Saloni.ca Archive

Ο ευεργέτης Δημήτριος Ιωαννίδης (1841-1906). η κατοικία του επί της Δεσπεραί και το Ιωαννίδειο Σχολείο. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το Ιωαννίδειο Σχολείο. Κτίστηκε το 1907, έργο του Παιονίδη. Σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί ως 40ο δημοτικό, Μανουσογιαννάκη και Φιλικής Εταιρείας. Στη φωτογραφία εικονίζονται: στη μέση καθισμένος ο ευεργέτης Δημήτριος Ιωαννίδης, δίπλα του (από αριστερά όπως φαίνονται) η σύζυγός του Μαρία (;;-1938) το γένος Μιχαήλ Ν. Τζεκεδέρκη, από την άλλη μεριά (δεξιά του, όπως φαίνονται) η αδελφή του Αναστασία (ή Τσιτσίκω) και δίπλα της η νύφη του Μαρία (σύζυγος του αδελφού του Ναούμ Ιωαννίδη). Όρθιοι πίσω είναι: αριστερά ο αδερφός του, Γεώργιος Ιωαννίδης, στη μέση ο Γεώργιος Χατζή Ιωάννου (σύζυγος της αδελφής του Αναστασίας) και δίπλα του ο δεύτερος αδελφός του, Ναούμ Ιωαννίδης. Τα παιδιά που φαίνονται είναι τα ανίψια του Ιωάννης και Κωνσταντίνος (γιοι του Ναούμ, κατά πάσα πιθανότητα) και το κορίτσι, αριστερά στη φωτογραφία, πιθανόν είναι η ανιψιά του, Θεοδώρα (κόρη του Ναούμ). Ο Δημήτριος Ιωαννίδης και η σύζυγός του Από το βιβλίο “Ιστορικά σημειώματα περί Σιατίστης και λαογραφικά αυτής” του Φιλίππου Αθ, Ζυγούρη, 2010, σελ. 465 Από τοπογραφικό του Δήμου Θεσσαλονίκης του 1958, η οικία Ιωαννίδη επί της Δεσπεραί. Το Ιωαννίδειο Σχολείο και η κατοικία του ευεργέτη του Δημ. Ιωαννίδη δεξιά. Αριστερά το σχολείο και δεξιά η οικία. Εκεί που αρχίζει η Δεσπεραί, λίγο πιο κάτω από το Συντριβάνι. Η οικία Ιωαννίδη στο βέλος δεξιά. Κατεβαίνοντας λίγο πιο κάτω την Δεσπεραί, στο βέλος η οικία Ιωαννίδη. Το τοπογραφικό (1958) του Δήμου επάνω στο σήμερα. Το σπίτι αριστερά, στη γωνία Δεσπεραί με Σβώλου, που κληροδότησε ο Δημ. Ιωαννίδης, πριν ακόμη ανοικοδομηθεί, το 1959. Από την συλλογή του Βαγγέλη Καβάλα. Το Ιωαννίδειο Σχολείο και η πολυκατοικία του κληροδοτήματος Δημ. Ιωαννίδη στη Δεσπεραί, σήμερα, μέσα στους κίτρινους κύκλους. Η πολυκατοικία του κληροδοτήματος Δημ. Ιωαννίδη, δηλ. εκεί που παλιότερα ήταν η κατοικία του, στη Δεσπεραί σήμερα

