Saloni.ca Archive

Δρόμος των Προξένων, λεωφόρος Χαμηδιέ, λεωφόρος Ένωσης, Βασ. Κωνσταντίνου, Εθν. Αμύνης, Βασ. Σοφίας με εναλλαγές στα 2 τελευταία. Ίσως ο δρόμος με τις περισσότερες αλλαγές ονομασίας στην πόλη. Γενικές πληροφορίες για τον δρόμο και παρατηρήσεις για τα σουλτανικά από τον Σπύρο Αλευρόπουλο 1917. Αριθμούνται 14 κτήρια με εντυπωσιακές ομοιότητες στις προσόψεις αλλά ουσιαστικά όλα διαφορετικά αν τα δει κανείς από ψηλά. Τα 9-13 μικρότερα από τα υπόλοιπα. Τα μεγαλύτερα από αυτά ίσως να είχαν δύο αριθμούς της οδού. Παραμένει ασαφές. Τα αριθμώ εγώ μεν 14, ο Τομανάς, αν καταλαβαίνω καλά τα βγάζει 11. Τα 9-13 μάλιστα τα θεωρεί ως κατοικίες πλούσιων σαλονικιών, που τα έκτισαν οι ίδιοι. Εδώ φαίνεται αυτά τα συγκεκριμένα να έχουν ολοκληρωθεί μαζί με όλα τα άλλα. Το 14 όπως θα δούμε και σε συνέχεια επόμενης ανάρτησης, είναι στη θέση της σημερινής Δημοτικής Βιβλιοθήκης και εν μέρει επί της σημερινής Σβώλου. Κάποιες ανακοινώσεις για πωλήσεις σουλτανικών από την JdS, αριθμούνται μάλιστα Μέγαρο ν. 30 Ακίνητο ν. 6 Το 1931 εξακολουθούν να υφίστανται όλα Το 1938 λείπουν το 11 και το 14 Με μπλε σημειώνονται οι αριθμοί των σημερινών κτισμάτων.

Το 1941 λείπει και το 2 Κατεδαφισμένο και το πρώτο, στο χώρο των πρώτων δύο θα ανεγερθεί η Στρατιωτική Λέσχη. Αρχές 1960 έχουν μείνει λίγα, για να τ αποτελειώσει αργότερα ο σεισμός. Υπόψη εδώ ότι το 5 έχει μείνει μισό, μετά την διάνοιξη της Τσιμισκή. Είναι ο πρώτος δρόμος που ονομάστηκε λεωφόρος, αν και η πόλη αν θέλει να λέγεται μεγάλη, θα πρέπει να χει τουλάχιστον 3-4 λεωφόρους. Ένα θέμα ήταν οι στάβλοι. Πρέπει ν απομακρυνθούν. Τα μέρη εκείνα ανατολικά του δρόμου χρησιμοποιούνταν για τον παραδοσιακό πετροπόλεμο ελλήνων και εβραίων τα Σάββατα και τις Κυριακές Μαζί με την Σαμπρή Πασά πρόκειται να ηλεκτροφωτισθούν, σε λίγους μήνες Ήδη από τα 1899 ο δρόμος έχει γίνει ελκυστικός. Θα πρεπε να βάλουν παγκάκια, ώστε οι μαμάδες να κάθονται στην βόλτα τους. Εδώ αναφέρεται ως δρόμος Προξένων ή Λεωφόρος Χαμιδιέ. Διαμαρτυρία για το βαθύ κλάδεμα των δέντρων. Από την ζωή του δρόμου ως οδού Προξένων: 1. Το ν. 4 ως Αυστρουγγρικό προξενείο, 2. Δείπνο στο σπίτι του Σέρβου προξένου, 3. Δείπνο στο σπίτι του Ιταλού προξένου. Είναι ένα ερώτημα η σειρά των προξενείων. Στην κάρτα η σειρά που αναγράφεται είναι : 2ο το Γαλλικό, 3ο το Αυστριακό, 4ο το Αγγλικό 5ο το Ιταλικό. Σε αντίθεση με την προηγούμενη κάρτα που φέρει το 4ο ως αυστροοουγγρικό Ο Μέγας στο “Θεσσαλονίκη 1896” σ. 60, αναφέρει ότι ηταν με την σειρά: πρώτο το προξενείο της Ρουμανίας, δεύτερο το σπίτι του ιατρού Ζάννα και κατόπιν τα προξενεία Γαλλίας, Αυστροουγγαρίας Ιταλίας, Αγγλίας και τέλος το Βουλγαρικό εμπορικό πρακτορείο και προξενείο. Χωρίς να αναφέρεται η πηγή αυτής της πληροφορίας. Τον Ιούλιο του 1908 υπάρχει η σκέψη να μετωνομαστεί σε λεωφόρο Ένωσης Ο Σουλτάνος έχει δωρίσει ένα ακίνητο στην Στρατιωτική Λέσχη. Είναι πιθανό να πρόκειται για το πρώτο Σουλτανικό που είχε ανάλογη χρήση από κει και έπειτα, μέχρι ουσιαστικά και σήμερα.

