Saloni.ca Archive

Η Βασ. Ηρακλείου στο ύψος του Γιαχουντί χαμάμ (το χαμάμ στα λουλουδάδικα) πριν την πυρκαγιά είχε εξεταστεί εδώ: https://archive.saloni.ca/411.

Τότε είχαμε δει τα μαγαζιά και τα κτίσματα από την επάνω πλευρά της οδού.

Σήμερα θα δούμε και αυτά που βρίσκονταν από τη μεριά του χαμάμ, τη νότια πλευρά.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0jaNHZ7urxN9XsPDgYkmGgBkCqCMMfu2zw98zqtZcstegEv5QQM9gdkjqQ65XjTqul

Η πρώτη φωτογραφία είναι λήψη Gaston Cherau, τον χειμώνα του 1915.

Η λήψη αυτή είχε χρησιμοποιηθεί στην τότε έρευνά μας. Βρισκόμαστε όμως περίπου στο ίδιο σημείο με την προηγούμενη, λίγα μέτρα πιο μπροστά.

Ας τις συσχετίσουμε λοιπόν

Το χαμάμ διακρίνεται πίσω από τα κτίρια, τα οποία αριθμούνται με πράσινα νούμερα

Το παράρτημα του αυστριακού ταχυδρομείου Θεσσαλονίκης επί της Εγνατίας

Κατ’αρχάς να ευχηθώ ένα όμορφο και αισιόδοξο 2022, αφήνοντας πίσω μας ένα μεμψίμοιρο και ενδοσκοπικό 2021.

Όταν πριν από 18 μήνες μέσα στην περίοδο του lockdown ξεκινούσα να γράφω ένα μικρό και ανάλαφρο άρθρο για μια σφραγίδα του οθωμανικού ταχυδρομείου της Θεσσαλονίκης, δεν γνώριζα ότι πολύ σύντομα θα βρεθώ στην ανάγκη προσδιορισμού της θέσης πρωτοεμφανιζόμενων φωτογραφιών των κτηρίων του Αυστριακού Ταχυδρομείου και να καταλήξω εναγωνίως να ψάχνω χάρτες και το όποιο σχετικό φωτογραφικό υλικό για την ταυτοποίησή τους. Σ’ αυτή την προσπάθεια βασικός πυλώνας πολύτιμης βοήθειας στάθηκε η παρούσα ομάδα και το δυναμικό της, με τις σημαντικές και ουσιαστικές γνώσεις σε θέματα που άπτονται της ιστορίας, της χωρικής και πολεοδομικής διάταξης καθώς και της ανεύρεσης και στοχευμένης ανάδειξης νέου φωτογραφικού και πολιτιστικού υλικού της πόλης. Επιστέγασμα αυτής της ατέρμονης προσπάθειας είναι η δημιουργία του καινοτόμου και διαδραστικού χάρτη της πόλης, ο οποίος με συντροφεύει πολύ συχνά στις εικονικές μου περιηγήσεις και παρελθοντικές μου αναζητήσεις. Οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ στην Μάρα Νικοπούλου και στον Στάθη Ασλανίδη, χωρίς την πολύτιμη βοήθειά και τις εύστοχες τους υποδείξεις, δεν θα μπορούσα να ολοκληρώσω ,με επιτυχία την αναζήτηση των θέσεων του Αυστριακού Ταχυδρομείου.

Η παρούσα ανάρτηση δικαιωματικά οφείλεται εξ΄ολοκλήρου στον Στάθη Ασλανίδη, ο οποίος σαν να ήταν έτοιμος από καιρό, ταυτοποίησε ακαριαία την φωτογραφία που απεικονίζει το παράρτημα, με βάση σημαντικά στοιχεία αποδελτίωσης της εφημερίδας Journal de Salonique, την θέση του Παραρτήματος στην γωνία των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου και επιπρόσθετα υπέδειξε και το χρονικό όριο μεταφοράς του Κεντρικού Αυστριακού Ταχυδρομείου στην κτήριο της Πασάζ Οριεντάλ στην γωνία των οδών Φράγκων και Β. Ουγκώ, το οποίο προσδιορίζεται τον Ιανουάριο του 1903. Συνεπώς οι 4 φωτογραφίες του Τεχνικού Μουσείου της Βιέννης του φωτογράφου Albert Franz Baubin μπορούν να τοποθετηθούν χρονικά γύρω στο 1903 με 1904. Παράλληλα το αυστριακό παράρτημα της Θεσσαλονίκης, λειτουργούσε από το 1899 έως τον Νοέμβριο 1899 επί της Βενιζέλου κοντά στην αγορά της πόλης, μεταφέρθηκε στην προκυμαία τον Νοέμβριο του 1903, μεταφέρθηκε τον Ιούλιο του 1903 στην γωνία Εγνατίας και Βενιζέλου και άλλαξε ακόμη μια φορά το 1909 θέση μεταφερόμενο επί της προκυμαίας.

