Saloni.ca Archive

Φωτογραφίες από το Γαλλικό υπουργείο πολιτισμού και μία από δημοπρασία αποτυπώνουν συνολικά την πλατεία. Κάποιες από αυτές κυκλοφόρησαν στο παρελθόν επιχρωματισμένες ως επιστολικά δελτάρια. Εξαιρετικές σε ανάλυση με μοναδικές λεπτομέρειες μας προσφέρουν ένα ταξίδι στο χρόνο. Παραθέτουμε μερικές συσχετίσεις με τις οδούς που βλέπουμε περιμετρικά της ΒΑ γωνίας για τους φίλους που δεν την έχουν επισκεφτεί.

Στον χάρτη από εδώ: https://archive.saloni.ca/816 κι εδώ: https://archive.saloni.ca/1125

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02CtTdhahj7ic2NtWYHgop2LCavCaMsp83N1GkMffSJk9Fr2iiHQbk3aMScYjhi2wGl

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης Οκτώβριος 1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: René Prouho, ημερομηνία λήψης 22/4/1916 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Φωτογράφος: υπολοχαγός Homolle, ημερομηνία λήψης 12/10/1915 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος: Φωτογραφία αναφοράς του ιδίου σημείου με επιπρόσθετες λεπτομέρεις της κρήνης και του ξύλινου μιναρέ. Αν δεν ξεγελιέμαι στην αρχική φωτογραφία, διακρίνουμε και οθωμανικές ταφόπλακες στα δεξιά μας

Στις φωτογραφίες του 19ου αι. φαίνεται το νεκροταφείο να επεκτείνεται και να καταλαμβάνει στο σύνολό της την πλατεία. Τα όριά του δεν μας είναι γνωστά. Ο Βασίλης Δημητριάδης τα τοποθετεί βόρεια του τουρμπέ, στις φωτογραφίες τα βλέπουμε σ' όλη την πλατεία. Ίσως καταγράφονται διαφορετικές εποχές. Η λήψη των φωτογραδφιών έγινε από τη Μονή Βλατάδων και όχι από τον Όσιο Δαυϊδ που αναφέρεται σε διάφορες εκθέσεις, ομάδες και σελίδες στο διαδίκτυο.

Φωτογράφος: Alméry Lobel-Riche, ημερομηνία λήψης 14/1/1917 Από την σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας.

Όμορφη φωτογραφία του πρώην γαλλικού νοσοκομείου, εκεί που αργότερα θα στεγαζόταν το κλειστό σήμερα νοσοκομείο “Άγιος Παύλος”, στη διασταύρωση των οδών Φράγκων και Τύπου. Πίσω του μόλις και διακρίνεται το καμπαναριό της Καθολικής εκκλησίας. Εκτιμώ με επιφυλάξεις ότι αναφερόμαστε στην δεκαετία του 1930. Προσφέρεται από τον δημοπρατικό οίκο Φαϊτατζή.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02MYcDqSyTm8FGfd89qrKzyasayJknFS2JpBAoTHCDxraez1ZTRxgrhZDhTJVDDA6Ql

Στην είσοδο του Γαλλικού νοσοκομείο “Άγιος Παύλος”, τη δεκαετία του 1950. Στο κέντρο ο τότε διευθυντής του νοσοκομείου Τάσος Αστεριάδης και δεξιά η σύζυγός του Αίγλη.

[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη, μια πόλη ανθρώπων”, Θεσσαλονίκη, 2017, σελ. 116] και τον Νίκανδρο Καστανίδη

Σύγχρονη φωτογραφία από Brasilis Selepao

Στιγμές ξεκούρασης, στην πλατεία Βαρδαρίου. Βρισκόμαστε ακριβώς ανάμεσα στην γνωστή κυκλική ποτίστρα και στο ξύλινο κιόσκι με την περίτεχνη σκεπή από κεραμίδια, με τον φακό να εστιάζει στην αρχή της οδού Λαγκαδά.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02mofuKrcriHVQBBeuR4HePHXVgs1WydDEnEpGxXmZqdRkj5pZ17zhU3WkYN41bExEl

Την ίδια περίπου περίοδο, ένας πλανόδιος οπωροπώλης λίγο πιο μπροστά και ακριβώς στην γωνία του κιοσκίου. Διακρίνεται η ταμπέλα του Καπνοπωλείου “Η Ελλάς”.

Η αναζητούμενη φωτογραφία εδώ και μερικά χρόνια συσχετίζεται με μία πρόσφατη ταύτιση σε έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλης, τη διασταύρωση της Εγνατίας με Λέοντος Σοφού. Ο φωτογράφος στέκεται στη Λέοντος Σοφού στο ύψος της Κολόμβου και βλέπει την άνοδο προς την Εγνατία.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02AMnr2djWA8EvG9LD9BoqiA6gC4y7rFNoZTqa6yoCoAScGrFqnQZqKQUtK7v2VziAl

Η φωτογραφία από την συλλογη του Paul Albarel με κωδικό αναφοράς AD11-1499 και τίτλο “Une rue de Salonique”.

