Η πρώτη φωτογραφία είναι από την εποχή διαμόρφωσης της πλατείας, μάλλον την δεκαετία του 1920. Τότε το κτίριο βρισκόταν στο νούμερο 36 της Φράγκων. Το παρουσιάσαμε το μακρινό 2017 εδώ: https://archive.saloni.ca/302.
Εντοπίστηκε μια ακόμα φωτογραφία του κτιρίου από εργασία του 1981. Η φωτογραφία ίσως είναι λίγο νωρίτερα, δυστυχώς σε άσχημη ανάλυση στην εργασία. Η αρίθμηση δίνεται ως Φράγκων 30-34. Μάλλον στα τελευταία χρόνια πριν την κατεδάφισή του. Η κεντρική είσοδος κρύβεται πίσω από το φορτηγάκι.
H φωτογραφία από το maps.google είναι του Απριλίου 2024.
Τσιμισκή 78, πήγαν να γκρεμίσουν τους ενδιάμεσους τοίχους του ισογείου με αποτέλεσμα να καταρρεύσει ολόκληρη η τετραώροφη οικοδομή. Πριν 64 χρόνια, στις 25/10/1960.
Ένα σημείο στην Τσιμισκή που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό στην πρώτη του μεσοπολεμική όψη. Με την ευκαιρία βλέπουμε και το διπλανό του, στην γωνία με Κούσκουρα, Τσιμισκή 76.
Αριστερά, στο νούμερο 80 ήταν η αντιπροσωπεία της ΙΖΟΛΑ. Η κάθετη επιγραφή διακρίνεται στην προηγούμενη φωτογραφία. Εδώ μια είδηση για τα νέα εκθέματα της εταιρείας τον Ιούνιο του 1962.
Αριστερά το 1930, με το κόκκινο βέλος, η γωνιακή οικοδομή στο 76 δεν υπάρχει, κτίζεται όμως μέχρι το 1938 (δεξιά).
Αντίθετα, το σπίτι που κατέρρευσε πρέπει να κτίστηκε την δεκαετία του 1920.
Σε κατοχική αεροφωτογραφία, από το αρχείο Μηνά Δρεστηλιάρη, βλέπουμε την πολυκατοικία στην γωνία με Κούσκουρα. Η διπλανή της κρύβεται από την μεγάλη πολυκατοικία στην απέναντι μεριά, γωνία με Παλαιών Πατρών Γερμανού.
Στην θέση του καταρρεύσαντος εκδόθηκε η οικοδομική άδεια 74/1961. Στην γωνία με Κούσκουρα η οικοδομή κτίστηκε το 1969.
Για την σημερινή επέτειο δανειζόμαστε μια παλιά ανάρτηση του Μάνου Μαλαμίδη από την σελίδα ΜΝΗΜΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-σύνδεση με τό παρόν,
με εικονιζόμενο τον Αθανάσιο Μπεγκλή στις 28 Οκτωβρίου του 1955 να βιοπορίζεται στην πλατεία Βαρδαρίου γωνία με Παπαρρηγοπούλου.
Δυο μέρες πριν το πραξικόπημα, μέρος της προσθήκης στο διπλανό κτήριο, Τσιμισκή 79, έπεσε πάνω σ' αυτό της Μακεδονίας προκαλώντας ζημιές στη στέγη και στα μηχανήματα
Σήμερα οι δυο πολυκατοικίες ισοϋψείς. Το κτήριο της Μακεδονίας αντικαταστάθηκε το 1973, το διπλανό είναι κτίσμα του 1926, με την προσθήκη των τριών ορόφων την δεκαετία του 1960.
Όταν άρχισε η κατασκευή του τραμ στην Θεσσαλονίκη το 1892, η σύμβαση προέβλεπε να κατασκευαστεί με πλάτος 1,5 μέτρο. Ωστόσο, η Βελγική εταιρεία που το κατασκεύασε άρχισε να το κατασκευάζει πολύ πιο στενό, με πλάτος λιγότερο από 1 μέτρο. Κάποια στιγμή, ενώ προχωρούσαν τα έργα, οι ιθύνοντες της εποχής κατάλαβαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και διέταξαν να σταματήσει η κατασκευή. Αυτό το μαθαίνουμε από την δημοσίευση στο Φάρο της 30ης Σεπτεμβρίου 1892: «Λόγος της αναστολής των εργασιών τούτων είναι ότι καταμετρήσεων γενομένων επί του κατασκευασθέντος της γραμμής τμήματος, ευρέθη ότι η μεταξύ των εσωτερικών παρειών των δύο γραμμών των ράβδων απόστασις ην 0,927, ενώ εν τη συγγραφή των υποχρεώσεων καθωρίζετο η απόστασις αύτη εις 1,50.» [3ηφωτογραφία].
