Saloni.ca Archive

Σ' ένα άλλο “σύμπαν”, την ίδια εποχή που γίνεται ο κακός χαμός για την κατεδάφιση ή διατήρηση του Μπέη Χαμάμ, κάτοικοι της περιοχής Κουλέ Καφέ και Απ. Παύλου ζητάνε να ξαναλειτουργήσει το λουτρό της γειτονιάς τους. Να 'χουν να πλένονται οι άνθρωποι... “Άλλωστε γίνονται τόσα και τόσα έξοδα δι' εξωραϊστικά έργα, αυτό θα ήτο το καλύτερο δώρο που θα μπορουσε να προσφέρει ο δήμος προς τους φτωχούς δημότες του”. Το λουτρό της Απ. Παύλου -το λουτρό του Ισλαχανέ- κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '70. Μια ερώτηση είναι αν ξαναλειτούργησε μετά από το 1958 που γράφτηκε αυτή η επιστολή.

Τα λουτρά του Ισλαχανέ σε αεροφωτογραφία του 1959.

1958: Σχεδόν 30 χρόνια μετά τον πόλεμο για τα λουτρά της Αγ. Σοφίας, το θέμα διατήρησης ή μη των χαμάμ επανέρχεται, αυτή τη φορά για το Μπέη Χαμάμ στην Εγνατία, με αφορμή την ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου. Από την Μάρα Νικοπούλου.

Για τα λουτρά της Αγ. Σοφίας εδώ: https://archive.saloni.ca/522 Η συζήτηση έχει ξεκινήσει από καιρό, αλλά τον Νοέμβριο του ‘58, διάφοροι φορείς (Δικηγορικός σύλλογος, εμποροβιομηχανικό επιμελητήριο, βιοτεχνικό επιμελητήριο, συμβολαιογράφοι, Ένωση συντακτών κ.λπ) στέλνουν τηλεγραφήματα προκειμένου να επιτραπεί η κατεδάφιση των λουτρών ώστε να προχωρήσει η ανέγερση των δικαστηρίων. Από μια σειρά φωτογραφιών που είχε βγάλει τότε ο αρχιτέκτονας Γ. Παπαθεοδώρου επιθυμώντας να λάβει μέρος στον διαγωνισμό, και αναρτήθηκαν από τον γιο του, κ. Φαίδωνα Παπαθεοδώρου, στις ΠΦΘ. Οι επιστολές υπέρ και κατά των λουτρών συνεχίζονται και είναι εμφανές ότι στα επιχειρήματα μεγάλο ρόλο παίζει ο όρος «τουρκικά». Στην επιστολή της 12ης Δεκ 1958, ένας αναγνώστης κάνει μια ντρίμπλα και προτείνει να τα αποκαλούμε «βυζαντινά». 🙂 Τέλη δεκαετίας του '50, από δημοπρασία. H κυβέρνηση στέλνει τη μπάλα στην... αρχιτεκτονική μελέτη: «Ναι μεν, καλό θα ήταν να διατηρηθούν, αλλά αν κερδίσει σχέδιο που δεν επιτρέπει τη διατήρησή τους, θα κατεδαφιστούν». 1958, από τη σειρά φωτό του Γ. Παπαθεοδώρου. H συζήτηση συνεχίζεται και κάθε τόσο ο υπουργός απαντάει στην Μακεδονία. Ενδεικτικά δύο από τις απαντήσεις του. Η βόρεια πλευρά των λουτρών την δεκαετία του ’50 σε φωτό από δημοπρασία. To θέμα φτάνει (ξανά) και στη Βουλή, τον Σεπτέμβριο του ’59. Ενώ τον Νοέμβριο 1959 ανακοινώνεται ότι θα εξεταστούν έξι από τις αρχιτεκτονικές μελέτες που κατατέθηκαν. Όποια και να ήταν η μελέτη που προκρίθηκε, ο τέως έβαλε τον θεμέλιο λίθο στον χώρο, στις 27 Οκτωβρίου 1962, μία μέρα πριν παρελάσει μπροστά στα όρθια ακόμα λουτρά. Το έργο βέβαια δεν προχώρησε καθώς το φτυάρι έπεσε πάνω στην Ρωμαϊκή Αγορά. Κι εδώ υπήρξε ο σχετικός πόλεμος με την αρχαιολογική, έλειπε όμως το επιχείρημα περί «τουρκικών». Η γκρίνια για την αρχαιολογική υπηρεσία εννοείται ότι καλά κρατεί και σήμερα κατά πώς βολεύει την κάθε πλευρά. Άλλοτε γιατί «χάλασαν» την πλ. Διοικητηρίου (όπου ξεχνάμε την αρχαιολατρεία μας), άλλοτε γιατί δεν αναδεικνύουν το “Σεράπειο” (όπου την ξαναθυμόμαστε), άλλοτε γιατί «φταίνε» που αργεί το μετρό (όπου ξεχνάμε και την βυζαντινολατρεία μας)... Στην περίπτωση του Μπέη Χαμάμ, το θέμα συνήθως αφορά το πόσο συχνά είναι επισκέψιμα. Τη θέα τους από ψηλά πάντως μπορούμε πια να τη θαυμάζουμε από το καφέ που λειτουργεί στο κτίριο στα ανατολικά του (εδώ σε φωτογραφία του ’58, επίσης του Γ. Παπαθεοδώρου).

