Αεροφωτογραφία τμήματος του κέντρου της Θεσσαλονίκης, το 1962
[Από το βιβλίο “The port of Thessaloniki” (Baxevanis, John J)_1963, σελ. xiii]
Νίκανδρος Καστανίδης
Σύμφωνα με τον Αλέξη Αθάνατο, η αεροφωτογραφία είναι πριν το 1962
Ιππήλατο monorail στη Θεσσαλονίκη;
Η πρώτη φωτογραφία μου ήταν γνωστή εδώ και καιρό και αρχικά είχα θεωρήσει ότι απεικόνιζε ένα ιππήλατο τρενάκι τύπου ντεκωβίλ, για τη μεταφορά προσωπικού των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Καραμπουρνάκι κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, στη δεύτερη φωτογραφία, που ήρθε πρόσφατα στην αντίληψή μου, διακρίνεται καθαρά ότι δεν πρόκειται για ντεκωβίλ, αλλά για monorail, καθώς το όχημα κινείται πάνω σε μία και μοναδική σιδηροτροχιά.
Τα monorail, αν και ακούγονται ως πολύ σύγχρονα συστήματα, υπάρχουν ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, βέβαια σε πολύ πιο απλές μορφές σε σχέση με τις σημερινές. Δεν γνωρίζουμε για πόσο διάστημα λειτούργησε το συγκεκριμένο σύστημα· μάλλον για τα περίπου τρία χρόνια παρουσίας της Στρατιάς της Ανατολής στη Θεσσαλονίκη.
Στον χάρτη της τρίτης εικόνας, κατά μήκος της Σοφούλη, διακρίνεται μια πιο έντονη γραμμή σε σχέση με τους υπόλοιπους δρόμους. Πιθανότατα αυτή αντιστοιχεί στη διαδρομή του monorail, από το στρατόπεδο Κόδρα έως το αμαξοστάσιο του τραμ. Στη διασταύρωση Σοφούλη και Παπανδρέου (με τις σημερινές ονομασίες), η γραμμή φαίνεται να στρέφεται ελαφρά δεξιά και να ακολουθεί τη δεξιά όχθη του ρέματος μέχρι την είσοδο του αμαξοστασίου. Έτσι, όσοι βρίσκονταν στο Καραμπουρνάκι είχαν τη δυνατότητα μετεπιβίβασης και συνέχισης προς το κέντρο της πόλης — όπως πιθανόν σκοπεύουν να κάνουν και οι νοσοκόμες της πρώτης φωτογραφίας, ντυμένες με τα καλά τους ρούχα εξόδου.
Σημείωση: Τελικά οι φωτογραφίες δείχνουν ένα ιππήλατο τρενάκι τύπου ντεκωβίλ και όχι ένα monorail όπως αρχικά ανέφερα. Σωστά είχα θεωρήσει αρχικά ότι η πρώτη φωτογραφία απεικόνιζε ένα ιππήλατο τρενάκι τύπου ντεκωβίλ, αλλά, η δεύτερη φωτογραφία με ξεγέλασε και πίστεψα ότι το όχημα κινείται πάνω σε μία και μοναδική σιδηροτροχιά. Τα σχόλια που ακολούθησαν έβαλαν σε αμφιβολία την υπόθεση monorail και η φωτογραφία του Μ. Δρεστιλιάρη, όπου φαίνονται καθαρά οι δύο ράγες, τεκμηριώνει ότι πρόκειται για γραμμή τύπου decauville.
Θόδωρος Νάτσινας
Από το Salonika Diary 1915-1918 του Thomas Fairbank https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-10082-00010/1
l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fimagesdefense.gouv.fr%2Ffr%2Fsalonique-petit-tramway-militaire-du-petit-karabouroum-legende-d-origine.html%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAYnJpZBEwNEhST2ZmUWdyS045WjFMZ3NydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR4w9WsFKBxNHDJbHfvVldeTiIi6DKKMJ6rza0vfGosbZwpS09lQPtXu5FdgAaemIHlF5OP4Vnbnv7ThBK12w&h=AT5rYrRq4Cs5mggz8q7z74WGbqpIOG1iczmHVzy0lGGOFuUHamhf4fPbz-dxWJxnHleQjsfIBbH2vHQtQcfuHM8kjhheeopYAMrolKK9Z_xFGrFfLJAu5wjtjz2ySWIpYapeRrNDDXRgci&tn__=-UK*F
Ο Μηνάς Δρστηλιάρης σημειώνει:
Παρατηρώντας τις φωτογραφίες διαπιστώνουμε ότι σε καμμιά περίπτωση η γραμμή δεν είναι μονή αλλά ξεκάθαρα διπλή ! Απλά είναι επιχωματωμένη από την εξωτερική της πλευρά και από την μεριά του φακού τις φωτογραφίας και σχεδόν δεν φαίνεται. Παρακάτω στην αριστερή φωτογραφία και στο δεξιό της μέρος εκεί που είναι οι κόκκινες γραμμές φαίνεται και η δεύτερη ράγα ενώ στο όχημα εκεί που έχω βάλει τα βελάκια φαίνεται ο εμπρόσθιος άξονας με τις δύο ρόδες. Στην μεσαία φωτογραφία τα πράγματα είναι πολύ πιο ξεκάθαρα, η διπλή γραμμή φαίνεται καθαρά και απλά με τα βελάκια σημειώνω τον πίσω άξονα με τις δύο ρόδες. Τέλος στην δεξιά φωτογραφία από το αρχείο μου, φαίνεται καθαρά η διπλή γραμμή στην οδό Σοφούλη στο ύψος του αεροδρομίου.