Και ένας φόνος στη Χαμιδιέ: Ο Μπεκίρ Αχμέτ που είχε ένα κομμωτήριο στη λεωφόρο, σκότωσε την γυναίκα του, μόλις 15 χρονών, και πήγε στο Αλατζά Ιμαρέτ όπου και αυτοκτόνησε. Τα κίνητρα του διπλού αυτού δράματος παραμένουν άγνωστα.

Σύμφωνα με τον “Οδηγό Μακεδονίας” του Χατζηκυριάκου, του 1911, ήταν ζαχαροπλάστης, όπως και τα αδέλφια του Γεώργιος και Μιχαήλ., εξειδικευμένος στα λουκούμια (λουκουμαδοποιός). Σημειώνεται, επίσης, ότι είχε εργοστάσιο ζαχαροπλαστικής στο Βαρδάρη.

Η κάπως παράξενη σχετική πληροφορία του συγκεκριμένου “Οδηγού” είναι ότι ο αδελφός του, Βασίλης, φέρεται ως καταστηματάρχης του ζυθοπωλείου στην πλατεία Ελευθερίας κι ο ίδιος είχε το καφενείο “Αγγλία” στη ίδια πλατεία. Από την άλλη μεριά είναι γνωστό ότι οι πρώτοι Έλληνες στρατιώτες που εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη, στάθηκαν στο καφενείο του Σαράντη Πεντζίκη, στις 2 π.μ. της 26ης Οκτωβρίου 1912, όπου ο επικεφαλής αξιωματικός, έφεδρος ανθυπίλαρχος Ιωάννης Ράλλης (πατέρας του μετέπειτα πρωθυπουργού Γεωργίου Ράλλη), με δύο υπαξιωματικούς εισήλθαν μέσα σ’ αυτό. Αλλά και η ταμπέλα του ζαχαροπλαστείου- ζυθοπωλείου στην πλατεία Ελευθερίας, τα χρόνια της Ανατολικής Στρατιάς είχε το όνομα του Σαράντη Ν. Πεντζίκη. Πιθανότατα στην αρχή ήταν δύο επιχειρήσεις και κάποια στιγμή πέρασαν και οι δύο στα χέρια του Σαράντη. Γνωρίζουμε, ακόμη, ότι έμενε στην περιοχή της Ανάληψης κι ότι είχε παντρευτεί την Αναστασία, κόρη του Σπύρου Βαλσάμου, η οποία φέρεται ως ιδιοκτήτρια κατοικίας δίπλα στη γωνία της σημερινής Βασ. Όλγας με Γραβιάς, από το 1905. Το 1928 αγοράστηκε από την Ισραηλινή κοινότητα η οποία το έκανε Γηροκομείο, το γνωστό Γηροκομείο Σαούλ Μοδιάνο.

Το ατμοκίνητο εργοστάσιο ζαχαροπλαστικής, το οποίο λειτουργούσε κι ως αλευρόμυλος, στην αρχή ήταν μια συνεταιρική επιχείρηση με τον αδελφό του Γεώργιο. Αργότερα, όμως, το 1922, η επιχείρηση μεταμορφώθηκε σε συνεταιρισμό του Σαράντη Ν. Πεντζίκη με τον Νικόλαο Καστρίτση, τον Μαρδαχάι Λεβή και τον Γιουδά Κοένκα. Οι νέοι συνέταιροι είχαν κι αυτοί ζαχαροπλαστείο και χαλβαδοποιείο στην Εδέσσης 3, από το 1918 τουλάχιστον. Αμέσως μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ο Γεώργιος Πεντζίκης άνοιξε Καφεζαχαροπλαστείο-Ζυθοπωλείο στην πλατεία του Λευκού Πύργου, το οποίο αργότερα πέρασε στα χέρια του αδελφού του Σαράντη.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Πλατεία Ελευθερίας (σημ. Βενιζέλου 4), το 1916 Πλατεία Ελευθερίας (σημ. Βενιζέλου 4), το 1916 Πλατεία Ελευθερίας (σημ. Βενιζέλου 4), το 1916 Πλατεία Ελευθερίας (σημ. Βενιζέλου 4), το 1908 Πλατεία Ελευθερίας (σημ. Βενιζέλου 4)_1916-17

