Την μεσοπολεμική Καμάρα, εορταστική έτσι κι αλλιώς, με τα λαμπιόνια της και τις ηλεκτρικές γραμμές, το τραμ της και την δεσπόζουσα άπλα της στην στενωπό της Εγνατίας, την γιορτάζουμε σήμερα λίγο περισσότερο.
Μάιος 1916. Ο φωτογράφος της Γαλλικής Στρατιάς με το κωδικό όνομα «Οπερατέρ Κ» (που εκείνη την εποχή πρέπει να ήταν ο Γκαστόν Σερώ) στέκεται στην 26ης Οκτωβρίου, στο ύψος που σήμερα είναι το Δικαστικό Μέγαρο, και φωτογραφίζει τους Γερμανούς αιχμαλώτους από την κατάρριψη του Ζέπελιν.
Το πρώτο προς τον θεατή κτίριο βρισκόταν στην συμβολή Σαπφούς με 26ης Οκτωβρίου, πίσω του είναι η αρχή της Ενωτικών.
Παρατήρηση Θ. Νάτσινα: Αυτή η φωτογραφία μας δίνει και τη θέση ακόμα μιας στάσης του τραμ. Πρέπει να είναι η 18η της γραμμής της Εγνατίας.
Τα ίδια εντυπωσιακά κτίρια είχαμε δει και παλιότερα, σε καρτ-ποστάλ της εποχής που το τραμ ήταν ακόμα ιππήλατο. «Χαιρετισμούς από την Θεσσαλονικη. Μεγάλη οδός του Μπεχτσινάρ» γράφει η λεζάντα της.
Και τα ξαναβλέπουμε την δεκαετία του ’70, στην λεπτομερή αποτύπωσή τους από την Λευκή Χριστίδου, όπου διαβάζουμε και μερικές από τις ταμπέλες: Μεταφορές, γερανοί, κουρείον… και φυσικά την τεράστια φωτεινή ταμπέλα της ‘Πίτσος’.
Σημείωση Θ. Νάτσινα:
Στην εικόνα φαίνεται και μια στάση του ΟΑΣΘ – μετεξέλιξη της στάσης του τραμ που υπήρχε περίπου στο ίδιο σημείο όπως φαίνεται στην πρώτη φωτογραφία.
Συνεχίζοντας με το υλικό του ΙΑΠΕ μια αεροφωτογραφία της περιοχής του Ντεπώ και της Σοφούλη κατά τον ΑΠΠ.
Η φωτογραφία διατίθεται σε πολύ καλή ανάλυση που επιτρέπει να φανούν αρκετές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.
Η πλήρης αεροφωτογραφία
Η πάνω αριστερά γωνία. Μόλις διακρίνεται το ντεπώ (κυριολεκτικά το αμαξοστάσιο του τραμ). Δίπλα του φαίνεται το κτίριο που υπήρχε στην γωνία Γαβριηλίδη, Όλγας, Δημητρακοπούλου.
Διαγώνια δεξιά το κτίριο πρέπει να είναι αυτό που υπάρχει ακόμα.
Το δρομάκι διαγώνια φαίνεται να ήταν η σημερινή Γαβριηλίδη λίγο μετατοπισμένη.
To κτίριο που υπάρχει ακόμα
Λίγο πιο δεξιά κυριαρχεί η βίλα Αλλατίνι και φαίνεται και η βίλα Μορπούργκο (Ζαρντινίδη). Τρία κτίρια που προϋπήρχαν με μέτωπο στην Όλγας κοντά στην Πλούτωνος.
Το κτίριο δεξιά ανήκει στο στρατόπεδο της πρώην Ναυτικής Διοίκησης.
Το κτήριο της πρώην Ναυτικής Διοίκησης υπάρχει ακόμη και δυστυχώς είναι αφημένο στην τύχη του και ρημάζει.