Ο Δαυίδ Μπράβος μας παρουσιάζει γνωστές και άγνωστες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης από την συλλογή του Adolf Hermann Struck.

Γερμανός ερευνητής-αρχαιολόγος. Ένας άγνωστος -στους πολλούς- “Σαλονικιός”. Η οικογένεια του έμενε στην Θεσσαλονίκη από το 1886 και μετά. Τα αρχεία χαρτών και φωτογραφιών (δικά του και της αστικής του οικογένειας) αποτελούν μοναδικό θησαυρό.

Ο Adolf Hermann Struck γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1877 στην Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας του Hermann ζούσε σε διάφορες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εργαζόταν σαν γιατρός στην υπηρεσία του οθωμανικού στρατού και επίσης είναι γνωστό ότι ήταν γενικός γραμματέας στην υπηρεσία της Πρωσικής Αυτοκρατορίας. Ο Adolf Struck πέρασε την παιδική του ηλικία ελάχιστα στον Βόλο και αμέσως μετά στην Θεσσαλονίκη.

Είχε άλλα 2 αδέλφια-ες όπως καταγράφηκαν στο μητρώο της τοπικής Προτεσταντικής κοινότητας. Ο πατέρας του έγινε αμέσως επιφανές μέλος του KegelClub και αποφάσισε να εξασκήσει πλέον εδώ ιδιωτικά την ιατρική. Τα παιδιά του πήγαν στο Γερμανικό σχολείο που είχε ιδρυθεί το 1888. Για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση ο Adolf στάλθηκε σε συγγενείς στο Βερολίνο. Επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη το 1894, 17 ετών. Προσλήφθηκε στην εσωτερική υπηρεσία του Ανατολικού Σιδηροδρόμου ανάμεσα στους επιστημονικά μορφωμένους γερμανόφωνους. Ο Γερμανός πρόξενος Mordtmann διέκρινε ταλέντο και έγινε πνευματικός καθοδηγητής του. Τον προώθησε και τον ενθάρρυνε σε ιδιωτικές σπουδές που οδήγησαν τον νεαρό στην αρχαιολογία μέσα από επιτυχημένα ερευνητικά ταξίδια στο εσωτερικό της Μακεδονίας.

Το 1904 ζούσε ακόμα στην Θεσσαλονίκη αλλά έγινε στόχος των Βούλγαρων “βαρκάρηδων” αναρχικών. Κατάληξε το 1906 να γίνει βιβλιοθηκάριος και βοηθός στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο στην Αθήνα. Το ερευνητικό ενδιαφέρον του ήταν περισσότερο για τη βυζαντινή αρχιτεκτονική. Πέθανε νέος 34 χρονών το 1911, πρόλαβε ωστόσο να αφήσει έργο και βιβλία. Το αρχείο του ψηφιοποιηθηκε αρκετά ικανοποιητικά από τους Γερμανούς. Μπορούμε να πάρουμε μιά ιδέα. Παραθέτω μερικές από τις αρχαιότερες και σπανιότερες φωτογραφίες της συλλογής του.

