Saloni.ca Archive

Στο Κουλέ Καφέ (και όχι στο Τσινάρι,όπως γράφει η λάθος λεζάντα) και με τον φωτογράφο στη γωνία Θεοτοκοπούλου με Αθηνάς βλέπουμε τις γωνίες με Χρυσοστόμου και με Μουσών/Αριστίππου -και φυσικά το λουτρό Κουλέ Καφέ

Μια αεροφωτογραφία του Howard Sochurek στο πλαίσιο αφιερώματος του Life για τον αρχιτέκτονα Richard Dorman και στην ΔΕΘ το 1962. Ολόκληρη και δύο λεπτομέρειες. Από τον Θεόδωρο Νάτσινα To κτίριο που έπεσε στον σεισμό, η παλιά εκκλησία Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης, τα παλιά σουλτανικά της Εθν. Αμύνης πάνω από την Τσιμισκή. Το Παλέ σε αρχικό στάδιο, η ανατολική Αγ. Φωτεινή.

Η Παύλου Μελά στο ύψος της Τσιμισκή (Διαγώνιος) Για την απόπειρα χρονικής τακτοποίησης των φωτογραφιών οδηγός ήταν: φυσικά τα κτήρια που κτιζονται επι της Π. Μελά στα μονά (και όταν παρουσιαστεί το κομμάτι εκείνο θα γίνουν πιο σαφείς οι οικοδομές), οι ταμπέλες στο μαγαζί του ισογείου στο μέγαρο Βαλαούρη, και κάποια άλλα δευτερεύοντα στοιχεία τα οποία επεξηγούνται στις επιμέρους. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Πρέπει να είναι απ τις πρώτες φωτογραφίες από το σημείο. Πεζοδρόμια δεν έχουν διαμορφωθεί, η ταμπέλα στο ισόγειο του μέγαρου Βαλαούρη “Καμέλια”. Π.Μελά 23 έχει κτιστεί.

Πληροφορίες από Christos Kazantzidis στις ΠΦΘ “Η πρώτη διώροφη οικοδομή που διακρίνεται επί της οδού Π.Μελά γωνία με Γρηγορίου Παλαμά, κτίστηκε με άδεια του 1924, ιδιοκτησίας της κας Ουάσινγκτον – Φίλιπς”.

Αν έχω συγκρατήσει σωστά τα στοιχεία, ανάρτηση του Kostas Argiropoulos στις ΠΦΘ Πρεπει να μαστε γυρω στα 1928. Χωματουργικες εργασιες στην προεκταση της Παυλου Μελά αλλά και γενικότερα. Μαγαζί ΝΑΟΥΜ (αν διαβάζω σωστά)

Στοιχείο επίσης για την χρονολόγηση, έστω και ασαφές, η πινακίδα του οφθαλμίατρου Ταουσάνη (δείτε αριστερά την ταμπέλα στο μπαλκόνι της προηγούμενης), ο οποίος βρίσκεται εκεί τουλάχιστο από τον Οκτώβριο του 1927, η διαφήμιση γίνεται πιο επίσημη από τον επόμενο χρόνο και θα συνεχίσει η ίδια για χρόνια

