Saloni.ca Archive

Στην Εγνατία, μόλις έχουμε προσπεράσει τα λουτρά “Παράδεισος”, αριστερά ανοίγεται η οδός Αγ. Νικολάου και ο μιναρές που υψώνεται είναι του Σουλεϊμάν. Τρεις λήψεις σχεδόν από το ίδιο σημείο.

Ανάρτηση του ιδρυτή των ΠΦΘ, Ian Kehoe στην ίδια ομάδα το 2015. Διόρθωση από τον Ευστάθιο Ασλανίδη της προηγούμενης θέσης που είχε προτείνει ο Αθανάσιος Νικόπουλος. Ο φωτογράφος βρίσκεται στη Δημητρίου Πολιορκητού με Σπάρτακου και όχι με Δωδώνης, και κοιτάζει τη δύση. Η φωτογραφία συσχέτισης με τον αριθμό 8 στη Δημητρίου Πολιορκητού με Νικομάχου είχε συσχετιστεί από μία άλλη σειρά φωτογραφιών στις ΠΦΘ.

Ο μανάβης επί της Πολιορκητού. Η Σπάρτακου το πρώτο στενό δεξιά.

Η φωτογραφία στα αρχεία του Πλανήτη, χωρίς τις επισημάνσεις. Λήψη Auguste Leon, 1913 Βλέποντας την κατηφόρα της Δημ. Πολιορκητού στην γωνία με Νικομάχου.

Άρχισε να λειτουργεί σε μια παράγκα γύρω στο 1928, με πρωτοβουλία του προσφυγικού συλλόγου “Ένωσις”. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο μέρος της περιοχής πριν κατοικήθηκε από πρόσφυγες κι ονομαστεί Νεάπολης ήταν χωράφια κι αμπέλια των Μοδιάνο, τα οποία κληρονόμησε ο Ιακώβ Μοδιάνο. Το 1914 άρχισε μια σποραδική εγκατάσταση προσφύγων από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία. Μετά το 1922, η μικρασιατική καταστροφή προκάλεσε το μεγάλο προσφυγικό κύμα και τότε η πολυπληθής εγκατάσταση προσφύγων από τη πόλη Νέβσχιρ (Νεάπολη, στα ελληνικά) της Καππαδοκίας προκάλεσε τη ζήτηση οικοπέδων και την αντίστοιχη πώληση από τον Ι. Μοδιάνο.

Έτσι σ’ ένα συμβόλαιο αγοροπωλησίας ενός αριθμού οικοπέδων μεταξύ της “Ένωσις” και του Μοδιάνου, του 1928, κερδήθηκε η παραχώρηση από τον μεγαλογαιοκτήμονα και δυο επιπλέον οικόπεδα για το σχολείο και την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Και το 1929 άρχισε η οικοδόμηση του σχολείου, μέσα στα πλαίσια της, τότε, εκπαιδευτικής πολιτικής του Βενιζέλου. Η χρηματοδότηση ήταν 650.000 δρχ. από τον κρατικό προϋπολογισμό και 250.000 δρχ. από το Δήμο Θεσσαλονίκης. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1931 κι άρχισε η εκπαιδευτική του λειτουργία από τα τέλη αυτής της χρονιάς ή στην αρχή της επόμενης, με πολλές ελλείψεις εξοπλισμού τα πρώτα χρόνια. Αρχικά το σχολείο αυτό , δηλ. από τη σχολική χρονιά 1929-30 μέχρι το 1935 ονομάζονταν 31ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Μετά ονομάστηκε 1ο Δημοτικό Σχολείο Νεάπολης, γιατί το 1934 ο συγκεκριμένος συνοικισμός έγινε κοινότητα.

Πρώτος διευθυντής του σχολείου ήταν ο Ιωάννης Κέντρος ο οποίος γεννήθηκε το 1870, παρακολούθησε κάποιες τάξης Γυμνασίου. Και οι πρώτες δασκάλες: η Ευανθία Βαλάσσα (γεννήθηκε το 1897 και ήταν απόφοιτος του Αρσάκειου Παρθεναγωγείου Αθηνών), η Ευτυχία Κωστοπούλου (γεννήθηκε το 1900 και σπούδασε στο Μέγα Κεντρικόν Παρθεναγωγείον Σμύρνης) και η Βασιλική Παπανάγνου (γεννήθηκε το 1904 και σπούδασε στο Διδασκαλείο Λαμίας).