Οι Βούλγαροι στην Αγ. Σοφία. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Ήδη από τις πρώτες μέρες στρατωνισμού Βούλγαρων στην πόλη το 1912 είχαν αρχίσει οι προστριβές με τους Έλληνες. Από τη θέση του επιτελάρχη του Γενικού Στρατηγείου Θεσσαλίας-Μακεδονίας, ο στρατηγός Δαγκλής καλεί τον στρατηγό Πετρώφ να μην προβαίνει σε επιτάξεις ακινήτων (2 εβραϊκών σχολείων) για τον στρατωνισμό των ταγμάτων του, αλλά να ακολουθεί την κανονική οδό, δηλ. το Φρουραρχείο, δηλ. την Ελληνική Διοίκηση. Επίσης, σε δύο επιστολές του απευθύνεται τόσο στον Πετρώφ όσο και στο Ελληνικό Στρατηγείο που ήταν στην πόλη. Στον μεν Πετρώφ κάνει λόγο για άτακτους Βούλγαρους που θα ήθελαν να εισέλθουν και να εκκλησιαστούν στην Αγ. Σοφία και θα πρέπει να εμποδιστούν, στους δε Έλληνες παραγγέλλει να φυλάξουν το τζαμί της Αγ. Σοφίας για να μην εξερεθιστούν οι μουσουλμάνοι κάτοικοι. Κανένας ιδιώτης, κανείς ιερέας δεν πρέπει να μπεί μέσα στο τζαμί. Οι λόγοι μάλλον ήταν προφανείς και όχι βέβαια το θρησκευτικό συναίσθημα των μουσουλμάνων. Οι Βούλγαροι μπήκαν και εκκλησιάστηκαν στην Αγ. Σοφία κάποια στιγμή αργότερα. Τον Ιούνιο του 1913 έγιναν σφοδρές μάχες με τους Έλληνες τελικά να εκδιώκουν τους στρατωνισμένους μέσα στον ναό Βούλγαρους. Μετά τη λήξη των επεισοδίων, στις 29-6 1913 ο Μητροπολίτης Γεννάδιος καθαγιάζει την εκκλησία. Έλληνες και Βούλγαροι στρατιώτες συνυπάρχουν ειρηνικά έστω και προσωρινά έξω από το πρόπυλο της εκκλησίας, το 1912 Βούλγαροι στρατιώτες μέσα στην Αγ. Σοφία Επίσημη τελετή στις 13/3/1913 που έγινε με σύσσωμη την βουλγαρική κοινότητα παρούσα για την κατάληψη της Αδριανούπολης από τον Βουλγαρικό στρατό. Οι επιστολές του Δαγκλή

Στρατηγού Δαγκλή Αναμνήσεις-Εγγραφα-Αλληλογραφία Το αρχείον του, τόμος Β. από: https://www.scribd.com/document/196908686/ΔΑΓΚΛΗ-ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ-ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ-ΕΓΓΡΑΦΑ-ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΟΜΟΣ-2 Η είδηση για το συλλείτουργο του μητρ. Γενναδίου στην Αγία Σοφία.

20 χρόνια χωρίς τον Κωστή Από τον Νίκανδρο Καστανίδη Πέρασαν τόσα χρόνια που ο Κωστής Μοσκώφ (15/11/1939-29/6/1998. ) δεν είναι στις επάλξεις του πολιτιστικού, πολιτικού και γενικότερα του προοδευτικού γίγνεσθαι της Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης ειδικότερα. Θεσσαλονικιός, από εύρωστη και καλλιεργημένη οικογένεια της πόλης, συμμετείχε με δυναμισμό και αλληλοσεβασμό στα τεκταινόμενα της γενέτειράς του και της πατρίδας του. Διετέλεσε επί τρεις τετραετίες ο πλειοψηφών δημοτικός σύμβουλος και για ένα διάστημα (την Άνοιξη του 1981) δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Συμμετείχε στον πολιτικό στίβο της πόλης κι ως υποψήφιος βουλευτής του Κ.Κ.Ε. Κι από το 1989 μέχρι το 1998 υπηρέτησε ως μορφωτικός σύμβουλος της ελληνικής πρεσβείας στην Αίγυπτο. Τον θυμάμαι, γύρω στο 1981, στη διασταύρωση Τσιμισκή με Καρόλου Ντηλ να μοιράζει προκηρύξεις του ΚΚΕ. Πράξη ταπεινοφροσύνης, ενσυνείδησης και ακτιβισμού. Κάτι που είναι σπάνιο, πολύ σπάνιο, στην πολιτική κουλτούρα του τόπου, όπου ο πολιτικός χουλιγκανισμός δεσπόζει. Η συμβολή του στην ιστοριογραφία της Θεσσαλονίκης είναι αξιοσημείωτη και με γενετική προοπτική. Τα βιβλία του “Θεσσαλονίκη 1700-1912. Τομή της μεταπρατική πόλης” (1979) και “Η κοινωνική συνείδηση στην ποίηση της Θεσσαλονίκης” (1979) είναι ιστοριογραφικά κύτταρα μεθοδολογικής επίγνωσης και μετεξέλιξης. Οι πολίτες της Θεσσαλονίκης (οι μη αντιδραστικοί) τον θυμούνται και θα τον θυμούνται με συμπάθεια κι εκτίμηση.

