Saloni.ca Archive

Συνεχίζουμε να περπατάμε στην Αγίου Δημητρίου. Δυο κτίρια που θαυμάσαμε στα νιάτα τους, στο βόρειο πεζοδρόμιο. Εδώ, σε φωτογραφίες από το Αρχείο Μουτσόπουλου, τα βλέπουμε την δεκαετία του ’60, λίγο πριν εξαφανιστούν. Ανατολικά της Ιουλιανού, με αλλαγές, και φυσικά με διαφορετική αρίθμηση από την σημερινή.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02FFkpWCCJGyNQigt4EJJ8owBaet7rxTvqeL9zRngpZtbMyJH729q4fykKJ7JZ2VFGl

Εδώ το κάδρο πιάνει κομμάτι και των δύο στη σειρά, σε μια λήψη από απέναντι. Με λεζάντα ‘Α. Δημητρίου’, χωρίς αριθμό ή χρονολογία

Τα συναντάμε και μεμονωμένα με τις λεζάντες που αντιγράφονται εδώ. Το κατάστημα του κτιρίου αριστερά διαφημίζει το Πετρογκάζ. Στο κτίριο στη μέση (και δεξιά) η μία ταμπέλα γράφει «Υδραυλικαί εγκαταστάσεις». Σε καμία φωτογραφία δεν φαίνεται ολόκληρο το κτίριο αριστερά. Αν φαινόταν, θα βλέπαμε ότι στο δυτικό κομμάτι του στέγαζε φαρμακείο…

Γωνία Αγίου Δημητρίου με Ιουλιανού: Στην υπέροχη φωτογραφία με το καπελάδικο και το Φαρμακείο Λυμπεράκη της δεκαετίας του 1920, βλέπουμε ότι το γωνιακό κτίριο χωριζόταν σε δύο πανομοιότυπα ως προς την μορφή μέρη. Για τις φωτογραφίες του ’60, μάς αφορά το ανατολικό κομμάτι και το διπλανό κτίριο, που όμως δεν έχει αλλαγές. Τα βάζουμε σε κόκκινο τετράγωνο.

Η βασική διαφορά με τη φωτογραφία των ’20ς είναι στο δίδυμο κτίριο του φαρμακείου: το σαχνισί του Α’ ορόφου έχει εξαφανιστεί. Ωστόσο, συγκρίνοντας με το δυτικό κομμάτι που φαίνεται καλύτερα στην παλιά φωτό, όλες οι υπόλοιπες λεπτομέρειες (το σχέδιο στα φουρούσια του β’ ορόφου, τα στενόμακρα παράθυρα στις πλαϊνές όψεις και η κάσα τους, το χώρισμα στη μέση) αποδεικνύουν ότι πρόκειται για το ίδιο κτίριο -χωρισμένο σε δύο ιδιοκτησίες.

Τα δύο κτίρια (με τις τρεις ιδιοκτησίες) στο κίτρινο πλαίσιο της αεροφωτογραφίας του 1938. Το κόκκινο πλαίσιο δείχνει τι βλέπουμε στις φωτογραφίες του Αρχείου Μουτσόπουλου. Στην πράξη τακτοποίησης του 1964, βλέπουμε ότι η Ιουλιανού φαρδαίνει τρώγοντας 5,75 μ. πρόσοψης της ιδιοκτησίας 1 (Λυμπεράκη). Η ιδιοκτησία 2, καθώς και η 3 (=ολόκληρο το κτίριο της Αγ. Δημητρίου 185), δεν επηρεάζονται.

Σήμερα, οι 1-2 αποτελούν την πολυκατοικία της Αγ. Δημητρίου 127, και το παλιό 185 είναι η Αγ. Δημητρίου 129. Οι οικοδομικές τους άδειες βγήκαν το 1966 και 1968, αντίστοιχα.

Η συσχέτιση δυο φωτογραφιών από το Αρχείο Μουτσόπουλου και η αναγνώριση του σημείου λήψης, μάς επιτρέπει να συνεχίσουμε την βόλτα μας στην Αγ. Δημητρίου του 1963 -αυτή τη φορά κοιτάζοντας προς το νότιο πεζοδρόμιο.