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

[πηγή: Βασ. Παρασκευόπουλος: 1ο Δημοτικό Σχολείο Νεάπολής 1928-2004-Ταξίδι στο χρόνο, στο βιβλίο “Τοπική Εκπαιδευτική Ιστορία”, επιμ. Χρ. Τζήκας, Θεσσαλονίκη 2009, σελ. 149-156]

Το 1ο Δημοτικό Σχολείο Νεάπολης το 1948 Αεροφωτογραφία της Νεάπολης την περίοδο της κατοχής

[Αναρτήθηκε από τον κ. Α. Ε. Νικόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 2-11-2015] Μια τάξη του Δημοτικού Σχολείου Νεάπολης, το 1928 Η Β’ τάξη του 1ου Δημοτικού Σχολείου Νεάπολης, το 1954

To σινε Pathé στην παραλία δίπλα στην σημερινή Δημοσθένους, παραδίπλα από το πολυτελές ξενοδοχείο Splendid. Οι μεγάλες φωτογραφίες έξω στις βιτρίνες για να πουλήσουν το νέο προϊόν, τις κινούμενες εικόνες, προσελκύουν τους περαστικούς.

Η μικρή οδός Αγ. Παντελεήμονος λίγο πριν αλλάξει τελείως από τις νέες χαράξεις δρόμων και τις πολυκατοικίες Από την Μάρα Νικοπούλου

Το 1916 και το 1938 αντίστοιχα, χωρίς ουσιαστικές διαφορές. Η Εγνατία που διαπλατύνεται –δεξιά- δεν έχει επηρεάσει τους βόρειους δρόμους Δυο αεροφωτογραφίες όταν αρχίζουν οι αλλαγές, με αριθμημένα τα σπίτια (κόκκινο) και τις πρώτες πολυκατοικίες (πράσινο-μπλε). Η δεξιά προέρχεται από ανάρτηση της Κ. Τσιρέλη στην ΑΘ. Ο Γιάννης Στυλιανού μπήκε στην οδό, το νωρίτερο το 1966, αλλά όχι πολύ μετά από αυτό. Κι αφού άρχισε να φωτογραφίζει τον δρόμο, έστρεψε τη μηχανή και τράβηξε και το πλάι του τριώροφου στη γωνία με την Εγνατία που είδαμε χθες. Η δεξιά δεν συσχετίζεται για πρώτη φορά. Ο Γ. Στυλιανού προχώρησε λίγο παραπάνω και μας δίνει κι ένα κομμάτι του δυτικού πεζοδρομίου. Ίδιο με αυτό που φωτογραφίζει περίπου μια δεκαετία αργότερα από την αντίθετη κατεύθυνση ο Γιώργος Παπαναστασίου.

Το 1972, από ανάρτηση του κ. Χαριζάνη στις ΠΦΘ

Το 1977, αν θυμάμαι καλά, ο κ. Παπαναστασίου φωτογράφισε το τελευταίο σπίτι πριν την εκκλησία. Το ανατολικό πεζοδρόμιο έχει πια χτιστεί κι αυτό

1932-Καταγγελία για κατασπατάληση χρημάτων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Η εφημερίδα “Μακεδονία” έκανε, το 1932, μια πολύ αιχμηρή κριτική στην κατασπατάληση χρημάτων για τη Φοιτητική Λέσχη από τις απερχόμενες, τότε, πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Να θυμίσουμε ότι την ακαδημαϊκή χρονιά 1931-32 πρύτανης ήταν ο “απερίγραπτος” Περικλής Βιζουκίδης (1880-1956).

Το ενδιαφέρον δεν είναι, τόσο, η συγκεκριμένη καταγγελία, όσο, η σχετική αντίδραση των “αδέκαστων” αρχών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Να πως ενήργησαν: ανάθεσαν, το 1932, στον καθηγητή του Τμήματος Μαθηματικών, Θεόδωρο Βαρόπουλο, τη διερεύνηση της κατάστασης στη Φοιτητική Λέσχη. Και στην έκθεση, που υπέβαλε στις 5-3-1933, διαβάλλει τους φοιτητές επισημαίνοντας ότι κάποιοι απ’ αυτούς έκαναν την Φοιτητική Λέσχη “ορμητήριον πολιτικών εκδηλώσεων” και τις συναναστραφείσες μ’ αυτούς φοιτητριών ως “ομοφρόνων στερουμένων εις νεαράς παρθένους, και δη και ελληνίδας απαραιτήτου αιδούς και κοσμιότητας”. Έστρεψε μ’ αυτό τον τρόπο τις δημόσιες δυσανασχετήσεις για την κακοδιαχείριση της Φοιτητικής Λέσχης στην ομάδα των πολιτικοποιημένων φοιτητών και φοιτητριών ως η αιτία του κακού και της ηθικής κατάπτωσης του συγκεκριμένου πανεπιστημιακού χώρου.

