Saloni.ca Archive

Άποψη του λιμανιού (1966 – 1970) Από την έκθεση ‘Το πορτραίτο του λιμανιού’ στο Παλιό Αντλιοστάσιο στην είσοδο της Α' Προβλήτας (Μάιος 2014)

Το κτίριο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών σε τρεις ιστορικές του φάσεις. από τον Νίκανδρο Καστανίδη.

Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών σε φάση κατασκευής

Σλάιτς τραβηγμένα από Γερμανό σε καράβι με κατεύθυνση το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, με τη σειρά που τραβήχτηκαν και όπως φαίνονται τα νούμερα πάνω στις διαφάνειες.

Τρία βραχύβια πάρκινγκ στην Νίκης, μετά τον σεισμό του 1978. Αριστερά στην θέση του ξενοδοχείου Μεντιτερανέ (Κομνηνών). Δεξιά στην θέση του ξενοδοχείου Ματζέστικ (Αγ. Σοφίας). Και ένα μικρότερο πίσω απο τον Στρατή.

Φωτο ν.117. Ο Joseph Pigassou στην ξύλινη εξέδρα που υπήρχε στη θάλασσα, μπροστά από το Γαλλικό Προσωρινό Νοσοκομείο Ν. 4 (ΗΤ4). Φωτο ν.118. Το Γαλλικό Προσωρινό Νοσοκομείο Ν.4 (ΗΤ4). Φωτο ν.119. Από τα τείχη δίπλα, ανάμεσα στον Πύργο Τριγωνίου και την Πύλη των Αγ. Αναργύρων, προς τον μιναρέ του Ποπάρα Μπαμπά Τζαντέ (στη θέση που σήμερα βρίσκεται η εκκλησία των Αγ. Αναργύρων). Φωτο ν.120. Φωτο ν.121. Από την άκρη της αποβάθρας που βρισκόταν μπροστά από το ύψος περίπου της οδού Γραβιάς προς τις βίλες των Εξοχών και την πόλη. Φωτο ν.122. Το τζαμί Ποπάρα Μπαμπά Τζαντέ στην Ακρόπολη, φωτογραφημένο από τα τείχη στο ύψος της Επταπυργίου 112.

Επιμέλεια αφιερώματος από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Θεμελιώθηκε το καλοκαίρι του 1891 ως ναός του Αγίου Δημητρίου. Τα αρχιτεκτονικά σχέδια ανέλαβε ο Ερνστ Τσίλλερ (1837-1923) και ήταν μια παραλλαγή των σχεδίων της Παναγίας Φανερωμένης στην Αίγινα, που είχε επιμεληθεί ένα χρόνο πριν. Χρηματοδοτήθηκε, αρχικά, από τον Ανδρέα Συγγρό (1830-1899). Και την αρχική επίβλεψη της ανέγερσης είχε ο μαθητής του Τσίλλερ, Αχιλλέας Καμπανάκης, αρχιμηχανικός του Δήμου Θεσσαλονίκης την περίοδο 1889-91. Αξίζει να σημειωθεί ότι η θεμελίωση έγινε με πασσάλους, λόγω ασθενούς υπεδάφους. Το 1893 το έργο σταμάτησε από έλλειψη οικονομικών πόρων. Είχε, ωστόσο, κτιστεί ένα μέρος του ναού. Το 1902 ξανάρχισε το κτίσιμο του ναού, με την εποπτεία του αρχιτέκτονα της Θεσσαλονίκης Ξενοφώντα Παιονίδη (1863-1933) και ολοκλήρωσε το οικοδομικό έργο το 1906. Το 1911 ο ζωγράφος Νικόλαος Κεσσανλής (1859-1931), από την Κωνσταντινούπολη, ανέλαβε την αγιογράφηση του ναού, που την ολοκλήρωσε το 1913. Τον Απρίλιο του 1914 έγιναν τα εγκαίνια του ναού, ο οποίος αφιερώθηκε στον Γρηγόριο Παλαμά κι όχι στον Άγιο Δημήτριο, όπως αρχικά είχε προγραμματιστεί. Η αλλαγή του ονόματος οφείλεται στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 και την επιστροφή του παλιού ναού του Αγίου Δημητρίου, που είχε μετατραπεί σε τζαμί από τους Οθωμανούς, στην Ορθόδοξη Εκκλησία. [βλ. ”Το Κτιριακό Συγκρότημα της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης” της Θ. Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου, Θεσσαλονίκη, 1985]

