Saloni.ca Archive

Η γωνία Ολύμπου με Αριστοτέλους μάλλον γύρω στα 1962 Το πανωσήκωμα στη γωνία της Μακ. Αμύνης. Τουλάχιστον αυτό κράτησε την 'καμπύλη' κι έτσι ακόμα και τώρα σε ξεγελάει προς στιγμή. Από τον Βαγγέλη Καβάλα.

Γύρω από το Μάρμαρο του Φιδιού (Γιλάν Μερμέρ), πριν την πυρκαγιά. Δυο μικρές γωνιές μόνο ξεφεύγουν, ΝΑ και ΝΔ της πλατείας. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο.

Πίσω από το μάρμαρο η βόρεια πλευρά της Αγ. Δημητρίου Φωτογραφία Boris Filov Και σιγά σιγά κάνουμε τον κύκλο με τη φορά του ρολογιού.

Η Αγ. Δημητρίου με τη ζωντάνια εκείνων των ημερών, ανατολικά προς το Διοικητήριο. Δεξιά η στήλη των όφεων. Λήψη Serstevens δημοσιευμένη στο “Θεσσαλονίκη σε πρώτο πρόσωπο” Της Kerstin Nordendahl

Μικρό κενό το τι υπήρχε ανάμεσα σ αυτήν και την προηγούμενη. Νότια η Λέοντος Σοφού, ο μιναρές και το πλατάνι του Γιουσούφ. Λήψη του Fréd. Boissonas στο “Salonique, la ville des belles églises” Μικρό κενό πάλι δυτικά της Λέοντος Σοφού και μετά ανηφορίζουμε. Δυτικά η Αγ. Δημητρίου προς την Ληταία πύλη και την γέφυρα-πέρασμα ανάμεσα στα σπίτια Συλλογή Albarel AD11028Dv0761485 Πηγαίνοντας προς τα πίσω στην Αγ. Δημητρίου

Από ανατολικά προς τα δυτικά η Αγ. Δημητρίου

Έχοντας πάρει μια γεύση της πλατείας του Γιλάν Μερμέρ, εδώ η παλιότερη απεικόνισή της στα 1884 από τον L. Rousset.. Ένα κτίσμα δυτικά της στήλης, στο πάνω μέρος της πλατείας, όπως την γνωρίσαμε στις προηγούμενες λήψεις, και όπως φαίνεται και από την επόμενη φωτογραφία. πηγή: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b53085328z.r=Salonique Λίγα χρόνια αργότερα το ίδιο κτίσμα συνεχίζει να υπάρχει. Αυτές και οι μοναδικές μέχρι στιγμής απεικονίσεις του. Από την συλλογή του Θεόδωρου Νάτσινα. Η συσχέτιση με την προηγούμενη φωτογραφία. Τα κοινά στοιχεία με τα χρώματα, το μπλε η σκιά πάνω στην στήλη.

1914, η πιο αριστοκρατική βάπτιση της Θεσσαλονίκης, στην απόμερη εκκλησία της Αναλήψεως Από τον Νίκανδρο Καστανίδη Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’ βάπτισε την κόρη του Κλέωνα Χατζηλαζάρου, το 1914, στην απόμερη και ταπεινή εκκλησία της Αναλήψεως. Και τ’ όνομα αυτής Μαρία-Λουκία, που η ίδια μετέτρεψε σε Μάτση, όταν ήταν μικρούλα και το καθιέρωσε στην υπόλοιπη ζωή της. Η Μάτση είναι γνωστή ως ποιήτρια, σύζυγος του Ανδρέα Εμπειρίκου, του Κορνήλιου Καστοριάδη, κ.ά.

Ο ναός της Αναλήψεως την περίοδο της αποπεράτωσής της, περίπου το 1912. Θεμελιώθηκε το 1894, το μαρμάρινο τέμπλο φιλοτεχνήθηκε στην Τήνο το 1907, τα κωδωνοστάσια έγιναν το 1911 και εγκαινιάστηκε επίσημα το 1919.