Οι δρόμοι στην φωτογραφία

Αρκετά στοιχεία αποκαλύπτουν τη γωνία όπως το δέντρο, η κολόνα φωτισμού, το χαρακτηριστικό υπόστεγο εκατέρωθεν της γωνίας και άλλα.

Στη σημερινή ρυμοτομία από τη γωνία της Λέοντος Σοφού με Βαλαωρίτου. Την εποχή της λήψης η σημερινή Βαλαωρίτου στο κομμάτι αυτό ονομαζόταν Κολόμβου σύμφωνα με τον χάρτη ρυμοτομίας του 1919.

Με τον φακό του Πλάτωνα Κλεανθίδη να καταγράφει το πρώτο κομμάτι της.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0gCzRiYh46rk1A7m2fN2QUtg7ENtusCWfuYhY69FY82caiMEk3sWEfRRajWj9Tpk1l

Με πλάτη στη Μουσών και κοιτάζοντας προς τα ανατολικά, βλέπουμε απέναντι το σπίτι που ‘έκλεινε’ τον δρόμο μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Στην ουσία, απλώς ακολουθούσε την παλιά φιδωτή χάραξη της Αιόλου. Από τη δεκαετία του ’60, όμως, το σημείο εκείνο άρχισε να ισιώνει και η νέα οικοδομική γραμμή είναι αυτή που ορίζεται από την πολυκατοικία των ‘60ς που φαίνεται στο βάθος, αριστερά από την κολώνα της ΔΕΗ. Από την εικόνα αυτή διατηρούνται ακόμα μόνον το τελευταίο στο νότιο πεζοδρόμιο και το δεύτερο αριστερά (από το οποίο εδώ διακρίνεται μόνον η μάντρα του).

Και από την άλλη πλευρά. Ίσια μπροστά το 7, και αριστερά του η αυλόπορτα του 5α. Η πόρτα υπάρχει ακόμα, αλλά οδηγεί σε νεοπαραδοσιακό. Το μπαλκονάκι στο νότιο πεζοδρόμιο αριστερά ανήκει σε διώροφο που επίσης διατηρείται.

Στον χάρτη με την εικόνα της Αιόλου κατά τα οθωμανικά χρόνια, σημειώνουμε τις γωνίες λήψης των φωτογραφιών και το σπίτι με τα συνθήματα. Στον χάρτη του, ο Β. Δημητριάδης δεν γράφει οθωμανικό όνομα του δρόμου που, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, ανήκε στην συνοικία του Ικί Σεριφέ (Ταξιαρχών), ενώ η ανατολική του πλευρά ήταν το σύνορο με την συνοικία Αχμέτ Σουμπασι. Ωστόσο, στα αντίστοιχα κεφάλαια και στα ίντεξ, την αναφέρει ως οδό Μεντρεσέ [Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, σ. 94, 100, 486, 505]. Κάπως περίεργο, αν σκεφτεί κανείς ότι συνήθως τα ονόματα των δρόμων αφορούσαν είτε κάτι που βρισκόταν επί αυτών, είτε κάτι από το οποίο ξεκινούσαν ή κατέληγαν. Και επί της Αιόλου ή στις άκρες της δεν φαίνεται λογικό να υπήρχε μεντρεσές. Την συνέχεια και το τέλος της Αιόλου με την κρήνη θα τα δούμε άλλοτε.

Για την ώρα, κλείνουμε με κάτι ακόμα από τα ελάχιστα κοινά στοιχεία που έχουν οι φωτογραφίες του ’82 με το σήμερα: την πελώρια δάφνη στα όρια της Αιόλου 3 με την Αιόλου 5. Πετσοκόπηκε για να χτιστεί το νούμερο 3 (πρώτο στα αριστερά, στην ‘σύγχρονη’ φωτό), μεγάλο κομμάτι της έπεσε από τον αέρα τον Οκτώβριο του 2017 κι όμως βαστάει ακόμα.

Η Εμπορική Στοά Εγνατίας 45. Μια φωτογραφική διαδρομή αντίστροφη στο χρόνο.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid01EESH7vVvXhfxZ4CzPZHzYtiR1ZYm5QwcFQhf2vYXQ2emfoUXdSERemR8d5QQsBZl

Ανάμεσα σε δύο μεσοπολεμικά κτίσματα, η σημερινή πολυκατοικία δεν είναι από τις ομορφότερες της Εγνατίας. Στο ισόγειό της είναι η Στοά Εμπόρων. Σημερινή ονομασία Bord de l'eau. Η μεσοπολεμική πολυκατοικία αντικαταστάθηκε μάλλον την δεκαετία του 70.

Πρέπει να πάμε σχεδόν 60 χρόνια πίσω για να δούμε την μεσοπολεμική τετραώροφη στην πιο κοντινή απεικόνισή της. Ανάμεσα στα ξενοδοχεία Εμπορικόν και Μέγας Αλέξανδρος.

Από το lifo: https://www.lifo.gr/retronaut/11-fotografies-apo-ti-thessaloniki-tis-dekaetias-toy-60?fbclid=IwAR3KFzHE0ZWiRuLNkW5U6Dt3ssb9zDek6JLbo5K0O9NvTubEyArqCGkvuWM

Από κοντά η ονομασία Εμπορική Στοά, με την οποία ήταν γνωστό το κτίριο.