Εδώ λίγο αργότερα, οι δρόμοι καθαρισμένοι Αρχίζει η περίοδος του καφεζυθεστιατορίου “Η Επτάλοφος”. Στην Παύλου Μελά 21 εργασίες ανέγερσης ( ; ). Το λουτρό δεξιά ακόμη παρόν Η “Επτάλοφος” πάλι, έχει κτιστεί Παύλου Μελά 21 Ίδια εποχή με την προηγούμενη, η διαφήμιση στο περίπτερο για τα τσιγάρα είναι η ίδια Κτίζεται μάλλον το νούμερο 17 της Π. Μελά Το λουτρό πρέπει να υπάρχει ακόμα, στο μεταξύ έχουν κτιστεί Π. Μελά 25 (η άλλη γωνία με Γρηγ. Παλαμά), 29 με Π.Π. Γερμανού, 35 με Ζεύξιδος. Έχει χρονολογηθεί με αβεβαιότητα στα 1930 από Lino Ventura (“Μάλλον είναι από την επέτειο για τα 100 χρόνια της ανεξαρτησίας”). Το μέτωπο με τα μονά νούμερα έχει γεμίσει. Λέσχη Φιλελευθέρων στον όροφο, ασαφές ποιο μαγαζί λειτουργεί στο ισόγειο, νομίζω ότι είμαστε αργότερα. Δεντροφύτευση στα πεζοδρόμια Λίγο αργότερα. Μόνη διαφορά που εντοπίζω με την προηγούμενη η DOLLY στον όροφο Κατοχή, στάσιμα τα πράματα Λίγο μετά τον πόλεμο. Το περίπτερο επί της Τσιμισκή δεν υπάρχει πια. Κλασικη της δεκαετίας 50, αλλά πόσο; Εμφανίζεται το γνωστό περίπτερο στην Παύλου Μελά. Γ'υρω στα 1960 Εθνικη Ριζοσπατική Ενωσις, εργασίες ανέγερσης νέου κτιρίου στην Π. Μελά 23 Μάλλον μέσα του 60, Π. Μελά 23 δεν ξέρω αν είναι αποπερατωμένη. Δεξιά στου Μοσκώφ ο Τερκενλής. Δεκαετία 1970

Στην είσοδο της πολυκατοικίας που βρίσκεται στην Εθνικής Αμύνης 32 υπάρχει η επιγραφή:Μέγαρο Φραγκίστα. Εκεί ήταν παλιότερα η Φοιτητική Λέσχη.

Το όνομα Φραγκίστα αυθόρμητα μπορεί να συνδεθεί με τον Χαράλαμπο Φραγκίστα (1905-1976) ο οποίος υπήρξε καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1936-1976), διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (1964-1976) και υπουργός Βορείου Ελλάδος (1963). Δεν είναι όμως αυτός ο Φραγκίστας, αλλά ο Μιλτιάδης (ή Μέλτας) Φραγκίστας, διπλωμάτης στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα. Τα βιογραφικά του στοιχεία δεν είναι ευρύτερα γνωστά, εκτός από μια αναφορά στο βιογραφικό του Λάμπρου Κορομηλά, όπου σημειώνεται το εξής: “Ο Κορομηλάς αντέδρασε και στις 8 Σεπτεμβρίου 1905, υπέβαλλε την παραίτηση του και υπέδειξε ως διάδοχο του το Μιλτιάδη Φραγκίστα πού είχε έλθει στη Θεσσαλονίκη τον Απρίλιο του ίδιου έτους.” [https://el.metapedia.org/wiki/Λάμπρος_Κορομηλάς]

Από μια πρόσφατη συζήτηση με την κ. Γλυκερία Πεντζίκη-Γκερώ προέκυψε ότι ο Μιλτιάδης (ή Μέλτας) Φραγκίστας παντρεύτηκε, πιθανότατα στα τέλη του 19ου αιώνα, τη Ζαΐρα Αγγελάκη, αδελφή του Κωνσταντίνου Αγγελάκη και της Μερόπης Αγγελάκη (που παντρεύτηκε το γιατρό Γεώργιο Ι. Πεντζίκη). Ο Μιλτιάδης, λοιπόν, Φραγκίστας πήρε ως προίκα, από την οικογένεια Αγγελάκη, το κτίριο στην Εθνικής Αμύνης, που στέγασε κάποια εποχή την Φοιτητική Λέσχη. Απ’ αυτόν τον Φραγκίστα προέρχεται η επιγραφή: Μέγαρο Φραγκίστα.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το κτίριο που στέγασε τη Φοιτητική Λέσχη, το 1931

[Αναρτήθηκε από τον κ. Μ. Τρεμόπουλο, στις ΠΦΘ, στις 23-3-2017]