[Βλ. “Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών”, του Β. Κολώνα, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 167-8] Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’ (ή ΙΒ’) (1868-1923) Μαρία-Λουκία (Μάτση) Χατζηλαζάρου (1914-1987), κόρη του Κλέωνα και της Βιργινίας Χατζηλαζάρου, σε νεαρή ηλικία Ενθύμιο από τη βάπτιση της Μάτσης Χατζηλαζάρου https://sivenas.wordpress.com/2018/01/16/%CE%B7-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%AD%CE%B4%CE%B5-9/?fbclid=IwAR28YbB_uS553Qpdc3R8WGf_JweL2fPmQWQyZdVAhCkGMGogWTYKMONrbms

Είναι γεγονός ότι στον ίδιο ναό εκκλησιάζονταν η βασίλισσα Όλγα και η νύφη της πριγκίπισσα Ελένη, το 1913, πριν τη δολοφονία του Γεωργίου Α’. Και οι δύο ήταν Ορθόδοξες προερχόμενες από τη ρωσική βασιλική αυλή. Η πρώτη έμενε, τότε, στο σπίτι του Κλέωνα Χατζηλαζάρου, στη σημερινή στάση Γεωργίου και η δεύτερη με το σύζυγό της πρίγκιπα Νικόλαο κατοικούσε στη βίλα Καπαντζή, στη σημερινή στάση Ανάληψη.

Πολύ χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Γ. Σταμπουλής: “Πεθερά και νύφη, η Βασίλισσα Όλγα και η Πριγκίπισσα Ελένη, ήταν Ορθόδοξες χριστιανές και κάθε Κυριακή και γιορτή εκκλησιάζονταν στην Ανάληψη, συνοδευόμενες μόνο από την πιστή φίλη της Όλγας και κυρία των τιμών, χωρίς καμιά επισημότητα.” (Γ. Ν. Σταμπουλή: Η Ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912, Θεσσαλονίκη 1984, σελ. 341)

Την βάφτιση έκανε ο προπάππους του Χρήστου Παπανικολάου, ο παπα Νικόλας Νέτσικας. Πρώτος παπάς της Ανάληψης.Το παρουσιαζομενο ενθύμιο είναι η λεγόμενη μαρτυριά που δίνουν στις βαπτίσεις. Το έδινε ο Κωνσταντίνος.. Αρχικό του ονόματος.

Πρόσω πάντες. Το παράγγελμα είναι έτοιμο να δοθεί τον Σεπτέμβριο του 1940 αλλα εμείς βλέπουμε και απέναντι. Τα σπίτια στην παραλία από Σαρανταπόρου αριστερά μέχρι Αγ. Τριάδας αμέσως μετά το σπίτι δεξιά. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Μέρες Σεπτεμβρίου μέρες αγώνων. Αγώνας τετρακώπων.

Μπροστά μας μια παράγκα-καφενείο απ αυτές που στήθηκαν μετά την πυρκαγιά και ένα (ακόμη) γλέντι με νταούλια και ζουρνάδες. Στη μέση της πλατείας Ιπποδρομίου. Αναγνώριση από την Μάρα Νικοπούλου.

Στη μέση της πλατείας Ιπποδρομίου. Το καφενείο ίδιο στη φωτό από το “Πλατείες της Θεσσαλονίκης” του Κ. Τομανά. Δυστυχώς το πλάι δεν είναι πολύ καθαρό, αλλά νομίζω ότι διακρίνονται κάπως τα σπίτια. Το σπίτι δεξιά με την σοφίτα, στο ύψος της Καλλάρη (σήμερα Μαργαρίτη) διακρίνεται καθαρά και στην πρωτοεμφανιζόμενη αρχική.

