Saloni.ca Archive

Αρχή της κατασκευής των γραμμών του ιππήλατου τραμ όπως ανακοινώνει ο Φάρος της Μακεδονίας της 27 Μαΐου 1892. Η αρχή είχε γίνει το προηγούμενο Σάββατο, δηλαδή 23/5/1892 καθώς 27/5/1892 ήταν Τετάρτη. Το ιππήλατο τραμ λειτούργησε μέχρι το 1907. Ο Θεόδωρος Νάτσινας ψάχνει στα ψηφιοποιημένα αρχεία της βιβλιοθήκης του ΑΠΘ. Στις λήψεις που ακολουθούν μια βόλτα με το ιππήλατο τραμ να διασχίζει τους βασικούς άξονες της πόλης. 27 Μαϊου 1892 στον Φάρο της Μακεδονίας.

Στην Χαμηδιέ Οι επόμενες στην παραλιακή Ανεβαίνοντας την Σαμπρή Πασά, την μετέπειτα Βενιζέλου Στην Εγνατία, στον δρόμο του Βαρδάρη Στην Εγνατία στο ύψος του Χαμζά Μπέη Στην πύλη της Καλαμαριάς, στο συντριβάνι για να κατεβούμε την Χαμηδιέ Και η κλασική του Zepdji, το μοναχικό ιππήλατο στην έρημη από κίνηση λεωφόρο των Εξοχών

Το ζιγκ-ζαγκ της Νέας Εγνατίας (ή της Προέκτασης Εγνατίας) πίσω από τη ΔΕΘ, μεταξύ Πολυτεχνικής Σχολής και Παλαί ντε Σπόρ, τη δεκαετία του 1970. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Από το 1964 προγραμματίστηκε η “διάνοιξη της Εγνατίας πέραν του Συντριβανίου” (“από Συντριβανίου μέχρι της οδού Κιλκισίου”). Τότε κτιζόταν και το Παλαί ντε Σπορ, που ολοκληρώθηκε το 1966. Η διάνοιξη της Εγνατίας, δηλ. η διαπλάτυνσή της και η εν μέρει ευθυγράμμισή της έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, μέχρι τη δυτική πλευρά της Πολυτεχνικής Σχολής. Έτσι ένα τμήμα της παλιάς οδού Νοσοκομείων, μέχρι το Πολυτεχνείο, καταργήθηκε και μ’ ένα ζιγκ-ζαγκ του δρόμου η Εγνατία συνδέθηκε με τη συνέχεια της οδού Νοσοκομείων στο ύψος του Παλαί ντε Σπορ, στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η κατάσταση παρέμεινε έτσι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, που τότε επεκτάθηκε η Νέα Εγνατία μέχρι την Καυταντζόγλου, δηλ. μέχρι το παλιό 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Τότε, το ζιγκ-ζαγκ μεταξύ Πολυτεχνείου και Παλαί ντε Σπορ έγινε παράδρομος. Από το 1985-6 και μετά επεκτάθηκε παραπέρα η Νέα Εγνατία κι έγινε η σημερινή Λεωφ. Κ. Καραμανλή.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 5/4/1964, σελ. 6 1963 περίπου και η παλιά οδός Νοσοκομείων περνάει μπροστά από το Παλαί ντε Σπορ

[Αναρτήθηκε από την “Αγία Φωτεινή Η Γειτονιά Μου”, στην ΑΘ, στις 12-12-2016]

1971 περίπου όπου φαίνεται το ζιγκ-ζαγκ στη Νέα Εγνατία, μπροστά στο Παλαί ντε Σπορ

[Αναρτήθηκε από τον κ. Θεόδωρο Νάτσινα, στις ΠΦΘ, στις 13-3-2016]

Αρχές της δεκαετίας του 1970, το ζιγκ-ζαγκ της Νέας Εγνατίας μπροστά στην Πολυτεχνική Σχολή

1976, όπου φαίνεται το ζιγκ-ζαγκ της Νέας Εγνατίας, μπροστά στο Παλαί ντε Σπορ

[Αναρτήθηκε από τον κ. Α.Ε. Νικόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 24-7-2018]

1978, το ζιγκ-ζαγκ της Νέας Εγνατίας μεταξύ Πολυτεχνείου και Παλαί ντε Σπορ

[Φωτογραφία της κ. Μαίρης Βαφειάδου από το β' όροφο της Πολυτεχνικής Σχολής]