Με σημερινά νούμερα, οι φωτογράφοι θα στέκονταν περίπου στη μέση του δρόμου και θα τραβούσαν, αντίστοιχα, προς το παρκάκι μπροστά από την Αγ. Δημητρίου 150 και προς την γωνία με Υπ. Φ. Δραγούμη 23 και Αγ. Δημητρίου 148.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook:

https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid04pQWXGEobTtgeqM6jSedCEy8idpsCkyoVG3MSfVsGJ8rEiQMR3TwuroANcQvQJLzl

Οι δυο φοιτητές/τριες που έβγαλαν τις λήψεις ανέφεραν μόνον ότι πρόκειται για την Αγ. Δημητρίου. Ωστόσο, το σημείο λήψης εντοπίζεται με τη βοήθεια της νέας πολυκατοικίας στην νυν Αγ. Δημητρίου 148 (σημειωμένη με μπλε) που υψώνεται πίσω από το κτίριο με την κίτρινη βούλα στην δεξιά φωτογραφία -και το γεγονός ότι αυτό περιλαμβάνεται και στο πλάνο της αριστερής φωτό.

Μία φωτογραφία τραβηγμένη το 1964, από την πολυκατοικία την νυν Αγ. Δημητρίου 139, στη γωνία της Λ. Εξάρχη [ανάρτηση Νατάσας Μεμετζίδου στις ΠΦΘ], επιβεβαιώνει το σημείο. Και στις δύο, στο βάθος -σημειωμένο με πράσινο- βλέπουμε το κτίριο με την εγκιβωτισμένη στέγη και το μπαλκονάκι στη γωνία με την τότε Σωκράτους. Το είδαμε πρόσφατα εδώ: https://archive.saloni.ca/3573

Αν οι φωτογράφοι είχαν στραφεί από την άλλη, θα αποτύπωναν και το διάσημο καφενείο «Σκοπός» που βρισκόταν στη γωνία με Αρριανού. Για την παλιά εικόνα της περιοχής που δεν είχε αλλάξει ιδιαίτερα μέχρι το τέλος της δεκαετιας του ’50, επιστρατεύεται η αεροφωτογραφία του 1938. Και για λίγη από την ‘ιστορία’, παρατίθενται στοιχεία από το ‘Δρόμοι και γειτονιές της Θεσσαλονίκης΄. Σύμφωνα με τον Κώστα Τομανά, στο πρώτο σπίτι που βλέπουμε στην αρχική φωτό, στην γωνία Κ. Παλαιολόγου με Αγ. Δημητρίου, κατοικούσε ο καθηγητής Θρησκευτικών του Β’ Γυμνασίου, Λάζαρος Ψαλτόπουλος «με την διμοιρία των παιδιών του». Και πιο ανατολικά, «δίπλα στον ‘Σκοπό’ υπήρχε μια μεγάλη αλάνα, στην οποία κατά τα χρόνια 1936 με 1940 λειτουργούσε πίστα για πατινάζ και, τα καλοκαίρια, ο θερινός κινηματογράφος Ιντεάλ»

Μια φωτογραφία του Λιόντα από το 1912 απεικονίζει έναν λόχο του ελληνικού στρατού λίγο μετά την είσοδό του στη Θεσσαλονίκη. Παρέμενε αδιευκρίνιστο αν η λήψη είχε πράγματι γίνει στη Θεσσαλονίκη, καθώς το εικονιζόμενο σπίτι δεν είχε ταυτοποιηθεί.

Ωστόσο, η Μάρα Νικοπούλου εντόπισε το κτίριο στο Αρχείο Μουτσόπουλου, καθώς και στις πανοραμικές φωτογραφίες των Schultz & Barnsley του 1890. Σύμφωνα με τα στοιχεία του αρχείου, το σπίτι βρισκόταν στην οδό Μόδη 3, είχε ανεγερθεί περίπου το 1850, ανήκε το 1960 στον Δαμιανό Πέτρου και βρισκόταν στο βάθος μιας αυλής.

Παρεμπιπτόντως, ο Τομανάς αναφέρει ότι ο φωτογράφος Λιόντας κατοικούσε στην οδό Μόδη, χωρίς όμως να διευκρινίζει σε ποιο ακριβώς κτίριο.