Με την αδελφή του σε παιδική ηλικία Νεαρός Mε τη σύζυγό του, Πόπη Πασχαλίδη Mε τη σύζυγό του, Πόπη Πασχαλίδη Με τον Κώστα Καραμανλή (π. πρόεδρο της ΝΔ) και τον Νίκο Παπακυριαζή (π. ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ)

Με τον Νίκο Κούνδουρο

Αναζητώντας τη χαμένη πόλη – 2 Από τον Θεόδωρο Νάτσινα. Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου μια αρχιτεκτονική μελέτη για την περιοχή κοντά στην εκκλησία της Ν. Παναγίας. Στο σχέδιο μου έκαναν εντύπωση οι ημικυκλικές γραμμές στο πάνω αριστερό τμήμα του, καταλαβαίνοντας ότι αντιστοιχούν στον Ιππόδρομο (τον αρχαίο). Ακόμα πιο μεγάλη έκπληξη μου δημιούργησε η επισήμανση στο σχέδιο κάποιων υπολειμμάτων του Ιππόδρομου, που υπάρχουν σήμερα [αρχαιολογικός χώρος] πίσω από την Ν. Παναγία. Δεν ήξερα τίποτα για αυτό και κάποια στιγμή πήγα να δω τι υπάρχει εκεί. Όντως πίσω από την εκκλησία και ανάμεσα σε πολυκατοικίες, πάρκιγκ και συνεργεία αυτοκινήτων υπάρχει κάτι – αν δεν το έχει καταστρέψει αυτή η βλάστηση που το έχει σχεδόν πλήρως καλύψει! Καταπληκτικός αρχαιολογικός χώρος σε τέλεια κατάσταση!

Η περιοχή με την Ν. Παναγία κάτω αριστερά. Ο δρόμος ψηλά είναι η Ν.Φωκά και ο κάθετος η Μητροπόλεως. Λεπτομέρεια με τον αρχαιολογικό χώρο που αντιστοιχεί στον Ιππόδρομο. Ό,τι φαίνεται – τι φαίνεται άραγε; Χώρος πρασίνου Τα ίδια αρχαιολογικά ευρήματα του Ιππόδρομου, πίσω από τη Νέα Παναγία, φωτογραφημένα τον Αύγουστο του 2012 2012

2012 Και μία ακόμη φωτογραφία του, από την parallaxi του 2013 https://parallaximag.gr/thessaloniki/astiki-mithi-i-katara-tou-ippodromou

Σχολή Πυλαίας (Καπουτζήδων), το 1930. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Πρόκειται για το εξατάξιο δημοτικό σχολείο Πυλαίας, το οποίο κατεδάφισαν ένα μέρος του οι Γερμανοί την περίοδο της ναζιστικής κατοχής για τη διάνοιξη του δρόμου προς Αρσακλή (δηλ. Πανόραμα). Το υπόλοιπο κατεδαφίστηκε αργότερα για να διαμορφωθεί η σημερινή οδός Πολυτεχνείου, κοντά στη διασταύρωσής της με την Προφήτου Ηλία. [Σχετικά με το Δημοτικό σχολείο Πυλαίας βλ. “Για μια κοινωνική ιστορία της υπαίθρου. Η περιφέρεια Θεσσαλονίκης στον 20ό αιώνα Η περίοδος έως το 1945”, του Αλ. Δάγκα, σελ. 130, 133]

[Από την εφημερίδα “Νέα Αλήθεια”, 19-5-1930, σελ. 1] [Ανάρτηση του κ. “Christos Kipouras’, ΑΘ, 21-12-2015]

Η Εβραιοπούλα αυτή πιθανόν να “μην υπήρχε” την εποχή της φωτογράφισής της... Η εξήγηση για το τι εννοεί αυτή η «παράλογη» πρόταση δίνεται σε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον από πολλές απόψεις δημοσίευμα που παρουσιάστηκε στη Journal de Salonique τον Σεπτέμβριο του 1907. Από την Μάρα Νικοπούλου