Γύρω στο 1984, όταν η Νέα Εγνατία έφτασε μέχρι το παλιό 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Σήμερα, η Νέα Εγνατία συνεχίζει στη Λεωφ. Κ. Καραμανλή αμέσως μετά το παλιό 424 Στρατ. Νοσοκομείο

Η Παύλου Μελά από την Διαγώνιο μέχρι την Παλαιών Πατρών Γερμανού. Το σπίτι του Τσιτσάνη, το Ουζερί, ο Πούλος, ένας φόνος και μια αυτοκτονία. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Ανεβαίνοντας την Παύλου Μελά και ακολουθώντας την σημερινή αρίθμηση Από τα ζυγά νούμερα μετά το μέγαρο Μοσκώφ σπανίζουν οι λήψεις. Το 20, και το 22 δεν θα επιζήσουν μέχρι το 1960. Στο 28 το 1931 ακούστηκαν πιστολιές. Λεπτομέρειες στο σχόλιο.

Παύλου Μελά 28 στις 25/3/1931 διαπράχθηκε ένα έγκλημα. Στο πρώτο πάτωμα ζούσε ο δικηγόρος Παρτζακόπουλος με την γυναίκα του Μαρία και τα δυο θετά τους παιδιά. Ο Ηλίας Βουβαλέας, παντρεμένος με την διευθύντρια οίκου ανοχής στην οδό Τσιρογιάννη Μαρία Στεργίου θεώρησε τον δικηγόρο υπεύθυνο, γιατί συνεργάστηκε με την γυναίκα του στην έκδοση διαζυγίου, με πρόσχημα ότι κακοποιούσε την ανηψιά του και αποκληρώθηκε απ αυτήν. Μετά από λίγο καιρό η γυναίκα του πέθανε και τα περιουσιακά της στοιχεία τα πήρε ο ερωμένος της Τάκης Ζερβός, ενώ αυτός δεν διέθετε τα προς το ζην. Σκοτώνει λοιπόν τον δικηγόρο, πυροβολεί και τραυματίζει τη γυναίκα και τα θετά τους παιδιά. Κατεβαίνει έντρομος από το πάνω πάτωμα ο απόστρατος συν/χης Φιλιππίδης, του φωνάζει: -Τι έκαμες μωρέ σκύλε; -Να τι έκαμα, του απαντά ο Βουβαλέας και πυροβολεί εξ επαφής στον κρόταφό του αυτοκτονώντας. Συνολικά 12 πιστολιές. Σε επιστολή του προς τον Τύπο κατηγορεί τον δικηγόρο ότι είναι ο αίτιος της οικογενειακής του καταστροφής, έκλεισε το σπίτι του, κι αυτός με τη σειρά του κλείνει και το δικό του. Σε άλλη επιστολή 150 σελίδων κατηγορεί τον δικηγόρο ως καταχραστή χρημάτων που έδωσε για την ανηψιά του, δίνει οδηγίες για το πώς θα μεγαλώσει το θετό παιδί του. Παράκλησή του: Να ενταφιαστεί στο νεκροταφείο της Αγ. Παρασκευής και όχι στην Ευαγγελίστρια, για να μην είναι μαζί με τον δικηγόρο και τη γυναίκα του, τους οποίους θα μισεί και μετά θάνατον. (Μακεδονία 28-3-1931) Το 21 είναι το σπίτι που έζησε ο Τσιτσάνης τα χρόνια της κατοχής. Εδώ, μεσοπολεμικά, στην πρώτη του μορφή πριν το πανωσήκωμα. Και εδώ τον χειμώνα του 41. Στα 1959-60. Απέναντι, στο 22 το Ουζερί του Τσιτσάνη Και από πιο κοντά το Ουζερί Τσιτσάνη, Στο 32 είχε το αρχηγείο του ο Πούλος κατά την Κατοχή. Λεπτομέρειες στο σχόλιο. Ο Γεώργιος Πούλος (1889-1949) ήταν ένας από τους πιο διαβόητους στυγερούς εγκληματίες και δωσίλογους της κατοχής. Ήταν απόστρατος αξιωματικός, φανατικός γερμανόφιλος και χιτλερικός, με πλούσια εγκληματική δράση. Δολοφόνος πολυάριθμων αμάχων και γνωστός για τη σαδιστική επιθυμία του να βασανίζει φρικτά διάφορα από τα θύματά του. Υπήρξε στέλεχος της οργάνωσης ΕΕΕ (Εθνική Ένωσις Ελλάς). Το 1943 ίδρυσε μια δική του ένοπλη δωσιλογική οργάνωση με την ονομασία «Εθελοντικό Τάγμα Πούλου». Το Τάγμα αυτό εξοπλίστηκε από τους Γερμανούς, απέκτησε γερμανικές στολές με τα διακριτικά ΕΕΣ («Εθνικός Ελληνικός Στρατός») και συμμετείχε σε διάφορες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του γερμανικού στρατού κατοχής στη Μακεδονία, κυρίως εναντίον ανταρτών της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Όμως, δεν μπόρεσε ποτέ να συγκεντρώσει στις τάξεις του παραπάνω από 300 άνδρες. Την περίοδο 1943-1944 το «Εθελοντικό Τάγμα Πούλου» διέπραξε λεηλασίες, ξυλοδαρμούς, εμπρησμούς (π.χ. πυρπόληση του χωριού Ερμακιά) και δολοφονίες εναντίον Ελλήνων δρώντας μόνο του ή σε συνεργασία με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής. Ο Πούλος αρκετά συχνά έκανε φιλογερμανική προπαγάνδα και απέκτησε το ψευδώνυμο “Φον Πούλος”. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνεργάστηκε με άλλους γνωστούς δωσίλογους όπως ο Αντώνης Δάγκουλας, ο Κισά Μπατζάκ και ο Μιχάλαγας. Πάνω από τη δεξιά τσέπη του χιτωνίου του υπήρχε ο γερμανικός αετός με τη ναζιστική σβάστικα. Ο Κ. Τομανάς επισήμανε στο βιβλίο του “Δρόμοι και γειτονιές της Θεσσαλονίκης” (σελ. 103): “Στην γωνία [Παύλου Μελά] με την Γρηγορίου Παλαμά,…,υπήρχε πριν την Κατοχή ένα διώροφο με χοντρά ντουβάρια. Αυτό διάλεξε για κατοικία του ο δοσίλογος συνταγματάρχης Γ. Πούλος μετά την ανατίναξη του σπιτιού του στην Χαριλάου από πατριώτες στις 23 Δεκεμβρίου 1941. Έφραξε με μπετόν τα παράθυρα του ισογείου, άνοιξε πολεμίστρες κι έβαλε μπροστά στην είσοδο τουρκόφωνους φρουρούς για να τον φυλάγουν.” Αυτό το διώροφο ήταν στην Παύλου Μελά 32, με τη σημερινή αρίθμηση. Στο 21, στο σπίτι του Τσιτσάνη, έχουν προστεθεί όροφοι, έχει κτιστεί το 29 Από την Παλαιών Πατρών Γερμανού προς την Διαγώνιο.

