προηγούμενης συσχέτισης.
Άποψη από το 2ο όροφο του Merkez Otel κατά Βασίλη Δημητριάδη στη γωνία της οδού Κέντρου με Εγνατία προς ανατολικά.
Ο φωτογράφος, λίγο πάνω από την Εγνατία, ανάμεσα Απολυμαντηρίου και Ειδώλων, μπαίνει στα ερείπια που άφησε η πυρκαγιά και φωτογραφίζει ό,τι έχει απομείνει από τα σπίτια στην προέκταση της Απολυμαντηρίου. Ένωση δύο λήψεων.
Οι τελευταίοι της οικογένειας Μορπούργο στη Θεσσαλονίκη
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Η εβραϊκή οικογένεια Μορπούργο ήταν ιταλικής καταγωγής και είχε μια διακριτή παρουσία στη Θεσσαλονίκη, από τις αρχές του 18ου αιώνα μέχρι το 1943. Ανάπτυξαν εμπορικές δραστηριότητες και διαπλέχτηκαν και με τις επιχειρήσεις των Αλλατίνη, λόγω της συγγένεια τους (από δύο γάμους) με την οικογένεια Αλλατίνη. Ήταν μια ευκατάστατη οικογένεια, όχι όμως μεγιστάνες, όπως οι Αλλατίνη και οι Μοδιάνο. Είχαν ιταλική υπηκοότητα και συνείδηση.
Στις τρεις τελευταίες γενιές των Μορπούργο στην ιταλο-εβραϊκή παροικία της Θεσσαλονίκης αντιστοιχούν ο Δαυίδ Μορπούργο (1828-1888) [αναφέρεται ως γενικός αντιπρόσωπος της Βορειοβρεττανικής Ασφαλιστικής Εταιρείας στη Θεσσαλονίκη] ο γιος του Μωυσής Μορπούργο (1860-1940) [διευθύνων σύμβουλος του αλευρόμυλου Αλλατίνη, επιχειρηματίας, ασφαλιστής] και ο γιος του Τζιόρτζιο Μορπούργο (1891-1971) [επιχειρηματίας, ασφαλιστής].
Τμήμα από χάρτη της Θεσσαλονίκης του 1919, όπου φαίνεται η ύπαρξη δρόμου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με το όνομα: οδός Μορβούργου, πιθανόν προς τιμή της οικογένειας Μορπούργο. Ο δρόμος αυτός είναι πάνω από την σημερινή Μητροπόλεως.
Η Βίλα Μορπούργο στον οικισμό Ουζιέλ (Χαιρώνειας 16). Κτίστηκε το 1906 με σχέδια του Vitaliano Poselli. Αρχική ιδιοκτήτρια ήταν η Φανή Ουζιέλ- Μορπούργο, σύζυγος του Μωυσή και κληρονομήθηκε το 1948 από το γιο της Τζιότζιο. Πουλήθηκε το 1952 στην οικογένεια Ζαρντινίδη και το 2013 αγοράστηκε από τον Ιβάν Σαββίδη.
Το μέγαρο Μορπούργο, στη γωνία Τσιμισκή 25 με Κομνηνών. Άγνωστο είναι πότε κτίστηκε και ποιος αρχιτέκτονας ή μηχανικός το έκτισε.
Δαβίδ Μορπούργο (1828-1888)
Μωυσής Μορπούργο (1860-1940)
Τζιόρτζιο Μορπούργο (1891-1971)
Γεννημένος αρχές Νοεμβρίου ο Τζιόρτζιο, μιας και το μπαρ μιτσβα του -στα 13α γενέθλιά του- έγινε στις 5 Νοεμβρίου 1904 στη μικρή συναγωγή Υahia. Mε κάθε επισημοτητα, όπως μας πληροφορεί μαζί με τις ευχές της η Journal de Salonique.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1534
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1534 tirage papier
Από την συλλογή Μέγα, η παλιότερη λήψη της φιάλης χωρίς τον θόλο.