Η νεαρή της φωτογραφίας του P. Zepdji δείχνει γύρω στα 15. Αυτή ήταν περίπου η ηλικία γάμου για τις Εβραιοπούλες της Θεσσαλονίκης. Ίσως η συγκεκριμένη να ήταν ανύπαντρη ακόμα. Με τίτλο «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης», το δημοσίευμα ξεκινάει: «Η λατρεία των αριθμών αναπτύσσεται στον τοπικό τύπο. Είναι μια απόδειξη ότι οι αναγνώστες εκπαιδεύονται στα οικονομικά. Η αδελφή εφημερίδα, η Epoca, είχε μια θαυμάσια ιδέα να σκαλίσει τα αρχεία της ισραηλίτικης κοινότητας για να ξεθάψει –αν μας επιτρέπεται ο όρος- τους θανάτους του έτους, να βρει τους καταλόγους γεννήσεων και να ερευνήσει τα κατάστιχα των γάμων. Η ψαριά ήταν καταπληκτική και τα νούμερα που συλλέχθηκαν πολύ διδακτικά διότι επιτρέπουν να δημιουργηθεί μια καμπύλη της αριθμητικής ανάπτυξης των Εβραίων της Θεσσαλονίκης». »Κατά τη διάρκεια του έτους 5667 (Σεπτέμβριος 906 με Σεπτέμβριο 907) [σημ: εννοεί 1906-1907], οι θάνατοι ισραηλιτών στην Θεσσαλονίκη ανέρχονται σε 918: 510 άντρες και 408 γυναίκες. Όσον αφορά τις ηλικίες, χωρίζονται ως εξής Κι εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον... «Στο διάστημα του ίδιου έτους, στην ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης υπήρχαν 756 γεννήσεις αγοριών και 476 γάμοι, που ανά μήνες χωρίζονται όπως παρακάτω...» Τα στοιχεία που παραθέτει ο πίνακας δεν έχουν τίποτα εντυπωσιακό, αν εξαιρέσει κανείς μια υπεροχή του Νοεμβρίου για τους γάμους και του Γενάρη για τους θανάτους. Το εντυπωσιακό είναι το στοιχείο που λείπει... ...και το επισημαίνει η ίδια η εφημερίδα: «Και οι γεννήσεις κοριτσιών; Δεν γεννιούνται [κορίτσια] στην κοινότητα των ισραηλιτών στη Θεσσαλονίκη; Τα αρχεία σε αυτό το θέμα δεν λένε τίποτα. Οι γεννήσεις των αγοριών δηλώνονται, διότι δεν μπορούν να προχωρήσουν στην περιτομή, που γίνεται 8 μέρες από τη γέννηση, χωρίς την κοινοτική έγκριση. Όσον αφορά τα κορίτσια όμως, δεν αναγνωρίζονται ως ύπαρξη παρά μόνον στην εποχή του υμεναίου!!!» [τρία θαυμαστικά και στο πρωτότυπο]

Το εκπληκτικό εδώ δεν είναι ότι σε άλλη μια θρησκεία δείχνει να «αγνοείται» το γυναικείο φύλο κατά παράδοση. Η θέση των γυναικών σε όλες τις θρησκείες είναι λίγο-πολύ γνωστή (και πονεμένη) ιστορία, αν και το συγκεκριμένο ομολογώ ότι δεν το ήξερα. Το εκπληκτικό είναι ότι αυτό το επισημαίνει μια εβραϊκή εφημερίδα, το 1907! Παίρνουμε έτσι μια εικόνα για τις αλλαγές νοοτροπίας που κυοφορούνταν εκείνη την εποχή, αλλά και για τις «σύγχρονες και προοδευτικές» ιδέες που είχε η εφημερίδα –κάτι που την είχε φέρει κατά καιρούς σε κόντρα με το συντηρητικό κατεστημένο της Εβραϊκής Κοινότητας της περιόδου.

