Ακριβώς στο ίδιο ύψος, μπορεί και την ίδια εποχή. Η βρύση που είχε βρει ο Στάθης φαίνεται εκεί που σκύβει αριστερά η γυναίκα.
Εννοείται ότι ο επιχρωματισμός είναι της εποχής.
Και μια ακουαρέλα από τον Louis Sarrou
Από το βιβλίο που επιμελήθηκε ο Jean-Paul Fontanon
“FRANCE ORIENT, aquarelles de guerre pour une maman...”, έκδοση 2012
Η είσοδος του τεκέ
Και εδώ από λίγο πιο πάνω και με την ματιά του Auguste Leon στα 1913
Ο τεκές της πύλης της Καλαμαριάς (Τζαμi Kelemeriye Kapιsι Tekkesi)
Σύμφωνα με τον Δημητριάδη στη νοτιοανατολική άκρη της χpιστιανικης συνοικίας του Αγίου Υπατίου υπήρχε η μικρή τοuρκική συνοικία του Sinan Pașa που το 1906 άποτελουνταν άπό τρία σπίτια όλο κι όλο (σ.128).
Το τζαμί που είχε χτίσει κατά τα φορολογικά κατάστιχα ο Ahmed Reșίd Efendi ή ό πατέρας του Çavuş Ahmed Ağa,(ιδρυτής ή ανακαινιστής και του Yahudi Hamamι, η πληροφορία στην σ.418). Ο τεκές μπορεί να χρησίμευσε σαν τέμενος του Sinan Bey, το όνομα του οποίου έφερε η μικρή αυτή συνοικία στην Tabya (ελλην. Κων. Μελενίκου) (σ.328)
Δίπλα ακριβώς στην “Καταδίωξη”
Με τον μικρό ξύλινο μιναρέ στον εξώστη.
Κάτω από την Μελενίκου, από το τέλος της Καμβουνίων
Αριστερά Εγνατίας 385, το μικρό γαλατάδικο του Σέρβου Αγάπιου Σεραφείμοβιτς και δεξιά κάτω από τον τεκέ, το κρεοπωλείο του Μπελούκα.
Μακεδονία 10/9/1923.
Ο Τομανάς στο Δρόμοι και γειτονιές σ. 165-166 εξαίρει το μικρό γαλατάδικο του Αγάπιου με το καϊμάκι στο γιαούρτι που εξαφανιζόταν πριν φτάσει σπίτι.
Και με τον Μπελούκα προβλήματα.
Μακεδονία 23/7/1918
Φωτογραφία του Αρ. Ζάχου
Σε αεροφωτογραφία του 1938 το κτίσμα υπάρχει ακόμη, αλλά σ αυτήν την φωτογραφία της κατοχής απουσιάζει
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Αρχικά ήταν ναός νεκροταφείου, που υπήρχε στην περιοχή του Καυταντζόγλειου, όπου ενταφιάζονταν, συνήθως ομαδικά, δολοφονημένοι από τα κατοχικά τάγματα ασφαλείας την περίοδο της κατοχής και του εμφυλίου. Όταν έγιναν οι ανασκαφές των εκεί τάφων, για να γίνει το Καυταντζόγλειο, ο ναός έμεινε ως κεκτημένο της Εκκλησίας.
1963-4
[Αναρτήθηκε από τον κ. Αθανάσιο Ε. Νικόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 19-5-2015]
[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη μια πόλη Ανθρώπων”, Θεσσαλονίκη 2017, σελ. 99]
Μένουμε στην περιοχή με μια φωτογραφία από δημοπρασία, τραβηγμένη πάλι από την συμβολή των οδών Μοναχού Παϊσίου και Πολιορκητού.