Δύο στιγμιότυπα από το video του British Pathe που έχει αναρτηθεί πολλές φορές στις ομάδες με τίτλο “Salonika And Its Surroundings (1915-1917)”. Οδός που αν θυμάται καλά ο Ευστάθιος Ασλανίδης δεν συσχετίστηκε.
Βασιλείου Βουλγαροκτόνου από το ύψος της Πλατείας Ελευθερίας προς δυτικά πριν την πυρκαϊά του 1917 και νομίζω είναι η μοναδική που έχουμε. Επί της ευκαιρίας να γνωρίσουμε και τα ξενοδοχεία μέσα από την αποδελτίωση και τις φωτογραφίες.
Δεξιά το ξενοδοχείο Σέρρες επί της Βουλγαροκτόνου,
αριστερά το Bristol και το επόμενο κτίριο το ξενοδοχείο Σμύρνη.
Οι στρατιώτες σε σχηματισμό περνούν μπροστά από το Cafe Floca, έχοντας περάσει πρώτα το ξενοδοχείο Σμύρνη και έπειτα το Bristol. Έτοιμοι να μπουν στην πλατεία Ελευθερίας.
Εδώ αναγράφονται αυτά που βλέπουμε στις φωτογραφίες
Στοά Καράσσο, ένας ιστορικός χώρος της κεντρικής αγοράς Θεσσαλονίκης χωρίς ιστορικό περιεχόμενο!!
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Είναι μάλλον δύσκολο να βρεθεί Θεσσαλονικιός που να μην γνωρίζει τη στοά Καράσσο. Αλλά είναι, επίσης, απίθανο να βρεθεί κάποιος που να γνωρίζει έστω και κάποια λίγα ιστορικά στοιχεία γι’ αυτήν. Για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου γνωστό ποιος Καράσσο τη δημιούργησε, από τους αρκετούς συνώνυμους επιχειρηματίες της Θεσσαλονίκης των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα.
Τα ελάχιστα ιστορικά στοιχεία που μπορούν να βρεθούν (χωρίς καμία τεκμηρίωση) είναι τα εξής: δημιουργήθηκε το 1923 από τον Ισαάκ Καράσσο (;;;) και το 1959 πουλήθηκε το τμήμα της Βενιζέλου στον Μακρίδη (;;;). Για τον αρχιτέκτονα ή το μηχανικό που έκτισε τα αντίστοιχα κτίρια υπάρχει πλήρης άγνοια.
Μήπως μπορούν να εμπλουτιστούν και να τεκμηριωθούν, κάπως, τα ιστορικά στοιχεία της στοάς Καράσσο;;;
Η είσοδος της στοάς Καράσσο από την Ερμού
Το κτίριο της εισόδου της στοάς Καράσσο, στην Ερμού
Το κτίριο της εισόδου της στοάς Καράσσο, στην Ερμού, την περίοδο του μεσοπολέμου
Η σημερινή είσοδος της στοάς Καράσσο από την Ερμού
Το τμήμα της στοάς Καράσσο, που έχει είσοδο στην Ερμού
Η μεσοπολεμική είσοδος στη στοά Καράσο από τη Βενιζέλου, αριστερά
Η είσοδος της στοάς Καράσσο από τη Βενιζέλου, μετά το 1959 που έγινε στοά Μακρίδη
Η σημερινή είσοδος της στοάς Μακρίδη, πρώην Καράσσο
Ισαάκ Καράσσο (1874-1939), γιατρός (;;) και επιχειρηματίας, ανιψιός του Εμμανουήλ Καράσσο (1862-1934) [δικηγόρου, Οθωμανού πολιτικού που συνέβαλε στην Επανάσταση των Νεότουρκων]. Ήταν ο ιδρυτής της πρώτης, πιθανότατα, γαλακτοβιομηχανίας παραγωγής γιαουρτιού, που μετεξελίχθηκε αργότερα στην πολυεθνική Danone, η οποία ξεκίνησε από την Ισπανία.
Άραγε αυτός ήταν ο δημιουργός της στοάς Καράσσο;