Saloni.ca Archive

Συνεχίζοντας την Κομνηνών, από Τσιμισκή μέχρι Βασ. Ηρακλείου

Προς το πάνω μέρος της διασταύρωσης Τσιμισκή με Κομνηνών.

Για το (κατεδαφισμένο) κτίριο αριστερά, δείτε εδώ:

Με αυτήν τη λήψη αποκαλύπτεται και η ταυτότητα του κτιρίου από το οποίο έχουμε αυτές τις φωτογραφίες. Από την δυτική πλευρά το μέγαρο Mordoch

Από την ανατολική μεριά το μέγαρο Morpurgo

Τα μαγαζάκια ανεβαίνοντας την Κομνηνών δεξιά Και από κοντά

Αριστερά ανοίγεται το τμήμα της Φραγκίνη έτσι όπως τέμνει κάθετα την Κομνηνών Επί της Φραγκίνη πίσω από τα λουτρά και μπροστά μας οι δυο ψηλές πολυκατοικίες επί της Βασ. Ηρακλείου, εκατέρωθεν της Κομνηνών Ξαναπαίρνουμε την Κομνηνών ανηφορίζοντάς την Δεξιά η γωνία Βασ. Ηρακλείου και Κομνηνών στην κατοχή.

Κομνηνών από παραλία μέχρι την Τσιμισκή. Ένα σχετικά καλοδιατηρημένο κομμάτι της πόλης από την εποχή του μεσοπολέμου. Βήμα-βήμα από τον Δαυίδ Μπράβο. Φυσικά στην γωνία δέσποζε το Μεντιτερανέ. Κομνηνών 4, το προξενείο της Σερβίας Ξενοδοχείο Λουξεμβούργο επιταγμένο επί κατοχής, κόσμημα σήμερα στην Κομνηνών 6 Δίπλα στο Λουξεμβούργο το Ξενοδοχείο Εξέλσιορ στη ΝΑ άκρη της διασταύρωσης Μητροπόλεως 21 και Κομνηνών 8. Λειτούργησε μέχρι το 1930. Μετά πωλήθηκε η ονομασία και μεταφέρθηκε ακριβώς απέναντι. Μετά κατεδαφίστηκε. Πάντως μέχρι τον Μάιο του 1929 λειτουργούσε κανονικά ως ξενοδοχείο. Το Εξέλσιορ μεταφέρθηκε απέναντι, δηλαδή εδώ, Μητροπόλεως 21 σύμφωνα με τη διαφήμιση των 30ς, (σήμερα δηλώνει διεύθυνση Κομνηνών 10), κτίσμα του 1924 σε σχέδια και κατασκευή του Joseph Pleyber Για ένα διάστημα λειτούργησε και ως κλινική Μισιρλόγλου (δημοσίευση Μακεδονία 28/11/1931. Το παλιό Εξέλσιορ κάτω, το νεότερο και σημερινό Εξέλσιορ επάνω στην ΒΑ γωνία. Από αυτήν τη λήψη παίρνουμε και μια μικρή γεύση από τα χαμηλά κτίσματα μέχρι το γωνιακό με την Τσιμισκή. Και φτάνουμε στην Τσιμισκή... ..για να ξαναρχίσουμε από κάτω, απ την άλλη πλευρά αυτήν τη φορά. Σ' αυτό το γωνιακό οικόπεδο λειτούργησε για κάποια χρόνια ο κινηματογράφος “Κυβέλεια” Τα επόμενα δύο κτίρια, από τα πιο όμορφα της Κομνηνών, σε πρόσφατες λήψεις