Η είσοδος της πολυκατοικίας που βρίσκεται στην Εθνικής Αμύνης 32 Η είσοδος της εν λόγω πολυκατοικίας, όπου μισοφαίνεται η επιγραφή: Μέγαρο Φραγκίστα. Ο Χαράλαμπος Φραγκίστας (1905-1976) Δυο συμμετρικά κτήρια

Σ’ ένα βίντεο-οδοιπορικό του 1930-31 με τίτλο «Τα μυστικά της άγνωστης Ευρώπης», ο Fred von Bohlen καταγράφει εικόνες από το Σαράγεβο ως την Καλαμπάκα. Στο πέρασμά του από τη Θεσσαλονίκη, δεν ασχολείται με τα μνημεία. Περιορίζεται στην φρεσκοχτισμένη ως επί το πλείστον Λ. Νίκης, κάνα δυο εικόνες από την αρχή της Εθν. Αμύνης και μετά κεντράρει στην παραγκούπολη-αγορά που κάλυπτε την παλιά Ρόγος. Περπατάει στο νυν πάρκο της Αριστοτέλους λίγο κάτω από τον χωματόδρομο που κάποτε ήταν η οδός Πτολεμαίων και αποτυπώνει τα ξύλινα παραπήγματα αλλά και τα πρώτα νεόκτιστα στις νέες οδούς (νέα Φιλίππου, Ιουστινιανού) και την Ολύμπου. Εκεί, μεταξύ άλλων, μας δίνει μια εικόνα ενός εντυπωσιακού κτιρίου με τρούλο στην νοτιοανατολική γωνία Ιουστινιανού με Μενελάου (νυν Μπακατσέλου) –εκεί που τώρα στεγάζεται η κλινική Σαραφιανού. Από την Μάρα Νικοπούλου.

Το σπίτι με τον τρούλο δεξιά της Αχειροποιήτου. Μπροστά μας η Ιουστινιανού. Το ακριβές σημείο του κτιρίου επιβεβαιώνεται από την αεροφωτογραφία του 1938 Ο τρούλος του μοιάζει περισσότερο με αυτούς του μεγάρου Αλέγρα Εργάς (Μυλωνάς-Κοτζαμπασούλης, 1925) και του γκρεμισμένου πια Μεγάρου Ν.Πανά (Μανούσος,1926) -αν και δεν στεγάζει σοφίτα, όπως στις παραπάνω περιπτώσεις. [Πηγές: αριστερά: thessarchitecture.wordpress.com. Δεξιά: Καθημερινή, 1997] Στη θέση του σήμερα βρίσκεται η κλινική Σαραφιανού, σε κτίριο που ολοκληρώθηκε το 1972 σύμφωνα με την ιστοσελίδα της κλινικής, η οποία είχε μετακομίσει στο σημείο ήδη από το 1962. Δεν ξέρω αν στο διάστημα μεταξύ 1931 -που ήταν σίγουρα χτισμένο- και το 1972, είχε γίνει κάποιο πανωσήκωμα που εξαφάνισε τον τρούλο. To έχουμε σε άλλη φωτογραφία;

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Ο Κ. Τομανάς σημειώνει στο βιβλίο του “Τα Σχολεία της Θεσσαλονίκης” (σελ. 79): “Στις 24 Φεβρουαρίου 1935 έγιναν τα εγκαίνια του καινούργιου ιταλικού σχολείου στην βίλα Ίντα στην γωνία των οδών Βασιλίσσης Όλγας και Μισραχή. Θυμάμαι ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες, με φασιστικές στολές, άκουσαν τα φλογερά λογύδρια των εδώ ηγητόρων του Φασιστικού Κόμματος, τραγουδούσαν την «Τζιοβινέτσα» και ξεχύθηκαν μετά το τέλος της γιορτής στην λεωφόρο φωνάζοντας Guerra Negro! (Πόλεμο στους Νέγρους, τον αυτοκράτορα της Αιθιοπίας).” Η Τζιοβινέτσα , δηλ. η Giovinezza, ήταν το εμβατήριο που χρησιμοποιήθηκε ως ύμνος από το ιταλικό φασιστικό κόμμα και ως ανεπίσημος εθνικός τους ύμνος, από το 1924 μέχρι το 1943. Η βίλα Ίντα πριν αγοραστεί από το ιταλικό Δημόσιο το 1921 Η βίλα Ίντα, ως ιταλικό σχολείο