Πηγή των φωτογραφιών είναι τα γερμανικά αρχεία της αράχνης και ιδιαίτερα το βιβλίο του Adolf Hermann Struck στο https://arachne.dainst.org/entity/6132122 Για κάθε φωτογραφία παρατίθεται ειδικότερα η σελίδα απ όπου αντλήθηκε.

Δαυίδ Μπράβος

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=366522823837357&id=204212503401724

Αριστερά η Αλάμπρα. Τραπεζάκια έξω, αλλά και παραστάσεις όπερας.

https://arachne.dainst.org/entity/6132155

https://arachne.dainst.org/entity/6132159

https://arachne.dainst.org/entity/6132163

https://arachne.dainst.org/entity/6132145

Αριστερά ξεκινάει με τον τρούλο της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας.

https://arachne.dainst.org/entity/6132139

https://arachne.dainst.org/entity/6132129

https://arachne.dainst.org/entity/6132131

https://arachne.dainst.org/entity/6132147

https://arachne.dainst.org/entity/6132149

https://arachne.dainst.org/entity/6132161

https://arachne.dainst.org/entity/6132157

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

απόσπασμα της φωτογραφίας που βρίσκεται εδώ: https://arachne.dainst.org/entity/6132101

https://arachne.dainst.org/entity/6132127

https://arachne.dainst.org/entity/6132133

Η Μεσαιωνική Βυζαντινή πόλη. https://arachne.dainst.org/entity/6127811

τρίτος από τα αριστερά ο Adolf Hermann Struck Constanze Gramel: Broschure des DAI Athen DAI Athe Nea 2015 σ.23 https://www.academia.edu/37221227/Broschure_des_DAI_Athen_DAI_Athe_Nea_2015

Ο πατέρας του Δρ. Hermann Struck. Μέλος της διοικούσας επιτροπής του Γερμανικού σχολείου το 1898.

Η εφημερίδα τον ονομάζει Σαλονικιό. 1908, είναι πλέον μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα.

Στον Λ. Πύργο πρόκειται να δώσει μια διάλεξη για ένα ιστορικό θέμα, την οποία θα δημοσιεύσουμε σε προσεχές φύλλο μας.

Μόλις 34 χρονών. Τον έθαψαν στο Mainz. Constanze Gramel: Broschure des DAI Athen DAI Athe Nea 2015 σ.22 https://www.academia.edu/37221227/Broschure_des_DAI_Athen_DAI_Athe_Nea_2015

Τα λουτρά της Αγ. Σοφίας. Ένα οθωμανικό κατάλοιπο που “δεν υπήρχε κανένας λόγος να κρατήσει” ο νέος σχεδιασμός της πόλης. Και, μετά από μια μεγάλη μάχη που δόθηκε με φανατισμένες δημοσιεύσεις στις εφημερίδες, δεν το κράτησε. Kοντινές φωτογραφίες τους διαθέτουμε μόνο όταν αποκαλύφθηκαν μέσα στην ισοπέδωση που προκάλεσε η πυρκαγιά του 1917. [Φωτό από οίκο δημοπρασιών Α.Κaramitsos] Καρτ ποστάλ που τα απαθανατίζει, επίσης φυσικά μετά την πυρκαγιά. Από Médiathèque de l'architecture et du patrimoine, σε αναγνώριση Αθ. Νικόπουλου στις ΠΦΘ. Από την συλλογή Μέγα, Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Επίσης από τη συλλογή Μέγα (ΜΦΘ) Αεροφωτογραφία μετά τη φωτιά [Από τη βιβλιοθήκη του Cambridge]

Μεγέθυνση από την αεροφωτογραφία.

Η φωτιά πέρασε, αλλά δεν τα κατέστρεψε.

