Saloni.ca Archive

Το λιμάνι των ελληνιστικών χρόνων και η βασική οδική του σύνδεση. Φαίνεται ότι πλέον έχει καταλήξει το θέμα των λιμανιών της πόλης με το σχήμα των δύο λιμανιών, εμπορικό (ανατολικά κοντά στον Πύργο) και στρατιωτικό (δυτικά). Η Σ. Ακριβοπούλου, σε μια γενική απόδοση των κύριων δρόμων εκτός της ελληνιστικής πόλης, θεωρεί ότι το λιμάνι συνδεόταν με ένα δρόμο που ήταν επέκταση του μεγάλου δρόμου προς Λητή και ανατολική Μακεδονία και ο οποίος διέσχιζε το νότιο τμήμα της μελλοντικής πόλης διαγώνια. Θεωρεί μάλιστα, ότι αυτή η χάραξη επέζησε εν μέρει ως τα τέλη του 19ου αιώνα και σημαδεύει τα υποτιθέμενα υπολείμματά του στον γνωστό χάρτη του Wernieski (1880-1882). Φαίνεται ότι πλέον έχει καταλήξει το θέμα των λιμανιών της πόλης με το σχήμα των δύο λιμανιών, εμπορικό (ανατολικά κοντά στον Πύργο) και στρατιωτικό (δυτικά). Πηγή: Ακριβοπούλου, Σοφία, 2013, «Στο δρόμο για το λιμάνι: Πολεοδομικά και τοπογραφικά Θεσσαλονίκης», παρουσίαση πρακτικά συμποσίου «Medieval ports in North Aegean and the Black Sea». Μια παρουσίαση από τον Θόδωρο Νάτσινα.

Ελληνιστική Θεσσαλονίκη και οι δρόμοι της υπαίθρου, από την παρουσίαση της Σ. Ακριβοπούλου με την εξής βιβλιογραφική αναφορά: Σισμανίδης 1985, 56, επεξεργασία του σχεδίου: Θωμάς Τηλιόπουλος. Ο χάρτης του Antoine Wernieski, 1880-82 με τα εξής στοιχεία: Μνημεία: 1: Άγιος Μηνάς. 2: Λουτρά Γιαχουντί. 3: Αγία Θεοδώρα. 4: Αγία Σοφία. 5: Άγιος Κωνσταντίνος. 6: Μεγάλη (Νέα) Παναγία. 7: Λευκός Πύργος. 8: Πύλη του Γιαλού-cardo Σαμπρί-Πασά. 9: Πλατεία «Στήλης των Όφεων»-cardo Αντιγονιδών.10: Άγιοι Απόστολοι. 11: Λουτρά Φοίνικας. 12: Διοικητήριο. Δρόμοι: Με διακεκομμένη ο υποτιθέμενος αρχαιότερος δρόμος του νότιου τμήματος. DM: Decumanus Maximus. D1-D4: Decumani. C1-C4: Cardines.

Από την βεράντα του Μεντιτερανέ. Επώνυμη και υπογραμμένη φωτογραφία του Arnold Genthe (1869-1942) στα 1930.

Η πρώτη εκλογή γυναίκας σε Ελληνικές εκλογές: Αρίστη Ευνουχίδου-Παγιατάκη από τον Νίκανδρο Καστανίδη Αρίστη Ευνουχίδου-Παγιατάκη (1902-1976)

Γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1902 και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στη Θεσσαλονίκη το 1912, όπου τελείωσε το Δημοτικό σχολείο και αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Αρρένων, γιατί τότε δεν υπήρχε αντίστοιχο θηλέων στη Θεσσαλονίκη. Αξίζει να σημειωθεί ότι είχε ως συμμαθήτριες στο Γυμνάσιο Αρρένων της Θεσσαλονίκης την Αντιγόνη Τούσα, η οποία σπούδασε Φαρμακευτική και ήταν η πρώτη γυναίκα φαρμακοποιός της Θεσσαλονίκης, και την Μαρία Οικονόμου, η οποία σπούδασε ιατρική και ήταν μια από τις πρώτες γυναίκες με την ειδικότητα της παθολογίας στη Θεσσαλονίκη. Η Αρίστη έφυγε για σπουδές στη Γερμανία το 1920, όπου σπούδασε ιατρική στη Λειψία και στο Βερολίνο, και εξειδικεύτηκε στην παθολογία-φυματιολογία. Από το 1927 ασκούσε την ειδικότητά της στη Θεσσαλονίκη, τόσο ιδιωτικά όσο και στο Ταμείο Ασφαλίσεως των Καπνεργατών. Το 1932 άνοιξε κλινική και προσέφερε τις υπηρεσίες της στο ΙΚΑ, από την ίδρυση του και μετά. Το 1951 εκλέχτηκε στις δημοτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης, Συνυποψήφιες ήταν η Ελένη Σκούρα (μετέπειτα εκλεγείσα ως η πρώτη βουλευτής στην Ελλάδα) και η Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικού. Η Αρίστη ως πρώτη εκλεγείσα έπρεπε να ορκισθεί ως Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, αλλά ο τότε νόμος δεν το επέτρεπε και τοποθετήθηκε ως Δήμαρχος ο Παντελής Πετρακάκης . Ανέλαβε τη θέση του δημοτικού συμβούλου, την οποία υπηρέτησε μέχρι τέλους της θητείας της. Αξίζει να αναφερθεί ότι ήταν ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Επιστημόνων Γυναικών. Απεβίωσε το 1976. “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ”, 18/11/1927 “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ”, 11/12/1932 Πιθανότατα η θέση της κλινικής της Α. Ευνουχίδου-Παγιατάκη, Μπότσαρη 10

Σύμφωνα με την πηγή, οι πιο δύσκολες περιπτώσεις τραυματιών μεταφέρονταν με τρένα, συχνά τρένα μικρότερων διαστάσεων από τα συνηθισμένα που κινούνταν σε προσωρινές γραμμές τύπου Decauville και η συγκεκριμένη μηχανή είναι Baldwin 4-6-0.

Πηγή https://bmdoyleblog.wordpress.com/2015/09/16/a-field-ambulance-in-salonika-1916-17/?fbclid=IwAR08u66Epcv8UETTrNszmN25qv0Xz7A5kApjJnx8Hm8nHReWyvAQg7xsO4s