Επιστρέφοντας στη στατιστική, το άρθρο συνεχίζει: «Όπως και να έχει, με βάση επίσημες ενδείξεις, μεταξύ των Εβραίων της Θεσσαλονίκης γεννιέται διπλάσιος αριθμός κοριτσιών απ’ ό,τι αγοριών –που σημαίνει ότι ο εβραϊκός πληθυσμός αυξάνεται κάθε χρόνο κατά περίπου 1000 κατοίκους, χωρίς να υπολογίζουμε τις πολλές οικογένειες από βιλαέτια της ενδοχώρας που εδώ και κάποιο καιρό επιλέγουν να εγκατασταθούν στη Θεσσαλονίκη». .«Ένα είναι απολύτως σίγουρο», συνεχίζει ο αρθρογράφος με το ψευδώνυμο ‘Μεταφραστής’. «Οι θάνατοι των ανδρών εμφανίζουν μια διαφορά 25 ποσοστιαίων μονάδων. Για την αξιοπρέπεια ενός εβραϊκού πληθυσμού -τόσο σημαντικού όσο αυτού της Θεσσαλονίκης- αλλά και για χάρη της στατιστικής, θα έπρεπε να βρεθεί ένας τρόπος να εγγράφονται και οι γεννήσεις παιδιών γένους θηλυκού, κάτι που θα μπορούσε επίσης να είναι μια νέα πηγή εσόδων», καταλήγει, πετώντας και το καροτάκι των εξτρά εσόδων. Δεν ξέρω πότε άρχισαν τελικά να καταγράφονται και οι γεννήσεις των κοριτσιών, αλλά η γνωστή αυτή καρτ-ποστάλ δίνει μια εικόνα των αλλαγών που σιγά-σιγά έρχονταν στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Ήταν γιός του Γιακό Μοδιάνο και της Mathilde Hakim. Γεννήθηκε στο Πατερνό της Κατανίας στη Σικελία. Σπούδασε στη École centrale des arts et manufactures του Παρισιού κι αποφοίτησε το 1905. Ήταν από τους πρώτους, που αξιοποίησε το οπλισμένο σκυρόδεμα (μπετόν αρμέ) στη Θεσσαλονίκη, συνεργαζόμενος με το διεθνές γραφείο του Francois B.. J. Hennebique (1842–1921), πρωτοπόρου στη χρησιμοποίηση του μπετόν αρμέ στα οικοδομικά έργα. Ως τόπος διαμονής του αναφέρεται το Λιβόρνο της Ιταλίας. Ωστόσο από το 1920 μοιραζόταν τη διαμονή του ανάμεσα στο Παρίσι και τη Θεσσαλονίκη. Παντρεύτηκε την Beatrice Frances, η οποία έζησε τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής της στη Θεσσαλονίκη, όπου απεβίωσε το 2003. Θεωρείται ότι ήταν ένας από τους βοηθούς του Ernest Hebrard (1875-1933) στα πολεοδομικά σχέδια ανοικοδόμησης της καμένης Θεσσαλονίκης. Την πρώτη περίοδο της ανοικοδόμησης της Θεσσαλονίκης ανάπτυξε μεγάλη δραστηριότητα. Ο Μοδιάνο κατηγορήθηκε για διαπλοκή με ομάδα εκμεταλλευτών μεγαλοκεφαλαιούχων, στην ανοικοδόμηση της καμένης Θεσσαλονίκης τη δεκαετία του 1920 (η πληροφορία στην διατριβή της Α. Καραδήμου “Επανασχεδιασμός και Ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917“, ΑΠΘ, 1985, σελ. 312 και 316 με πηγή της την “Εφημερίδα των Βαλκανίων”, 10-2-1923).

Ο Ελί Μοδιάνο στον κίτρινο κύκλο. Βλ. https://digitalcollections.nypl.org/items/c026c270-97c4-0134-717c-00505686a51c?fbclid=IwAR0jEuIiABq-gfWYp3md91raxaXiFm5c59Ub74cv5RlCPhPwgShHIR5CcYU

Οικοδομικές εργασίες γύρω στο 1910, σε εργολαβιές που είχε αναλάβει ο Ελί Μοδιάνο

Κάρτα του Ελί Μοδιάνο όπου υπογραμμίζεται η συνεργασία του με τον Hennebique για το μπετόν αρμέ.

[Από την εργασία “Η δραστηριότητα του γραφείου Béton Armé Hennebique στο λιμάνι και την πόλη της Θεσσαλονίκης, 1903-1913” (2012), της κας Βίλμα Χαστάογλου-Μαρτινίδη]

Ένα απρόσμενο έργο του Ελί Μοδιάνο ήταν η διακοσμητική αψίδα της Ισραηλινής Κοινότητας προς τιμή του σουλτάνου Μεχμετ Ρεσατ που επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη το 1911. Είχε τοποθετηθεί στην Αγία Σοφίας, στο ύψος περίπου της σημ. Γεωργίου Σταύρου.

[Από το βιβλίο “Εκατό χρόνια από την επίσκεψη του σουλτάνου Mehmet Resat στη Θεσσαλονίκη (1911-2011)”, Θεσσαλονίκη, 2011, σελ. 68]

Μια ακόμη φωτογραφία με την ίδια διακοσμητική αψίδα

[Επίσης από το βιβλίο “Εκατό χρόνια από την επίσκεψη του σουλτάνου Mehmet Resat στη Θεσσαλονίκη (1911-2011)”, Θεσσαλονίκη, 2011, σελ. 68]

Το πρώτο οικοδομικό έργο του Ελί Μοδιάνου, η βίλα Γιακό Μοδιάνο, σημ. Λαογραφικό Μουσείο. Κατασκευάστηκε το 1906

Το τελωνείο στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όπου ο Ελί Μοδιάνο ανέλαβε την τεχνική επίβλεψη της κατασκευής του, το 1911.Ήταν ένα από τα πρώτα έργα που χρησιμοποιήθηκε το μπετόν αρμέ στη Θεσσαλονίκη.