[Από το βιβλίο “Αστική τάξη και ευρωπαϊκά σχολεία της Θεσσαλονίκης (1888-1943)” του Α.Κ. Μπουρούτη, Θεσσαλονίκη 2018, σελ. 149] Η βίλα Ίντα, ως ιταλικό φασιστικό σχολείο, τη δεκαετία του 1930

[Από το βιβλίο “Αστική τάξη και ευρωπαϊκά σχολεία της Θεσσαλονίκης (1888-1943)” του Α.Κ. Μπουρούτη, Θεσσαλονίκη 2018, σελ. 325] Τιμητικό δίπλωμα σε μαθητή του ιταλικού σχολείου Θεσσαλονίκης, που απονεμήθηκε στις 26-5-1940

[Από το βιβλίο “Ιταλικά Σχολεία στην Ελλάδα”, του Δ. Αντωνίου, Αθήνα 2011, σελ. 220]

Παράκληση του Μουφτή Θεσσαλονίκης να μην επιτάξει η κυβέρνηση το ορφανοτροφείο Μιδάτ πασά. Αναφέρεται στο Ισλαχανέ. Από τον Θεόδωρο Νάτσινα Και η μεταγραφή της επιστολής: “Εξοχώτατον κ. Πρόεδρον Κυβερνήσεως και υπουργόν επί των Στρατιωτικών Επιτροπή επιτάξεως σχεδιάζει επίταξιν Μουσουλμανικού Ορφανοτροφείου Μιδάτ Πασά,ένθα διαιτώνται, εκπαιδευόμενα υπέρ 150 ορφανά διαφόρων της Μακεδονίας μερών. Επειδή ενεργουμένης τυχόν επιτάξεως, ευρεθήσονται εν οδοίς Θεσσαλονίκης άστεγα υπερεκατόν πεντήκοντα ορφανά, αδυνατούντα εξοικονομηθώσιν αλλαχού ελλείψει οικοδομών και διατρέχοντα ούτω κίνδυνον ολέθρου σωματικού και ψυχικού, πέποιθα δ' ότι η Σεβαστή Κυβέρνησις δεν θέλει αφίση έρημα και απροστάτευτα ορφανά τέκνα της εκτεθειμένα εις καταστροφήν, παρακαλώ βαθυσεβάστως εξαιρεθή οίκημα Ορφανοτροφείου εν γένει επιτάξεως. Διάπυρος ευχέτης Μουφτής Θεσσαλονίκης”