Μια σύγχρονη ματιά στα δύο αυτά κτίρια από το μπαλκόνι του Ξενοδοχείου Λούξεμπουργκ Μετά την Καλαποθάκη εκεί όπου ο Μπακατσέλος είχε το υποκατάστημά του. Βρισκόμαστε επί της Μητροπόλεως στην κατοχή, τα “δύο” Εξέλσιορ το ένα απέναντι από το άλλο, αλλά εμείς βλέπουμε κυρίως την ΝΔ γωνία Μητροπόλεως και Κομνηνών, ένα κτίριο με τη μεγαλύτερη πρόσοψη επί της Μητροπόλεως που σπάνια μπορούμε να το δούμε σε λήψεις της εποχής και μόνον από σχετικά μακριά. Φυσικά κατεδαφισμένο. Ξενοδοχείο Τουρίστ και αυτό του Joseph Pleyber Τα δύο ξενοδοχεία του αρχιτέκτονα μηχανικού Joseph Pleyber φαίνονται μισά, όπως και το άδειο οικόπεδο αριστερά δίπλα στο Τουρίστ και πριν από τον Λαμπρόπουλο επί κατοχής. Η λήψη από το παλιό Εξέλσιορ. Και ξαναφτάνουμε στην Τσιμισκή, αυτή τη φορά από τη μεριά των Νεωτερισμών Λαμπρόπουλου. Μια άποψη πάλι επί κατοχής, πρώτα ο Λαμπρόπουλος πριν τη διασταύρωση της Τσιμισκή με Κομνηνών.

Φοιτητικές αντιπαραθέσεις: ένα καθημερινό θέαμα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης κι όχι μόνο στους πανεπιστημιακούς χώρους, την περίοδο 1960-1967.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Όποιος έζησε στη Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο και περνούσε από το κέντρο της ή ζούσε σ’ αυτό είναι πολύ δύσκολο να μην θυμάται τις δυναμικές διαδηλώσεις των φοιτητών, τις αψιμαχίες τους και τις βίαιες επεμβάσεις της χωροφυλακής, των παρακρατικών ομάδων και των εγκάθετων παρατρεχάμενων.

Η Διαγώνιος είχε γίνει στίβος καθημερινών αναμετρήσεων μεταξύ των φοιτητών του “ανένδοτου αγώνα” και της δημοκρατικής αλλαγής, από τη μια και των εθνικοφρόνων οπαδών του αδιάλλακτου μονοκομματισμού, από την άλλη.

Σ’ άλλα σημεία της πόλης, οι συγκρούσεις ήταν πιο αυταρχικές, βίαιες και αιματηρές. Οι έχοντες και κατέχοντες, τότε, την πολιτειακή, πολιτική και στρατιωτική εξουσία εμπόδιζαν μ’ όλα τα μέσα τη δημοκρατική ανέλιξη της πλειοψηφίας. Έτσι στρώθηκε ο δρόμο της επαίσχυντης δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Αντεγκλήσεις μεταξύ φοιτητών της ΕΔΗΝ και της ΕΡΕΝ, έτοιμοι για σύγκρουση. Τσιμισκή, δίπλα στη Διαγώνιο, ανάμεσα στα γραφεία της ΕΔΗΝ και της ΕΡΕ. Οκτώβριος 1965 [Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 49] Εδώ ήταν τα γραφεία της ΕΔΗΝ Τα γραφεία της ΕΡΕ στη Διαγώνιο, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 Μεγάλη διαδήλωση φοιτητών στην Εγνατία, το 1962 και με αίτημα 15% για την παιδεία

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 57] Σύλληψη φοιτητή κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στη Θεσσαλονίκη, στις αρχές της δεκαετίας του 1960

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 74] Σύλληψη διαδηλωτή στη Θεσσαλονίκη, το 1966

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 66] Αστυνομικοί τραβούν από τα μαλλιά γυναίκα στην Αθήνα, το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1960 Μέλη της ΕΚΟΦ και της ΕΡΕΝ έτοιμα για δράση, στην πλατεία του Χημείου, λίγο πριν από την 21η-4-1967

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 72] Το σκίτσο από την φοιτητική εφημερίδα “Πανσπουδαστική”, της 7-2-1961 Εισβολή της χωροφυλακής στο ΑΠΘ, λίγο πριν την 21η-4-1967