Ανεβαίνοντας λίγο πιο πάνω, από την “Le Monde illustré” το 1903, ο Εστάθιος Ασλανίδης αναγνωρίζει μια σπάνια όψη στην Θεοτοκοπούλου.

Στο Κουλέ Καφέ (και όχι στο Τσινάρι,όπως γράφει η λάθος λεζάντα) και με τον φωτογράφο στη γωνία Θεοτοκοπούλου με Αθηνάς βλέπουμε τις γωνίες με Χρυσοστόμου και με Μουσών/Αριστίππου -και φυσικά το λουτρό Κουλέ Καφέ

Μια αεροφωτογραφία του Howard Sochurek στο πλαίσιο αφιερώματος του Life για τον αρχιτέκτονα Richard Dorman και στην ΔΕΘ το 1962. Ολόκληρη και δύο λεπτομέρειες. Από τον Θεόδωρο Νάτσινα To κτίριο που έπεσε στον σεισμό, η παλιά εκκλησία Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης, τα παλιά σουλτανικά της Εθν. Αμύνης πάνω από την Τσιμισκή. Το Παλέ σε αρχικό στάδιο, η ανατολική Αγ. Φωτεινή.

Η Παύλου Μελά στο ύψος της Τσιμισκή (Διαγώνιος) Για την απόπειρα χρονικής τακτοποίησης των φωτογραφιών οδηγός ήταν: φυσικά τα κτήρια που κτιζονται επι της Π. Μελά στα μονά (και όταν παρουσιαστεί το κομμάτι εκείνο θα γίνουν πιο σαφείς οι οικοδομές), οι ταμπέλες στο μαγαζί του ισογείου στο μέγαρο Βαλαούρη, και κάποια άλλα δευτερεύοντα στοιχεία τα οποία επεξηγούνται στις επιμέρους. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Πρέπει να είναι απ τις πρώτες φωτογραφίες από το σημείο. Πεζοδρόμια δεν έχουν διαμορφωθεί, η ταμπέλα στο ισόγειο του μέγαρου Βαλαούρη “Καμέλια”. Π.Μελά 23 έχει κτιστεί.