Ένα από τα πολλά δημοσιεύματα της Μακεδονίας, ενδεικτικό του πολέμου που είχε ανοίξει. Το Απρίλιο του 1931, η “Μακεδονία” χαίρεται για την κατεδάφισή τους. Λεπτομερεια φωτο με το λουτρό της Αγιας Σοφιας ακομα στη θεση του, χαμηλά δεξιά. Στις 20/4/1931 άρχισαν να το γκρεμίζουν.

Λήψεις από το Ακτσέ Μετζήτ (Akçe Mescid), που βρισκόταν στα τωρινά ερείπια του Οκταγώνου της πλατείας Ναυαρίνου.

Η Κατερίνα Κουμλίδου βρήκε αυτήν την φωτογραφία του Maurice Guilbaud και μας παρουσιάζει μια πανοραμική λήψη από τον μιναρέ του Ακτσέ πριν την πυρκαγιά. Λήψη η οποία κυκλοφόρησε και ως καρτ ποστάλ Και επιχρωματισμένη Ασπρόμαυρη

Τα κτίρια του Διδασκαλείου Θηλέων Θεσσαλονίκης, γύρω στο 1928 Ακόμη ένα αφιέρωμα του Νίκανδρου Καστανίδη, με αφορμή πρωτοεμφανιζόμενο φωτογραφικό υλικό Το κτίριο αυτό, που ήταν το Βουλγαρικό παρθεναγωγείο μέχρι το 1913, βρισκόταν στην Αγία Σοφίας λίγο πιο πάνω από την Αχειροποίητο και στέγασε γύρω στο 1917 το Ελληνικό παρθεναγωγείο και το 1924 το Διδασκαλείο Θηλέων της Θεσσαλονίκης. Η φωτογραφία είναι της Οθωμανικής περιόδου. Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από την εφημερίδα “Το Φως”, 24-4-1927, σελ. 5 Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Από το αρχείο για τον Μίλτο Κουντουρά: https://miltoskountouras.gr/ Αεροφωτογραφία του 1944,

Κτίριο Οθωμανικής Τράπεζας/Κρατικό Ωδείο. Συχνά-πυκνά, αναφέρεται ότι αρχιτέκτονας στην ανοικοδόμηση του κτιρίου μετά την βομβιστική ενέργεια των Βαρκάρηδων το 1903 ήταν ο Βιταλιάνο Ποζέλι. Ποια είναι, όμως, τα στοιχεία που οδηγούν σ’αυτό; Στο διαδίκτυο και στη βιβλιογραφία που κοίταξα, δεν έγινε δυνατόν να επιβεβαιωθεί. Το αντίθετο... Από την Μάρα Νικοπούλου.

Πιθανολογώ ότι σε μεγάλο βαθμό o ισχυρισμός αυτός ξεκίνησε από το δημοσίευμα του Β. Κολώνα [Colonas, V. (1983). Νέα στοιχεία για το κτίριο της Οθωμανικής Τράπεζας στη Θεσσαλονίκη. Μακεδονικά, 23(1), 47-64. doi:http://dx.doi.org/10.12681/makedonika.330]. Η αναφορά στην ελληνική περίληψη είναι αυτή που φαίνεται στο απόσπασμα. Στο γαλλικό κείμενο, αναφέρει ότι οι μαρτυρίες της οικογένειας Ποζέλι –κυρίως της Ιζαμπέλα Ποζέλι- λένε «ότι η Οθωμανική Τράπεζα κτίστηκε πριν την Τράπεζα της Θεσσαλονίκης (1906) και μετά το Γενί Τζαμί (1902)». Για τον χρονικό προσδιορισμό που δίνουν δεν υπάρχει αμφιβολία.