Πριν τη θεμελίωση του ναού του Αγίου Δημητρίου ( δηλ. του Γρηγορίου Παλαμά)

Εξοχές. Δυτικά από το ρέμα του στρατοπέδου μέχρι το υπόλοιπο της σημερινής Βασ. Γεωργίου και την αρχή της λεωφόρου Μεγάλου Αλεξάνδρου. Την παρουσίαση επιμελήθηκε ο Δαυίδ Μπράβος Τα κτίρια και οικόπεδα αριθμούνται από το 74 και φτάνουν μέχρι το 88: 74 μέχρι και 80, Αθ. Σωσίδης. Ο Σωσίδης που η έπαυλη του ήταν επί της Βασ. Γεωργίου και “Ριάδη” (80), βρέθηκε σταδιακά να αποκτά όλα τα σημερινά οικόπεδα της Αιμ. Ριάδη, λόγω των συνεχών επιχωματώσεων. Το “διαολόρεμα” περνούσε από την Γκύζη έκανε μιά μικρή στροφή και κατέληγε Ριάδη. Το ενδιάμεσο σπίτι Γκύζη με Ριάδη (79) ήταν επίσης του Σωσίδη. 81 Εδουάρδος Αλλατίνι. 82 Δεμένκο 83. Κα Αναστασία ? Το οικόπεδο 83 σήμερα στεγάζει τον θερινό κινηματογράφο Ναταλί 84 Βαφειάδης. 85 Ηλεκτρική εταιρία. 86 σήμερα το περίπτερο των προσκόπων. 88 στέγαζε το γνωστό από παλιές καρτ ποστάλ “Ζυθοπωλείον ο Μικρός Κήπος”. Αργότερα στέγασε το κοσμικό κέντρο Αρζεντίνα. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 λειτούργησε σαν θερινός κινηματογράφος Αρζεντίνα.

Απόσπασμα της κατοχικής αεροφωτογραφίας (συλλ. Μηνά Δρεστηλιάρη), συμπληρωμένη με την αρίθμηση των κτιρίων δυτικά του ρέματος Η θέση των κτιρίων σήμερα. από Imperial War Museum Ζυθεστιατόριο “Ο Μικρός Κήπος”. συλλογή Βαγγέλη Καβάλα, ανάρτηση στις ΠΦΘ Συλλογή Ανδρέα Ασσαέλ, ανάρτηση ΠΦΘ το 86 στην αρίθμηση Στη θέση του ζυθεστιατόριου “Ο Μικρός Κήπος” το ντάνσιγκ Αρζεντίνα. 80 βίλλα Σωσσίδη, 88 ζυθεστιατόριο “Ο Μικρός Κήπος” Αργότερα το οικόπεδο 83 περιήλθε στην κατοχή της οικογένειας Ριάδη. Η κατοικία του Αιμίλιου Ριάδη. 84 και 84α ιδιοκτησίες του Αθανάσιου Σερέφα. Οι αρχικές ιδιοκτησίες.

Η πλατεία Ιπποδρομίου, όχι με τη δραματική ματιά του 1978, αλλά με μια διάθεση ανάδειξης των μεταμορφώσεων της. Επιμέλεια Νίκανδρου Καστανίδη.