Αλέξανδρος Σαββόπουλος

Μια κάπως λεπτομερέστερη απεικόνιση της εισόδου του κτηρίου στην οδό Εγνατίας και κοιτώντας ανατολικά, από προηγούμενη ανάρτηση της ομάδας: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=220589615097346&id=204212503401724

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid036uVs4V1aFh2ikJ7Lxh2WBcSWnNACnmKjngAeHXBDRmmRa5HnMFx7exn71H2p6khfl

Φωτογραφία της εισόδου του κτηρίου, όπου στεγαζόταν το Παράρτημα. Διακρίνονται η γραμμή του Τραμ, καθώς και τα δύο όμορφα σαχνισιά του.

Το κτήριο ιδιοκτησίας του Hanania Scialom με τα δύο περίτεχνα σαχνισιά και τα όμορφα φουρούσια τους, στην γωνία των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου, η οποία δεν διακρίνεται ευκρινώς. Μπροστά μας οι ράγες του τραμ και πίσω ο μιναρές του τεμένους του Hamza Bey. Ο Β. Δημητριάδης στην σελ. 185 αναφέρει ότι ξεκινώντας από την Βενιζέλου (Sabri Paşa) βρισκόταν το φαρμακείο και το σπίτι του Ανανία Ισάκ Σαλώμ. Η συνοικία του Tahta-Kalé σύμφωνα με τον Δημητριάδη βρισκόταν δυτικά του τεμ. Hamza Bey και την απαντούμε ως ονομασία και σε φωτοκάρτες που χαρακτηρίζουν το σχετικό μέρος της Εγνατίας οδού.

Παραπομπές από την εφημερίδα Journal de Salonique: 6/11/1902 Ο Dr. Theodor Sweceny, ανώτερος Επίτροπος των Καισαροβασιλικών Ταχυδρομείων της Αυστρίας, κατέφθασε προχθές στην πόλη μας. 10/11/1902 Ακούσαμε ότι τα αυστριακό καισαροβασιλικό ταχυδρομείο, έχει νοικιάσει μέρος του ισογείου της Πασάζ Οριεντάλ. Το (κεντρικό) ταχυδρομείο θα μεταφερθεί στις νέες του εγκαταστάσεις μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εργασίες, δηλαδή γύρω στον Ιανουάριο. 30/7/1903 Το Αυστριακό Ταχυδρομείο μόλις δημιούργησε ένα υποκατάστημα στην Tahta-Kalé, στο ισόγειο του οδοντιατρείου του Albert Gattegno, στο κτίριο ιδιοκτησίας του Hanania Scialom. Η δημιουργία αυτού του υποκαταστήματος θα παρέχει υπηρεσίες στους πολυάριθμους εμπόρους των γειτονιών που συνορεύουν με την Tahta-Kalé.

Μόνο τυχαίο δεν μπορεί να είναι το γεγονός της άφιξης του Ανώτερου Επιτρόπου Dr. Theodor Sweceny, προφανώς για την ρύθμιση λεπτομερειών και πιθανή υπογραφή συμβολαίων ενοικίασης κλπ.