Οι φωτογραφίες του Αρχείου Μουτσόπουλου χρονολογούνται από το 1960. Στο διάστημα που μεσολάβησε από το 1912 φαίνεται στις φωτογραφίες ότι κατασκευάστηκε εξωτερική σκάλα, η οποία εξασφάλιζε ανεξάρτητη πρόσβαση σε διαμέρισμα του δεύτερου ορόφου. Η γούρνα, δίπλα στο πηγάδι, που διακρίνεται και στις δύο χρονολογικά απομακρυσμένες λήψεις, βρισκόταν σε διάδρομο που οδηγούσε σε στάβλο και σε υπόγειο χώρο.

Το κτίριο διακρίνεται επίσης στην αεροφωτογραφία του 1917, στο κέντρο του οικοδομικού τετραγώνου που ορίζεται από τις οδούς Μόδη, Σωκράτους, Φιλίππου και Παλαιολόγου.

Η οδός Μόδη συγκαταλέγεται στους δρόμους που δεν επηρεάστηκαν από τις αναθεωρήσεις της ρυμοτομίας μετά τη μεγάλη πυρκαγιά, καθώς το σχέδιο Εμπράρ δεν εφαρμόστηκε σε αυτή τη γειτονιά. Δεν κατάφερε όμως να διαφύγει από το κύμα της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Σήμερα, ελάχιστα θυμίζουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο φωτογράφισε ο Λιόντας τον ελληνικό στρατό το 1912, καθώς ο δρόμος έχει μετατραπεί σε ένα στενό φαράγγι πολυκατοικιών.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02NqDaujFQ32iebXfvpDHe15Rw9en89UrsihWbFLZPu82dFgPsGcbaApH9pyDdxyHXl

Από την συλλογή του Πολεμικού Μουσείου της Ελλάδας https://emuseum.warmuseum.gr, συγκεκριμένα https://emuseum.warmuseum.gr/wp-content/uploads/2024/05/1265_EXTRA_LARGE_11236.1_1.jpg?fbclid=IwY2xjawSotx1leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFTaVkyQlF3N2lFR3FNZkYxc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHkKNgl2KFRNoNRzghA4kCZY5CsmngMHztKcBktUkb-qY9RXZ_UeItZpK_9LM_aem_LtGJXbKQ6tqUs9mo7y3AHg

Το κτίριο το 1960 από το αρχείο Ν. Μουτσόπουλου

Τρεις φωτογραφίες της πρόσοψης, από το αρχείο Ν. Μουτσόπουλου, στις οποίες φαίνεται και το δωμάτιο της οροφής.

Το κτίριο το 1890 διακρίνεται σε μια από τις φωτογραφίες των Schulz & Barnsley

Το πανόραμα με τις τρεις φωτογραφίες που το αποτελούν μπορείτε να το δείτε στο https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0368wzBYEmrLJjd8xYCnLSzQbNAbL75DjNW1irR96Rd9WcxXMHDqgCgLf13AzLUYHgl

Η αρχική πηγή από την Συλλογή της Βρετανικής Σχολής Αθηνών Schultz & Barnsley του 1890 https://digital.bsa.ac.uk/results.php?collection=Byzantine+Research+Fund&start=1851&irn=2548&fbclid=IwY2xjawSot2JleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFTaVkyQlF3N2lFR3FNZkYxc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHpHt3EN3NU9ahMXmXYQ5itwWBrInTBAgUseV4GZS1PT3477pelhQhUZg4yhs_aem_TwP-xkpzzJioDUSy7zJroA

To απόσπασμα της αεροφωτογραφίας προέρχεται από ανάρτηση του Στάθη Ασλανίδη για κτίριο επί της Σωκράτους εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02gB9A3d7yG1eqTnpXQLJ7PGWs8jzpf1ZZ5Y9CkDXBshMEgZReNYBy3witnnDQRzhgl

Ό,τι έμεινε από το παλιό οικοδομικό τετράγωνο μετά την διάνοιξη της Ιασωνίδου. Η ύπαρξη της ιδιοκτησίας του Δ. Πέτρου πρέπει να επέτρεψε την κατασκευή αυτής της πολυκατοικίας στο κέντρο του οικοδομικού τετραγώνου, που προφανώς έχει (περιορισμένη) πρόσοψη στην Μόδη.

Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1983 στην Άνω Πόλη, χωρίς όμως να θυμάται πού ακριβώς, από τον Βασίλη Σακελλαρίδη (Basil Sakellarides)

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0qHWeqU4PyFRWAojd1AZ7hHd92A1rUNiGYw2oLU1j8VDWpFyE3nqN45wDVvsd5h1jl

Μια άγνωστη κρήνη στην Άνω Πόλη

Μια φωτογραφία από το αρχείο Μουτσόπουλου, η οποία αποτυπώνει τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά μιας παλιάς κατοικίας στην Άνω Πόλη, μας επιφύλασσε μια μεγάλη έκπληξη. Την αποκάλυψη μιας άγνωστης μέχρι σήμερα κρήνης. Το σημείο αυτό εντοπίζεται στη σημερινή οδό Χαβρίου, μεταξύ των οδών Επιμενίδου και Μπουμπουλίνας. Στο βάθος διακρίνεται η οδός Ησιόδου, το στενό καλντερίμι που οδηγεί στην Πλατεία Τερψιθέας και στο μαυσωλείο του Μουσά Μπαμπά.

Η οικία ταυτίζεται εύκολα από την αντίθετη κατεύθυνση, χάρη σε μια λήψη από τη συλλογή Albarel που είχε δημοσιευτεί παλαιότερα εδώ: [https://archive.saloni.ca/332]

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02qrAVPcBkHHqrFHpU8R9AE1yk6EH4VEC8uhkA3vRh62YKXj3Drr4ZR1RnNd6putn8l

Περπατώντας κόντρα στο ρεύμα, καλύπτουμε το μήκος ενός τετραγώνου επί της Αγίου Δημητρίου με τρεις φωτογραφίες από το Αρχείο Μουτσόπουλου.

Στην πρώτη γράφει απλώς «Α. Δημητρίου», χωρίς αριθμό, χρονολογία λήψης ή όνομα φοιτητή/τριας που την τράβηξε.

Η νεόκτιστη πολυκατοικία, που φαίνεται αριστερά του, σήμερα βρίσκεται στην Αγ. Δημητρίου 147, στη δυτική γωνία με την μικρή οδό Σπερχειού η οποία κατάπιε το μισό από το σπίτι της φωτογραφίας. Ο χώρος του άλλου μισού σήμερα βρίσκεται στην αυλή του Τουρκικού Προξενείου

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid05TRoHy6QK4aq2LmMMTCNwuKhtpQm5s8C7hPNs6uStnpzQ7NGrDXKK76kQufyTQRLl

Σήμερα το Τουρκικό Προξενείο, το οποίο διακρίνεται λίγο στα δεξιά, έχει διεύθυνση Αγ. Δημητρίου 151 και το νούμερο 149 που θα κάλυπτε το σπίτι δεν υφίσταται πια.

Αριστερά, το κτίριο ανάμεσα στις ανεγειρόμενες τότε πολυκατοικίες δεν έχει καμία λεζάντα. Το ξαναβρίσκουμε όμως στην δεξιά φωτογραφία με λεζάντα Αγ. Δημητρίου 197 και ημερομηνία λήψης 15/2/1963. Το σπίτι δείχνει να κατοικείται – όχι για πολύ ακόμα. Σύντομα, θα αντικατασταθεί από την πολυκατοικία που σήμερα έχει νούμερο 143. Ανάμεσα στην Λάζου Εξαρχη και την Σπερχειού, δηλαδή. Με την ευκαιρία να θυμίσουμε ότι η Αγ. Δημητρίου φάρδυνε τρώγοντας κτίρια του νότιου πεζοδρομίου και όχι του βόρειου, κάτι που γίνεται ολοφάνερο εδώ, καθώς οι νέες πολυκατοικίες και τα παλιά σπίτια είναι στην ίδια οικοδομική γραμμή.

Να το και σε μία από την αντίθετη πλευρά, όπου η πολυκατοικία της Αγ. Δημητρίου 145 φαίνεται πια ολοκληρωμένη -ή σχεδόν.

