Saloni.ca Archive

Η παλιότερη διαθέσιμη φωτογραφία των λουτρών είναι και η πιο όμορφη. 13 Μαϊου 1913 ο Léon Busy τα φωτογραφίζει για τα αρχεία του Πλανήτη. Οι επόμενες λήψεις είναι από το ξέσπασμα του Α' ΠΠ και μετά. Οι παράγκες γύρω από τα λουτρά για τις ποικίλες ανάγκες της εποχής. Φωτογραφία από την συλλογή του γιατρού Pail Albarel. ΑΡ. φωτ. AD11028Dv0761570 Από την συλλογή Παπαϊωάννου

Ο Ευστάθιος Ασλανίδης στην Κασσάνδρου, εκεί που συναντούσε την Μεγ. Αλεξάνδρου, αναγνωρίζει ένα σπίτι την ώρα της πυρκαγιάς.

Όταν ένα περιστατικό εμφανίζεται 2 φορές σε διαφορετικά άλμπουμ. Μπορεί να μοιράστηκαν και εκτυπώσεις από τον ίδιο φωτογράφο. Στην πλατεία του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού

Το τραμ λίγο πιο εδώ από την Βουτυρά. Από ανάρτηση της κ. Σταθοπούλου στις ΠΦΘ Τα ξένα στρατεύματα άλλαξαν, τα τραμ επίσης, τα κτήρια έμειναν για λίγο ακόμα. Λίγο δεξιότερα η Βουτυρά προς τη συνοικία Χιρς στα χρόνια του πρώτου πολέμου. Από την κάτω μεριά ο παλιός σταθμός απέναντι τα σπίτια της πρώτης. Μια εικόνα της πλατείας. Το δέντρο σχεδόν κρύβει το άνοιγμα της Βουτυρά προς τα δεξιά.

Édouard Otlet (1842-1907), Βέλγος επιχειρηματίας και πολιτικός, επονομαζόμενος “βασιλιάς των τραμ” Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Αναφέρεται ως o επικεφαλής ομίλου Βέλγων επιχειρηματιών που συνέστησαν, το 1892, την “Οθωμανική Εταιρεία Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης” (“Compagnie Ottoman des tramways de Salonique”) που κατασκεύασε κι ανέλαβε τη διαχείριση του ιππήλατου τροχιοδρόμου της Θεσσαλονίκης. Η σύνθεση της αρχικής διοικούσας επιτροπής της εταιρείας αυτής ήταν: Ferdinand Guillon (1848–1929) πρόεδρος, Jules Auguste de la Fontain (1853-1930), Charles Dietrich (1865-1939), Paul Hammelrath (1855-1913), Osman Adil Bey (1867/8-1935), Emmanuel-R. Salem (1859-1940), Polydore Vanderschueren. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Osman Adil Bey ήταν γιός του Ahmet Hamdi Bey (περ. 1850-1906), δημάρχου της Θεσσαλονίκης για αρκετά χρόνια στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, που είχε την πρωτοβουλία κι έλαβε την κυβερνητική εντολή για την κατασκευή του ιππήλατου τροχιοδρόμου της Θεσσαλονίκης. Édouard Otlet (1842-1907) Édouard Otlet (1842-1907) Μετοχή της “Οθωμανικής Εταιρείας Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης” (“Compagnie Ottoman des tramways de Salonique”) Υποθετική αναπαράσταση του Ahmet Hamdi Bey Ένα δείγμα από τον ιππήλατο τροχιόδρομο της Θεσσαλονίκης Osman Adil Bey (1867/8-1935), διετέλεσε δήμαρχος της Θεσσαλονίκης το 1908

[Αναρτήθηκε από τον Baris Telimen στις ΠΦΘ, στις 11-4-1913]

Εμφανίστηκε πριν μερικά χρόνια από τον Maurice Bernard και παρέμεινε αβάπτιστη. Ο φωτογράφος στέκεται στην Αποστόλου Παύλου λίγα μέτρα κάτω από την Αχιλλέως, κοιτάζει το νότο και το πίσω μέρος της κρήνης στη διασταύρωση με την οδό Αθηνάς. Από τον Ευστάθιο Ασλανίδη

Στην Αποστόλου Παύλου λίγα μέτρα κάτω από την Αχιλλέως Αρ. φωτ. AD11028Dv0761500

Φωτογραφία συσχέτισης απόσπασμα μεταγενέστερης χρονολογίας

Το διάγραμμα του 1931 από το χαρτογραφικό portal του Δ.Θ. συνηγορεί στην άποψη της δεξιάς στροφής που φαίνεται στο βάθος λόγω της θέσης της κρήνης στο μέσο του οδοστρώματος.