Γερμανικά τανκς στο Λευκό Πύργο, την περίοδο της κατοχής
[Από το βιβλίο “Panzers in the Balkans and Italy (Bruce Quarrie)” (1981), σελ. 27]
Νίκανδρος Καστανίδης
Στην Βενιζέλου από το Μπεζεστένι και προς τα κάτω κατά τον μεσοπόλεμο
Τι Σαμπρί πασά, τι Βενιζέλου, τι Ερμού, τι πάλι Βενιζέλου, τι Βασ. Κωνσταντίνου, τι ξαναπάλι Βενιζέλου, τα καθεστώτα εναλλάσσονται, ή μάλλον εναλλάσσονταν, ο δρόμος μένει να κατηφορίζει και να βγάζει στην θάλασσα.
Από το ίδιο σημείο. Το βέλος δείχνει το μέγαρο Ηλύσια, από την ανάρτηση εδώ: https://archive.saloni.ca/831
Ιστορικό Αρχείο Φροντιστών – Κωνσταντάρας Γιώργος: Στο Μέγαρο ΗΛΎΣΙΑ στεγάζονταν το 1932-1933 το Φροντιστήριο ΧΑΣΙΩΤΗ με έτος ίδρυσης 1922 Αναρτώ σχετική καταχώρηση απο τον Οδηγό Πόλης του Γ.Χ.Γαβριηλιδη έτους 1932-1933
Το φασαμέν, του Πέτρου Ωρολογά
Ανεπίκαιρες μικρές στιγμές στο μεσοπολεμικό τραμ – 2
Το φασαμέν
Στην αντικρυνή θέσι του τραμ εγκατεστάθηκεν η μεγαλοπρεπής κυρία. Και μόλις τακτοποιήθηκε, σήκωσε το φασαμέν κι' άρχισε να με περιεργάζεται με προσοχή και με σοβαρότητα, σα νάχε μπροστά της ένα κουνούπι. Την πλήρωσα τότε κ' εγώ με το ίδιο νόμισμα. Εξήτασα όλες τις τεράστιες περιφέρειες, κάτι μικρές ρυτίδες και το απερίγραπτο σχήμα του καπέλλου της. Έκαμα ένα μορφασμό απογοητεύσεως. Έκαμε κ' ένα μορφασμό δυσαρεσκείας η κυρία. Ύστερα ούτε καταδέχθηκε να με κοιτάξη πια. Την ασύγκριτη μεγαλοπρέπειά της με κόπο μεγάλο την έσερνε το τραμ... Ο ΑΛΛΟΣ (aka Πέτρος Ωρολογάς) 1934
Σημ. Φασαμέν: γυαλιά εποχής που κρατιούνταν με λαβή μπροστά στο πρόσωπο.
Παρακολούθησις, του Πέτρου Ωρολογά
Ανεπίκαιρες μικρές στιγμές στο μεσοπολεμικό τραμ – 1
Παρακολούθησις
Ο γέρος σήκωσε τα μάτια, απάνω από τα γυαλιά, έκπληκτα μάτια, όπου σπιθοβολούσαν κάτι υποψίες πόθων κι' έβλεπε την αλέγρα δεσποινίδα, που είχε καθίσει απέναντί του στο τραμ. Χαίρονταν η ψυχή του. Έτρεμε το κάτω χείλος του. Το χείλος εκείνο, το μόνο που του απόμεινε, σαν φορέας ευαισθησίας ερωτικής. Αλαφιασμένη η καρδιά του, φτερούγησεν απεγνωσμένα. Ο μικρός έγγονος τον παρακολουθούσε λοξά και τη στιγμή εκείνη, δεν αισθανόταν κανένα σεβασμό για τον παππού του. Αλλ' ήταν πονηρός κι' είχε πείρα ζωής ο μικρός κι' έκανε πως δεν έβλεπε.