φωτο από Μηνά Δρεστηλιάρη
Όπως σημειώνει ο Χάρης Βαρβογλης:
Αριστερά είναι το κτίριο ιδιοκτησίας Γιακό Μοδιάνο, που τη δεκαετία του 1900 στέγαζε το “Καφέ Πέρα Παλάς”. Από το 1910 μέχρι το 1923 στέγαζε την οικογένεια Κώτσου Νικολάου. Με τον θάνατο του Κώτσου έμεινε εκεί ο Άγγλος πρόξενος. Το Εξοχικό Φλόκα ήταν το κτίριο κοντά στην οδό Βασιλίσσης Όλγας, στο δεξιό μέρος του οικοπέδου. Δεν είμαι σίγουρος τι απεικονίζει το λευκό σχήμα στο κάτω μέρος του οικοπέδου. Δυστυχώς όλοι όσοι γνώριζαν περισσότερα έχουν πεθάνει.
Η βίλα των αεροπόρων και το αεροδρόμιο – διακρίνονται τα αεροπλανάκια..
Όπως σημειώνει ο Μηνάς Δρεστηλιάρης:
Η συγκεκριμένη σκάλα ήταν περίπου στην προέκταση της οδού Ρωσσίδου. Με βάση κάποιον Γαλλικό χάρτη του 1917, υπολογίζεται ότι ήταν περίπου εκεί που είναι η κόκκινη γραμμή
Καιρός να μπει στον χάρτη και το πάνω μέρος της Αισχύλου, το στραβό κομμάτι της ανάμεσα στην Κασσάνδρου και την παλιά Αθηνάς (νυν Ολυμπιάδος)
Στα οθωμανικά χρόνια, σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη, λεγόταν Μεχμέτ Τσαβούς και ανήκε στην συνοικία Αχμέτ Σούμπασι. Κάποια χαρακτηριστικά σπίτια της διατηρήθηκαν για πολλές δεκαετίες, αλλά καθώς είναι εκτός των ορίων της «προστατευόμενης» Άνω Πόλης, η εικόνα της τώρα είναι απογοητευτική. Μόνο χαμηλό κτίριο (όχι όμως παλιό πια) αυτό στη γωνία της με το στενάκι της Εσπερίδων. Η οποία Εσπερίδων δεν σημειώνεται ούτε στον χάρτη του Δημητριάδη, ούτε στο ρυμοτομικό του 1919. Αλλά οι φωτογραφίες δείχνουν ότι πρέπει να υπήρχε από παλιά εκεί κάποιο -έστω αδιέξοδο- δρομάκι.
Λίγο πριν-λίγο μετά το 1930, ο Ελβετός αρχαιολόγος και φωτογράφος Πολ Κολάρ στέκεται στο ύψος του σημερινού 17 και αποτυπώνει την Αισχύλου προς την Κασσάνδρου.
Η εικόνα του 1968, από ελάχιστα μέτρα παραπάνω και τον φακό στραμμένο λίγο προς τα ανατολικά, έτσι που πιάνει κάπως και την Εσπερίδων.
Από λίγο παραπάνω.
Και η εικόνα του 1976, αποτυπωμένη από την Λευκή Χριστίδου.
[Με ευχαριστίες στον Βαγγέλη Καβάλα, τον Βασίλη Σακελλαρίδη και τον Θόδωρο Νάτσινα που με «κατεύθυναν» προς την συλλογή έργων της με τις λεπτομερέστατες καταγραφές παλιών σπιτιών.]
1918 και 1975. Το πορτοκαλί τόξο δείχνει την Εσπερίδων, ορατή ήδη από το 1918. Το κόκκινο, περίπου τις θέσεις που στέκονταν οι φωτογράφοι. Η Αισχύλου, σύμφωνα με την σωστή παρατήρηση του κ. Αρτόπουλου, έβγαινε στην Κασσάνδρου ένα σπίτι πιο δυτικά από εκεί που δείχνει το κάτω κόκκινο βελάκι
repository-iape.ekt.gr/iape/handle/11641/2506
“Στο τότε γήπεδο του Π.Α.Ο.Κ. Στην επάνω σειρά διακρίνονται διοικητικά στελέχη του Π.Α.Ο.Κ. Τέταρτος είναι ο Παύλος Κοντόπουλος (αδερφός του δωρήτή)Στην κάτω σειρά πρώτος είναι ο Μποστατζόγλου, οι υπόλοιποι άγνωστοι, ο τερματοφύλακας Σωτηριάδης και τελευταίος ο δωρητής”, 1937. Το κείμενο από την ιστοσελίδα.
repository-iape.ekt.gr/iape/handle/11641/2555
Κάποιο αγώνισμα που μοιάζει με αυτά που εισήγαγε η ΧΑΝΘ, 1930.