Τόσο για το Βαρόπουλο όσο και για τον Βιζουκίδη ταιριάζει απόλυτα το λαϊκό γνωμικό “δάσκαλοι που δίδασκαν και νόμο δεν κρατούσαν”, γιατί και οι δύο έδειξαν τον ηθικό τους ξεπεσμό, την περίοδο της κατοχής.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,22/12/1932, σελ.1 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,22/12/1932, σελ.1 Η φοιτητική λέσχη στην Εθν. Αμύνης Βλ. “Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Έκθεσις Πεπραγμένων επί πρυτανείας Περικλέους Βιζουκίδου. Κατά το έκτον Πανεπιστημιακόν Έτος 1931-32, Εν Θεσσαλονίκη 1934”, σελ. 289 Για την ηθική του κατάπτωση βλ. https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=oG3Y7GzZcXk ή http://greek-culture.blogspot.com/2015/04/

φύσηξε

ναι Στην χρυσή κρήνη, απόσπασμα φωτογραφίας Στον Λ. Πύργο, απόσπασμα φωτογραφίας Στον Λ. Πύργο, απόσπασμα φωτογραφίας Στην χρυσή κρήνη, απόσπασμα φωτογραφίας

Σπάνια κάρτα που κυκλοφόρησε παλιότερα και δεν είχε ταυτιστεί. Ανηφορίζοντας την οδό Καμενιάτου πάνω από την Κασσάνδρου. Φωτογραφία συσχέτισης του Platon Kleanthides στις ΠΦΘ. Τεκμηρίωση από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.

Η αταύτιστη φωτογραφία. Καμενιάτου βλέποντας προς τωρινή Αμφιλοχίας.

Και ο συσχετισμός

Το σημείο όπως φαινόταν από τον μιναρέ του Αγ. Δημητρίου.

Η κρήνη της Πολιορκητού είχε παλιότερα αναφερθεί ότι βρισκόταν πρώτα στην οδό Ιφικράτους και μετά παραδίπλα, στην οδό Αλκινόου. Μια καλή ευκαιρία να εξεταστεί και μάλλον να “αποκαλυφθεί” και η βρύση της Ιφικράτους, τακτοποιώντας έτσι και διάφορες αταύτιστες φωτό. Λεπτομέρειες στις εικόνες που ακολουθούν:

Από την Μάρα Νικοπούλου

Κατά τον Β. Δημητριάδη, βρισκόταν στην ΒΑ γωνία Κίρκης με Ιφικράτους. Και πράγματι εκεί την δίνει και το πολύ-πολύ αναλυτικό ρυμοτομικό του 1931. Σημειωμένη με κόκκινο η βρύση (έτσι εμφανίζονται πολλές «σίγουρες» βρύσες στο ρυμ. 1931) αλλά και ένα σπίτι που θα μας χρειαστεί αργότερα. Tα μπλε δείχνουν απλώς το σημείο που ήταν το τζαμί και παρακάτω το μπακαλικάκι.

Η φωτογραφία του Πιγκασού μας δείχνει το τζαμί Μεσούντ Χασάν από την γωνία Ιφικράτους με Κίρκης και μας δίνει την πληροφορία ότι εκεί υπήρχε πλατάνι.

Δυο φωτογραφίες της ίδιας κρήνης. Αριστερά από τον Β. Δημητριάδη. Δεξιά από το βιβλίο του κ. Αρτόπουλου (από παλιότερο βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου), στο κεφάλαιο ‘κρήνες που δεν εντοπίστηκε η θέση τους’. O κ. Αρτόπουλος, όμως, αναφέρει ότι «τέτοια διαμόρφωση, με δέντρο εμπρός από την κρήνη, σε διασταύρωση, είχε η κρήνη που βρισκόταν στο σημείο συνάντησης της οδού Κίρκης με την Ιφικράτους». Με βάση το σπίτι που σημειώνεται με κόκκινο μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την υποψία του μιας και δείχνει να είναι το ίδιο που σημειωνόταν και στο ρυμοτομικό του 1931.