Η Αγορά Μοδιάνο είναι έργο του Ελί Μοδιάνο. Θεμελιώθηκε το 1922 κι ολοκληρώθηκε το 1925.

Το κτίριο της Ιονικής και Λαϊκής Τράπεζας της Θεσσαλονίκης στην Ι. Δραγούμη 15 με Αγ. Μηνά. Έργο του Ελί Μοδιάνο, του 1925.

Το ξενοδοχείο “Λουξεμβούργο” στην Κομνηνών 6 με Καλαποθάκη. Έργο του Ελί Μοδιάνο, του 1924.

Το μέγαρο “Άτλας”, στην Βασ. Ηρακλείου 18 με Βενιζέλου. Έργο του Ελί Μοδιάνο, του 1923.

Μέγαρο Μανδαλίδη, στη Λ. Νίκης 39 με Βογατσικού. Έργο του Ελί Μοδιάνο, του 1931.

Η Ιταλική σχολή Alessandro Manzoni στην πλατεία Δημοκρατίας 11 (Βαρδάρη). Έργο του Ελί Μοδιάνο, του 1933.

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Εκεί. Δυτικά του Διοικητηρίου το τζαμί του ρολογιού. ph. Joseph Pigassou ν. 138 Γωνία Αγ. Δημητρίου με Ρακτιβάν (Προσφύγων κατά Δημητριάδη). Δεξιά ο περίβολος του Διοικητηρίου

Τα ίδια. Τα κτίσματα κάτω απ το τζαμί ανήκουν στο Kazasker hamami ‎Συνεισφορά από Στέφανο Αϊβαζή Ανηφορίζουμε Η ίδια ανηφόρα σε σχεδιαστική απεικόνιση πριν 40 περίπου χρόνια, από ένα αφιέρωμα στην δολοφονία των προξένων. ‎Συνεισφορά από Στέφανο Αϊβαζή Προσπεράσαμε ελαφρώς την Κασσάνδρου (πρώτο στενό δεξιά μετά τον μαντρότοιχο), πήραμε την Ρακτιβάν λίγο παραπάνω απ όσο θα πρεπε Γυρνάμε πίσω στην Κασσάνδρου Από την Κασσάνδρου αφού δεν έχουμε άλλη φωτογραφία, ας βάλουμε αυτήν μετά την πυρκαγιά, Αριστερά η γωνία του Σαατλί στην Κασσάνδρου με Μεγ. Αλεξάνδρου Και φθάνουμε γωνία με Μεγ. Αλεξάνδρου (καταργημένη φυσικά σήμερα) Η ίδια γωνία από άλλον φωτογράφο Πριν κατηφορίσουμε την Μεγ. Αλεξάνδρου, την ανεβαίνουμε λίγο παραπάνω να θαυμάσουμε το δέντρο που το φυτέψανε στη μέση του δρόμου ( Η λεζάντα ισχυρίζεται το αντίθετο 🙂 ). Ξαναπαίρνουμε την Μεγ. Αλεξάνδρου κάτω απ την Κασσάνδρου https://zzz.zaclys.com/download.php?z=2&doc_id=6691394)

Από λίγα μέτρα πιο μακριά η ίδια πλευρά του τζαμιού 40 χρόνια πιο πριν. Πλησιάζοντας στην είσοδο του Σαατλί.

Φτάνοντας στην είσοδο του Σαατλί Από την είσοδο του Σαατλί προς την γωνία Κασσάνδρου με Μεγ. Αλεξάνδρου, με μια μοναδική ματιά στο απέναντι σπίτι Μπαίνουμε μέσα στον περίβολο του τζαμιού να δούμε από κοντά τους τάφους. Το κτήριο απέναντι είναι (συμβατικά) στην ΒΑ γωνία Κασσάνδρου με Μεγ. Αλεξάνδρου.