Με την άνοδο της Λ. Εξαρχη αριστερά και την κάθοδο της Απ. Παύλου δεξιά, η τωρινή εικόνα του σημείου από το google maps με ένθετες τις φωτό από το Αρχείο Μουτσόπουλου.

Δύο αντικρυστά κτίρια, σίγουρα σχεδιασμένα από τον ίδιο, και αρκετά ‘δυτικότροπα’ θα έλεγα. Aν και η εικόνα τους με τα έρκερ, τα στρογγυλά μπαλκονάκια και τα περίτεχνα διακοσμητικά μοτίβα παραπέμπει περισσότερο σε κτίρια της περιοχής των Εξοχών, βρίσκονταν στην συμβολή της Αγ. Δημητρίου με την (τότε) Σωκράτους και τα έφαγε η διαπλάτυνση του δρόμου στις αρχές της δεκαετίες του ’60.

Οι φωτογραφίες τους προέρχονται από το Αρχείο Μουτσόπουλου.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02wsjNxMLuSzvNK2znPfgF7qVjma4sknXiStFd6rvupLcnzrZSJGY8q3ZxuecK1VEXl

Αν δεν τα παρατηρήσει κανείς προσεκτικά θα μπορούσε να θεωρήσει ότι πρόκειται για το ίδιο κτίριο, τραβηγμένο διαφορετική στιγμή. Αλλά οι λεπτομέρειες στα γύψινα διακοσμητικά, τα στηρίγματα στα έρκερ κλπ δείχνουν ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά. Ο/η άγνωστος/η φωτογράφος είχε βάλει αυτά τα δύο πλάνα στην ίδια σελίδα με ημερομηνία 16-2-1963 και διευθύνσεις Αγ. Δημητρίου 186 γι’ αυτό αριστερά και 188 για το κτίριο δεξιά. Στην πραγματικότητα όμως, οι διευθύνσεις ήταν ανάποδα, όπως φαίνεται από την επόμενη φωτό, που δείχνει ξεκάθαρα ότι το κτίριο που εδώ βλέπουμε στα αριστερά ήταν στην δυτική γωνία της Σωκράτους -άρα «πρώτο». Φυσικά, η αρίθμηση της Αγίου Δημητρίου έχει αλλάξει, και σήμερα η Μοιράρχου Κουφίτσα, που αντικατέστησε το πάνω μέρος της παλιάς Σωκράτους, βγαίνει στην Αγ. Δημητρίου ανάμεσα στο 136 και το 138.

Από άλλο πακέτο φωτογραφιών του Αρχείου Μουτσόπουλου, χωρίς λεζάντα με διεύθυνση ή χρονολογία λήψης, μια φωτό που τα δείχνει στη σειρά, με την τότε Σωκράτους ανάμεσά τους.

Στο απόσπασμα του χάρτη του Β. Δημητριάδη για την τοπογραφία της οθωμανικής πόλης, σημειώνονται τα δύο κτίρια που ανήκαν στην ιδιαίτερα μικρή συνοικία Αλή Πασά. Ο Δημητριάδης αναφέρει ότι το 1906 είχε 46 σπίτια. Την οριοθετούμε πρόχειρα και στην αεροφωτογραφία του 1938, τρεις δεκαετίες μετά, όπου βλέπουμε ότι εξακολουθούν να είναι κάπου τόσα. Σημειωμένα ξανά και τα δύο κτίρια με τα οποία τώρα επιβεβαιώνουμε και μια παλιότερη αναγνώριση εκείνου του κομματιού της Αγ. Δημητρίου, καθώς στην φωτογραφία του 1916 διακρίνονται τα σαχνισιά με τα διαφορετικά φουρούσια. Την είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid035XEPMD8AMpyua1DgBj7DwrS5LgqCKGbnFYqXPr6cVcVYJ5pvkbGio7bnnesBU7jul [https://archive.saloni.ca/2797] Οι πλευρές τους επί της Σωκράτους είχαν επίσης εντοπιστεί στην παλιότερη ανάρτηση του Στάθη Ασλανίδη https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0Wr7HaJU7xEMVpTVN8KSpomrbiEeNbSaoMPUgmizcHm8cSTdU78LYYiVa1oZWW9pzl [https://archive.saloni.ca/1964], κι εκεί μπορούμε να δούμε καλύτερα και άλλες πανοραμικές της περιοχής στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Για την ιστορία, στα διαγράμματα των πράξεων τακτοποίησης της περιοχής, τα κτίρια εμφανίζονται (προς εξαφάνιση, μιας και όπως είπαμε τα έφαγε η διαπλάτυνση του δρόμου) μέχρι το 1963. Τελευταία αναφορά για ονόματα ιδιοκτητών τους έχουμε στην πράξη 1404/1959: ‘Μεντουά Μουσταφά Χατζή Οσμάν’ για το δυτικό, ‘Ξενοφών Χρήστου κ.λπ.’ για το ανατολικό.