Αναστασία Βαλσάμου-Πεντζίκη (;;-1961), η σύζυγος του Σαράντη Ν. Πεντζίκη [Αναρτήθηκε από τον κ. “ Konstantinos Grammatikopoulos”, στις ΠΦΘ, στις 7-3-2016] Ισραηλινό Γηροκομείο Σαούλ Μοδιάνο, πρώην κατοικία της οικογένειας του Σαράντη Ν. Πεντζίκη Μια άλλη φωτογραφία του Εβραϊκού Γηροκομείου Σαούλ Μοδιάνο (πρώην κατοικία της οικογένειας Σαράντη Ν. Πεντζίκη, με κάγκελα μπροστά κι όχι με τοιχάκι. Τοπογραφικό του Ισραηλινού Γηροκομείου Σαούλ Μοδιανο, πρώην κατοικία της οικογένειας Σ.Ν. Πεντζίκη Κατοικία της οικογένειας Σαράντη Ν. Πεντζίκη, το 1916-7 Αφίσα του εργοστασίου ζαχαροπλαστικής του Σαράντη και του Γεωργίου Πεντζίκη Μια άλλη αφίσα του εργοστασίου ζαχαροπλαστικής του Σαράντη και του Γεωργίου Πεντζίκη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 13/1/1913, σελ.2 Πλατεία του Λευκού Πύργου το 1916, όπου φαίνεται το Καφεζαχαροπλαστείο-Ζυθοπωλείο Πεντζίκη Το Καφεζαχαροπλαστείο-Ζυθοπωλείο Πεντζίκη στην πλατεία του Λευκού Πύργου, όπου φαίνεται το όνομα του Σ.Ν. Πεντζίκη Πλατεία του Λευκού Πύργου το 1919, όπου φαίνεται το Καφεζαχαροπλαστείο-Ζυθοπωλείο Πεντζίκη Πλατεία του Λευκού Πύργου το 1918-9, όπου φαίνεται το Καφεζαχαροπλαστείο-Ζυθοπωλείο Πεντζίκη

Joseph-Marie-Ambroise Pleyber (1866-1947)

Ο Ζοζέφ Πλεϋμπέρ ήταν υπαξιωματικός του Γαλλικού Ναυτικού με ειδικότητα στο ναυτικό πυροβολικό. Γεννήθηκε στο Μορλέ (Morlaix) της Βρετάνης. Υπηρέτησε στο Βιετνάμ, όπου συμμετείχε στην κατασκευή δικτύου υπονόμων και προκυμαίων και απέκτησε μια εμπειρία στις νέες τεχνικές αυτών των κατασκευών. Με το πολεμικό ναυτικό της Γαλλίας πήγε στη συνέχεια στη Σενεγάλη, τη Μαδαγασκάρη και το Σουδάν. Το 1910 αποστρατεύτηκε και με την κήρυξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου επιστρατεύτηκε και τοποθετήθηκε στην υπηρεσία οχύρωσης του Παρισιού. Το καλοκαίρι του 1915 ήρθε στην Ελλάδα στην αποστολή προετοιμασίας για την έλευση της Στρατιάς της Ανατολής. Αμέσως μετά την πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης, το 1917, εντάχθηκε στη Διεθνή Επιτροπή Σχεδίου της Θεσσαλονίκης, που επί κεφαλής ήταν ο Ερνέστ Εμπράρ (1875-1933). Του ανατέθηκε ο σχεδιασμός των έργων οδοποιίας, υγιεινής της πόλης, ύδρευσης, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και αεριόφωτος.Τον Ιούνιο του 1918 παρουσίασε 17 εκθέσεις μεγάλων τεχνικών έργων, που ήταν οι προτάσεις του για τις υποδομές στην ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης. Δεν είναι γνωστό ποιες και πόσες από τις προτάσεις του υλοποιήθηκαν, εκτός από την υπερύψωση της στάθμης του εδάφους. Με τη λήξη του πολέμου, στα τέλη του 1918, αποφάσισε να μείνει στη Θεσσαλονίκη διαισθανόμενος τις επαγγελματικές του προοπτικές στη δυναμική της ανοικοδόμησης της πόλης.Σε συνεργασία με Έλληνες κεφαλαιούχους και με τον Επαμεινώνδα Χαρίλαο, σημαντικότατο,τότε, οικονομικό παράγοντα, διαπραγματεύτηκε με το γαλλικό αρχηγείο Θεσσαλονίκης την πώληση των νοσοκομειακών και λοιπών εγκαταστάσεων της Στρατιάς της Ανατολής στις περιοχές που σήμερα είναι γνωστές ως Χαριλάου και ως Σοφούλη.