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 62] Μνεία στον πολιτισμό, σε χωρίο κοντά στη Θεσσαλονίκη, από τους απολίτιστους κι ανορθόγραφους (!!) της δικτατορίας των συνταγματαρχών

[Από το βιβλίο “Εμείς του ‘60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 93] Εισβολή της χωροφυλακής στο ΑΠΘ, λίγο πριν την 21η-4-1967΄΄ Ο καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής Νικόλαος Ανδριώτης προσπαθεί να προστατεύσει και να αποσπάσει από τα χέρια των Ασφαλιτών κάποιον Φοιτητή

Η δυτική πλευρά της πρώτης προβλήτας του λιμανιού της πόλης, κατά την γερμανική κατοχή. Εκεί όπου τα γραφεία Οργανισμού Λιμένος σήμερα, που είναι το κεντρικό θέμα των φωτογραφιών, πίσω ακριβώς από το σημερινό Κίτσεν Μπαρ.

Πρώτες μέρες γερμανικής κατοχής, τα ερείπια από τις ανατινάξεις των Βρετανών.

Και αν εκείνες ήταν καταστροφές, αυτή ήταν η εικόνα της προβλήτας λίγο μετά την απελευθέρωση. Τελετές αναφοράς Γερμανών μπροστά στο Λιμεναρχείο.

Πάντα στην πρώτη προβλήτα, στην ανατολική πλευρά αυτή τη φορά και πιο μπροστά, το κτίριο Διοίκησης που υπάρχει ακόμη. Στην κατοχή φυσικά επιταγμένο. Οι Γερμανοί που ανήκουν στη φρουρά του λιάζονται στην ταράτσα, καθαρίζουν τα όπλα. Ακολουθεί μουσική, ζωντανή και από γραμμοφώνου. Ιούνιος 1941 και όλα μοιάζουν διακοπές.

Μία τελετή (οι δυτικοί παρευρισκόμενοι ασκεπείς) και μία αναμνηστική του δάσκαλου με τα πρωτάκια.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

“…στο ‘Καφέ-Ντορέ’ ζυμώθηκε, κατά το σημαντικότερο μέρος του, το φοιτητικό κίνημα της Θεσσαλονίκης με ολονύκτιες συζητήσεις, αναλύσεις και όνειρα, αλλά και με φακέλωμα από τους παρακολουθούντες … ανθρώπους της Ασφάλειας” [Βίκτωρ Νέτας, ‘Ελευθεροτυπία’, 9-3-1982]. Ήταν στέκι των κεντρώων κι αριστερών συνδικαλιστών του, τότε, φοιτητικού κινήματος.

Ένα άλλο δημοφιλές στέκι των κεντρώων και αριστερών φοιτητών ήταν το γαλακτοπωλείο-“χορτοφαγάδικο” Γκιγκιλίνης , στη γωνία της Τσιμισκή με την Χρυσοστόμου Σμύρνης. Ήταν, τότε, ακριβώς από κάτω από τα γραφεία της Νεολαίας της Ενώσεως Κέντρου, γι’ αυτό το απέφευγαν οι συνδικαλιστές της νεολαίας της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης όπως και οι υπερσυντηρητικοί συνοδοιπόροι τους της Εθνικής Κοινωνικής Οργάνωσης Φοιτητών.

Πιο κοντά στο Πανεπιστήμιο, δύο καφέ που σύχναζαν φοιτητές ήταν το καφέ Ιντεάλ στη γωνία Σβώλου με Ιπποδρομίου, και το καφέ Άλφα στη γωνία Σβώλου με Εθνικής Αμύνης. Στο πρώτο συγκεντρώνονταν οι φοιτητές οι προσκείμενοι στην νεολαία της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης και της Εθνικής Κοινωνικής Οργάνωσης Φοιτητών, γι’ αυτό και πήρε το παρατσούκλι καφέ Τραμπούκ. Στο δεύτερο πήγαιναν, κατά κανόνα, οι μη δεξιοί φοιτητές και οι πολιτικά αδιάφοροι.