Το απόσπασμα για το κτίριο της Οθωμανικής Τράπεζας από το πολύ ενδιαφέρον μπλογκ της Χρύσας Φραγκούδη, thessarchitecture.wordpress.com. Εδώ, γράφει για «ανασχεδιασμό» το 1890 από τους Mπαρούχ και Αμάρ, και δεν αναφέρεται ο Ποζέλι. Ως πηγές αναφέρονται η εκπομπή της ΕΤ3 «Ο Ξεναγός» και το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο. Στο επεισόδιο του «Ξεναγού» για το συγκεκριμένο κτίριο, μιλάει για τον «Ποζέλι με την βοήθεια των μηχανικών Μπαρούχ και Αμαρ» [https://www.dailymotion.com/video/xz1ybe, στο 19’] Τα στοιχεία από το Βαφοπούλειο δεν τα γνωρίζω, έτσι δεν ξέρω αν αυτά είναι που υποδεικνύουν κάποιες εργασίες ανασχεδιασμού το 1890 από τους Μπαρούχ και Αμάρ... Η απουσία του ονόματος του Ποζέλι, πάντως, σημαίνει ότι η κ. Φραγκούδη δεν υιοθετεί την άποψη ότι ήταν ο αρχιτέκτονας του κτιρίου το 1903 –και μάλλον καλά κάνει Σύμφωνα με όσα δημοσιεύονται στη JdS, o Ποζέλι, το 1903, όντως έχει κάποια σχέση με την Οθωμανική Τράπεζα. Αλλά η καταγεγραμμένη σχέση του δεν αφορά την ανοικοδόμησή της, αλλά τις εργασίες στα ερείπια, τις πρώτες κιόλας μέρες μετά την βομβιστική ενέργεια. “Ας θυμηθούμε στο σημείο αυτό ότι τις ανασκαφικές εργασίες που διέταξε η Οθωμανική Τράπεζα, τις διηύθυνε ο γνωστός αρχιτέκτονας, κ. Βιταλιάνο Ποζέλι, με τη βοήθεια του αδερφού του, Καρμέλο Ποζέλι, και όλου του προσωπικού επιθεωρητών και εργατών. Ο κ. Βιταλιάνο που έφτασε πρώτος στο σημείο των εργασιών, δεν άφησε ούτε λεπτό τη θέση του και με την ενεργητικότητά του εμψύχωνε τους εργάτες. Επίσης, με τη φροντίδα και τις υποδείξεις των κυρίων Βιταλιάνο και Καρμέλο Ποζέλι, μπόρεσαν να απομακρυνθούν από τα ερείπια τα ταμεία, που ανυψώθηκαν και τοποθετήθηκαν –μαζί και με καινούργια- στις νέες εγκαταστάσεις της Αυτοκρατορικής Οθωμανικής Τράπεζας (στην Σιτέ Σαούλ). Οι κύριοι Β. και Κ. Ποζέλι δικαιούνται δημόσια συγχαρητήρια” [με τη λέξη «ταμεία» μάλλον εννοεί όχι μόνον το μεγάλο θησαυροφυλάκιο, αλλά και τα επί μέρους μικρότερα «κουτιά» που χρησιμοποιούνταν εκείνα τα χρόνια] Πρώτη συγκεκριμένη αναφορά για την ανοικοδόμηση της Τράπεζας γίνεται στις 29/5/1903 (11/6). Μια ανακοίνωση στις αφίξεις-αναχωρήσεις μας ενημερώνει ότι «Ο αρχιτέκτονας κ. Μπαρούχ, ο οποίος είχε κληθεί πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη σχετικά με το ζήτημα της ανοικοδόμησης της Οθωμανικής Τράπεζας, επέστρεψε στην πόλη μας την Δευτέρα. Θα επανέλθουμε στο θέμα με