Ο ΑΛΛΟΣ (aka Πέτρος Ωρολογάς) 1936
Δύο πανοραμικές φωτογραφίες έξω από τα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης
Δύο πανοραμικές φωτογραφίες έξω από τα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης από τον ίδιο εκδότη (Librairie Italienne) με ημερομηνία αποστολής το 1905. Από το ebay
Θόδωρος Νάτσινας
Στην γωνία Ολύμπου και Αγνώστου Στρατιώτου 14 το ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς
Στην γωνία Ολύμπου και Αγνώστου Στρατιώτου 14 το ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς κτισμένο με οικοδομική άδεια του 1924, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Μπερνασκόνι. Από τότε συνέχεια ξενοδοχείο. Πρώτος ιδιοκτήτης ήταν ο ο Σίμος Χαρίτου από την Καστοριά, πουλήθηκε στην οικογένεια Λουκίδη την δεκαετία του 1960. Κρίθηκε διατηρητέο το 1990.
Πληροφορίες από την εξαντλητική μελέτη της Κυριακής Τσιτουρίδου στο τμήμα αρχιτεκτόνων μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ το 2021: Ξενοδοχείο «Ορεστιάς-Καστοριάς» από το χθες στο σήμερα, όπου περιέχονται και προτάσεις για νέες χρήσεις του κτιρίου. Εδώ: https://ikee.lib.auth.gr/record/332281?ln=el
Σπύρος Αλευρόπουλος
Le Guide Sam του 1927.
Το ξενοδοχείο αναφέρεται προφανώς από λάθος ως Orescos Castoria.
Στις εφημερίδες του 1927 αναφέρεται ως Ορεστιάς Καστορίας.
Ο διευθυντής Σπ. Παπαϊωάννου διορθώνει ένα λάθος που διαδόθηκε εκείνο τον καιρό.
Η παρεξήγηση του 1927 αφορά υπόθεση κομιτατζήδων που φιλοξενήθηκαν στο ξενοδοχείο Ορεστιάς, στην Φράγκων, όπως αποκαλύφθηκε στην δίκη που έγινε τον Νοέμβριο του ιδίου έτους.
Η παρανόηση του ξενοδοχείου συνεχίστηκε μέχρι και σήμερα. Στο βιβλίο “Ο φόρος του αίματος στην κατοχική Θεσσαλονίκη”, 2001, σ. 115, αναφέρεται ως η έδρα του δωσίλογου Κωνσταντίνου Κυλινδρέα. Ο Δορδανάς όμως τον τοποθετεί στο ξενοδοχείο Νέα Ορεστιάς στον Βαρδάρη, κοντά στον φίλο του Δάγκουλα: “Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944”, 2006, σ.327, όπου και πληροφορίες για την ποικίλη καταδοτική δράση του στο πλευρό των Γερμανών.
Ξενοδοχείο Νέα Ορεστιάς δεν βρήκα, ούτε και το Ορεστιάς στην Φράγκων, πέρα από την αναφορά της Μακεδονίας στις 22/11/1927 στην τρίτη σελίδα . Όμως ως Ορεστιάς (Καραγάτς) αναφέρεται ξενοδοχείο στην σημερινή Σελευκιδών 10
https://archive.saloni.ca/1658
Πάλι το 1927.
Νοικιάζονται δωμάτια με τον μήνα σε οικογένειες και υπαλλήλους.
Κατοχική λήψη από μακριά.
Δεκαετία του 1950
Λήψη του 1991. Το όνομα του ξενοδοχείου στην ταμπέλα.
Η είσοδος στην Αγνώστου Στρατιώτου από πρόσφατη λήψη του Πλάτωνα Κλεανθίδη.
Φωτογραφία Πλάτωνα Κλεανθίδη.
Διατηρημένα μορφολογικά στοιχεία στο εσωτερικό του ξενοδοχείου, στην μελέτη της Κυριακής Τσιτουρίδου “Ξενοδοχείο Ορεστιάς-Καστοριάς από το χθες στο σήμερα” σ. 53.
Ζωζώ Νταλμάς. Η Θεσσαλονικιά σταρ του μεσοπολέμου. Ένα λάθος
Ζωζώ Νταλμάς. Η Θεσσαλονικιά σταρ του μεσοπολέμου.