Φυσικά και το κυλικείο της Φιλοσοφικής (στο ημιυπόγειο του παλιού κτιρίου) είχε την ιδιαίτερη επισκεψιμότητα όλων των συνδικαλιστών του φοιτητικού κινήματος, των χαφιέδων και των κορτάκηδων.

Το μεγάλο Ντορέ, τότε Εδώ ήταν ο Γκιγκιλίνης Η θέση που ήταν το καφέ Ιντεάλ Το καφέ Άλφα, το 1987 Φοιτητική παρέα στο κυλικείο της παλιας Φιλοσοφικής Σχολής. [Από το βιβλίο “Εμείς του '60 οι εκδρομείς”, του Χρ. Ζαφείρη, 2000, σελ. 185]

1941, 1. Mai in Saloniki. Γιορτάζουν οι εχθροί την Πρωτομαγιά με γκράφιτι στο τρένο και άνθη πιασμένα στο μέταλλο. Φωτογραφική εκεχειρία.

Η οδός Ειρήνης μέσα απ τις φωτογραφίσεις των συμμάχων και τις περιπέτειες αυτών που δούλεψαν εκεί, την έζησαν και την περπάτησαν.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Δεξιά τα πρώτα μονά νούμερα της οδού Ειρήνης στα 1918. Στα δεξιά και εκτός πλάνου το καφενείο του Μαλίκ. Υπαίθρια ψαραγορά δίπλα στην ποτίστρα. Δεξιά η Ειρήνης πίσω απ την ποτίστρα, σπίτια που... είχε αναγνωρίσει ο Δαυίδ Μπράβος σ' αυτήν με τους υπαίθριους μπαρμπέρηδες. Αν η οδος Ειρήνης ήταν το υπαίθριο κουρείο της πόλης, ίσως αυτή να ανήκει εδώ. Πολύ πιθανόν, μέχρι να έχουμε απτές αποδείξεις, και αυτή.

Και αυτή από την συλλογή του Paul Albarel Το ίδιο και εδώ. Μακεδονία 8/2/1927 Κρίμα στο όνομα. Οδός ασχημίας ταιριάζει καλύτερα στην οδό Ειρήνης. Ολόκληρος ο συνοικισμός Καλλιθέας που περνά από δω, παρίσταται μάρτυρας των αθλιοτήτων της ζωής και των οίκων αμφιβόλου χρησιμότητος.

Αν μη τι άλλο παραξενεύει το “αμφιβόλου χρησιμότητος” και σίγουρα πρωτοτυπεί ως συνώνυμο του οίκου ανοχής.

Για να καταλάβουμε την ιεραρχία των οίκων ανοχής στην πόλη είναι ενδεικτική αυτή η λίστα του 1948, όπου η Μπάρα είναι γ' τάξεως ενώ η Ειρήνης ανήκει στην β΄ τάξη ως προς τις τιμές. Οι ακριβότεροι οίκοι είναι σε σπίτια για τα οποία δεν ακούς ούτε διαβάζεις πολλά λόγια. Φωτογραφίες πιο μέσα από την οδό Ειρήνης δεν είναι διαθέσιμες. Στην Μπάρα ήταν οι σύμμαχοι, στην Ειρήνης στα χρόνια του πολέμου οι κουρείς, τώρα απλά είναι μια οδός ασχήμιας και μικρομεσαίων μπουρδέλων. Μια εικόνα μας δίνει αυτή η είδηση, φυσικά για τραγικό θάνατο, στις 29-3-1967. Η Ειρήνης στα τελειώματά της θύμιζε τον ξεπεσμό της Μπάρας.