Οι περιπέτειες ενός ονόματος. Αναθεωρημένες και πλήρεις. Από τον Δαυίδ Μπράβο. Θερινός κινηματογράφος Κυβέλεια (1930-1932). Θερινός κινηματογράφος Αθήναιον (1933). Ντάνσιγκ-Βαριετέ Αμπάσαντορ (1934). (1935-1937) Παύση λειτουργίας. (1938-1940) Κινηματογράφος Μεντιτερανέ.

1933

1933 1933 Ιούλιος 1933 1934 Αμπάσαντερ. Ντανσιγκ-Βαριετέ 1934 1938 μέχρι το 1940. Ξεκίνησε σαν θερινός κινηματογράφος Κυβέλεια το 1930 και κατέληξε σαν θερινός κινηματογράφος Μεντιτερανέ το 1940.

1940

Σ' ένα άλλο “σύμπαν”, την ίδια εποχή που γίνεται ο κακός χαμός για την κατεδάφιση ή διατήρηση του Μπέη Χαμάμ, κάτοικοι της περιοχής Κουλέ Καφέ και Απ. Παύλου ζητάνε να ξαναλειτουργήσει το λουτρό της γειτονιάς τους. Να 'χουν να πλένονται οι άνθρωποι... “Άλλωστε γίνονται τόσα και τόσα έξοδα δι' εξωραϊστικά έργα, αυτό θα ήτο το καλύτερο δώρο που θα μπορουσε να προσφέρει ο δήμος προς τους φτωχούς δημότες του”. Το λουτρό της Απ. Παύλου -το λουτρό του Ισλαχανέ- κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '70. Μια ερώτηση είναι αν ξαναλειτούργησε μετά από το 1958 που γράφτηκε αυτή η επιστολή.

Τα λουτρά του Ισλαχανέ σε αεροφωτογραφία του 1959.

1958: Σχεδόν 30 χρόνια μετά τον πόλεμο για τα λουτρά της Αγ. Σοφίας, το θέμα διατήρησης ή μη των χαμάμ επανέρχεται, αυτή τη φορά για το Μπέη Χαμάμ στην Εγνατία, με αφορμή την ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου. Από την Μάρα Νικοπούλου.

Για τα λουτρά της Αγ. Σοφίας εδώ: https://archive.saloni.ca/522 Η συζήτηση έχει ξεκινήσει από καιρό, αλλά τον Νοέμβριο του ‘58, διάφοροι φορείς (Δικηγορικός σύλλογος, εμποροβιομηχανικό επιμελητήριο, βιοτεχνικό επιμελητήριο, συμβολαιογράφοι, Ένωση συντακτών κ.λπ) στέλνουν τηλεγραφήματα προκειμένου να επιτραπεί η κατεδάφιση των λουτρών ώστε να προχωρήσει η ανέγερση των δικαστηρίων. Από μια σειρά φωτογραφιών που είχε βγάλει τότε ο αρχιτέκτονας Γ. Παπαθεοδώρου επιθυμώντας να λάβει μέρος στον διαγωνισμό, και αναρτήθηκαν από τον γιο του, κ. Φαίδωνα Παπαθεοδώρου, στις ΠΦΘ. Οι επιστολές υπέρ και κατά των λουτρών συνεχίζονται και είναι εμφανές ότι στα επιχειρήματα μεγάλο ρόλο παίζει ο όρος «τουρκικά». Στην επιστολή της 12ης Δεκ 1958, ένας αναγνώστης κάνει μια ντρίμπλα και προτείνει να τα αποκαλούμε «βυζαντινά». 🙂 Τέλη δεκαετίας του '50, από δημοπρασία. H κυβέρνηση στέλνει τη μπάλα στην... αρχιτεκτονική μελέτη: «Ναι μεν, καλό θα ήταν να διατηρηθούν, αλλά αν κερδίσει σχέδιο που δεν επιτρέπει τη διατήρησή τους, θα κατεδαφιστούν». 1958, από τη σειρά φωτό του Γ. Παπαθεοδώρου. H συζήτηση συνεχίζεται και κάθε τόσο ο υπουργός απαντάει στην Μακεδονία. Ενδεικτικά δύο από τις απαντήσεις του. Η βόρεια πλευρά των λουτρών την δεκαετία του ’50 σε φωτό από δημοπρασία. To θέμα φτάνει (ξανά) και στη Βουλή, τον Σεπτέμβριο του ’59. Ενώ τον Νοέμβριο 1959 ανακοινώνεται ότι θα εξεταστούν έξι από τις αρχιτεκτονικές μελέτες που κατατέθηκαν. Όποια και να ήταν η μελέτη που προκρίθηκε, ο τέως έβαλε τον θεμέλιο λίθο στον χώρο, στις 27 Οκτωβρίου 1962, μία μέρα πριν παρελάσει μπροστά στα όρθια ακόμα λουτρά. Το έργο βέβαια δεν προχώρησε καθώς το φτυάρι έπεσε πάνω στην Ρωμαϊκή Αγορά. Κι εδώ υπήρξε ο σχετικός πόλεμος με την αρχαιολογική, έλειπε όμως το επιχείρημα περί «τουρκικών». Η γκρίνια για την αρχαιολογική υπηρεσία εννοείται ότι καλά κρατεί και σήμερα κατά πώς βολεύει την κάθε πλευρά. Άλλοτε γιατί «χάλασαν» την πλ. Διοικητηρίου (όπου ξεχνάμε την αρχαιολατρεία μας), άλλοτε γιατί δεν αναδεικνύουν το “Σεράπειο” (όπου την ξαναθυμόμαστε), άλλοτε γιατί «φταίνε» που αργεί το μετρό (όπου ξεχνάμε και την βυζαντινολατρεία μας)... Στην περίπτωση του Μπέη Χαμάμ, το θέμα συνήθως αφορά το πόσο συχνά είναι επισκέψιμα. Τη θέα τους από ψηλά πάντως μπορούμε πια να τη θαυμάζουμε από το καφέ που λειτουργεί στο κτίριο στα ανατολικά του (εδώ σε φωτογραφία του ’58, επίσης του Γ. Παπαθεοδώρου).

