Saloni.ca Archive

Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη

Η Αμαλία Κανελλοπούλου-[Καραμανλή]-Μεγαπάνου στη Θεσσαλονίκη. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Μια κομψή και σεμνή γυναίκα που άφησε το αποτύπωμά της στην πολιτική πασαρέλα της χώρας γενικά και της Θεσσαλονίκης, ειδικότερα, τα “σκληρά” εκείνα χρόνια, 1951-1967. Σε κάποια εγκαίνια της ΔΕΘ Πλατεία Βαρδαρίου, 1955. Επίσκεψη με την ευκαιρία της 43ης επετείου της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης Άγιος Δημήτριος, 1955. Επίσκεψη για την 53η επέτειο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, μάλλον το 1955 Με τον Νάσο Φλόκα.

[Από το βιβλίο “Κάποτε στη Θεσσαλονίκη”, του Στρ. Σιμιτζή, Θεσσαλονίκη, 2007, σελ. 139]

Ένα αφιέρωμα στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, από τον Νίκανδρο Καστανίδη. “…μοναδικό δείγμα σωστής αφομοίωσης και προσαρμογής της παραδοσιακής μακεδονικής αρχιτεκτονικής στις αρχές του μοντέρνου… ” (Β. Κολώνας, 2012) Ιδρύθηκε το 1929 για την θεωρητική και πρακτική παιδαγωγική μόρφωση των φοιτητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με πρωτοβουλία του Αλέξανδρου Δελμούζου. Πρωτολειτούργησαν, τη σχολική χρονιά 1934-35, δύο τάξεις για την πρώτη δημοτικού και μια τάξη πρώτης Γυμνασίου, με διευθυντή το Βασίλειο Τατάκη (1896-1986), δασκάλα την Αλεξάνδρα Κεσσανλή και το φιλόλογο Γεώργιο Θέμελη. Τότε το σχολείο στεγάζονταν σε οικόπεδο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που στο πάνω μέρος του είχε δύο οικήματα και στο κάτω μέρος μία ξύλινη παράγκα. Το νέο κτιριακό συγκρότημα του σχολείου σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα, Δημήτρη Πικιώνη (1887-1968). Στο αφιέρωμά μας και τα πρωτότυπα σχέδιά του για το σχολείο. Άρχισε να χτίζεται το 1935-1936, αλλά η ανέγερσή του δεν θα ολοκληρωθεί λόγω της κήρυξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το πρώτο του τμήμα ήταν έτοιμο το 1937-38 και ολοκληρώθηκε το σχολικό συγκρότημα πολύ αργότερα, το 1966-67. Εκτός από τον Αλ. Δελμούζο και τον Βασ. Τάτακη, μια ιστορική προσωπικότητα του σχολείου ήταν κι ο Ιωάννης Ξηροτύρης (1900-2004), ο οποίος υπήρξε διευθυντής του από το 1941 μέχρι το 1962.

Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Χειμώνας 1934-35 Προσχέδιο 1 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 2 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 3 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 4 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 5 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 6 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935 Προσχέδιο 7 του Πικιώνη για το Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1935

Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1938 Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1938

Το Πειραματικό Σχολείο του Παν. Θεσσαλονίκης όπως φαίνεται σε αεροφωτογραφία του 1944, που ανάρτησε ο κ. David Bravos Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1970 Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1984

Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σήμερα

Το καραβάκι του Θερμαϊκού, “Ευδοκία” και η απίστευτη ιστορία του Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Ήταν Γαλλική θαλαμηγός, η οποία μεταφέρθηκε με τρένο (!!), την περίοδο της κατοχής, από τη Μασσαλία, για τον Γερμανό Στρατιωτικό Διοικητή της Θεσσαλονίκης. Όταν ήταν να αποχωρήσει ο ναζιστικός στρατός κατοχής της πόλης, το βούλιαξε με δυναμίτιδα κοντά στην προκυμαία της πλατείας Αριστοτέλους, μαζί μ' άλλα. Το επόμενο χρονικό διάστημα, ανελκύστηκε από τον Οργανισμό Ανέλκυσης Ναυαγίων (Ο.Α.Ν.) και περιήλθε στο Δημόσιο. Το 1950, αγόρασε το σκάφος, με δημοπρασία, ο ομογενής από το Σουδάν Κωνσταντίνος Πανέρας κι ανέθεσε την ανακατασκευή του στο καρνάγιο του Χωματά, στην Αρετσού. Το 1969, το απέσυραν και το διέλυσαν στο καρνάγιο του Οικονόμου. [πηγή: “Χίλια Δένδρα”, ένθετο της εφημερίδας “Θεσσαλονίκη”, τεύχος 4, Σεπτέμβριος 1999]