Πίσω από τη λαμπερή ΔΕΘ, το εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Το εκκλησάκι αυτό είναι, για τον πολύ κόσμο, συνυφασμένο με την απαλλοτριωμένη συνοικία της Αγίας Φωτεινής. Μάλιστα αναφέρεται ότι σχετίζεται με τους πρόσφυγες από τη μαρτυρική Σμύρνη, όπου η εκκλησία της Αγίας Φωτεινής είχε μια δεσπόζουσα θέση στις μνήμες τους. Η αληθινή ιστορία, όμως, αλλιώς μας διδάσκει. Υπήρχε στην εν λόγω περιοχή, από το 1911 τουλάχιστον, ως αγίασμα της Αγίας Φωτεινής, σύμφωνα με τον Επαγγελματικό Οδηγό της Μακεδονίας του Γ. Χατζηκυριάκου [βλ. “Θεσσαλονίκη, η παρουσία των απόντων”, του Χρ. Ζαφείρη, Θεσσαλονίκη, 2014, σελ. 29 του παραρτήματός του]. Ένα αγίασμα “κατασχεθέν υπό του (Οθωμανικού) στρατού, ως κείμενον πλησίον των στρατώνων του οποίου το ύδωρ χρησιμοποιείται προς χρήσιν του στρατού”. Άξιο απορίας είναι πως η, τότε, Μητρόπολη των Ορθοδόξων ραγιάδων προσεταιρίζονταν μια πηγή νερού, ως αγιασμένη, από την θρησκευτικά κι αστυνομικά αδιάλλακτη Οθωμανική διοίκηση. Δηλ. πως τους ξεγελούσαν για την Ορθόδοξη αγιότητα μιας βρύσης και κατά συνέπεια τον προσεταιρισμό της;; Και μια δεύτερη απορία είναι: τι γύρευε και τι επεδίωκε το 1911 (ίσως και νωρίτερα) η Μητρόπολη των Ορθοδόξων σ’ εκείνη την ακατοίκητη, τότε, περιοχή, που ήταν ανάμεσα σε νεκροταφεία και στρατώνες;

Του 1959

Του 1997

[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη η ψυχή μας”, του Λ. Ιωαννίδη, Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 207] Του 1986 περίπου

[Από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Ανατολική Θεσσαλονίκη”, των Ν. Χόρμπου και Α. Καραθανάση, εκδ. Κυριακίδη, 2018, σελ. 99] [Από το Bing maps, 2018]

Η θέση του καταστήματος Mayer & Cie στην γωνία Βενιζέλου και Πλουτάρχου (Sabri και Papoudjilar) επιβεβαιώνεται μάλλον και φωτογραφικά. Ακριβώς εκεί που αρχίζει το σκεπαστό ανηφορίζοντας για Εγνατία. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Καρτ ποστάλ με αναγραφόμενη αποστολη 15/12/1912

Η βιτρίνα του κασταστήματος

Η θέση του προσδιορίζεται στη Σαμπρί Πασά (Βενιζέλου)

Από την αποδελτίωση της JdS η Μάρα Νικοπούλου το εντοπίζει: “Χάρη στην “ανεξαρτητοποίηση” του αρχιράφτη τoυ Stein που ανοίγει δικό του μαγαζί, μαθαίνουμε με ακρίβεια τη θέση που είχε το 1908 το κατάστημα Α. Μayer και Σία. Με ανακοίνωσή του, τον Σεπτέμβριο του 1908, ο Βιτάλε Σμιλ, μας ενημερώνει ότι μόλις εγκαταστάθηκε στην Σιτέ Σαούλ, δίπλα στην πλαϊνή βιτρίνα των Μάγιερ και Σία, στην οδό Παπουτσιλάρ [αργότερα Πλουτάρχου, τώρα Ερμού]. Έτσι, το Μάγιερ -εκείνη τουλάχιστον την εποχή- τοποθετείται στην νοτιοδυτική γωνία Βενιζέλου με Ερμού”.

Αριστερά στην γωνία, λίγο πριν το σκεπαστό.

Στην βόρεια γωνία του ισογείου το κατάστημα, στην γωνία με Πλουτάρχου. Από την αεροφωτογραφία στο βιβλίο της Α. Γερόλυμπου «Το χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς».

Η φωτογραφία αυτή του καταστήματος προέρχεται από το βιβλίο Αναστασιάδη, Χεκίμογλου Η χαμένη Εγνατία της Θεσσαλονίκης (Τόμος 4) Από το μεσαιωνικό φαρδύ δρόμο στον σύγχρονο (στενό) αυτοκινητόδρομο, University Studio Press 2001, όπου και χρονολογείται στα 1930.

Το κατάστημα αυτό είναι το ίδιο με αυτό της καρτ ποστάλ. Επομένως γνώμη μας ότι πρέπει να χρονολογηθεί πριν την πυρκαγιά του 1917