Δίκωπος αρχαρίων γυναικών, στις 28 Σεπτεμβρίου 1940. Μπροστά στο κέντρο της πόλης και με υψηλές παρουσίες όπως είδαμε στη σειρά αυτών των λήψεων. Από το Ξενοδοχείο Μάζεστικ στην Αγ. Σοφίας, μέχρι την Βογατσικού. Ο κινηματογράφος Αστόρια. Οι δυο γωνίες Αγ. Σοφίας με Νίκης σε ένα χρόνο μέσα θα αλλάξουν εντελώς χαρακτήρα. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Ανάμεσα στις πολυκατοικίες διακρίνεται ένα μικρότερο κτίσμα. Το σινε Αστόρια. Νίκης 31 Και οι αλλαγές. Το γερμανικο φρουραρχείο Feld Kommandatur αντικαθιστά το πολυτελές ξενοδοχείο Μάζεστικ (κτίσμα του 1922 κατεδαφισμένο το 1978). Ριζική αλλαγή χρήσης. Και το Soldatenheim αντικαθιστά το καφε Astoria. Από τα πολυφωτογραφημένα των γερμανών στρατιωτών ως χώρος αναψυχής τους, (σε αντίθεση με τo Φρουραρχείο). Στο ισόγειο και το ανώγειο του μεγάρου Δημητριάδη (Τυρολόη) Δίπλα στο Καφε Αστόρια/Soldatenheim, φαίνεται ο κινηματογράφος σε εσοχή. Το σινε Αστόρια που κάποιοι θα το θυμούνται ως θερινό σινεμά Αμιράλ. Εδώ φαίνεται λίγο καλύτερα.

Ο πλήρης κατάλογος των γιατρών της πόλης του 1910, δημοσιευμένος στην Journal de Salonique στις 17 Μαρτίου, και συμπληρωμένος μετά από υπόδειξη του Ρουσντί Μπέη στις 24 του μήνα. Ακολουθείται κάπως περίπλοκη αλφαβητική σειρά: συνήθως με βάση το μικρό, κάποτε μόνον με το επώνυμο ή και μόνον το μικρό. Από την Μάρα Νικοπούλου

Κάποια στοιχεία ακόμη για την Εθνική Ένωση Ελλάδος (ΕΕΕ) Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Η ΕΕΕ τα πρώτα χρόνια ήταν οργανωμένη ως πολιτικό σωμάτιο ή κίνηση. Από το 1933-4 μια πτέρυγά της μετεξελίχθηκε σε πολιτικό κόμμα, δηλ. στο Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα, κατά το πρότυπο του γερμανικού ναζισμού. Αρχηγός του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος της Ελλάδος ήταν ο Γεώργιος Σπ. Μερκούριος (1886-1943), συντηρητικός πολιτικός, θείος της Μελίνας Μερκούρη. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕΕ συμμετείχε στις δημοτικές εκλογές Θεσσαλονίκης, του 1934, με υποψήφιο τον Κωνσταντίνο Γ. Βορτσέλα, πρώην εισαγγελέα και Γενικό Γραμματέα Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας από τους προεκλογικούς στόχους του ήταν ότι “τα εβραϊκά νεκροταφεία θα μετατοπιστούν”. Στα αποτελέσματα της ψηφοφορίας είχε ελάχιστη ανταπόκριση, μόλις 800 ψήφοι.

[Τα ντοκουμέντα αναρτήθηκαν από τον κ. Θ. Τσιρώνη στην ΑΘ, στις 23-5-2014] Το συμβούλιο της οργάνωσης, Κοσμίδης, Χαριτόπουλος, Σάλτας, Τσίτσουρας, Κατόπης με τον στρατηγό Βώκο. Μακεδονία 27/10/1931 Η ΕΕΕ και οι θυρωροί των πολυκατοικιών Μακεδονία 30/9//1931 Ημιγυμνικές ασκήσεις στον Χορτιάτη από την ΕΕΕ Μακεδονία 1/8/1932 Επεισόδια στην Βλάλη Μακεδονία 19/9/1931 Ψηφοδέλτιο της οργάνωσης που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ

Δεν έχουμε φωτογραφικό υλικό εποχής από αυτόν τον δρόμο, η φωτογραφία όμως συλλογής Δρεστηλιάρη (Χαλκέων με Κλεισούρας) από το αφιέρωμά μας στον δρόμο της Χαλκέων πάνω από την Εγνατία, δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολιών. Πόσο μάλλον όταν το πίσω ψηλό κτήριο εντοπίζεται και σε άλλες φωτογραφίες. Από την σελίδα της Liza's Photographic Archive of Greece – Φωτογραφικά άλμπουμ της Ελλάδας 1957-1958, φωτογραφία από το άλμπουμ του πλοίου USS Randolph (CVA 15) Για την Χαλκέων πάνω από Εγνατία εδώ: https://archive.saloni.ca/505

Η φωτογραφία του 1957-58 από το άλμπουμ του αμερικανικού πλοίου. Το μαγαζάκι που μια άκρη του φαίνεται αριστερά ήταν το πρώτο μπαίνοντας στην Κλεισούρας. Ο συσχετισμός του μεγάλου κτηρίου στις δυο φωτογραφίες. Με κόκκινο βέλος το κτήριο που φαίνεται και στην αρχική. Φωτογραφία του άλμπουμ που είχε αναρτήσει στις ΠΦΘ ο κ. Φαίδων Παπαθεοδώρου με όψεις της περιοχής που είχε τραβήξει ο πατέρας του όταν ήθελε να λάβει μέρος στον διαγωνισμό για το δικαστικό μέγαρο. Η όψη των μαγαζιών από Χαλκέων με το στενό της Κλεισούρας αμέσως αριστερά.

Αυτοί έκαψαν τον συνοικισμό Κάμπελ, όπου εκτός από τη βάρβαρη καταστροφή των εβραϊκών φτωχικών καταλυμάτων, θανάτωσαν έναν Χριστιανό Ορθόδοξο κι έναν Εβραίο.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Πρόκειται για την υπερεθνικιστική φασιστική οργάνωση “Εθνική Ένωσις Ελλάς” γνωστή ως ΕΕΕ, η οποία ιδρύθηκε το 1927, κύρια από πρόσφυγες και με την πολιτική εύνοια του κόμματος των Φιλελευθέρων (του Βενιζέλου) [εκτός του Παπαναστασίου και των συνεργατών του], του Λαϊκού Κόμματος, όπως κι όλου του συντηρητικού κατεστημένου της χώρας. Είχε την ανοχή και πολλές φορές την έμπρακτη στήριξη του κρατικού μηχανισμού, της Εκκλησίας και μερίδας του τύπου (π.χ. της Μακεδονίας). Η κύρια ιδεολογία της οργάνωσης ήταν ο αντισημιτισμός κι ο αντικομουνισμός με γνώμονα το ιδεώδες της φυλετικής καθαρότητας κι ανωτερότητας, από τη μια και την απολυταρχική εκδοχή του ελληνοχριστιανικού ηθικού προτύπου, από την άλλη. Στην πραγματικότητα ήταν μια μισαλλόδοξη, αντικοινοβουλευτική και παραστρατιωτική οργάνωση.

Τα πρώτα χρόνια η οργάνωση αυτή δεν είχε απήχηση. Με τη ψήφιση, το 1929, από την κυβέρνηση του Βενιζέλου του “Ιδιώνυμου” [δηλ. η ποινικοποίηση και η δίωξη των κομμουνιστικών ιδεών και δραστηριοτήτων, όπως και η καταστολή των συνδικαλιστικών κινητοποιήσεων], αλλά και το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, από τις αρχές του 1931, ενδυνάμωσε κι όπως φαίνεται της δόθηκε επιχειρησιακός ρόλος. Έτσι τον Ιούλιο του 1931 προέβη σε δολοφονίες και εμπρησμό του συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης, μέσα σ’ ένα κλίμα “ευνοϊκής” αδράνειας και υποτονικότητας των επίσημων αρχών της πόλης. Τον Απρίλιο του 1932, στη δίκη των υπευθύνων, η “αντικειμενική” δικαιοσύνη τους αθώωσε!!