Αμέσως μετά την μικρασιατική καταστροφή ενεργοποιήθηκε δυναμικά με διαλέξεις, δημιουργία σχεδίων και προτάσεις για συστηματική και σχεδιασμένη εγκατάσταση των προσφύγων σε νέες οικιστικές δομές. Την ίδια περίοδο ανέλαβε αξιόλογα οικοδομικά έργα,όπως την επισκευή του κτιρίου της Οθωμανικής Τράπεζας, το ξενοδοχείο των αδελφών Μπενσουασάν στην πλατεία Ελευθερίας, το ξενοδοχείο Εξέλισιορ στη Μητροπόλεως, το Πτι Παλαί στην παραλία κ.ά. Τα έργα αυτά υλοποίησε μόνος του ή σε συνεργασία με τον θεσσαλονικέα μηχανικό Ελί Χασσίδ Φερνάντες.

Μετά το 1930 ασχολήθηκε με ζητήματα προστασίας των κτιρίων από σεισμούς και αεροπορικούς βομβαρδισμούς, όπως και με τη δημιουργία θέρετρου στο Χορτιάτη. Απεβίωσε το 1947 και τάφηκε στο νεκροταφείο Ζεϊτενλίκ της Θεσσαλονίκης. Ένα ερώτημα που τίθεται είναι πώς ο Πλεϋμπέρ, που δεν είχε πτυχίο μηχανικού ή αρχιτέκτονα, επιτράπηκε να εργαστεί ως μηχανικός στη Θεσσαλονίκη;; [Για περισσότερα στο βιβλίο “Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης”, της Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου, Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 126-139]

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Ζοζέφ Πλεϋμπέρ

[βλ. https://fr.wikipedia.org/wiki/Joseph_Pleyber ]

Ζοζέφ Πλεϋμπέρ, το 1899

[βλ. στο βιβλίο “Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης”, της Α. Καραδήμου- Γερόλυμπου, Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 126] Ζοζέφ Πλεϋμπέρ, το 1936

[βλ. στο βιβλίο “Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης”, της Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου, Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 127] Ζοζέφ Πλεϋμπέρ, το 1918

[βλ. στο βιβλίο “Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης”, της Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου, Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 128] Ζοζέφ Πλεϋμπέρ, το 1918 Ζοζέφ Πλεϋμπέρ, το 1934

[βλ. στο βιβλίο “Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης”, της Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου, Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 138] Βιβλίο του Ζοζέφ Πλεϋμπέρ για τη Θεσσαλονίκη, του 1934 [βλ. http://gpleyber.free.fr/Joseph%20Pleyber%20Pb%20habitation.pdf?fbclid=IwAR1V2lfxD6MYxWichJ4-4EhsUflJbdnik0EfkJ8hhCqXmnks9JzMAfAaeog]

Άρθρο / πρόσκληση ενδιαφέροντος του Joseph Pleyber για τα σπίτια που θέλει να χτίσει στον Χορτιάτη. Μακεδονία 8-3-1931 Η σφραγίδα εδώ τον φέρει να έχει σχέση με χρηματοπιστωτικά. Société Européenne de Crédit Foncier et de Banque Agent Réceptionnaire

Από τον Bernard Maurice το στρατιωτικό φύλλο του Pleyber. http://www2.culture.gouv.fr/LH/LH223/PG/FRDAFAN84_O19800035v1257430.htm?fbclid=IwAR138VIntP797ivMZWGiXP47QyX7fgV-qyXfyiqbVXXjBYRvmxMcnWuEqZE

Ακόμη ένα δημόσιο ρολόι, αυτή τη φορά στο κιόσκι, κάτω από τον Λευκό Πύργο

με μία λοξή ματιά στην Ζεύξιδος Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο.

Μια πρώτη εναέρια ματιά στα 1938. Με μπλε η Ζεύξιδος. Το 31 της Π. Μελά λείπει, χτίστηκε λίγο αργότερα και δεν ακολούθησε το συμμετρικό “κόψιμο” των τριών άλλων μεγάρων στη διασταύρωση με Π.Π.Γερμανού. Σχηματίστηκε όμως ένα παρκάκι μπροστά του. Κατοχική, στη διασταύρωση Παλ. Πατρών Γερμανού με Παύλου Μελά.