περισσότερες λεπτομέρειες» Τον Ιούλιο του 1904 γίνονται τα εγκαίνια του νέου κτιρίου (στις 3 του μήνα) και την επόμενη μέρα, η JdS αφιερώνει στο γεγονός ολόκληρο το πρωτοσέλιδό της, με φωτογραφία. Πάντα με πλήρες ρεπορτάζ, αλλά το σημείο που μας αφορά ιδιαίτερα είναι αυτό που βλέπουμε σε ζουμ (δεξιά): «Οι αρχιτέκτονες, κ. Μπαρούχ και Αμάρ, χτίζοντας το Μέγαρο της Τράπεζας έδωσαν μια τρανή απόδειξη της τέχνης τους, την οποία θαυμάζουν χωρίς καμία επιφύλαξη όλοι οι επαγγελματίες. Η κατασκευή της Τράπεζας ξεκίνησε τις πρώτες μέρες του περασμένου Ιουλίου και κράτησε 11 μήνες. Θα είχε κρατήσει λιγότερο αν κάποιες απεργίες δεν καθυστερούσαν σημαντικά την άφιξη των υλικών». Στην επόμενη σελίδα (και το επόμενο φύλλο της εφημερίδας) υπάρχουν κι άλλες αναφορές στους Μπαρούχ και Αμάρ. Αριστερά: Οι επίσημοι από την πλευρά της Τράπεζας μεταβαίνουν στην «Μπρασερί Νικόλας» όπου οι αρχιτέκτονες έχουν συγκεντρώσει τους αρχιεργάτες που συνεργάστηκαν στην κατασκευή του κτιρίου. Χειροκροτήματα, προσφωνήσεις, αντιφωνήσεις κλπ. Στη μέση μαθαίνουμε ότι «Ο κ. Μπαρούχ, ένας εκ των αρχιτεκτόνων της Τράπεζας, αναχώρησε σήμερα το πρωί για την Κωνσταντινούπολη, όπου ο κ. Nτετέ ελπίζει να του ανατεθούν κι άλλες εργασίες. Η καλύτερη απόδειξη για την ικανοποίηση του [για την κατασκευή της Τράπεζας] και η καλύτερη αποζημίωση για τους κ. Μπαρούχ και Αμάρ». Ενώ δεξιά μαθαίνουμε ότι ο κ. Καρτάλι, γενικός επιθεωρητής της Τράπεζας, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για την αρχιτεκτονική και εξέτασε εξονυχιστικά τις κολώνες του μεγάρου. Έμεινε ικανοποιημένος από την καλή δουλειά που παρείχαν οι Μπαρούχ και Αμάρ. Στις περιγραφές του κτιρίου αναφέρεται με το όνομά του o Ιταλός αρχιτεχνίτης κ. Καρμέλο που ήρθε ειδικά από την Κωνσταντινούπολη για να επιμεληθεί την πρόσοψη του κτιρίου. Αλλά και ο επιβλέπων μηχανικός, κ. Εράν, από τη σιδηροδρομική γραμμή της Jonction. Όλοι οι λόγοι των επισήμων παρατίθενται ολόκληροι.. Με τόσες και τόσο λεπτομερείς αναφορές σε ονόματα, ιδιότητες κλπ (βλ. και επόμενα αποσπάσματα), θα ήταν τουλάχιστον παράδοξο να είναι αρχιτέκτονας ο Ποζέλι και να τον αποσιωπούν. Η JdS δεν έχει δώσει τέτοια δείγματα, και γενικά αναφέρει (πάντα εγκωμιαστικά) κάθε του κίνηση –δίνοντάς μας έτσι και την ευκαιρία να «συμπληρώσουμε» τον κατάλογο των έργων του. Απλώς το νέο κτίριο της Οθωμανικής Τράπεζας δεν πρέπει να είναι ένα από αυτά.