Κατοχική. Με το υπερυψωμένο στηθαίο στην ταράτσα και με την προεξοχή κατά μήκος αυτής που λειτουργούσε και σαν στέγαστρο των μπαλκονιών του τελευταίου ορόφου.

Αριστερά το πρώτο.

Στη σειρά των πολυκατοικιών του βορινού μετώπου ξεχώριζε από μακριά. Στο βάθος πριν το Χαμζά Μπέη.

Η παλιά αρίθμηση: Εγνατίας 51

H παλιότερη αναφορά που βρήκε ο Στάθης Ασλανίδης ήταν στα 1930: Απέναντι από την Δημαρχία

Μεσοπολεμική. Δεξιά η Εμπορική Στοά, αριστερά το μεγάλο κτίριο που στέγασε το Δημαρχείο 1927-1932

Και εδώ μετά το Εμπορικόν

Βλέποντας προς τον Βαρδάρη

Όμως μπορούμε να πάμε και πιο πίσω φωτογραφικά. Ο χρήσιμος χάρτης του Leo Dri μας δείχνει ότι στο σημείο αυτό ήταν η γωνία Μεγ. Αλεξάνδρου και Εγνατίας.

Στη γνωστή λήψη Pigassou η γωνία είναι αυτή που φαίνεται αριστερά.

Έχουμε και κοντινή λήψη του σημείου, με τον φούρνο στο ισόγειο. Από τον Γαλλικό Φωτογραφικό Τομέα.

Πηγαίνοντας ακόμη πιο πίσω τον χρόνο, στην οθωμανική περίοδο της πόλης με τον χάρτη του Δημητριάδη, βλέπουμε ότι η Μεγ. Αλεξάνδρου ήταν η οθωμανική Belediye. Το οικόπεδο αυτό συνόρευε με το οικόπεδο του Tahta kale που λειτουργούσε ως χάνι, δίπλα στο ομώνυμο χαμάμ.

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid021UeVLeeb3AQqJ2aTq1UEXtNydoNgSd8ybCA5JDrhPntXEQyntkyTSHJuaUJREgvTl

Γύρω στο 1980

Γύρω στο 1980

Η θέση τους στη σημερινή περιοχή

Το 1960 [Από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο “Θεσσαλονίκη στα πέριξ της οδού Κασσάνδρου”, του Ι. Αρτόπουλου, 2021, σελ. 227]

Το 1990 [Από το ίδιο βιβλίο, σελ. 227]

Τρεις αεροφωτογραφίες μάλλον τέλη δεκαετίας 1940, αρχές 1950. Στην πρώτη φωτογραφία φαίνεται το πρώτο κτίριο της ΕΜΣ υπό κατασκευή. Δεν είναι σαφές αν όλες βγήκαν την ίδια μέρα.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0eUjeJVqwrmmgzKHoFbTZ1A3xVjqkPNmMuxdNGExi63uA6ZZsw6LqkmyiXDTRJPUsl

Μερικές ακόμα φωτογραφίες του Mercatali που έχουν σχέση με την Βενιζέλου.

Έβγαλε μια σειρά μάλλον από το ίδιο σημείο με τις προηγούμενες (αυτές που κοιτούσαν προς την βόρεια πλευρά της οδού, στην ανάρτηση εδώ: https://archive.saloni.ca/1900) αλλά κοιτώντας πλέον προς την θάλασσα. Αυτή η περιοχή έχει καλυφθεί από πολλές άλλες φωτογραφίες, ωστόσο η συγκεκριμένη οπτική γωνία (ένας από τους πιο ψηλούς ορόφους του ξενοδοχείου Ρόμα) είναι ασυνήθιστη.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0soNXbusSjWNXQUdUve3BdZYXgR5PBExZdM8nAj1n2BNGVT7isQbK4pZAxWbYXotl

Μένουμε στην αγορά και πάμε δυτικότερα να συναντήσουμε ένα γνωστό μας μανάβικο. Στην γωνία Βασ. Ηρακλείου με Βενιζέλου μια ζωντανή σκηνή της αγοράς πριν την πυρκαγιά.

Το μανάβικο αυτό το είδαμε τόσο πριν την πυρκαγιά (https://archive.saloni.ca/644) όσο και μετά την πυρκαγιά. (https://archive.saloni.ca/645).

Τον μανάβη μάλιστα, που είδαμε μετά την πυρκαγιά να βιοπορίζεται με κάτι ελάχιστα μαναβικά καθισμένο στα ερείπια του μαγαζιού του, τον βλέπουμε σήμερα στο εσωτερικό του μανάβικου, μια σκοτεινή γενειοφόρο φιγούρα, λίγους μήνες πριν την καταστροφή.

Τοποθέτηση από τον Στάθη Ασλανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0esLpYT5J2siGkXq9CcVRGLfe5U4EUaoyxrFZsQb5JHgB6Gj9dS2kozPrwu4fqNkzl