Η πρώτη μορφή της μεσοπολεμικής Παύλου Μελά σ αυτό το κομμάτι. Οι μετέπειτα αλλαγές: Το 33 αριστερά με Ζεύξιδος, το 42, 44 και 48 αντικαταστάθηκαν. Με προσθήκες παρέμειναν και τα 35, 40,46 Το 38 γωνία με Π. Π. Γερμανού παρέμεινε ίδιο

Για την προ πυρκαγιάς Θεσσαλονίκη βρισκόμαστε στην καρδιά της “αυλής του λαβυρίνθου”

Λίγα χρόνια αργότερα, το 46 (προτελευταίο δεξιά) με προσθήκες ορόφων πλέον. Το 46 εδώ με τις προσθήκες του. Φωτογραφία σε ανάρτηση Χρ. Καββαδά της συλλογής Θ. Ηλιάδη Το ίδιο Ανάρτηση Χρ. Καββαδά στις ΠΦΘ, με ημερομηνία λήψης 30/10/1959 Τέσσερα χρόνια αργότερα (1963) αντικαταστάσεις με πολυκατοικίες. Το 44 έχει αντικατασταθεί, ενώ έχουμε και την ανέγερση του διπλανού, του 42. Ανάρτηση και αυτή του Χρ. Καββαδά Και μια σπάνια ματιά στην Ζεύξιδος από φωτογραφία του Xristos Deloglou αναρτμένη στις ΠΦΘ, γύρω στα 1955. Το Παύλου Μελά 33 και Ζεύξιδος 10 είναι το ίδιο κτήριο με όμοιες πλευρές και στους δύο δρόμους.

Πάλι από Xristos Deloglou, της δεκαετίας του 50, Ζεύξιδος με τους μονούς αριθμούς της Και μια και ο λόγος για την Ζεύξιδος μια ακόμη πιο σπάνια ματιά λίγο πριν την ανέγερση του Β Γυμνασίου στην οδό Σχολείων/Ικτίνου και τα πρώτα κτήρια στην Ζεύξιδος. Απόσπασμα μεγαλύτερης φωτογραφίας του Κούνιο, από την ανέγερση του Γυμνασίου. Το Λουτρο της Αγ. Σοφίας δεν έχει γκρεμιστεί και τα πρώτα μεγαλοπρεπή μέγαρα επί της Π. Μελά παίρνουν θέση. Λήψη πριν το 1931 Επιστρέφοντας και στην Παύλου Μελά από τα αριστερά, μια ματιά και στο ν. 37 που έχει επίσης αντικατασταθεί. Λήψη 1959-60 Από την Μακένζι Κινγκ μια ματιά προς την διαγώνιο του Λευκού Πύργου από το τέλος της προς την θάλασσα.

Αθανάσιος Ι. Μπρόικος, “το πρόσωπο στην ελληνική διοίκηση που ήταν υπεύθυνο για την καταστροφή του [εβραϊκού] νεκροταφείου” (Leon Saltiel, 2014)

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Γεννήθηκε το 1901 στο ορεινό χωρίο Νεγοβάνη (σημ. Φλάμπουρο) Φλωρίνης, με κατοίκους που ήρθαν από το χωριό Πληκάτι της Κόνιτσας, γνωστό για τους μαστόρους του οι οποίοι ήταν άριστοι στο κτίσιμο και πελέκημα της πέτρας. Σπούδασε στη Σχολή Μηχανικών της Λωζάννης (Ελβετία) απ’ όπου πήρε το πτυχίο του πολιτικού μηχανικού το 1922. Την περίοδο 1923-1930 εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός ιδιωτικά ή σε εταιρείες (όπως π.χ. στην “Τεχνική Εταιρία Η.& Δ. Γεωργόπουλου”, το 1926, που κατασκεύαζε γέφυρα στο Γαλλικό ποταμό στη Θεσσαλονίκη) και ως νομομηχανικός Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Συγκοινωνιών. Το ίδιο χρονικό διάστημα συμμετείχε και σε συλλογικούς προβληματισμούς και παρεμβάσεις του κλάδου του. Εκλέχθηκε, το 1925, γραμματέας του Δ.Σ. του Συλλόγου Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.