105 χρόνια πριν, ανήμερα Πρωτοχρονιά του 1917, ο οπερατέρ C (Pierre Machard) του Φωτογραφικού Τομέα στέκεται στην Αγ. Δημητρίου και φωτογραφίζει έναν έφιππο γάλλο αξιωματικό στο ύψος της μικρής πλατείας του Γιλάν Μερμέρ. Πίσω του, μάλλον ακολουθεί η ορντινάντσα του με μαύρο περιβραχιόνιο στο χέρι. Όπως φαίνεται από την χρονολόγηση άλλων φωτογραφιών στην πηγή [https://www.pop.culture.gouv.fr], η μέρα εκείνη -όπως και οι επόμενες- ήταν ηλιόλουστες.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0KhN7PeiwXnh5HFNp8Voj2UXFtU65B7ZeAfdu2HyPCtwsrcwqJ2eoGk5EvZ6uSVUpl

Το κάδρο του Machard, για λίγα μέτρα, δεν περιλαμβάνει την στήλη. Μας δίνει όμως στο φόντο μια εικόνα των σπιτιών επί της Λέοντος Σοφού που μας έλειπαν από την αποτύπωση της πλατείας που είχαμε δει εδώ https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/458674287955543

Για καλύτερο προσανατολισμό, σε μια παλιότερη φωτογραφία που βλέπει προς τα δυτικά, σημειώνουμε τα ασβεστωμένα κτίρια με τα μαγαζάκια που βλέπουμε δεξιά στην αρχική.

Στο τότε νούμερο 40 της Αγ. Δημητρίου διακρίνουμε τις περιποιημένες ταμπέλες ενός Παντοπωλείου (του Σελίμ Αλή ;; ) και του Αρτοποιείου «Η Δήμητρα» του Χριστόδουλου (Χαντσίδη ;;; ).

Στην φωτογραφία μετά τη φωτιά, όπου έχει σωθεί μόνον η πρόσοψή τους, σημειώνουμε το σημείο που στεκόταν ο Machard όταν έβγαζε την αρχική.

Στις μέρες μας, στο ίδιο σχεδόν ύψος είναι το ψιλικατζίδικο που βλέπουμε εδώ δεξιά.

Παραμένουμε στην περιοχή των Λαδάδικων που επισκεφτήκαμε αρκετά αυτές τις μέρες, με μια «ζωγραφιά». Λυκούργου με Πολυτεχνείου, το 1977, δια χειρός Λευκής Χριστίδου.

Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0tBTWyK3uc4C76zsN5q3RYsPCiCgCWJq2vLLM7UNRMKiE8CQSfCnEgBrdMHYfDpYvl

Στο ανατολικό πεζοδρόμιο, το κάδρο πιάνει ελάχιστα το γωνιακό κτίριο – υπαρκτό και αποκατεστημένο σήμερα. Μας δίνει όμως το επόμενο, που μάλλον δεν το έχουμε δει αλλού αποτυπωμένο ολόκληρο. Ομοιότητες και (λίγες μόνο) διαφορές με το σήμερα… Με βασικότερη αυτήν του κτιρίου με τους δύο ορόφους που έχει μείνει πλέον ισόγειο, και εδώ το βλέπουμε από την άλλη του πλευρά αλλά και από αέρος. Στο κόκκινο τετράγωνο δεξιά, το κομμάτι που υφίσταται ακόμα.

Καλή χρονιά σε όλες και σε όλους μας

από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0WL5G67iG35UoKjgDJAEV2yPENgpTU73p4GarStv8mwNuQU4GBBvCbXvz4oKzVMDbl

Αταύτιστες της αγοράς.

Τρεις φωτογραφίες στην πλατεία Αγοράς το γνωστό καπάνι της εποχής (Un Kapan) στις αρχές του 20ου αιώνα ταυτίζονται από μία ανέκδοτη φωτογραφία. Δίπλα από το κεντρικότερο σημείο της αγοράς, στο ανατολικό άκρο του οικοδομικού τετραγώνου 8 της πυρίκαυστης ζώνης αποκαλύπτονται τμήματα των οδών Καρίπη και Μενεξέ για πρώτη φορά. Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες αποτελούν σήμερα σημαντικά τεκμήρια για την ανάδειξη κι άλλων φωτογραφιών στα πολυδαίδαλα στενάκια της αγοράς.

H σημερινή ταύτιση των φωτογραφιών συμπληρώνει ένα ακόμη κομμάτι της χαμένης πόλης. Την πλατεία Αγοράς την είχαμε γνωρίσει από εδώ: https://archive.saloni.ca/36

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1215112062311758

Η αρχική φωτογραφία συσχέτισης από το ψηφιακό αρχείο του Σπύρου Αλευρόπουλου.

Αυτή και η επόμενη ήταν μεν γνωστές, αλλά δεν είχαν τοποθετηθεί.