Η φωτογραφία προερχόμενη από το αρχείο Μουτσόπουλου προβάλλει έναν χαρακτηριστικό δρόμο της Άνω Πόλης, με τον φακό στραμμένο προς τον βορρά από το ύψος της Δημητρίου Πολιορκητού.

Καθώς η ματιά ακολουθεί το ανηφορικό καλντερίμι, ο πρώτος κάθετος δρόμος που συναντά είναι η Πάροδος Παλαμίδου. Λίγο παραπάνω η οδός Αργοναυτών και στο βάθος αριστερά πίσω από την οικία Λαζαρίδη με τα χαρακτηριστικά τέσσερα παράθυρα, η οδός Νικομάχου.

Πρόκειται για τη διαδρομή την οποία ακολουθεί κάποιος για να φτάσει στο “παλαιό ρήγμα” των τειχών, σε πολλούς γνωστό ως «Εσκί Ντελίκ».

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02gXZRiQVvJjiZRNNA3gXagcy7KgxCEFTQ1ecZq2SaQzqj6mnihh5LtygL5LuGBMDyl

Τρία σε ένα! Πρώτη (και μόνη ως τώρα) φωτογραφία όπου βλέπουμε την κρήνη ( της Ηροδότου -στην ουσία τη γούρνα της. 2) Επιβεβαίωση της παλιάς αναγνώρισης του σημείου. Και συμπλήρωση της εικόνας της διακλάδωσης και της παλιάς ανάρτησης. Με υλικό από το Αρχείο Μουτσόπουλου.

Την κρήνη της Ηροδότου την γνωρίζουμε μόνον από τον χάρτη του Β. Δημητριάδη και από το Ρυμοτομικό διάγραμμα του 1931.

Και λέω «από τον χάρτη» γιατί ακόμα και στα κείμενα των σχετικών κεφαλαίων του Δημητριάδη (αυτών για την Συνοικία Αχμέτ Σουμπασί και την Ύδρευση στην Θεσσαλονίκη) η θέση της δεν γίνεται ποτέ σαφής. Γνωρίζουμε επίσης ότι περίπου μέχρι το 1992-4, που ολοκληρώθηκε η εφαρμογή του ρυμοτομικού στην διακλάδωση με την κατεδάφιση/ του σπιτιού στην δυτική γωνία Αθηνάς με Ηροδότου, η γούρνα ήταν λίγα μέτρα παραπέρα. Μετά το χτίσιμο του νέου σπιτιού, μετακόμισε και αργότερα ‘συμπληρώθηκε’ (κατά φαντασίαν, μάλλον, και άγνωστο σε μένα αν αυτό έγινε από την τότε Εφορεία Νεότερων Μνημείων ή τον Δήμο Θεσ/νίκης).

Πρόσφατα εντάχθηκε στο πρόγραμμα αποκατάστασης 8 οθωμανικών κρηνών και παραδόθηκε, υδροδοτημένη πλέον, στις 7/5/2026.

Την παλιά ανάρτηση με το σημείο, σε φωτογραφίες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και μετά τα 1950ς μπορείτε να τη δείτε εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02UU4iVy2RhozuDcoKnpW6NguUMLtJEXkFk838CnQiCoyZX2GXtfkMVqME28ouj1zrl ή εδώ https://archive.saloni.ca/848 .