Τον Αύγουστο του 1930 διορίστηκε ως αρχιμηχανικός στην Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Θεσσαλονίκης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η “Μακεδονία” κατέκρινε, τον Αύγουστο του 1930, τον διορισμό αυτόν του Μπρόικου, ως σκανδαλώδες ρουσφέτι των εντολοδόχων της “βασιλόφρονος παρατάξεως” στο Δήμο Θεσσαλονίκης. Το 1932 μετατοπίστηκε στη Διεύθυνση Δημοσίων Έργων της Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας, όπου φαίνεται ότι παρέμεινε για μεγάλο διάστημα. Παράλληλα εργάστηκε, το 1934, στην “Ανώνυμο Εργοληπτική Εταιρεία Θαλασσίων και Υδραυλικών Έργων”, η οποία έκανε προμήθειες και έργα για τους Γερμανούς, την περίοδο της κατοχής. Εκτός από τις επαγγελματικές του δραστηριότητες είχε και μια καλόβολη επιστημονική ανέλιξη. Το 1939, έκανε διδακτορική διατριβή στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ ταυτόχρονα γράφτηκε στο Δ’ έτος του και πήρε το αντίστοιχο πτυχίο (!!). Την ίδια χρονιά πήγε για επιμόρφωση στην Ιταλία του Μουσολίνι (!!!). Αργότερα, μετά την κατοχή (πιθανότατα τη δεκαετία του 1960), έγινε υφηγητής του ΕΜΠ και δεν αποκλείεται να διεκδίκησε καθηγητική έδρα στο Πολυτεχνείο του ΑΠΘ. Την περίοδο της κατοχής, δηλ. το χρονικό διάστημα 1940-45, διατηρούσε τη θέση του ως μηχανικός στη Διεύθυνση Δημοσίων Έργων της Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας. Κι όπως φαίνεται, ήταν, τότε, τέτοιες οι διασυνδέσεις του με τους ιθύνοντες ώστε επιλέχτηκε στην πενταμελή Διοικούσα Επιτροπή του νεοϊδρυθέντος Κρατικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης, για το οποίο πρωτοστάτησαν ο Γενικός Διευθυντής Μακεδονίας Β. Σιμωνίδης κι ο Μητροπολίτης Γεννάδιος.

Μετά το 1945 εντάχθηκε στη Διεύθυνση Γεωργοτεχνικών Μελετών και Έργων του Υπουργείου Γεωργίας. Στο πλαίσιο αυτό, πιθανότατα ενεργοποιήθηκε, την περίοδο του εμφυλίου, στο Υφυπουργείο Ανοικοδομήσεως του Υπουργείου Γεωργίας και να έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην κτηματική διεύρυνση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνδυασμό με τον Μαυρίκιο Μπρίκα (1896-1981), τεχνικό σύμβουλο, τότε, στο ίδιο Υπουργείο κι αργότερα καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Αθήνας.

Αθανάσιος Ι. Μπρόικος (1901-1973) ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 27/6/1925, σελ.3 Ο επιβλέπων μηχανικός Αθ. Μπρόικος στηριγμένος ανάμεσα σε δυο σιδερένιες κολόνες, στη κατασκευή γέφυρας του Γαλλικού ποταμού, 1926 Η διδακτορική διατριβή του Αθ. Ι. Μπρόικου στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1939

Εβραϊκό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης: η καταστροφή του το Δεκέμβριο του 1942 και οι παρενέργειές της

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

2012, Π. Σαββαΐδης “Η πλήρης καταστροφή των νεκροταφείων συντελέστηκε το 1942 επί Γερμανικής Κατοχής. Η γερμανική διοίκηση επέμενε στην εφαρμογή του εγκεκριμένου σχεδίου – πόλεως και των αποφάσεων για την απαλλοτρίωση του χώρου. Έγινε αμέσως κατανοητό στην εβραϊκή κοινότητα, ότι η απαλλοτρίωση των Γερμανών θα συνοδευόταν από την πλήρη καταστροφή και ανασκαφή των νεκροταφείων.” http://www.ionikiestia.gr/sinedrio/4.pdf