Τι έκανε η εταιρεία; Ξήλωσε τις γραμμές για να τις βάλει στην σωστή μεταξύ τους απόσταση; Όχι βέβαια, αυτό έλειπε: «Ήδη η εταιρία προσπαθεί να επιτραπή αυτή παρά της αυτοκρατορικής κυβερνήσεως η εξακολούθησις της γραμμής κατά το εύρος τούτο, καθ΄ ότι, ως φαίνεται, παρήγγειλεν ήδη εν Ευρώπη τας τροχιάμαξας αυτής αναλόγως της διαστάσεως της οδού.» Και αυτό έγινε. Πρόσφατα, Βέλγος συγγραφέας έργου για τις βέλγικες εταιρείες τραμ στην Ανατολή, αναφέρει: «La question sera résolue au prix de longues procédures ponctuées de ‘sacrifices’» [Το θέμα θα λυθεί με κόστος μακρόσυρτες διαδικασίες που περιλάμβαναν «θυσίες», όπου με θυσίες εννοεί δωροδοκίες].
Έτσι το τραμ κατασκευάστηκε με μετρικό πλάτος αντί για το στάνταρντ των 1,5 μέτρων, λιγότερο άνετο, με μικρότερη χωρητικότητα και επομένως μικρότερη δυνατότητα να εξυπηρετήσει την πόλη. Το θέμα βέβαια ήταν ότι αυτός ο περιορισμός μεταφέρθηκε και στο ηλεκτρικό τραμ, στις δύο πρώτες φωτογραφίες φαίνονται συρμοί όπου βαγόνι του ηλεκτρικού τραμ χρησιμοποιεί βαγόνι του ιππήλατου τραμ ως ρυμολκούμενο . Αυτό μπορούσε να γίνει γιατί το εύρος των γραμμών παρέμεινε το ίδιο, δηλαδή μικρό. Και αν πάτε να μετρήσετε το εύρος των γραμμών που αποκαλύφθηκαν στην Αγ. Μηνά θα το βρείτε περίπου 1 μέτρο [4η φωτογραφία].
Τα λουτρά Ναδίρ ήταν στην Αριστοτέλους φυσικά, λίγο κάτω από την Ερμού, αν θυμάμαι καλά, εκεί που σήμερα είναι το Αστυνομικό Τμήμα.
Δεν έχω συναντήσει άλλη φωτογραφία αυτού του παλιού λουτρώνα που συνυπήρχε και λειτουργούσε παράλληλα με τα λουτρά Παράδεισος στην Εγνατία.
Λήψη 1992. Από την λήψη αφαιρέθηκε ό,τι έπρεπε να αφαιρεθεί και οι διορθώσεις οφείλονται στον Ιορδάνη Βλαχόπουλο.
Τα λουτρά Ναδίρ ήταν στο κτίριο όπου υπάρχει ψηλά η τεράστια εξωτερική ταμπέλα στη φωτογραφία .
Το μαγαζί ήταν ισόγειο όπου βρισκόταν η υποδοχή .
Τα λουτρά ήταν στο υπόγειο κατέβαινες με μιά κυκλική σκάλα που ήταν ατομικά .
Στα περισσότερα παλιά σπίτια δεν υπήρχαν λουτρά και όπου υπήρχαν η έλλειψη χώρων γινόταν συνήθως αποθήκες . Υπήρχε συνήθως χωριστό WC μόνο . Στα πλουσιόσπιτα λειτουργούσαν ακόμη τους θερμοσίφωνες τους ορειχάλκινους με ξύλα .
Φυσικά την διαδικασία την έκαναν οι υπηρέτριες που ήταν κανόνας τότε στα πλουσιόσπιτα .
Οι ηλεκτρικοί θερμοσίφωνες ήρθαν αργότερα όταν η ΔΕΗ έφερε τα 220 volt εναλλασσόμενου ρεύματος .
Τα 110 volt συνεχούς της παλιάς Ηλεκτρικής Εταιρίας δεν είχαν την δυνατότητα να υποστηρίξουν ηλεκτρικές κουζίνες , πλυντήρια , θερμοσίφωνες , σίδερα και λοιπές ενεργοβόρες συσκευές .
Έτσι αν δεν ήθελες να χρησιμοποιήσεις την κλασική τσίγκινη σκάφη στο σπίτι , που η διαδικασία ήταν τεράστιος μπελάς , είχες δύο επιλογές στο κέντρο .
Τα παλιά λουτρά στην Εγνατία που ήταν ομαδικά και είχαν και χαμάμ ομαδικό κι αυτό , ή τα μοντέρνα Ναδίρ με τα ατομικά δωμάτια .