Παρέλαση της οργάνωση ΕΕΕ (ή χαλυβδόκρανων, όπως αναφέρονται) μπροστά στο Λευκό Πύργο στην Εθνική Εορτή της 25ης Μαρτίου1932 για την επίδειξη πυγμής εν όψει της δίκης της για τον εμπρησμό του Κάμπελ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίδειξη αυτή έγινε με την πλήρη σύμπνοια των αρχών.

[Από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Αντατολική Θεσσαλονίκη” των Ν. Χόρμπο και Α. Καραθανάση, Θεσσαλονίκη 2018, σελ. 36] Γεώργιος Κοσμίδης, ο πρόεδρος της οργάνωσης ΕΕΕ. Ήταν ένας αναλφάβητος, τουρκόφωνος πρόσφυγας από την Κωνσταντινούπολη, εμποροράφτης στο επάγγελμα.

[Από το βιβλίο “Εφημεριδογραφία της Θεσσαλονίκης”, τόμ. Γ’, του Μ. Κανδυλάκη, Θεσσαλονίκη 2005, σελ. 477] Γεώργιος Κοσμίδης, πρόεδρος της ΕΕΕ κι ο Δημήτριος Χαριτόπουλος, γενικός γραμματέας της (τραπεζικός υπάλληλος στο επάγγελμα)

[Από το βιβλίο “Τα τρία Ε (ΕΕΕ) κι ο εμπρησμός του Κάμπελ”, του Μ. Τρεμόπουλου, Θεσσαλονίκη 2018] Τα επινίκια της Μακεδονίας για το αποτέλεσμα της “δίκης” των υπευθύνων του εμπρησμού

[Μακεδονία, 18-4-1932, σελ. 1] Η θέση του συνοικισμού Κάμπελ σε σημερινό χάρτη της Θεσσαλονίκης Μια εικόνα από το συνοικισμό Κάμπελ πριν τον εμπρησμό

[Αναρτήθηκε από την κ. Denia Takaroni, στις ΠΦΘ, στις 2-10-2018] Μια εικόνα από το συνοικισμό Κάμπελ μετά τον εμπρησμό

[Αναρτήθηκε από την κ. Denia Takaroni, στις ΠΦΘ, στις 2-10-2018] Άλλη μια εικόνα από το συνοικισμό Κάμπελ μετά τον εμπρησμό

[Αναρτήθηκε από την κ. Denia Takaroni, στις ΠΦΘ, στις 2-10-2018] Απομεινάρι της Συναγωγής του συνοικισμού Κάμπελ, μετά τον εμπρησμό του το 1931

[Από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Ανατολική Θεσσαλονίκη” των Ν. Χόρμπο και Α. Καραθανάση, Θεσσαλονίκη 2018, σελ. 241]

Η ανταπόκριση της ΕΕΕ στο κάλεσμα της δικτατορίας του Ι. Μεταξά για το κάψιμο των βιβλίων μπροστά στο Λευκό Πύργο, στις 16-8-1936, δηλ. λίγες μέρες μετά την επιβολή της δικτατορίας, στις 4-8-1936