Ο Δαυίδ Μπράβος μας παρουσιάζει γνωστές και άγνωστες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης από την συλλογή του Adolf Hermann Struck.

Γερμανός ερευνητής-αρχαιολόγος. Ένας άγνωστος -στους πολλούς- “Σαλονικιός”. Η οικογένεια του έμενε στην Θεσσαλονίκη από το 1886 και μετά. Τα αρχεία χαρτών και φωτογραφιών (δικά του και της αστικής του οικογένειας) αποτελούν μοναδικό θησαυρό.

Ο Adolf Hermann Struck γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1877 στην Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας του Hermann ζούσε σε διάφορες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εργαζόταν σαν γιατρός στην υπηρεσία του οθωμανικού στρατού και επίσης είναι γνωστό ότι ήταν γενικός γραμματέας στην υπηρεσία της Πρωσικής Αυτοκρατορίας. Ο Adolf Struck πέρασε την παιδική του ηλικία ελάχιστα στον Βόλο και αμέσως μετά στην Θεσσαλονίκη.

Είχε άλλα 2 αδέλφια-ες όπως καταγράφηκαν στο μητρώο της τοπικής Προτεσταντικής κοινότητας. Ο πατέρας του έγινε αμέσως επιφανές μέλος του KegelClub και αποφάσισε να εξασκήσει πλέον εδώ ιδιωτικά την ιατρική. Τα παιδιά του πήγαν στο Γερμανικό σχολείο που είχε ιδρυθεί το 1888. Για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση ο Adolf στάλθηκε σε συγγενείς στο Βερολίνο. Επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη το 1894, 17 ετών. Προσλήφθηκε στην εσωτερική υπηρεσία του Ανατολικού Σιδηροδρόμου ανάμεσα στους επιστημονικά μορφωμένους γερμανόφωνους. Ο Γερμανός πρόξενος Mordtmann διέκρινε ταλέντο και έγινε πνευματικός καθοδηγητής του. Τον προώθησε και τον ενθάρρυνε σε ιδιωτικές σπουδές που οδήγησαν τον νεαρό στην αρχαιολογία μέσα από επιτυχημένα ερευνητικά ταξίδια στο εσωτερικό της Μακεδονίας.