Γύρω στο 1904 1915-8 Αναρτήθηκε από τον Ian Kehoe, ΠΦΘ, 13-9-2014 1916-7

1919 Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκης εγκόλπιον” του κ. Χ. Ζαφείρη (εκδ. Εξάντας, 1997), σελ. 182-3 Δεκαετία 1920 Από το βιβλίο “Οι Πλατείες της Θεσσαλονίκης”, του Κ. Τομανα, εκδ. Νησίδες, 1997, σελ. 49 Πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Στη γωνία Σβώλου και Ιπποδρομίου, εκεί που είναι το εστιατόριο “Χρυσό Παγώνι” ήταν μέχρι το 1960, περίπου, τα βαφεία του Κρεούζη. Η φωτογραφία αναρτήθηκε από την κ, Κατερίνα Τσιρέλη, ΑΘ., 11-9-2014. Το σχεδιάγραμμα από το βιβλίο “Συμβολή στην έρευνα για την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης…1912-1940” του κ. Α. Δάγκα, Θεσσαλονίκη, 1998 Δεκαετία 1930. Φαίνεται η ανατολική μεριά της Ιπποδρομίου και οι κατοικίες στη θέση του σημερινού ΚΙΘ. Μέρος από φωτογραφία του ανάρτησε ο κ. “Vangelis Kavalas” στις ΠΦΘ ή ΑΘ Οι κατοικίες στο Ιπποδρόμιο, εκεί που σήμερα είναι το ΚΙΘ 1930 Αναρτήθηκε από τον κ. Γιάννη Μάνιο, ΠΦΘ, 2-9-2016 Τέλη δεκαετίας 30 1948, γωνία Ιπποδρομίου και Ναβαρίνου (σημ. Στυλ. Γονατά). Φαίνεται το παντοπωλείο του Γεωργιάδη. Η φωτογραφία προέρχεται από τον κ. Ε. Ξεφτέρη. Του 1950 περίπου Αναρτήθηκε από τον κ. “Tasos Keltem”, ΠΦΘ, 4-5-2016 Φωτογραφία του 1958, όπου φαίνεται η θέση του σημερινού ΚΙΘ. Αναρτήθηκε από Βαγγέλη Καβάλα και είναι εισαγωγή ελληνικής ταινίας. Δίπλα στο Ιωννίδειο και το ναό Κωνσταντίνου κι Ελένης, Ιπποδρόμιο, το 1966-7 1970, ναός Κωνσταντίνου κι Ελένης στο Ιπποδρόμιο Από τη διατριβή της κ. Θ. Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου, με θέμα: Θρησκευτική Αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη (1839-1912), ΑΠΘ, 1989 Η πολυκατοικία που κατέρρευσε στον σεισμό της 20ης Ιουνίου 1978. Από αεροφωτογραφία που ανάρτησε ο Βύρων Παπαδόπουλος στις ΠΦΘ 2014

Ο ιστοριοδίφης Χρήστος Γουγούσης στις αναμνήσεις του για την “Παληά Σαλονίκη” (Μακεδονία, 2-10-1927, σελ. 3) έγραψε: “Εις ένα καφενεδάκι ή μάλλον εις μιαν παράγκαν που βρισκόταν εκεί ακριβώς όπου ήταν ο μεγάλος πλάτανος παρά το αγίασμα της Αγ. Φωτίδος (δηλαδή εκείνο το οποίον σήμερον κακώς ονομάζουν οι νεώτεροι Αγ. Φωτεινή)…είχε ζωγραφισμένα [εις τη ταμπέλα του] δύο πασουμάκια κι από κάτω το όνομα Μπαρμπαλουκά, δηλαδή το καφενείον ήτο του Μπαρμπαλουκά.” Τα πασουμάκια είχαν σχέση με τις εργάτριες του Μεταξουργείου στην Πυλαία, το οποίο σύμφωνα με τον Γουγούση ήταν των Φερνάντες-Αλλατίνη. Σήμερα τα ερείπια του εργοστασίου αναφέρονται ως εργοστάσιο Μπενεζίλιο ή Μπενεζούλιο. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Το παλιό Μεταξουργείο της Πυλαίας, γνωστό ως Μπενοζίλιο ή Μπενουζίλιο, κτίστηκε το 1880 και απετέλεσε τμήμα των τσιφλικιών των Αλλατίνι. Χρησιμοποιήθηκε ως φούρνος κεραμικών, και αργότερα, υπό Τουρκική κυριότητα, ως στάβλος. Αργότερα, με μερικές προσθήκες, άρχισε να λειτουργεί ως μεταξουργείο, αργότερα ως χυτήριο και μετά ως κλωστήριο – υφαντήριο. 1936. Το εργοστάσιο των αδελφών Λεβί και Σολομών Μπενουζίλιο στην Πυλαία. Το εργοστάσιο κατασκεύαζε κλειδαριές, τηγάνια, φτυάρια κ.τ.λ.