Συγκεκριμένα στις 15-8-1936 δημοσιεύτηκε η εξής ανακοίνωση: “Υπό της Αστινομικής Διευθύνσεως εκοινοποιήθη διαταγή του Γ’ Σώματος Στρατού καθ’ ην αύριον Κυριακήν και ώραν 7 μ.μ. εις την πλατείαν του Λευκού Πύργου θα ενεργηθή η καταστροφή των κατασχεθέντων κομμουνιστικών εντύπων και βιβλίων. Παρεκλήθησαν όπως παραστούν άπασαι αι εθνικαί και λοιπαί οργανώσεις.” (“Ταχυδρόμος Βορείου Ελλάδος”, 15-8-1936, σελ. 5). Και η ΕΕΕ, χωρίς καμία καθυστέρηση, προχώρησε στο κάλεσμα: “Παρακαλούνται άπαντα τα μέλη του ‘Εθνικού και Σοσιαλιστικού κόμματος’ της ΕΕΕ όπως σήμερον και περί ώραν 6ην συγκεντρωθώσιν εις την προ του Λευκού Πύργου πλατείαν (άγαλμα Βότση), προκειμένου να παρακολουθήσωση την καύσιν των κομμουνιστικών βιβλίων και εντύπων με τα οποία εδηλητηρίαζαν την ελληνικήν ψυχήν, χρησιμοποιήσαντες τας εις αυτά αναπτυσσομένας αντεπιστημονικάς θεωρίας των Μαρξ και Λένιν και των λοιπών ανατροπέων και καταστροφέων της ανθρωπότητας.” (“Νέα Αλήθεια”, 16-8-1936) Στη συγκεκριμένη καύση των εντύπων “συνεκεντρώθει ό,τι εκλελτόν εις εθνικήν συνείδησιν και πατριωτισμόν έχει να επιδείξη η Μακεδονική πρωτεύουσα: Το προεδρείον κι τα μέλη της Ενώσεως υπαξιωματικών και στρατιωτικών Παλαιών Πολεμιστών με επί κεφαλής τον Πρόεδρον αυτής κ. Μάνθον Ματθαίου, η Ένωσις εφέδρων συμπολεμιστών ‘ο Βασιλεύς Γεώργιος’ με τον Πρόεδρον αυτής κ. Β. Μπαϊρακτάην, τα μέλη της Βασιλικής Παρατάξεως μετά του Προέδρου της κ. Ν. Κοντογούρη, η Εθνική Παμφοιτητική Ένωσις, η Φοιτητική Φάλαγξ της ΕΕΕ, η Εθνική Νεολαία της Ελλάδος, οργανώσεις Μακεδονομάχων, Αναπήρων Πολέμου, Πατριωτικού Μετώπου, Δ.Συμβούλιον της ΕΕΕ μετά του Προέδρου κ. Γ. Πούλου και Γραμματέως κ. Ι. Σιραδάκη.” Η τιμητική πρωτοκαθεδρία κατά την καύση των βιβλίων ήταν οι Νικ. Βλαχογιάννης, Χαρ. Τζόβας, Δημ. Βλαχογιάννης, Ιωάν. Σαρρής, Ιωάννης Τσουχνικάς, Σπύρ. Πετρίδης, Εύελπις Μαραγκός, Γεώργ. Πυλόρωφ, Βασ. Σουβάκλης, και Βασ. Κουντσουδάκης από την Φοιτητικήν Φάλαγγαν της ΕΕΕ και την Εθνικήν Παμφοιτητικήν Ένωσιν, οι Δήμος Παναγιωτόπουλος, Συμ. Πατιερίδης, Παύλ. Ησαΐας, Νικ. Μανωλόπουλος, Β. Πολυκανδριώτης, Ι. Φωτιάδης, Σ. Βουγιάννης, Δ. Πετρίδης και Γ. Δημόπουλος από την Εθνικήν Νεολαίαν της ΕΕΕ, κι από τα Εθνικά Εργατικά Σωματεία της ΕΕΕ οι Γεώρ. Αρβανιτάτης, Δημ. Παπανικολάου, Θεόδ. Μελεμενλής, Τριαντ. Χατζόπουλος (ή Καρυοφύλλης), Γεώργ. Βασματζής, Παν. Μελεμενλής, Α. Ανέστης, Ν. Καραμόσμος και Ε. Καπούσος. [Περισσότερα βλ. στο βιβλίο “Στιγμές Σαλονίκης Θερινές”, του Γιάν. Γκλαρνέτατζη, Θεσσαλονίκη, 2016, σελ. 113-123]