Η “Ευδοκία” εν πλω. Μία εικόνα από τα πλοία που βούλιαξαν οι Γερμανοί, μπροστά στην πλατεία Αριστοτέλους, κατά την αποχώρησή τους, το 1944.

[Αναρτήθηκε από την κα Γιώτα Ησαϊάδου, στις ΠΦΘ, 13-10-2016] Κωνσταντίνος Πανέρας (1891-1951)

Το εστιατόριο “Καμμένη Γωνιά” (Βασ. Όλγας 72) κι ο στυλοβάτης του. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Τον Οκτώβριο του 1960 ο Μιχάλης Κωνστατζίκης κι ο φίλος του Βαγγέλης Τσιτσώνης άνοιξαν, συνεταιρικά, το γωνιακό εστιατόριο στη Βασ. Όλγας 90 (σημ. 72). Ήταν στην ημιτελή, τότε, πολυκατοικία, δίπλα στο οίκημα του Χαμντί Μπέη. Ο Βαγγέλης Τσιτσώνης αποχώρησε σε μικρό χρονικό διάστημα και τη θέση του πήρε ο Δημήτριος Κωνστατζίκης , αδελφός του Μιχάλη. Την πρωτομαγιά του 1969 κάηκε κι έτσι, από τότε, ονομάστηκε “Καμμένη Γωνιά”. Σήμερα το εστιατόριο, γνωστό κι ως “σουτζουκάδικο”, συνεχίζει την παράδοσή του στο καλό φαγητό και στα εξαιρετικά σουτζουκάκια του για τις ανάγκες, κυρίως, της γειτονιάς του και του εκεί γύρω φοιτητόκοσμου. Τα 58 χρόνια λειτουργίας του εστιατορίου το αναδεικνύουν ως ένα ιστορικό στέκι της Θεσσαλονίκης. Ο στυλοβάτης της επιχείρησης, Μιχάλης Κωνστατζίκης, ένας κατατρεγμένος εαμίτης από το κατεστημένο των εθνικοφρόνων-δοσίλογων, δούλεψε σκληρά για να κερδίσει την αναγνώριση και την εμπιστοσύνη της γειτονιάς του, παρ’ όλα τα αστυνομικά εμπόδια. Ήταν από τη Ζίχνη Σερρών και ήρθε στη Θεσσαλονίκη το 1950, όπου δούλεψε στο εστιατόριο “Ελ Αλαμέιν”, στην Μητροπόλεως και στο ζαχαροπλαστείο-μπουφέ του θερινού κινηματογράφου “Ζέφυρος”, στην πλατεία Αριστοτέλους. [Πηγή: “ΜΑΡΤΥΡΙΑ”, του Μιχάλη Κωσταντζίκη, Θεσσαλονίκη, 2012]

Το εστιατόριο του Μιχάλη Κωνσταντζίκη, που από το 1969 ονομάστηκε “Καμμένη Γωνιά”. Η φωτογραφία είναι του 1963, όπου φαίνεται και η υποδοχή του Ντε Γκολ. Όπως μας διορθώνει ο κ. Τσαντσάνογλου αυτή είναι η πολυκατοικία στο ν. 74 Η “Καμμένη Γωνιά”, το 1984

[Αναρτήθηκε από την κα Denia Takatoni, στην ΑΘ, στις 27-9-2013]

1959, η πολυκατοικία που στεγάστηκε την επόμενη χρονιά το εστιατόριο του Μιχάλη Κωνσταντζίκη, ημιτελής.