Διόρθωση λάθους της «έρευνας». Οι δικοί μας διατείνονται πως στην διαφήμιση του ΣΑΝΤΕ απεικονίζεται η Ζωζώ Νταλμάς https://www.tanea.gr/2019/02/10/people/zozo-ntalmas-i-thryliki-ntiva-ton-tsigaron-sante-kai-o-erotas-me-ton-kemal-atatourk/?fbclid=IwY2xjawQyBZNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETA0SFJPZmZRZ3JLTjlaMUxnc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHjzj5wcnr1ZgllS8k0iYgqy5bJK-7WRL7eWOJyjmWhFxhplERkD0-zyCjWwM_aem_loDjPrEFlEnBsefu2ckGCw
… όμως πρόκειται για την χολιγουντιανή σταρ Carole Lombard σύζυγο του Clark Gamble που πέθανε το 1942, στα 33 της, σε αεροπορικό δυστύχημα.
Δ.Μ.
Mara Nikopoulou: Τα Σαντέ, στη διάρκεια της ζωής τους, δεν είχαν μόνον ένα “πρόσωπο”. Για παράδειγμα, στο αρχικό πακέτο, που φαίνεται στην διαφήμιση αριστερά πίσω, δεν εικονίζεται η ίδια γυναίκα που φαίνεται κεντρικά και στη φωτό δεξιά. Και για την ιστορία, στις αφίσες/διαφημίσεις τους κλπ έχουν χρησιμοποιήσει και άλλα 'χρώματα', και όχι μόνον ξανθές.
Η γέφυρα στο Μπουγιούκ Ντερέ, στη σημερινή στάση Γεωργίου
Η γέφυρα στο Μπουγιούκ Ντερέ
Τα εγκαίνια της πρώτης γραμμή του ιππήλατου τραμ από την πλ. Ελευθερίας προς την ανατολική Θεσσαλονίκη, το προάστιο των Εξοχών, έγιναν στις 25.4/7.5 1893 αλλά για ένα χρόνο, ως τον Απρίλιο του 1894 η γραμμή δεν ήταν ολοκληρωμένη, δηλαδή δεν έφθανε ως το αμαξοστάσιο, στο Ντεπώ, γιατί στην λεωφόρο των Εξοχών, το ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ (ή ρέμα Σαρνώ) διέκοπτε την συνέχεια της οδού. Στο σημείο αυτό κατασκευάστηκε γέφυρα που εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 1894.
Το ρέμα διέσχιζε την οδό περίπου στο ύψος της σημερινής στάσης Γεωργίου των λεωφορείων, απέναντι από την σημερινή οδό Κορομηλά. Η γέφυρα μετά από χρόνια «εξαφανίστηκε» (κατεδαφίστηκε; καλύφθηκε;) και σήμερα δεν διακρίνεται κανένα ίχνος της στο σημείο. Δεν έχω πετύχει φωτογραφίες ή εικόνες αυτής της γέφυρας μέχρι που στην πρόσφατη ανάρτηση με την αεροφωτογραφία της ανατολικής Θεσσαλονίκης κάτι φάνηκε.
Μια μεγέθυνση του σημείου μας δίνει την εικόνα της, λίγο θολή, όπως ήταν την εποχή του Πρώτου Παγκοσμίου. Η φωτογραφία μας δίνει και μια επιπλέον πληροφορία (που δεν είχα ξανασυναντήσει παρόλο που είναι προφανής αν δει κανείς την κατεύθυνση του ρέματος) ότι υπήρχε γέφυρα και στην κάθετη οδό, στην σημερινή Κορομηλά.
Θόδωρος Νάτσινας
Απόσπασμα της αεροφωτογραφίας όπου διακρίνονται οι δύο γέφυρες. Το σπίτι στην δεξιά νότια γωνία της διασταύρωσης είναι η οικία Καλλιδοπούλου, ενώ αριστερά, σχεδόν πάνω στο κόκκινο πλαίσιο διακρίνεται ένας συρμός του τραμ με δύο βαγόνια. Η αεροφωτογραφία αναρτήθηκε εδώ: (https://archive.saloni.ca/3512)
Το σημείο της διασταύρωσης της Όλγας με το ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ. Αριστερά από χάρτη όπου φαίνεται ότι δεν υπάρχει γέφυρα. Δεξιά από το saloni.ca το ίδιο σημείο στο ρυμοτομικό του 1919 σε υπέρθεση με τον σημερινό χάρτη. Ο παλιός χάρτης της συλλογής Struck, από το https://arachne.dainst.org/entity/6127810.
To ίδιο σημείο από βελγικό χάρτη του τραμ. Δεν διακρίνεται αν υπάρχει ή όχι γέφυρα στο σημείο. Ωστόσο μας δίνει την πληροφορία ότι στην πάνω αριστερά γωνία της διασταύρωσης ήταν το Cafe-jardin du Paradis!
Το σημείο σήμερα από το maps.google. Η πρώτη αριστερά πολυκατοικία βρίσκεται στην θέση της οικίας Καλλιδοπούλου. Η δεύτερη αριστερά πολυκατοικία βρίσκεται περίπου πάνω από το ρέμα.