Δύο ακόμα φωτογραφίες της κρήνης Ικί Λουλέ στη μικρή πλατεία που υπήρχε στην συμβολή της παλιάς Αριστοτέλους (Ολύμπου) με την Κ. Παλαιολόγου (Υπ. Φ. Δραγούμη σήμερα).
Ποτέ δεν την έχουμε δει τόσο άδεια από κόσμο, όσο σε αυτή τη λήψη του Homolle τον Νοέμβριο 1915, όπως λέει η πηγή [https://www.pop.culture.gouv.fr/]
Και ποτέ δεν την έχουμε δει τόσο γεμάτη φαντάρους και με πλήρη απουσία ντόπιων, όπως σε αυτή τη φωτό του φαρμακοποιού Paul Laurent -κατά πάσα πιθανότητα του 1918-19, σίγουρα χειμώνα- που εμφανίστηκε πρόσφατα στο Delcampe.
Από την πρώτη φωτό, κρατάμε και την σπάνια εικόνα αυτού του σημείου της Κ. Παλαιολόγου.
Άλλες φωτό του δρόμου, της πλατείας και της κρήνης είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1201
Στρίβοντας από την Αιγύπτου προς την Λουδία, το 1992
Μπαίνοντας στην οδό Λουδία, σε λήψη Γιώργου Θεοδοσιάδη το 1975
Ακόμη μία του Γιώργου Θεοδοσιάδη από την αντίθετη κατεύθυνση με την αποθήκη ξυλείας σε πρώτο πλάνο.
Λήψη Δημήτρη Δεσποινούδη μετά το 1995, και την στρώση με κυβόλιθους κατά την ανάπλαση της περιοχής.
Και αρκετά χρόνια νωρίτερα, η Λουδία πάλι από την Αιγύπτου κατά την κατοχή, σε αναγνώριση Γ. Σιδηρόπουλου στις ΠΦΘ
Μια σπάνια κάρτα από το χρονοντούλαπο των δημοπρασιών στο διαδίκτυο. Ο δρόμος, στο βόρειο μέτωπο της Εγνατίας συμπληρώνει ένα κομμάτι της χαμένης πόλης που δεν το γνωρίζαμε. Σήμερα, αποτελεί το μοναδικό φωτογραφικό πέρασμα που έχουμε δει από τη διασταύρωση της Εγνατίας με τη Λέοντος Σοφού αποκαλύπτοντας τμήμα του ανατολικού μετώπου της οδού στην άνοδο προς το Yilan Mermer, πριν τη μεγάλη πυρκαγιά.
Η φωτογραφία συσχέτισης, απόσπασμα μίας γνωστής κάρτας που προβάλλει την αναζητούμενη γωνία. Η απόσταση του δέντρου με την κολόνα φωτισμού, η γωνιακή κολόνα του μεγάρου με τα χαρακτηριστικά τουβλάκια και τα ανοίγματα στο κατάστημα του ισογείου της προσδίδουν μια μοναδικότητα.
Η καλύτερη ανάλυση μίας κάρτας ενός άλλου πωλητή μας επιτρέπει να διακρίνουμε τμήμα του μιναρέ από το Yusuf Pasa Cami'i όπως όφειλε να φαίνεται. Η σύγκριση, ένα απόσπασμα φωτογραφίας από τη διασταύρωση της Φράγκων με Λέοντος Σοφού.
Η σύγκριση με την αεροφωτογραφία από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας συμφωνεί σε όλα τα σημεία.
Η θέση στη σημερινή ρυμοτομία.
Λήψη Δημήτρη Δεσποινούδη, γύρω στα 1990
Από το ίδιο σημείο το 1992
Από την αντίθετη κατεύθυνση λίγο κάτω από την Τσιμισκή
Η ανατολική πλευρά της Αιγύπτου, βλέποντας προς τη θάλασσα, λίγο κάτω από την Τσιμισκή. Λήψη πάλι Δημ. Δεσποινούδη.