40 χρόνια πριν, από την δολοφονία των προξένων. Αριστερά το ιεροδιδασκαλείο με τον εξώστη όπου και οι σφαγές. Στη θέση του το κτήριο πίσω από το νεκροταφείο. Εδώ φαίνεται καλύτερα. Φαίνεται και το δέντρο το καταμεσής στο δρόμο απ την ανάποδη πλευρά, φαίνεται και η σκιά του δέντρου που βρισκόταν μέσα στο Σαατλί. Η φωτογραφία αυτή είναι νεώτερη της καρτ ποστάλ. Προστέθηκαν λάμπες. Είναι το σπίτι στο κόκκινο τετράγωνο, διαγωνίως απέναντι από τα σπίτια που είχαμε δει να καίγονται στην ανάρτηση εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=368332533656386&id=204212503401724 Τρίτη φωτογραφία από τους ίδιους τάφους. Ξαναβγαίνουμε στην Αγ. Δημητρίου γωνία με Μεγ. Αλεξάνδρου και βλέπουμε, μαζί με τον μουσουλμάνο ιερέα, προς τα δυτικά. (Σε αναγνώριση Ευστ. Ασλανίδη από παλιότερη ανάρτησή μας)

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Οι περισσότεροι έχουν ακούσει για τους τρελούς που αλυσόδεναν στον Άγιο Αντώνιο. Στην έκθεση φωτογραφιών με θέμα “Από το Λεμπέτ στο Ψυχιατρείο”, που λειτουργεί αυτές τις μέρες στο ΚΙΘ, υπάρχει η συγκλονιστική φωτογραφία του Αγίου Αντωνίου με τους χαλκάδες που αλυσόδεναν και “φρόντιζαν” τους ψυχικά ασθενείς.

Μ’ αυτή την αφορμή δημιουργείται ένα ιστορικό ενδιαφέρον για τον εν λόγω ναό. Δύο συνταρακτικές μαρτυρίες είναι αρκετές για να μη μας είναι αδιάφορη αυτή η περίπτωση :

1) Ο Γεώργιος Σταμπουλής, παλιός θεσσαλονικιός της περιοχής Ιπποδρομίου, επισήμανε στο βιβλίο του “Η Ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912” (1984): “…φοβόμασταν να περάσουμε από τον Αγιαντώνη. Δεν θέλαμε να βλέπουμε τους τρελλούς, άγριους και σχεδόν γυμνούς, που όλη τη νύχτα ούρλιαζαν από ξύλο και δεν μας άφηναν να κοιμηθούμε. Γέμιζαν οι φωνές τους την ήσυχή γειτονιά και γέμιζαν την παιδική μας ψυχή τρόμο. Πολλές φορές … βλέπαμε τον καντηλανάφτη … που τους ξυλοκοπούσε όπου τύχαινε χωρίς οίκτο. Εκείνοι ούρλιαζαν, ούρλιαζαν, και γέμιζε η ψυχή μας μίσος και φόβο για τον κακό άνθρωπο και για τον παπά-Γαβρίλο, που δεν ήταν καλύτερος …. είδαμε τον παπά να δέρνει αλύπητα μια θεόγυμνη γυναίκα, που φώναζε ασταμάτητα «φέρτε μου τον Κωστάκη μου, το παιδί μου»… ” 2) Και η Αίγλη Μπρούσκου στο βιβλίο της “Λόγω κρίσεων σου χαρίζω το παιδί μου” (2015) συμπληρώνει: “Ήδη από τη δεκαετία του 1920 αναφέρεται η επιλόχειος κατάθλιψη ως λόγος εισαγωγής νεογέννητων στα βρεφοκομεία, αφού συχνά η μητέρα οδηγείται στην εκκλησία του αγίου Αντωνίου για να θεραπευτεί .”

Η σχέση του Αγίου με τους τρελούς δεν είναι πρωτοτυπία της Θεσσαλονίκης. Ο Άγιος Αντώνιος θεωρείται προστάτης-άγιός τους.

Αναπαράσταση μιας πρώτης φάσης της εκκλησίας του Αγίου Αντώνιου

[βλ. Σιαξαμπάνη-Στεφάνου, Χ.: Ο ναός του Αγίου Αντωνίου Θεσσαλονίκης, στο βιβλίο “Η Θεσσαλονίκη”, Κ.Ι.Θ., 1985Q 413-449] Αναπαράσταση μιας δεύτερης φάσης της

[βλ. Σιαξαμπάνη-Στεφάνου, Χ.: Ο ναός του Αγίου Αντωνίου Θεσσαλονίκης, στο βιβλίο “Η Θεσσαλονίκη”, Κ.Ι.Θ., 1985Q 413-449] Η θέση της εκκλησίας του Αγίου Αντωνίου σε σχέση με το ανατολικό τείχος της πόλης, από ένα χειρόγραφο του Adolf Hermann Struck (1877-1911)