Πληροφορίες από Christos Kazantzidis στις ΠΦΘ “Η πρώτη διώροφη οικοδομή που διακρίνεται επί της οδού Π.Μελά γωνία με Γρηγορίου Παλαμά, κτίστηκε με άδεια του 1924, ιδιοκτησίας της κας Ουάσινγκτον – Φίλιπς”.

Αν έχω συγκρατήσει σωστά τα στοιχεία, ανάρτηση του Kostas Argiropoulos στις ΠΦΘ Πρεπει να μαστε γυρω στα 1928. Χωματουργικες εργασιες στην προεκταση της Παυλου Μελά αλλά και γενικότερα. Μαγαζί ΝΑΟΥΜ (αν διαβάζω σωστά)

Στοιχείο επίσης για την χρονολόγηση, έστω και ασαφές, η πινακίδα του οφθαλμίατρου Ταουσάνη (δείτε αριστερά την ταμπέλα στο μπαλκόνι της προηγούμενης), ο οποίος βρίσκεται εκεί τουλάχιστο από τον Οκτώβριο του 1927, η διαφήμιση γίνεται πιο επίσημη από τον επόμενο χρόνο και θα συνεχίσει η ίδια για χρόνια

Εδώ λίγο αργότερα, οι δρόμοι καθαρισμένοι Αρχίζει η περίοδος του καφεζυθεστιατορίου “Η Επτάλοφος”. Στην Παύλου Μελά 21 εργασίες ανέγερσης ( ; ). Το λουτρό δεξιά ακόμη παρόν Η “Επτάλοφος” πάλι, έχει κτιστεί Παύλου Μελά 21 Ίδια εποχή με την προηγούμενη, η διαφήμιση στο περίπτερο για τα τσιγάρα είναι η ίδια Κτίζεται μάλλον το νούμερο 17 της Π. Μελά Το λουτρό πρέπει να υπάρχει ακόμα, στο μεταξύ έχουν κτιστεί Π. Μελά 25 (η άλλη γωνία με Γρηγ. Παλαμά), 29 με Π.Π. Γερμανού, 35 με Ζεύξιδος. Έχει χρονολογηθεί με αβεβαιότητα στα 1930 από Lino Ventura (“Μάλλον είναι από την επέτειο για τα 100 χρόνια της ανεξαρτησίας”). Το μέτωπο με τα μονά νούμερα έχει γεμίσει. Λέσχη Φιλελευθέρων στον όροφο, ασαφές ποιο μαγαζί λειτουργεί στο ισόγειο, νομίζω ότι είμαστε αργότερα. Δεντροφύτευση στα πεζοδρόμια Λίγο αργότερα. Μόνη διαφορά που εντοπίζω με την προηγούμενη η DOLLY στον όροφο Κατοχή, στάσιμα τα πράματα Λίγο μετά τον πόλεμο. Το περίπτερο επί της Τσιμισκή δεν υπάρχει πια. Κλασικη της δεκαετίας 50, αλλά πόσο; Εμφανίζεται το γνωστό περίπτερο στην Παύλου Μελά. Γ'υρω στα 1960 Εθνικη Ριζοσπατική Ενωσις, εργασίες ανέγερσης νέου κτιρίου στην Π. Μελά 23 Μάλλον μέσα του 60, Π. Μελά 23 δεν ξέρω αν είναι αποπερατωμένη. Δεξιά στου Μοσκώφ ο Τερκενλής. Δεκαετία 1970

Στην είσοδο της πολυκατοικίας που βρίσκεται στην Εθνικής Αμύνης 32 υπάρχει η επιγραφή:Μέγαρο Φραγκίστα. Εκεί ήταν παλιότερα η Φοιτητική Λέσχη.

Το όνομα Φραγκίστα αυθόρμητα μπορεί να συνδεθεί με τον Χαράλαμπο Φραγκίστα (1905-1976) ο οποίος υπήρξε καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1936-1976), διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (1964-1976) και υπουργός Βορείου Ελλάδος (1963). Δεν είναι όμως αυτός ο Φραγκίστας, αλλά ο Μιλτιάδης (ή Μέλτας) Φραγκίστας, διπλωμάτης στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα. Τα βιογραφικά του στοιχεία δεν είναι ευρύτερα γνωστά, εκτός από μια αναφορά στο βιογραφικό του Λάμπρου Κορομηλά, όπου σημειώνεται το εξής: “Ο Κορομηλάς αντέδρασε και στις 8 Σεπτεμβρίου 1905, υπέβαλλε την παραίτηση του και υπέδειξε ως διάδοχο του το Μιλτιάδη Φραγκίστα πού είχε έλθει στη Θεσσαλονίκη τον Απρίλιο του ίδιου έτους.” [https://el.metapedia.org/wiki/Λάμπρος_Κορομηλάς]