2014, Λέον Σαλτιέλ “ο κ. Λέον Σαλτιέλ υποστηρίζει ότι η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης δεν ήταν κεντρική απόφαση των γερμανικών αρχών κατοχής- εξάλλου πουθενά αλλού στην Ευρώπη οι Ναζί δεν κατέστρεψαν νεκροταφεία. “Η παρουσία των Γερμανών [στην πόλη] επιτάχυνε εξελίξεις που είχαν δρομολογηθεί πριν από δεκαετίες (…). [Οι Γερμανοί] ήταν οι καταλύτες σε αυτή τη διαδικασία. (….) οι κύριοι υποκινητές είναι οι γερμανικές αρχές στη Θεσσαλονίκη, με τη συμβολή των ντόπιων Ελλήνων Χριστιανών, εναντίον των ντόπιων Εβραίων…” i) https://sofistories.com/2014/12/04/destruction-of-jewish-cemetary-thessaloniki/?fbclid=IwAR12ra8iRxa7vlkMn76xE5iRd35ec7ZOwJkU7aPVDR7dhNfYbl4GDoxznfU ii) https://www.academia.edu/32746738/

2016, Ε. Χεκίμογλου “Επί του ερωτήματος αν η αποδόμησις του ισραηλιτικού νεκροταφείου και η ιδιοποίησις των οικοδομικών υλικών του ήτο πράξις νόμιμος, η απάντησις είναι αρνητική.” https://www.academia.edu/31286507/

Εβραϊκό νεκροταφείο, πριν την καταστροφή του 1942 Εβραϊκό νεκροταφείο, πριν την καταστροφή του 1942 Εβραϊκό νεκροταφείο, μετά την καταστροφή του 1942 Εβραϊκό νεκροταφείο, μετά την καταστροφή του 1942 Εβραϊκό νεκροταφείο, μετά την καταστροφή του 1942

Η αμήχανη Εγνατία. Κατά την Κατοχή, λίγα χρόνια πριν και λίγα χρόνια μετά. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Πέρα από τα κενά που άφησε η πυρκαγιά, δημιουργήθηκαν καινούρια με την διάνοιξη της Εγνατίας. Όταν μάλιστα άρχισαν τα μέγαρα από την κάτω πλευρά να πυκνώνουν στο καμένο κομμάτι, η περιοχή της Καμάρας φάνταζε μια ακόμη μεγάλη αλάνα. Στο ύψος της Καμάρας, παρακολουθούμε αυτή την μεταμόρφωση του Φαρδιού δρόμου που τελικά ήταν πολύ στενός για τις επθυμίες αυτής της πόλης.

Φαντάζει να πηγαίνουν ανάποδα. Εκεί που σήμερα είναι δρόμος τότε πεζοί, γιατί στα πεζοδρόμια οι ράγες του τραμ. Και το τραμ πήγαινε κολλητά με τα σπίτια. Κατοχή, όπως και οι επόμενες. Το μοναδικό κτίσμα δεξιά ξεπροβάλλει στην γωνία με Αγαπηνού. Λίγα δέντρα για να πλαισιώνουν το μικρό παρκάκι νότια της Καμάρας. Και λίγη πρασινάδα στα χώματα της Εγνατίας Πηγαίνοντας προς τα πίσω, πριν την Κατοχή, είχαν αρχίσει τα έργα για την διάνοιξη με τις κατεδαφίσεις. Αρχές δεκαετίας 1930. Ο δρόμος των παλιών καρτ ποστάλ. Του Λυκίδη του μεσοπολέμου και του Zepdji των αρχών του αιώνα. 1926. Τα σπίτια που βλέπουμε αριστερά τα βρίσκουμε ίδια, με λίγες αλλαγές χρήσης, και στην Κατοχή. Όπως και αυτή, λήψη του Βαφιαδάκη, χρονολογημένη στα 1926 Αρχές του αιώνα ο δρόμος για τα δεδομένα της εποχής, φάνταζε φαρδύς Μεταπολεμική περίοδς. Αρχές δεκαετίας 50 ακόμη οι ράγες οδηγούν κάτω από την Καμάρα. 10-5-1952. Οι εργασίες για να μετακομίσει το τραμ νοτιότερα από την παλιά πορεία του. Από ανάρτηση Νίκανδρου Καστανίδη [στο βιβλίο: η “χαμένη” Εγνατία της Θεσσαλονίκης, των Γ. Αναστασιάδη και Ε. Χεκίμογλου, University Studio Press, 2001, σελ. 155] Μετά το 1952 και για 5 χρόνια μόνο, το τραμ από την Εγνατία. Πλησιάζοντας στα 1960 ο δρόμος έχει πάρει την σημερινή του μορφή, παρακάμπτοντας την Καμάρα. Ο φαρδύς δρόμος ξεχάστηκε σαν όνομα, αλλά απέκτησε τις διαστάσεις που φιλοδοξούσε. Με την αρχή των 60'ς όλα (σχεδόν) μοιάζουν καινούρια.