Οι συσχετίσεις των τριών φωτογραφιών. Δείχνουν το ίδιο σημείο μέσα στην αγορά.

Συσχέτιση με την ήδη γνωστή φωτογραφία από τον Joseph Pigassou

Οι δύο τελευταίες εύκολα συσχετίζονται, δείχνοντας την Καρίπη.

Τοποθέτηση του σημείου λήψης σήμερα.

Τα εργαστήρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1937 από το βιβλίο “Το πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης 1926-1936”, 1937

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1211830875973210

Λαογραφικόν Μουσείον και Αρχείον Εργαστήριον γενικής χημείας. Αίθουσα ασκήσεως φοιτητών Εργαστήριον γενικής χημείας. Παρασκευαστήριον

Εργαστήριον γενικής χημείας. Αίθουσα υλικού

Εργαστήριον βοτανικής. Αίθουσα ασκήσεως φοιτητών

Εργαστήριον ορυκτολογίας. Αίθουσα εργαστηριακού μουσείου

Εργαστήριον γεωργικής Χημείας. Αίθουσα ασκήσεως φοιτητών

Εργαστήριον φυτοπαθολογίας. Αίθουσα ασκήσεως φοιτητών

Εργαστήριον εφηρμοσμένης ζωολογίας. Αίθουσα ασκήσεως φοιτητών

Εργαστήριον τοπογραφίας. Αίθουσα σχεδιαστηρίου

Δυο φωτογραφίες της Βενιζέλου από το ξενοδοχείο Ρόμα του 1917.

Από το Στάιν ως το Τίριγγ ενώνονται για ένα πανόραμα της περιοχής προς τα ανατολικά. Από τη συλλογή Giuseppe Mercatali, Ιταλού αξιωματικού (που πέθανε το 1918 από την Ισπανική γρίπη).

Θόδωρος Νάτσινας

Πηγή: http://www.frontemacedone.com/collezione-tenente-g-mercatali.html?fbclid=IwAR1I1Urjw0GGXI4uVT4d3352oHN4mOQd1-cRuFuWGoogXF62h_6VDWFIbXU

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1216914312131533

Εδώ, δεύτερο στο ανατολικό πεζοδρόμιο, διακρίνουμε το κτίριο που στέγασε το Ιταλικό Ταχυδρομείο [https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1216444632178501] και, μετά την πυρκαγιά, το Ορόσντι-Μπακ. Μια εικόνα της περιοχής μετά τη φωτιά, με την πορεία της Βενιζέλου σημειωμένη με τα κόκκινα τοξάκια και τις κίτρινες βούλες σε Αλιάνς, Γιαχουντί χαμάμ και Άγιο Μηνά για προσανατολισμό. Από τις αρχικές φωτό, εκτός από το Στέιν, τη γλίτωσε το ψηλό κτίριο με τη δίρριχτη στέγη (πράσινη βούλα) -αυτό που στέγασε μετά τη φωτιά το Orosdi.

Το Ιταλικό ταχυδρομείο Μια σπάνια φωτογραφία από το βιβλίο “La colonia Italiana nel vilayet di Salonicco” αναρτήθηκε πρόσφατα ως αναζητούμενη στις ΠΦΘ από τον Γιώργο Μπασαγιάννη. Το Ιταλικό ταχυδρομείο σύμφωνα με τον τίτλο ̎ Ufficio Postale Italiano ̎ διατήρησε τη λειτουργία του μέχρι την οριστική του παύση τον Σεπτέμβριο του 1911. Πού βρισκόταν όμως το περίτεχνο κτήριο που φιλοξενούσε την ταχυδρομική υπηρεσία;

Σύμφωνα με την αποδελτίωση απέναντι από το κατάστημα Τίριγγ, παρά την πλατεία Ελευθερίας. Παρόλο που βρισκόμαστε στο κεντρικότερο σημείο της πόλης οι φωτογραφίες δεν αποκαλύπτουν την πρόσοψή του και η λύση δίνεται από μία κάρτα που συσχετίζει τα διπλανά κτήρια.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1216444632178501

Η αταύτιστη φωτογραφία του Ιταλικού ταχυδρομείου. Η κάρτα συσχέτισης από το ξενοδοχείο Όλυμπος Παλάς. (ebay)

Στη θέση του παλιού κτηρίου στον αριθμό 4 της οδού Σαμπρί πασά (μετέπειτα Βενιζέλου) κτίζεται το νέο μέγαρο που θα φιλοξενήσει το Ιταλικό ταχυδρομείο για λίγα χρόνια ακόμα. Η προηγούμενη θέση του αναζητείται.