Απολυμαντηρίου συνέχεια... ή μάλλον, «προηγούμενα». Αύγουστος του 1896: «Μαθαίνουμε ότι, σκάβοντας για πηγάδι που θα τροφοδοτεί τους απολυμαντικούς φούρνους τους οποίους εγκατέστησε ο Δήμος στην συνοικία Ρόγος, οι εργάτες έφεραν στο φως από τα έξι μέτρα βάθος ένα μεγάλο κομμάτι μάρμαρο. Καθώς, όπως όλοι γνωρίζουν, σ’ αυτά τα δρομάκια βρέθηκαν τα φημισμένα ‘Είδωλα’, μπορούμε να ελπίζουμε ότι πρόκειται για ίχνος από κάποιο αρχαίο έργο τέχνης».

7-2-1928, τρομακτική έκρηξη οβίδων στη διασταύρωση Μπότσαρη με Βασ. Όλγας (τότε Δημοκρατίας)

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Το μεσημέρι της ημέρας εκείνης περνούσε από τη λεωφόρο Δημοκρατίας (δηλ. την σημερινή Βασ. Όλγας) μια πομπή 8 κάρων φορτωμένων με οβίδες από το στρατιωτικό αεροδρόμιο του Σέδες προς τα Ντουντουλάρ (δηλ. τα Διαβατά) που ήταν οι αποθήκες της Στρατιωτικής Αεροπορίας. Στη διασταύρωση με τη Μπότσαρη γλίστρησε ένα κιβώτιο με οβίδες κι έγινε μια φοβερή έκρηξη, από την οποία σκοτώθηκε ένας 15χρονος, ο Σωτήριος Τζιτζίκος, κι αρκετοί βαριά τραυματισμένοι. Μεγάλες ζημιές έπαθαν τα 5 καταστήματα που βρίσκονταν στη γωνία Όλγας με Μπότσαρη (από την πάνω πλευρά της Όλγας), που ήταν το υποδηματοποιείο του Κασσανδρέα (Κ1), το κουρείο του Ματαμόπουλου (Κ2), το χρωματοπωλείο του Σδράλλη (Κ3), το εστιατόριο του Βογιατζόγλου (Κ4) και το θερμαστροποιείον και πρατήριον σιδηρικών του Χατζηθεοδώρου (Κ5).

Επίσης μεγάλες ζημιές έπαθε η οικία Άμποττ (Δημοκρατίας αρ. 66), σχεδόν απέναντι από τα προηγούμενα καταστήματα, όπου κατοικούσε η οικογένεια της Μ. Παπαγεωργίου, από τη μια πλευρά και η οικογένεια του εμπόρου Τζοάννου, από την άλλη πλευρά. Λιγότερες ζημιές είχε η οικία της οικογένεια του εμπόρου Ισαάκ Μπερισσύ, στην πάνω πλευρά της Όλγας (Δημοκρατίας 97), δίπλα στα 5 καταστήματα της γωνίας με τη Μπότσαρη.

Από τα κατεστραμμένα καταστήματα στη Δημοκρατίας (δηλ. Βασ. Όλγας) 95

[Από την εφημερίδα “Μακεδονία”, 8-2-1928, σελ. 1]

Τα ίδια κατεστραμμένα καταστήματα

[Από την εφημερίδα “Μακεδονικά Νέα”, 8-2-1928, σελ. 1]

Οικία Άμποττ από την πλευρά που έμενε η οικογένεια της Μ. Παπαγεωργίου, δηλ. από την πλευρά της Μπότσαρη

[Από την εφημερίδα “Μακεδονικά Νέα”, 8-2-1928, σελ. 1]

Συντρίμμια από την έκρηξη στη Λεωφόρο Δημοκρατίας

[Από την εφημερίδα “Το Φως”, 8-2-1928, σελ. 1]

Μ’ αφορμή αυτή την τρομακτική έκρηξη και το σχετικό πρόχειρο σχεδιάγραμμα της περιοχής στην εφημερίδα “Το Φως”, όπου εμφανίζεται το εξοχικό κέντρο “Σαλαμίς”, δημιουργείται το ερώτημα: μήπως η ονομασία της περιοχής ως Σαλαμίνα προέρχεται από αυτό το εξοχικό κέντρο;;; [Το σχεδιάγραμμα δημοσιεύτηκε στο “Το Φως”, 8-2-1928, σελ. 1]

Ιούνιος του 1933.

Οικογενειακή ταβέρνα του Μπούκη, “μετά μουσικής”, από τον Δαυίδ Μπράβο. Τσιμισκή με Εθνικής Αμύνης. Πίστα για χορό με την ορχήστρα σε ελαφρολαικά, βαλσάκια, ταγκό, λάτιν και καλαματιανά ! Όταν γκρεμίστηκαν τα προσφυγικά, που ήταν το πίσω μέρος της ταβέρνας προς την ΧΑΝΘ, ο Μπούκης διαμόρφωσε τον καινούργιο χώρο σε αρκετά μεγάλο κήπο γιά τα καλοκαίρια. Μέχρι το 1978, οπότε και κατεδαφίστηκε λόγω του σεισμού. Από τότε είναι υπαίθριο πάρκιγκ.