Το 1904 ζούσε ακόμα στην Θεσσαλονίκη αλλά έγινε στόχος των Βούλγαρων “βαρκάρηδων” αναρχικών. Κατάληξε το 1906 να γίνει βιβλιοθηκάριος και βοηθός στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο στην Αθήνα. Το ερευνητικό ενδιαφέρον του ήταν περισσότερο για τη βυζαντινή αρχιτεκτονική. Πέθανε νέος 34 χρονών το 1911, πρόλαβε ωστόσο να αφήσει έργο και βιβλία. Το αρχείο του ψηφιοποιηθηκε αρκετά ικανοποιητικά από τους Γερμανούς. Μπορούμε να πάρουμε μιά ιδέα. Παραθέτω μερικές από τις αρχαιότερες και σπανιότερες φωτογραφίες της συλλογής του.

Πηγή των φωτογραφιών είναι τα γερμανικά αρχεία της αράχνης και ιδιαίτερα το βιβλίο του Adolf Hermann Struck στο https://arachne.dainst.org/entity/6132122 Για κάθε φωτογραφία παρατίθεται ειδικότερα η σελίδα απ όπου αντλήθηκε.

Δαυίδ Μπράβος

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=366522823837357&id=204212503401724

Αριστερά η Αλάμπρα. Τραπεζάκια έξω, αλλά και παραστάσεις όπερας.

https://arachne.dainst.org/entity/6132155

https://arachne.dainst.org/entity/6132159

https://arachne.dainst.org/entity/6132163

https://arachne.dainst.org/entity/6132145

Αριστερά ξεκινάει με τον τρούλο της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας.

https://arachne.dainst.org/entity/6132139

https://arachne.dainst.org/entity/6132129

https://arachne.dainst.org/entity/6132131

https://arachne.dainst.org/entity/6132147

https://arachne.dainst.org/entity/6132149

https://arachne.dainst.org/entity/6132161

https://arachne.dainst.org/entity/6132157

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

https://arachne.dainst.org/entity/6132127

https://arachne.dainst.org/entity/6132133

Η Μεσαιωνική Βυζαντινή πόλη. https://arachne.dainst.org/entity/6127811

τρίτος από τα αριστερά ο Adolf Hermann Struck Constanze Gramel: Broschure des DAI Athen DAI Athe Nea 2015 σ.23 https://www.academia.edu/37221227/Broschure_des_DAI_Athen_DAI_Athe_Nea_2015

Ο πατέρας του Δρ. Hermann Struck. Μέλος της διοικούσας επιτροπής του Γερμανικού σχολείου το 1898.

Η εφημερίδα τον ονομάζει Σαλονικιό. 1908, είναι πλέον μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα.

Στον Λ. Πύργο πρόκειται να δώσει μια διάλεξη για ένα ιστορικό θέμα, την οποία θα δημοσιεύσουμε σε προσεχές φύλλο μας.

Μόλις 34 χρονών. Τον έθαψαν στο Mainz. Constanze Gramel: Broschure des DAI Athen DAI Athe Nea 2015 σ.22 https://www.academia.edu/37221227/Broschure_des_DAI_Athen_DAI_Athe_Nea_2015

Τα λουτρά της Αγ. Σοφίας. Ένα οθωμανικό κατάλοιπο που “δεν υπήρχε κανένας λόγος να κρατήσει” ο νέος σχεδιασμός της πόλης. Και, μετά από μια μεγάλη μάχη που δόθηκε με φανατισμένες δημοσιεύσεις στις εφημερίδες, δεν το κράτησε. Kοντινές φωτογραφίες τους διαθέτουμε μόνο όταν αποκαλύφθηκαν μέσα στην ισοπέδωση που προκάλεσε η πυρκαγιά του 1917. [Φωτό από οίκο δημοπρασιών Α.Κaramitsos] Καρτ ποστάλ που τα απαθανατίζει, επίσης φυσικά μετά την πυρκαγιά. Από Médiathèque de l'architecture et du patrimoine, σε αναγνώριση Αθ. Νικόπουλου στις ΠΦΘ. Από την συλλογή Μέγα, Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Επίσης από τη συλλογή Μέγα (ΜΦΘ) Αεροφωτογραφία μετά τη φωτιά [Από τη βιβλιοθήκη του Cambridge]

Μεγέθυνση από την αεροφωτογραφία.

Η φωτιά πέρασε, αλλά δεν τα κατέστρεψε.

Ένα από τα πολλά δημοσιεύματα της Μακεδονίας, ενδεικτικό του πολέμου που είχε ανοίξει. Το Απρίλιο του 1931, η “Μακεδονία” χαίρεται για την κατεδάφισή τους. Λεπτομερεια φωτο με το λουτρό της Αγιας Σοφιας ακομα στη θεση του, χαμηλά δεξιά. Στις 20/4/1931 άρχισαν να το γκρεμίζουν.