Από μια πρόσφατη συζήτηση με την κ. Γλυκερία Πεντζίκη-Γκερώ προέκυψε ότι ο Μιλτιάδης (ή Μέλτας) Φραγκίστας παντρεύτηκε, πιθανότατα στα τέλη του 19ου αιώνα, τη Ζαΐρα Αγγελάκη, αδελφή του Κωνσταντίνου Αγγελάκη και της Μερόπης Αγγελάκη (που παντρεύτηκε το γιατρό Γεώργιο Ι. Πεντζίκη). Ο Μιλτιάδης, λοιπόν, Φραγκίστας πήρε ως προίκα, από την οικογένεια Αγγελάκη, το κτίριο στην Εθνικής Αμύνης, που στέγασε κάποια εποχή την Φοιτητική Λέσχη. Απ’ αυτόν τον Φραγκίστα προέρχεται η επιγραφή: Μέγαρο Φραγκίστα.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το κτίριο που στέγασε τη Φοιτητική Λέσχη, το 1931

[Αναρτήθηκε από τον κ. Μ. Τρεμόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 23-3-2017]

Η είσοδος της πολυκατοικίας που βρίσκεται στην Εθνικής Αμύνης 32 Η είσοδος της εν λόγω πολυκατοικίας, όπου μισοφαίνεται η επιγραφή: Μέγαρο Φραγκίστα. Ο Χαράλαμπος Φραγκίστας (1905-1976) Δυο συμμετρικά κτήρια

Σ’ ένα βίντεο-οδοιπορικό του 1930-31 με τίτλο «Τα μυστικά της άγνωστης Ευρώπης», ο Fred von Bohlen καταγράφει εικόνες από το Σαράγεβο ως την Καλαμπάκα. Στο πέρασμά του από τη Θεσσαλονίκη, δεν ασχολείται με τα μνημεία. Περιορίζεται στην φρεσκοχτισμένη ως επί το πλείστον Λ. Νίκης, κάνα δυο εικόνες από την αρχή της Εθν. Αμύνης και μετά κεντράρει στην παραγκούπολη-αγορά που κάλυπτε την παλιά Ρόγος. Περπατάει στο νυν πάρκο της Αριστοτέλους λίγο κάτω από τον χωματόδρομο που κάποτε ήταν η οδός Πτολεμαίων και αποτυπώνει τα ξύλινα παραπήγματα αλλά και τα πρώτα νεόκτιστα στις νέες οδούς (νέα Φιλίππου, Ιουστινιανού) και την Ολύμπου. Εκεί, μεταξύ άλλων, μας δίνει μια εικόνα ενός εντυπωσιακού κτιρίου με τρούλο στην νοτιοανατολική γωνία Ιουστινιανού με Μενελάου (νυν Μπακατσέλου) –εκεί που τώρα στεγάζεται η κλινική Σαραφιανού. Από την Μάρα Νικοπούλου.

Το σπίτι με τον τρούλο δεξιά της Αχειροποιήτου. Μπροστά μας η Ιουστινιανού. Το ακριβές σημείο του κτιρίου επιβεβαιώνεται από την αεροφωτογραφία του 1938 Ο τρούλος του μοιάζει περισσότερο με αυτούς του μεγάρου Αλέγρα Εργάς (Μυλωνάς-Κοτζαμπασούλης, 1925) και του γκρεμισμένου πια Μεγάρου Ν.Πανά (Μανούσος,1926) -αν και δεν στεγάζει σοφίτα, όπως στις παραπάνω περιπτώσεις. [Πηγές: αριστερά: thessarchitecture.wordpress.com. Δεξιά: Καθημερινή, 1997] Στη θέση του σήμερα βρίσκεται η κλινική Σαραφιανού, σε κτίριο που ολοκληρώθηκε το 1972 σύμφωνα με την ιστοσελίδα της κλινικής, η οποία είχε μετακομίσει στο σημείο ήδη από το 1962. Δεν ξέρω αν στο διάστημα μεταξύ 1931 -που ήταν σίγουρα χτισμένο- και το 1972, είχε γίνει κάποιο πανωσήκωμα που εξαφάνισε τον τρούλο. To έχουμε σε άλλη φωτογραφία;