Βρύση που αγνοούσαμε επί της Κωνσταντίνου Μελενίκου στο ύψος της Εγνατίας απέναντι από τη δυτική πλευρά του τεκέ. Ο φωτογράφος κοιτάζει τον βορρά. Από τον Ευστάθιο Ασλανίδη

Η Βογατσικού λίγο πριν και λίγο μετά την πυρκαγιά του 1917 Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Τα φοβερά χρόνια της Τουρκοκρατίας, ο δρόμος που σήμερα είναι η Βογατσικού οι Τούρκοι τον έλεγαν Ντικιλί Τας, δηλ. ο δρόμος της Μπηγμένης Πέτρας. Τι βαρεμένοι!! Δεν υπήρχε κανένας μεγαλομουφτής τους ή κανένας αδίσταχτος Μπέης τους για να δώσουν το όνομά του στο δρόμο;; Ας το ξεπεράσουμε. Μετά από χρόνια και καιρούς η Θεσσαλονίκη ελευθερώθηκε, το 1912, τότε η ήρθε το “αυτονόητο”: βασιλιάδες, πρίγκιπες και δεσποτάδες έδωσαν τη δική τους λάμψη στους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Έτσι η “Μπηγμένη Πέτρα” μετονομάστηκε σε “Βασιλέως Νικολάου”. Τώρα, αν ρωτήσετε ποιο Βασιλιά Νικόλαο χρησιμοποίησαν στη συγκεκριμένη ονοματοθεσία, τότε μάλλον θα μείνετε με το ερώτημα. Ο δρόμος, λοιπόν, Βασιλέως Νικολάου, που ήταν δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, είχε μια ιδιορρυθμία, λόγω οθωμανικής ρυμοτομίας. Σταματούσε απότομα, λίγο πριν καταλήξει στην παραλία. Πιθανόν να υπήρχε κάποια δίοδος που ξετρύπωνε ανάμεσα από τα δυο όμοια, πανόμοια, τριώροφα της παραλίας. Ευτυχώς μετά την πυρκαγιά του 1917, ο ευλογημένος Ερνέστος τον ανασχεδίασε και τον έκανε να αρχίζει από την παραλία, αλλά τον κόντυνε δραστικά για να κάνει τις διαγώνιες του. Τι κόλλημα που είχε κι αυτός με τους αντιπαράλληλους δρόμους, δηλ. τις λοξοδρομίες. Η αλλαγή της ρυμοτομίας του συγκεκριμένου δρόμου και η διαμόρφωση της νέας του κατάστασης είναι ένα ενδιαφέρον στοιχείο της εικονογραφημένης ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Πότε πρωτοδόθηκε η ονομασία Βογατσικού στον εν λόγω δρόμο, δεν είναι γνωστό. Πιθανότατα τη δεκαετία του 1920, γιατί από τον Απρίλιο του 1926 η διεύθυνση της Νέας Αλήθειας έγινε Μητροπόλεως-Βογατσικού 48, από Στοά Αγίου Μηνά που ήταν πριν.

Αεροφωτογραφία που φαίνεται η Βασιλέως Νικολάου, του 1916 Η περιοχή της Μητρόπολης το 1916. Έτσι ήταν και πριν το 1912. Το τμήμα της παραλίας που αντιστοιχούσε στην περιοχή της Μητρόπολης, γύρω στο 1900 Η Βασιλέως Νικολάου αμέσως μετά την πυρκαγιά του 1917 Το “ίχνος” της οδού Βασιλέως Νικολάου στην παραλία αμέσως μετά την πυρκαγιά του 1917 Η Βασιλέως Νικολάου στο ύψος της σημερινής Προξένου Κορομηλά, λίγο μετά την πυρκαγιά του 1917 Ρυμοτομικός χάρτης της Θεσσαλονίκης του 1919, που ακολουθεί την παλιά ρυμοτομία και φαίνεται η Βασιλέως Νικολάου Η Βασιλέως Νικολάου στο ύψος της Βουλγαροκτόνου (σημ. Προξένου Κορομηλά), το 1919

[Από τη συλλογή του Πανεπιστημίου Villanova, που υπέδειξε ο κ. Β. Σεραφίδης στις ΠΦΘ, στις 10-10-2018] Μια ακόμη φωτογραφία του 1920 περίπου, αρκετά χαρακτηριστική της εξέλιξης, τότε, του συγκεκριμένου δρόμου. Η Βασιλέως Νικολάου, γύρω στο 1925