Εδώ σε σύγκριση με την φωτογραφία του Γ. Φαρσακίδη που παρουσιάστηκε προχτές. Οι λίγες –μικρές– διαφορές δικαιολογούνται από τα 50 σχεδόν χρόνια που τις χωρίζουν. Η μικρή εσοχή με πράσινο είναι ίδια, η λάμπα στην παλιά (δεξιά) έχει αντικατασταθεί με κολώνα «στου Φαρσακίδη», 50-70 πόντους παρακάτω. Το κτίριο με το μπλε παράθυρο έχει χάσει το σαχνισί του (είναι τα πρώτα που πέφτουν) και έχει ανοίξει άλλα δυο παράθυρα. Από την άλλη όμως έχουμε τη σχέση του με την πάνω ξυλοδεσιά και το «γκρεμισματάκι» που άφησαν τα καταργημένα σκαλοπάτια.
Στην αεροφωτογραφία του 1952, η ρυμοτομία από την εποχή της αρχικής φωτογραφίας δεν έχει αλλάξει σημαντικά. Σημειώνονται μερικά στοιχεία από την τωρινή εικόνα του σημείου και η τωρινή αρίθμηση (“σπαζοκεφαλιά”) από το gis του Δήμου Θεσσαλονίκης. Το Πολιορκητού 16 είναι το μεγάλο “διπλό” κτίριο που είδαμε χτες:
https://archive.saloni.ca/728
Ένα σπίτι που μας είχε απασχολήσει από παλιά και ιδίως την Μάρα Νικοπούλου η οποία και το παρουσιάζει.
Οι ερωτήσεις γι’ αυτό -ήδη από το 2014 στις ΠΦΘ- είχαν μείνει χωρίς απάντηση. Τώρα μπορεί να παρουσιαστεί ολοκληρωμένα.
Πρώτη σίγουρη παρουσία του έχουμε στην φωτογραφία του 1889 των Schultz & Barnsley, όπου εντυπωσίαζε με το μέγεθός του ιδίως για τόσο ψηλά στην πόλη.
Εδώ πάλι το κτίριο που εντυπωσιάζει με το μέγεθός του ιδίως για τόσο ψηλά στην πόλη, σε λήψη από το Φετιχιέ περίπου στα 1915
Το απόσπασμα φωτογραφίας του Α’ΠΠ, που ανάρτησε η Δ. Τζιβοπούλου στις ΠΦΘ (12/4/2014) σε συζήτηση άλλου θέματος, αποκάλυψε τη λεπτομέρεια που οδήγησε στην ταυτοποίηση του κτιρίου: ένα μεγάλο στρογγυλωπό άνοιγμα.
Ένα τέτοιο «παράθυρο» είχε ένα σπίτι που κάηκε γύρω στο 1995-1997 και βρισκόταν στην -διανοιγμένη πια- Ολυμπιάδος 41. Μόνο που εκείνο ήταν πολύ μικρότερο. Το ρυμοτομικό του 1931 εξηγεί το γιατί. Το κτίριο, αν και από μακριά φαινόταν ενιαίο (και ίσως έτσι να ήταν στην αρχή) το 1931 ήταν δυο διαφορετικές ιδιοκτησίες στη γωνία της Πολιορκητού με ένα μικρό –αβάπτιστο- στενάκι. Με μπλε σημειώνεται ως σημείο αναφοράς το Καρίπειο, στη ΒΔ γωνία Ολυμπιάδος με Στ. Δραγούμη.
«Παράπλευρη» πληροφορία: τα ρυμοτομικά προέβλεπαν κατεδάφιση του Καρίπειου για να φαρδύνει η Ολυμπιάδος. Κάτι που φαίνεται να αλλάζει αρκετά αργότερα –στο ρυμοτομικό του 1985.