[Από το αρχείο του κου “Vagelis Kavalas”] Τοπογραφικό του 1958, όπου φαίνεται το οικόπεδο στο οποίο ανεγέρθηκε η πολυκατοικία που σήμερα στεγάζει την “Καμμένη Γωνιά” Μιχάλης Κωνσταντζίκης (1919-2013) Ο Μιχάλης Κωνσταντζίκης με τη σύζυγό του Ελένη στην πλατεία Αριστοτέλους, το 1959

Ο Μιχάλης Κωνστατζίκης στο ταμείο της “Καμμένης Γωνιάς”, γύρω στο 2010 Ο Μιχάλης Κωνστατζίκης μπροστά στον θερινό κινηματογράφο “Ζέφυρο”, της πλατείας Αριστοτέλους, τη δεκαετία του 1950 Ο Μιχάλης Κωνστατζίκης στο ξεχορτάριασμα του κινηματογράφου “Ζέφυρος” για να είναι έτοιμος να λειτουργήσει, τη δεκαετία του 1950 Ο θερινός κινηματογράφος “Ζέφυρος”, τη δεκαετία του 1950 Η βιωματική αφήγηση του Μιχάλη Κωνστατζίκη, στυλοβάτη του εστιατορίου “Καμμένη Γωνιά”

Μια φωτογραφία από την συλλογή Παπαϊωάννου του ΜΦΘ, αναγνωρίζεται από τον Ευστάθιο Ασλανίδη μετά από χρόνια αναζήτησης. Παλαιών Πατρών Γερμανού (τότε) με Ισαύρων. Ο φωτογράφος βλέπει ΒΑ.

Η φωτογραφία συλλογής Παπαϊωάννου. Η κυρία επί της Π.Π. Γερμανού.

Η τεκμηρίωση από τον Ευστάθιο Ασλανίδη

Το κομμάτι του δρόμου που φαίνεται στο απόσπασμα αεροφωτογραφίας από τη βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ. Ταιριάζουν και τα δέντρα στο βάθος.

Τα σπίτια της φωτογραφίας και με Χ η θέση της γυναίκας επί της Π. Π. Γερμανού. Η Παλαιών Πατρών Γερμανού πριν την πυρκαγιά, το Ακτσέ στην θέση του οκταγώνου στην πλατεία Ναβαρίνου. Με Χ η θέση της γυναίκας.

Το διώροφο της Αγίας Σοφίας 15, γωνία με Τσιμισκή-οίκημα του Νικολάου Αν. Δαρβέρη Από τον Νίκανδρο Καστανίδη Το διώροφο αυτό πιθανότατα κτίστηκε γύρω στο 1925 και κατεδαφίστηκε γύρω στο 1955. Περιήλθε στον Νικόλαο Αν. Δαρβέρη, το Δεκέμβριο του 1921 ή Ιανουάριο του 1922, τότε που αγόρασε αρκετά οικόπεδα της πυρίκαυστης ζώνης και “πούλησε” το οικόπεδο του ξενοδοχείου Splendid (πιο σωστά μεσολάβησε στην πώληση του) με τη σκανδαλώδη κατ’ εξαίρεση άδεια οικοδόμησης. Ο Νικόλαος Αν. Δαρβέρης (1879-1946) ήταν ένας Πελοποννήσιος δικηγόρος που ήρθε στη Θεσσαλονίκη μετά την απελευθέρωσή της. Ήταν φανατικός φιλοβασιλικός, πιθανότατα με ιδιαίτερη διασύνδεση με τη βασιλική οικογένεια. Συμμετείχε ενεργά στην αντιβενιζελική εκστρατεία το 1920 και σ’ όλα τα επόμενα χρόνια και γι’ αυτό χαρακτηρίστηκε ως “ο κακός δαίμονας του αντιβενιζελισμού” στη Θεσσαλονίκη. Εξέδιδε τη φιλοβασιλική εφημερίδα “Ταχυδρόμος της Βορείου Ελλάδος”, από το 1920 μέχρι το 1937. Είχε μια συμπεριφορά και λειτουργούσε ως φιλοβασιλικός κομματάρχης. Πολιτεύτηκε και εκλέχθηκε βουλευτής Θεσσαλονίκης, το 1926-28, το 1935, το 1936 και το 1946. Το 1935 διετέλεσε για δύο μήνες και Υπουργός Οικονομικών. Παράλληλα ήταν και επιχειρηματίας στο χώρο των κινηματογράφων Θεσσαλονίκης, με τα “Διονύσια”, που ήταν ιδιοκτησία του. Από τη μεριά της Αγίας Σοφίας Από τη μεριά της Αγίας Σοφίας Από τη μεριά της Αγίας Σοφίας Από τη μεριά της Αγίας Σοφίας, 1930 Από τη μεριά της Τσιμισκή Από τη μεριά της Τσιμισκή Νικόλαος Αν. Δαρβέρης (1879-1946) Ο Νικόλαος Αν. Δαρβέρης δεξιά κι ο Νικόλαος Μάνος αριστερά