πραγματικότητα ή μυθοπλασία κινηματογραφικής ταινίας; Από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Ο Γεώργιος Σταμπουλής στο βιβλίο του “Η Ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912” [εκδ. Διοσκούροι, 1984] σημειώνει τα εξής: “ΦΡΟΥΛΑΪΝ ΝΤΟΚΤΩΡ Μεγάλη εντύπωση είχε προκαλέσει η ομορφιά της Φροϋλάιν Ντοκτώρ, που μετά τα κατορθώματά της, όπως συνήθως γίνεται, μαθεύτηκε ποια ήταν. Ήταν η μεγαλύτερη κατάσκοπος των Γερμανών και υπηρέτησε στο Β’ Επιτελικό Γραφείο στο Βερολίνο. Αρχικά τοποθετήθηκε στη Βέρνη. Όταν δημιουργήθηκε θέμα συμμαχίας Αντάντ και Βουλγαρίας, την έστειλαν στη Θεσσαλονίκη με τα’ όνομα Λίλιαν Στάνλευ (το πραγματικό της ήταν Ελίζαμπεθ Στράγκμούλερ) σαν ανταποκρίτρια της εφημερίδας Νιου Γιόρκ Σταρ κι έμενε στ ξενοδοχείο Μπριστόλ,….” [σελ. 354-5]. Το 1937 προβλήθηκε στους κινηματογράφους η ταινία Φροϋλάιν Ντόκτορ με την Ντίτα Πάρλο, τον Πιέρ Φρενέ, τον Πιέρ Μπλαναάρ και τον Λουί Ζουβέ, όπως μας πληροφορεί ο Τομανάς στο βιβλίο του “Οι Κινηματογράφοι της Θεσσαλονίκης, 1895-1944” [εκδ. Νησίδες, 1993, σελ. 153]. Ο οποίος επισήμανε: “Η γερμανίδα αυτή κατάσκοπος έδρασε στο Παρίσι και στη Θεσσαλονίκη. Όταν ξεσκεπάστηκε, διέφυγε μ’ ένα φορντάκι προς τα ελληνοσερβικά σύνορα. Οι γάλλοι στην ταινία, για λόγους εθνικής φιλοτιμίας, δείχνουν ότι ανατίναξαν το αυτοκίνητο μαζί με την επιβάτιδά του, πράγμα όμως που δεν συνέβη.” Φαίνεται ότι και ο Σταμπουλής και ο Τομανάς πίστεψαν στην αφήγηση του κινηματογραφικού έργου, δηλαδή ότι η συγκεκριμένη κατάσκοπος ήρθε στη Θεσσαλονίκη για κατασκοπεία. Αυτό όμως δεν επιβεβαιώνεται στις σύγχρονες βιογραφίες της γερμανίδας κατασκόπου Elsbeth Schragmüller. [βλ. ενδεικτικά 1) https://en.wikipedia.org/wiki/Elsbeth_Schragmuller , 2) Ernest Volkman-Spies: The Secret Agents Who Changed the Course of History, 1996, σελ. 136-139.] Το πιθανότερο είναι οι δύο Έλληνες συγγραφείς να παρασύρθηκαν από τη μυθοπλασία του κινηματογραφικού έργου. Η “Φροϊλάιν Ντόκτορ”, δηλ. η Elsbeth Schragmüller γεννήθηκε το 1887 στο Schlüsselburg της Πρωσίας. Τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε στο Münster με τη γιαγιά της. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και πήρε διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο της Freiburg. Ήταν μια από τις πρώτες γυναίκες με τέτοιο ακαδημαϊκό τίτλο. Μετά τις σπουδές της δούλεψε ως λέκτορας στον Γερμανικό εκπαιδευτικό σύνδεσμο Lette, στο Βερολίνο, που είχε ιδρυθεί το 1866, αρχικά ως μια τεχνική σχολή για γυναίκες. Με την έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μετακινήθηκε στο Βέλγιο, στη υπηρεσία του Γερμανού διοικητή στρατάρχης Κόλμαρ Φράιχερ φον ντερ Γκολτς (1843-1916), επονομαζόμενος και Γκολτς Πασάς, γιατί είχε αναδιοργανώσει και διεύθυνε τον Οθωμανικό στρατό στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Στην υπηρεσία αυτή η Schragmüller στράφηκε στα ζητήματα μυστικών πληροφοριών και για το σκοπό αυτό έκανε μια ταχύρυθμη εκπαίδευση στο τότε Γερμανικό Τμήμα Πληροφοριών της Lille. Στη συνέχεια έγινε επικεφαλής του τμήματος μυστικών πληροφοριών του πολέμου στην Αμβέρσα. Μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας το 1918 επέστρεψε στα ακαδημαϊκά της καθήκοντα κι έγινε βοηθός στο Πανεπιστήμιο της Freiburg. Τα τελευταία χρόνια της τα πέρασε με την οικογένειά της στο Μόναχο. Απεβίωσε στις αρχές του 1940. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ταυτότητά της ήταν άγνωστη μέχρι το 1945, όταν οι σύμμαχοι διερεύνησαν τα αρχαία των Γερμανικών μυστικών υπηρεσιών. Ωστόσο ήταν γνωστό το ψευδώνυμό της Φροϊλάιν Ντόκτορ (ή Ματμαζέλ Ντοκτόρ) από την υπόθεση της Ολλανδέζας κατασκόπου Μάτα Χάρι [Margaretha Zelle (1876-1917)], που ήταν υφιστάμενή της στην μυστική της δραστηριότητα. Η σχέση της αυτή έγινε γνωστή μετά τη σύλληψη της Μάτα Χάρι, η οποία εκτελέστηκε για κατασκοπεία το 1917. Η αφίσα του κινηματογραφικού έργου Salonique nid d’espions ou Mademoiselle Docteur (1937) [Θεσσαλονίκη, η φωλιά των κατασκόπων ή “Φροϊλάιν Ντόκτορ”] Η Dita Parlo (1908-1971), γερμανίδα ηθοποιός που ενσάρκωσε το ρόλο της Φτοϊλάιν Ντόκτορ στην κινηματογραφική ταινία Salonique, nid d'espions ou Mademoiselle Docteur (1937) που σκηνοθέτησε ο G.W. Pabst. Η φωτογραφία είναι από σκηνή του έργου Ο Leo Birinski (1884-1951) ήταν ο κύριος σεναριογράφος της εν λόγω ταινίας. Ουκρανός, ο οποίος έζησε κι εργάστηκε ως θεατρικός συγγραφέας ή σεναριογράφος στην Αυστρία τη Γερμανία και τις Η.Π.Α. Με δικό του σενάριο γυρίστηκε στη Γερμανία η ταινία “Mata Hari, die rote Tänzerin” το 1927 και η Αμερικάνικη ταινία “ Stamboul Quest ” το 1934 όπου προβλήθηκε το όνομα “Φροϊλάιν Ντόκτορ”, πριν ξαναπροβληθεί στην ταινία “Salonique, nid d'espions ou Mademoiselle Docteur » το 1937. Η σχετική παράγραφος από το βιβλίο του Γ. Σταμπουλή Η βέλγικη αφίσα Η ιταλική αφίσα Νοέμβριος 1937, στο “Παλλάς”