Τα νούμερα των κτιρίων σε άσπρο κύκλο.

Φωτογραφίες από το εσωτερικό του ταχυδρομείου πάλι από το βιβλίο “La colonia Italiana nel vilayet di Salonicco” σε ανάρτηση του Γιώργου Μπασαγιάννη.

Η θέση του στην αεροφωτογραφία της Αλέκας Γερόλυμπου από το « Χρονικό της Μεγάλης Πυρκαγιάς » Στο ίδιο κτίριο, μετά την πυρκαγιά στεγάστηκε το πολυκατάστημα Ορόσντι-Μπακ, όπως είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/323006448188995. Αλέξανδρος Σαββόπουλος: Μια ακόμη φωτογραφία του κατεστραμμένου πλέον κτηρίου από την πυρκαγιά του 1917 στα αριστερά (βλ. ανάρτηση https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/photos/a.211295696026738/323004881522485 ). Επιπρόσθετη λεπτομέρεια, στον τοίχο του κενού χώρου διακρίνεται αδρά και η επιγραφή Ζαχαροπλαστείον...Αλμοσνίνο... Μια ακόμη φωτογραφία του, δίπλα στο Ξενοδοχείο Παρνασσός

Φωτογραφίες από τη συλλογή του Giuseppe Mercatali, μια σειρά από τη Λέσχη (Casa) του Ιταλού Στρατιώτη. Με την ευκαιρία βλέπουμε και ένα τμήμα της οδού Μοσκώφ (σημερινή ονομασία), με κατεύθυνση προς την οδό Φράγκων. Στη διασταύρωση, δεξιά, φαίνεται η είσοδος προς το Τοπ Χανέ που είχε την μορφή κάστρου.

Βρέθηκαν στοιχεία για την λέσχη από την Μάρα Νικοπούλου που εντόπισε ότι η “Societa cooperativa Operaia di Mutuo Soccorso”, μια οργάνωση κοινωνικής αλληλοβοήθειας, που αναφέρεται στην πάνω πινακίδα της εισόδου, είχε ως πρόεδρο τον Αριγκόνι και υποστηρικτές μασονική οργάνωση, σύμφωνα με την είδηση από την Journal de Salonique (φύλλο από τον Ιούνιο του 1902). Η Μάρα προσδιόρισε επίσης και τη θέση της λέσχης από αεροφωτογραφίες.

Οι υπόλοιπες φωτογραφίες, πάλι από τη συλλογή του Mercatali, δείχνουν δραστηριότητες εντός της λέσχης και πίσω στην αυλή που διέθετε.

Θόδωρος Νάτσινας

Πηγή: http://www.frontemacedone.com/collezione-tenente-g-mercatali.html?fbclid=IwAR3RJeEFPeLvBY64q8CTmRMU48UST-CFOWv1qsCxqkrlR9fsJvZ2r_Ji9ro

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1215044078985223

Η είσοδος της λέσχης των Ιταλών Η είσοδος με τον φωτογράφο να κοιτάει προς την οδό Φράγκων, δεξιά στο βάθος διακρίνεται το καστράκι (https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/photos/pcb.879530892536545/879530082536626/).

Ένα κάρο με βαρέλι (να υποθέσω κρασί) διασχίζει τον δρόμο. Σήμερα ονομάζεται Μοσκώφ, αλλά τότε ήταν προέκταση της Φράγκων που έβγαζε στον Βαρδάρη. Το άρθρο της Journal όπου αναφέρεται η νεοσύστατη τότε “Societa cooperativa Operaia di Mutuo Soccorso”. Η θέση του κτιρίου της λέσχης επί της Φράγκων. Και εδώ με την κόκκινη βούλα. Δραστηριότητες εντός του κτιρίου. Με το βασιλικό ζεύγος της Ιταλίας να κοσμεί τον τοίχο. Χαρτάκι στην αυλή. Για κάποιο λόγο έχει μαζευτεί μεγάλος αριθμός θεατών, συμπεριλαμβανομένου και ενός ιερωμένου Εξερευνώντας την αυλή.