Ειρήνης 1, ξενοδοχείο Ερμείον στα 1931 Κάτοικος της Ειρήνης 2, θάνατος από ηλεκτροπληξία στη μέση της Εγνατίας. 11/9/1931 Ειρήνης 6 Εστιατόριον Μυτιλήνη 23/10/1922

1/4/1928 Ειρήνης 11 νοικιάζεται ο φούρνος “Νέα Σάντα”, την ίδια αγγελία την βλέπουμε εναμιση σχεδόν χρόνο μετά. Στα αζήτητα.

Πάντως από πάνω λειτουργεί η Μαντάμ Κλάρα η οποία δέχτηκε επίθεση με ξυράφι τον Δεκέμβρη του 26. Ενάμιση χρόνο αργότερα, πάλι τα ίδια. Ο επίμονος αυτός τύπος (μοιάζουν πολύ τα επίθετα και ο τρόπος επίθεσης για να πρόκειται για άλλον) την πρώτη φορά δεν συνελήφθη, την δεύτερη αν και κρατούμενος το σκασε. Ο Μ. Μ. Χαραλάμπους στη Μυστική Ιστορία της Θεσσαλονίκης, σ.455-6 από έναν κατάλογο του 1933 παραθέτει ονόματα και αριθμούς και για την οδό Ειρήνης.

Ειρήνης 11 Καμχή Κλάρα που είχε πορνείο και στην Αγγελάκη Ειρήνης 21 Αμποάβ Φλώρα Ειρήνης 27 Κατσέλη Κατίνα Ειρήνης 27 Κριεζή Κούλα Ειρήνης 27 Ξανθοπούλου Μαρία Ειρήνης 15 ένα μηχανουργείο Ειρήνης 20 κατοικεί ή δουλεύει ένας ορυχαλκοχύτης Ειρήνης 21 Τον Μάιο του 1928 εκπλειστηριάζεται το σπίτι, το οποίο και περιγράφεται: Ισόγειο με 4 μαγαζιά και όροφος με 10 δωμάτια με σάλα και κουζίνα. Ο όροφος λειτουργεί ως οίκος ανοχής. Δεξιά δυο ειδήσεις περιπετειώδους συμπεριφοράς θαμώνων του οίκου αυτού. Ο χωροφύλαξ εκάμφθη από τας παρακλήσεις της θελκτικής ασθενούς να επισκεφθεί να χαιρετήσει (η ιστορία θυμίζει αυτή του Βόδενα με τις ξυραφιές που είδαμε πιο πριν) Ειρήνης 28 η συλληφθεία Πολύμνια προσπάθησε να αυτοκτονήσει. Ειρήνης 30 πάλι απόπειρα αυτοκτονίας πάλι υπερμαγγανικό κάλιο (ποτάσα), για αισθηματικούς λόγους. 11/1/1929 Με αφορμή μια πυρκαγιά σ ένα πανδοχείο της οδού Ειρήνης, μαθαίνουμε τις λειτουργίες των όμορων κτιρίων και παραπηγμάτων. Αχυρώνας, όπου και κάηκαν 5 άλογα, Ιατρείο, Μηχανουργείο, Οίκος ανοχής.

Απόπειρα φόνου, απόπειρα φόνου, ναυτάκια μεθυσμένα τα κάνουν Γης Μαδιάμ, αντιζηλίες και μαχαιρώματα για μια τρόφιμο οίκου ανοχής.

Εδώ είχε και την παράγκα-ταβέρνα του και ο Κέρκυρας, δεξί χέρι του Αλκή Πετσά και των Γερμανών 10 χρόνια αργότερα. Μια δημοσίευση στην Μακεδονία (6-8-1931), μάλλον όχι προϊόν δημοσιογραφικής έρευνας, προσπαθεί να περισώσει την έξωθεν καλή του μαρτυρία.

Φωτογραφία του περιβόλου της Αγ. Σοφίας και άλλη μία εκεί που τέμνεται με την Κομνηνών, έρχονται να προστεθούν στην παρουσίαση αυτού του κεντρικού σημείου της πόλης πριν την πυρκαγιά. Ιταλικής προέλευσης τη φορά αυτή.