Το αραβικό όνομα ναδίρ παρμένο από την αστρονομία σημαίνει το κατώτερο σημείο του ουράνιου θόλου .
Πολύ θα ήθελαν υποθέτω να χρησιμοποιήσουν το επίσης Αραβικό όνομα το ακριβώς αντίθετο του ουράνιου θόλου το Ζενίθ .
Έλα όμως που το ζενίθ πρόλαβε και το κατοχύρωσε το μεγαλύτερο στεγνοκαθαριστήριο ρούχων στην αρχή της Μητροπόλεως .
Το θέμα είχε τότε σχολιαστεί ποικιλοτρόπως από τα λιγοστά ΜΜΕ της εποχής .
Θυμάμαι ο θείος μου νεαρό με πήρε μια φορά στο λουτρό στο χαμάμ.
Είδα την διαδικασία και εντυπωσιάστηκα .
Ένα στρόγγυλος ψηλοτάβανος ο κεντρικός χώρος που άχνιζε από το καυτό νερό και οι υδρατμοί σε έκαναν να δυσκολεύεσαι να αναπνεύσεις .
Στις άκρες γεροδεμένοι άντρες με μια πετσέτα άσπρη στη μέση , έτριβαν ολόκληρο το κορμί βγάζοντας ατελείωτα στριμμένα μαυράδια από τα ταλαιπωρημένα κορμιά αυτών που με χαρά το απολάμβαναν .
Φυσικά κανόνας ήταν η λευκή πετσέτα που την είχαν δεμένη στη μέση όλοι οι λουόμενοι .
Όταν μεγάλωσα και έβγαλα τα πρώτα μου χρήματα πήγα στο Ναδίρ με μεγάλη χαρά και απήλαυσα ένα κανονικό μπάνιο .
Υπήρχαν κι άλλα λουτρά στη Θεσσαλονίκη .
Πρόχειρα θυμάμαι τα λουτρά στη γειτονιά μου στην Β. Γεωργίου και Μπιζανίου σε ένα από το δίδυμα κτίρια του Αριγκόνη και τα λουτρά Ολύμπια στο Διοικητήριο όπου αργότερα χτίστηκε επάνω τους το ομώνυμο ξενοδοχείο .
Λειτούργησαν κι αυτά αρκετά χρόνια μέχρις ότου οι πολυκατοικίες έχοντας σαν ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματά τους το μπάνιο και τον ηλεκτρικό θερμοσίφωνα τα κατήργησαν κι αυτά …
Γερμανικός χάρτης του 1913 με τίτλο «Βασίλειο της Βουλγαρίας και οι κεντρικές Βαλκανικές χώρες» και υπότιτλο «Αξιώσεις των Βαλκανικών κρατών».
Ο χάρτης παρουσιάζει, μετά το τέλος του πρώτου Βαλκανικού πόλεμου, τις διεκδικήσεις των νικητριών χωρών αλλά με έμφαση στις αξιώσεις της Βουλγαρίας. Μεταξύ των προτάσεων που παρουσιάζονται στον χάρτη είναι η διεθνοποίηση της Θεσσαλονίκης, η οποία δεν θα περιοριζόταν μόνο στην πόλη αλλά θα περιλάμβανε μια εκτεταμένη περιοχή μέχρι και τα Γιαννιτσά. Στην πρόταση, αυτή η περιοχή παρουσιάζεται ως συγκυριαρχία («Kondominium»)των Βαλκανικών χωρών. Βέβαια, η περιοχή επίσης εμφανίζεται αποκλεισμένη, ως νησίδα, μέσα στην περιοχή που διεκδικούσε η Βουλγαρία – κάτι που δεν θα άφηνε και πολλές αμφιβολίες για τις βλέψεις της.
Μια φωτογραφία της πυρκαγιάς από το delcampe. Ο κ. Νκόπουλος από τις ΠΦΘ την εντόπισε στην Βασ. Πέτρου λίγο πιο κάτω από την τότε Τσιμισκή, έχοντας αριστερά τον κήπο του Γηροκομείου της Ελληνικής Κοινότητας. Στο βάθος το λουτρό της Αγ. Σοφίας.
Η συνοδευτική φωτογραφία από τον μιναρέ του Ακτσέ Μεστζίντ είναι κατατοπιστική για τον τόπο της καταστροφής.
Με κίτρινο η θέση στην οποία παραπέμπει η περιγραφή του κ. Νικόπουλου σε απόσπασμα φωτογραφίας από τον μιναρέ του Ακτσέ Μεστζίντ (με σημειωμένες τις οδούς από παλιότερη ανάρτηση του Στ. Ασλανίδη στο https://archive.saloni.ca/798