Με την ακριβή τοποθέτηση του κτιρίου, το ψάχνουμε πια και στους παλιότερους χάρτες και γραπτές πηγές. Σύμφωνα με τον Δημητριάδη πέφτει ακριβώς στα όρια δυο συνοικιών, Χατζή Ισμαήλ και Τσιναρλί, και ανήκει στην δεύτερη. Στο βιβλίο του όμως δεν βρίσκουμε πληροφορίες για το τι μπορεί να ήταν. Μόνον ότι τότε περικλειόταν από τους δρόμους που ονομάζονταν Μεβλεβή Σεϊχη (τέλος Ολυμπιάδος, κομμάτι της Πολιορκητού και κομμάτι της νυν Άθωνος) και Παντοπώλη με τα Στραγάλια (Πολιορκητού) –και βέβαια το αβάφτιστο στενάκι/όριο των συνοικιών. Στους χάρτες με μπλε, πάλι για σημεία αναφοράς, το «Κ»αρίπειο και ο Πρ. Ηλίας.
Στις πράξεις τακτοποίησης, παρακολουθούμε τις δυο αυτές ιδιοκτησίες ως –σχεδόν- το τέλος τους. Σε κάποια φάση το αβάπτιστο στενάκι αποκαλείται «Β’ πάροδος Πολιορκητού». Το δυτικό κομμάτι του κτιρίου υφίσταται σίγουρα ως τον Φεβρουάριο του 1970 (πράξη τακτοποίησης 2863). Τον Ιούλιο του ’71, στην πράξη 3034, εμφανίζεται πια ως πολυκατοικία. Στο μεταξύ, τη δεκαετία του ’60 –και σίγουρα πριν το ’66- βλέπουμε από κοντά την δυτική όψη του στη φωτογραφία του Γ. Φαρσακίδη που παρουσίασε ο Στάθης Ασλανίδης. Με σημερινή αρίθμηση αντιστοιχεί στο Δ. Πολιορκητού 16.
Η αναγνώριση εδώ:
https://www.facebook.com/204212503401724/posts/475911866231785/
Το ανατολικό κρίνεται διατηρητέο (η διάνοιξη της Ολυμπιάδος κόβει μόνον κομμάτι της αυλής) και στέκει λοξό μέχρι λίγο μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’90, όπου καίγεται σε μια από κείνες τις «περίεργες» φωτιές που έγιναν τότε σε πολλά διατηρητέα της περιοχής. Μόνη κοντινή φωτογραφία του, που έχει ως τώρα βρεθεί, αυτή του κ. Ιωάννη Αρτόπουλου.
Τώρα εκεί υπάρχει ένα κενό οικόπεδο και το αποτύπωμα του ανατολικού κομματιού του κτιρίου στον τοίχο της πολυκατοικίας που χτίστηκε στην θέση του δυτικού. Και –περιέργως πώς- μένει ακόμα το σχήμα του και η ροζ σήμανσή του ως διατηρητέο στο gis του Δήμου Θεσ/νίκης. Άλλα διατηρητέα που εξαφανίστηκαν (κατεδάφιση λόγω επικινδυνότητας, για παράδειγμα), το gis τα εμφανίζει μόνον ως κενό οικόπεδο.
Το σημερινό ίχνος του υπό συζήτηση κτιρίου, από ψηλά
Ταύτιση μιας φωτογραφίας του Φαρσακίδη από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Μοναχού Παϊσίου με Δημητρίου Πολιορκητού, ο φωτογράφος κοιτάζει ΒΑ.
Με την ευκαιρία μια βόλτα στην Παϊσίου από την Μάρα Νικοπούλου.
Συσχέτιση με μία σύγχρονη από το ίδιο σχεδόν σημείο.