Το γνωστό σκοπευτήριο στην παραλία δεν ήταν το πρώτο στην πόλη. Η σκοποβολή στην Εγνατία οδό. Ίσως κοντά στον Βαρδάρη, το piccadilly circus των Άγγλων.

Μια φωτογραφία από άλμπουμ που βρήκε ο Thanos Takis και φωτογραφίες του ανάρτησε στις ΠΦΘ, μας δίνει τη δυνατότητα να εντοπίσουμε πλέον ακριβώς το σκοπευτήριο στην Εγνατία κοντά στον Βαρδάρη. Λίγο ανατολικότερα από το Μπουρμαλί, μετά την πυρκαγιά Το άλμπουμ εδώ: https://lirenligne.net/oeuvre-a-decouvrir/LiqUq7.Q0oty./2017%20ebook%20Louis%20Bouzat.pdf?fbclid=IwAR1aALcCIRKHeli-Z-u8B8RF_OBdOZ8f_3aGc2yHWpObBKGGj_fJaFn8p9E Φωτογραφία του Άρη Γεωργίου του 1987 Το σκοπευτήριο ως διασκέδαση, που ήταν στη Λεωφ. Νίκης 43 [Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη αυτά που δεν ξεχνιούνται”, του Στρ. Σιμιτζή, Θεσσαλονίκη, 2005, σελ. 25]

Οι στόχοι του σκοπευτηρίου της παραλίας Μια ιστορία του σκοπευτηρίου ως διασκέδαση της παραλίας: Πρωτολειτούργησε λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το ξεκίνησε ο Ιορδάνης Λαζαρίδης. Συνέχισε να λειτουργεί στην κατοχή και είχε αρκετούς πελάτες μετά την απελευθέρωση και τη δεκαετία του 1950. Διατηρήθηκε μέχρι το 1980, τότε που έφυγε από τη ζωή ο ιδρυτής του. Μετά το ανέλαβε ένας ανιψιός του και έτσι παρέμεινε μέχρι το 1990-1. Τα τελευταία του χρόνια άρχισε να υπολειτουργεί κι άνοιγε μόνο τις Κυριακές. Το 1992 το μαγαζί έγινε αναψυκτήριο-τυροπιτάδικο με τ’ όνομα “Σκοπευτήριο”.

[Από το βιβλίο “Λες και ήταν χθες”, του Α. Καριπίδη,, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ. 131-132] Σκοποβολή είχαμε και σε υπαίθριους στόχους. Εδώ Τούρκοι χωροφύλακες Γερμανοί στα κάστρα. Ενδιαφέρον το ανάκλιντρο για την άνεση του αξιωματικού. Ένα ακόμη προπολεμικό σκοπευτήριο ήταν αυτό του Γυμναστικού Συλλόγου Μέγας Αλέξανδρος. Οι κατακτητές Γερμανοί με την εισβολή κατάσχεσαν τα όπλα του συλλόγου και το τμήμα σκοποβολής διαλύθηκε. Μετά την απελευθέρωση το κτήριο άλλαξε χρήση, όμως υπάρχει μέχρι τώρα, αν και μερικός ακρωτηριασμένο λόγω της διάνοιξης της οδού Θ. Σακελλαριδη. Υ.Γ. Από το λεύκωμα Γ.Σ. Μέγας Αλέξανδρος, έκδοση του Κέντρου Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Ακόμη 2 φωτογραφίες του Hans Gerber στην πλατεία της Αγ. Σοφίας το 1955