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02x7i8X4JxSQ9jRZy4TW25ErQ7t6nEh5SERxDML2GUGtvyaUcbwCegDKBMTtZ68uANl

Βλέπουμε το σπίτι της οδού Αθηνάς 115 (νυν Αθηνάς 19/Ηροδότου 1), φωτογραφημένο στις 15/2/1963. Το πεζοδρόμιο (λέμε τώρα…) διακόπτεται, η μαρμάρινη γούρνα ακουμπά σχεδόν στην ανατολική όψη του σπιτιού, κι εκεί δεν υπάρχει τίποτα παραπάνω -ούτε ίχνος στην τοιχοποιία του σπιτιού που να παραπέμπει σε παλιά στήριξή της ή κάποιο άνοιγμα. Παρατηρήστε το, παρακάτω θα δούμε κάτι περίεργο…

Να συμπληρώσουμε ότι ο/η άγνωστος/η φοιτητής/τρια που έβγαλε το συγκεκριμένο πακέτο φωτογραφιών βάζει στη λεζάντα κάτι προσωπικό: «Το σπίτι που γεννήθηκε ο παππούς μου». [Συγκινητική για μένα είναι και η χρήση αυτής της γραμματοσειράς από τους χάρακες με τα στένσιλ που αποτελούσαν την ‘αιχμή της τεχνολογίας’ κάποιας εποχής.]

Ακριβώς απέναντί του, στην ανατολική γωνία Αθηνάς με Ηροδότου ήταν το σπίτι που βλέπουμε εδώ με την φαλτσογωνία και τον χαρακτηριστικό οβάλ φεγγίτη. Αριστερά, από τον/την ίδια φωτογράφο, με ίδια ημερομηνία του 1963. Το βελάκι σημειώνει κάτι που μοιάζει με σκαλοπάτια. Ενώ ακριβώς πριν είδαμε ότι δεν υπάρχουν.

Ακόμα πιο καθαρά φαίνονται στην δεξιά φωτογραφία. Άλλο πακέτο φωτογραφιών, επίσης άγνωστος/η φωτογράφος, κοντινής χρονολογίας -ίσως λίγο προγενέστερη.

Θα ήταν κρίμα να μην δούμε και μέρος της ανατολικής όψης του σπιτιού με τον οβάλ φεγγίτη, τραβηγμένη επίσης τον Φεβρουάριο 1963. Με βάση τα διαγράμματα των πράξεων τακτοποίησης 2666, 2732, 3015, αντικαταστάθηκε (κατεβαίνοντας και λίγο πιο νότια) από πολυκατοικία κάπου ανάμεσα στο 1969-1971

Ξαναγυρνώντας στο σπίτι της αρχικής φωτογραφίας, βλέπουμε ότι ανάμεσα στην δεκαετία του 1910 και το 1960 είχαν γίνει μεν επισκευές, π.χ. στα φουρούσια, στην ουσία όμως δεν είχε αλλάξει κάτι σημαντικό. Το ‘περίεργο’-στα όρια της οφθαλμαπάτης- με τη γούρνα παραμένει ανεξήγητο.

Τα ερωτήματα σχετικά με τις κρήνες της συγκεκριμένης συνοικίας και ορισμένα ονόματα δρόμων είναι επίσης αρκετά, αλλά θα τα δούμε άλλοτε.

Το Αρχείο Μουτσόπουλου επιβεβαιώνει άλλη μία παλιά αναγνώριση, δίνοντάς μας μια εικόνα του σπιτιού στην γωνία Σαχτούρη και Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. Σαχτούρη 23 γράφει στο αρχείο, ενώ στoν χάρτη του Δήμου Θεσσαλονίκης το άδειο πια οικόπεδο έχει τον αριθμό 29.

Με αυτή τη φωτογραφία, δεν μένει πια καμιά αμφιβολία ότι η βρύση που βλέπουμε στην αυτοχρωμική φωτό από το Μουσείο Albert Kahn βρισκόταν εκεί. Η θέση της στην μάντρα του σπιτιού είχε διασωθεί.

Την δύσκολη τεκμηρίωση της θέσης των φωτογραφιών του Κahn και του Chereau από τον Στάθη Ασλανίδη την είχαμε δει εδώ: (https://archive.saloni.ca/3264)

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02FxFwJ9pAKHD5kNGzrHmvbEvujD59Zhxb8GTYrW38EPBdXQFcCtGUU2a2vh3KMd2el