Ξαναβάζω εδώ τις άλλες δυο φωτογραφίες της κρήνης που τη δείχνουν από άλλη πλευρά.

To σπίτι που σημειωνόταν παραπάνω (είσοδος από Αλκινόου 20, σύμφωνα με το gis του Δήμου Θεσ/νίκης), αν και με αρκετές μετατροπές, υπάρχει ακόμα. Αριστερά, όπως ήταν το 1982, σε φωτογραφία του κ. Πλάτωνα Κλεανθίδη. Δεξιά, βλέπουμε κάποια απ’ τα «κοινά» στοιχεία με τις φωτό από τις βρύσες, π.χ. την δίρριχτη στέγη από την ανατολική του πλευρά που βλέπει προς στην Ιφικράτους, και το σαχνισί.

Ο Στάθης Ασλανίδης εντοπίζει σε φωτογραφία από τα ανατολικά το σπίτι με τη δίρριχτη στέγη που σημειώνεται.

Στον κόκκινο κύκλο η κρήνη και ο φωτογράφος κοιτάζει τη δίρριχτη, σε απόσπασμα της φωτογραφίας των Schoultz & Barnsley (1889).

Στην αεροφωτογραφία του 1938, με κόκκινο το σημείο που εξετάζουμε. Πράσινο=Μεσούντ, κίτρινο=Πλ. Καλλιθέας.

Η θέση που προτείνεται

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Νότια προς τα ανατολικά. Η ίδια κατεύθυνση. Το σπίτι απέναντι στη γωνία Γαζή με Περδίκκα, που φαίνεται σε πρώτο πλάνο και από την λήψη του Zepdji (προς το τέλος αυτής της σειράς). ανατολικά Ανατολικά προς βόρεια Η βόρεια πλευρά του ναού Και εδώ σε αυτοχρωμική λήψη του Auguste Léon στα 1913 Η βόρεια πλευρά Επίσης η βόρεια, με ματιά προς τα δυτικά με το χαρακτηριστικό σπίτι στα νότια του ναού. Η κύρια είσοδος του ναού στα δυτικά Schultz & Barnsley 1890 Η είσοδος στα δυτικά σε αυτοχρωμική λήψη του Auguste Léon στα 1913 Η δυτική όψη Schultz & Barnsley 1890 Και η λήψη από την γωνία της Περδίκκα με Γαζή, του Zepdji, που διασώζει οπτικά σπίτια βόρεια του ναού που λείπουν μετά. Δυτικά με μια ματιά από τη νότια πλευρά.

JdS 10/3/1910

“Το τέμενος Kazandjilar (παλιά ελληνική εκκλησία της Παναγίας) είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα δείγματα βυζαντινής αρχιτεκτονικής της πρώτης περιόδου. Κατεστραμμένο εν μέρει, παραμένει κλειστό για τους πιστούς εδώ και αρκετό καιρό. Πραγματοποιήθηκε ένας έρανος ανάμεσα στους μουσουλμάνους της γειτονιάς που απέφερε 360 λίρες τουρκικές, με τις οποίες θα αρχίσουν οι απαραίτητες εργασίες. Αυτό το τέμενος, επίσης, περιέχει πολύ σημαντικές νωπογραφίες [αγιογραφίες] που εν μέρει έχουν σβηστεί ή αποξεστεί. Γιατί δεν δείχνουμε την ίδια φροντίδα να σώσουμε, όσο γίνεται, τις όμορφες νωπογραφίες στο Kazandjilar όση δείχνουμε να συντηρήσουμε τα ψηφιδωτά; Σίγουρα, με τις εργασίες που προγραμματίζονται, το έργο της καταστροφής θα ολοκληρωθεί. Δεν είμαστε πια στην εποχή όταν τα έργα τέχνης και οι θησαυροί που μας κληροδότησε η αρχαιότητα θυσιάζονταν άγρια στις φανατικές προκαταλήψεις. Η σύγχρονη Τουρκία προχωράει διαφορετικά. Ας ελπίσουμε ότι αυτές οι νύξεις που κάνουμε δεν θα πέσουν στο κενό”.