[βλ. https://arachne.dainst.org/entity/6130068/image/6153207?offset=100&fl=20&q=AthenDigital&resultIndex=117&fbclid=IwAR3h3UrnKOUthyaFdtSvWs6IqWSpG2AO6-Ae8n2Var4xWwlHh0OZ1s6DLEQ ] Η θέση του “Αγίου Αντωνίου” στη γειτονιά του Ιπποδρομίου, λίγο μετά το 1912 Ο “Άγιος Αντώνιος” σε νεώτερα χρόνια Ο “Άγιος Αντώνιος” πιο πρόσφατα Ο “Άγιος Αντώνιος” τα νεότερα χρόνια, σε μια πιο πλήρη απεικόνισή του

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο. Μετά τα εγκαίνια του Δημοτικού/Πολιτικού Νοσοκομείου 1/9/1904 και πριν τον Δεκέμβριο του 1912 εμφανίζονται δυο αρκετά ογκώδη κτίσματα, που ξεχωρίζουν από μακριά, δυτικά από τον χείμαρρο του Αγ. Παύλου. Το ένα φαίνεται να είναι κατοικία, το άλλο είναι λιγότερο σαφές ως προς την χρήση του.

Η περιοχή πριν την ανέγερση των σπιτιών σε φωτογράφιση Zepdji. Δεν υπάρχει τίποτα δίπλα στο Τριγώνιο, ίσως κάποια καλυβάκια τοποθετημένα εδώ κι εκεί πάνω στο ανάγλυφο που σχηματίστηκε δίπλα στα τείχη από τον χείμαρρο Από πιο κοντά οι εντυπωσιακές πτυχώσεις του εδάφους και τα μονοπάτια επάνω τους. Μετά την ανέγερση του Νοσοκομείου (1/9/1904), από το τοπίο απουσιάζουν τα κτίσματα. Οι περιφράξεις των οικοπέδων. Αριστερά εκεί που τέλειωνε το Δημοτικό Νοσοκομείο μαζί με τα παραρτήματά του. Ο κόσμος είναι μέσα στο οικόπεδο που υποθέτουμε ότι πρόκειται για ιδιοκτησία της ελληνικής κοινότητας, εκεί όπου το αγίασμα του Αγ. Παύλου και σήμερα η μεγάλη εκκλησία. Σε φωτογράφιση του Auguste Leon 14/5/1913 πάλι τα περιφραγμένα οικόπεδα. Με αυτά τα 2 σπίτια αρχίζει ο συνοικισμός του Αγ. Παύλου. Θα παρακολουθήσουμε την τύχη τους. Πρώτα αυτό το αμέσως δίπλα στα τείχη. 24/5/1913 σε λήψη του Auguste Leon Εδώ πάλι, μαζί με άλλα σπίτια από την άλλη μεριά του χειμάρρου, που πρέπει να εμφανίστηκαν περίπου την ίδια περίοδο. Κι εδώ μαζί με τα άλλα σπίτια από την άλλη πλευρά του χειμάρρου

Δεκέμβριος του 1912, ο Βούλγαρος στρατηγός Γκεόργκη Στογιάνοβ Τοντόροβ, διοικητής της 7ης Μεραρχίας Πεζικού Ρίλα, στην περιοχή του Αγ. Παύλου. Μεσοπόλεμος Κατά την κατοχή το τοπίο έχει μεταμορφωθεί Εδώ σε μια αεροφωτογραφία του 1916, και τα δύο πάνω από το νοσοκομείο. Ακολουθούν διάφορες λήψεις του σπιτιού με το κόκκινο βέλος που ήταν πιο κοντά στην κοίτη του χειμάρρου. Και από κοντά. Δύο μεσοπολεμικές με το σπίτι ακόμη στη θέση του. Και αυτή μεσοπολεμική και νόμιζα ότι ήταν η τελευταία στην οποία το έβλεπα. Αρχές όμως του 1960 το σπίτι αναγνωρίζεται παρ όλες τις μικροαλλαγές. Με το κόκκινο βέλος στο κέντρο της φωτογραφίας. Λίγο δυτικότερα από την παλιά εκκλησία του Αγ. Παύλου. Ως προς τη θέση τους σήμερα, η αεροφωτογραφία σε συνδυασμό με το Google earth δείχνει ακριβώς πού ήταν.