Η Μοναχού Παϊσίου (βαφτισμένη τα τελευταία χρόνια έτσι) είναι τα τελευταία μέτρα της παλιάς Ολυμπιάδος. Με το νέο ρυμοτομικό (σχεδιασμένο ήδη από το 1931) και τις αλλαγές που έγιναν εκεί προκειμένου να ανοίξει η φαρδιά Ολυμπιάδος παρακάτω αλλά και η Περσέως, τα οικόπεδα διαμορφώθηκαν αλλιώς, κάποια ενώθηκαν και κάποιες παλιές πάροδοι εξαφανίστηκαν. Η δε αρίθμηση σίγουρα αποτελεί το βάσανο κάθε ντελιβερά γιατί εμφανίζει διάφορα “ασυμφωνίες” με τις ταμπέλες, τους χάρτες κλπ. Σημειώνω κάποιους απ' τους αριθμούς της “αρχικής” με βάση αυτά που δίνει το gis του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Ευκαιρία να ξαναμπούν κι εδώ (τις είχα βάλει το '14 στην ΑΘ) άλλες τρεις φωτογραφίες της Παϊσίου, όλες με τον φωτογράφο να κοιτάζει προς την άλλη πλευρά, κι όλες από τις συλλογές του Μουσείου Φωτογραφίας. Εδώ, μετά τα μέσα της δεκαετίας του '60, με το μπαλκονάκι δεξιά και την πολυκατοικία αριστερά ίδια με αυτά της αρχικής. Στο βάθος ξεχωρίζει το Καρίπειο Μέγαρο στη ΒΔ γωνία Ολυμπιάδος με Στ. Δραγούμη (φωτ. Γ. Στυλιανού).
Ο Στυλιανού κατηφορίζει.
Μερικά χρόνια αργότερα -όπως μαρτυρεί το σύνθημα δίπλα στην πόρτα αλλά και το γεγονός ότι το κάτω σπίτι με το μπαλκονάκι έχει ήδη γκρεμιστεί.
Ο μιναρές του Πισμανιγιέ (ανάμεσα Κασσάνδρου-Αγ. Δημητρίου, ακριβώς κάτω απ' αυτό που αποκαλούμε Στρατιωτική Σχολή), από την Ευσταθίου. Η Μάρα Νικοπούλου αναλύει και συσχετίζει.
Τα σημεία συσχέτισης σημειώνονται στην φωτογραφία σύγκρισης.
Η πρωτοεμφανιζόμενη φωτογραφία
Πορτάκι, δέντρο, μάντρα “δίχρωμη”, εκείνος ο περίεργος τοίχος -με γαλάζιο-, το θολωτό παράθυρο, η σχέση του δαχτυλιδιού του μιναρέ με τον εξώστη -με μωβ-, το μοτίβο στη βάση του μιναρέ -με μπλε...
Συμμπληρωματικά σημεία συσχέτισης από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Τα ερείπια ανάμεσα στην Εγνατία και την Ερμού, δυτικά της Αγ. Σοφίας.
Στο βάθος η Αχειροποίητος και το “βουλγαρικό” με τις περίεργες στέγες που επέζησε ως αρκετά αργά. Δυστυχώς η λίγο πιο δυτική θέση του φωτογραφου από την φωτό στα αριστερά καθώς και τα ερείπια που μεσολαβούν μάς κρύβουν την σημειωμένη με κόκκινο κρήνη που είχαμε εντοπίσει εκεί (σε ανάρτηση Ζ. Σεμερτζίδη στις ΠΦΘ)
Βασ. Όλγας 76 με Εδμόνδου Άμποττ, επιταγμένη οικία (κτίσμα του 1937). Το παλιό γιουγκοσλαβικό προξενείο.
Με τα V της νίκης. Μεγάλα για να τα βλέπουν και να τα πιστεύουν.
Και το σαλόνι
Κατά πάσα πιθανότητα ο ένοικος. Γερμανός αξιωματικός του ναυτικού.
Η οικία στη Βασ. Όλγας 76 ήταν του Σ. Σαλτιέλ. Κτίστηκε το 1937 με αρχιτέκτονα τον Μ. Λαλακάκη (από το βιβλίο του κ. Β. Κολώνα “Θεσσαλονίκη 1912-2012. Η Αρχιτεκτονική μιας εκατονταετηρίδας”, 2012, σελ. 163)
Η οικία της Βασ. Όλγας 76 ως Γιουγκοσλάβικο Προξενείο, το 1963
Η ίδια οικία στις αρχές της δεκαετίας του 1940