Η Τσιμισκή στο ύψος της Κομνηνών με τους Νεωτερισμούς Αφοί Λαμπρόπουλοι στα δεξιά μας. Κατοχική.

Το 1917, τη μέρα που το ημερολόγιο έγραφε 5 Αυγούστου (δηλ. στις 18 Αυγούστου με το τωρινό ημερολόγιο) ένας Γάλλος φωτογράφισε την αρχή της μεγάλης φωτιάς, και στο άλμπουμ που έφτιαξε μετά έβαλε και την σχετική λεζάντα: “Η αρχή της πυρκαγιάς στη Θεσσαλονίκη”.

Ταύτιση από τη Μάρα Νικοπούλου

Εκτός από το πρώτο ίσως ντοκουμέντο της φωτιάς, η φωτογραφία του Γάλλου στρατιώτη έδωσε τη δυνατότητα να ξεκλειδώσουμε και την παρακάτω φωτογραφία που κατά καιρούς μάς είχε απασχολήσει πολύ καθώς η λεζάντα “η κινστέρνα των Αγίων Αποστόλων” που της είχε βάλει ο Απ. Βακαλόπουλος στην Ιστορία της Θεσσαλονίκης είχε αποκλειστεί εύκολα. Είχαν όμως αποκλειστεί και διάφορες απόπειρες να ταυτιστεί με κάποιο από τα γνωστά πρόπυλα.

Χάρη στην αρχική φωτογραφία και με τη βοήθεια μιας αεροφωτογραφίας του 1918 (αριστερά) το σημείο εντοπίζεται ανάμεσα στην Κασσάνδρου και την Αγ. Δημητρίου, ανατολικά της Ηφαιστίωνος -δηλαδή, σύμφωνα με τον χάρτη του Β. Δημητριάδη (δεξιά), στη συνοικία Χορ-Χορ σου ή Καζάζ Χατζή Μουσταφά τζαμί, εκεί που βρισκόταν και το ομώνυμο τζαμί.

Οι αδελφές Αγγελική και Μερόπη Τσιώμου, από τον Νίκανδρο Καστανίδη. Δύο Θεσσαλονικιές που συνέβαλαν αρκετά στην ιστορικο-λαογραφική όψη της Θεσσαλονίκης του Α΄ μισού του 20ου αιώνα. Μεγάλωσαν στο Ιπποδρόμιο κι έζησαν δίπλα στην περιοχή αυτή. Μαζί με τους γονείς τους, Παναγιώτη και Άννα, έμεναν σε μια μονοκατοικία με κήπο στη σημερινή γωνία Φιλικής Εταιρείας και Σβώλου. Η Αγγελική αποφοίτησε από το Παρθεναγωγείο της Θεσσαλονίκης και δίδαξε ως δασκάλα στα Γιαννιτσά και στο Μεσημέρι της Έδεσσας τα δύσκολα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα και συνέβαλε σ’ αυτόν βοηθώντας τον καπετάν Ακρίτα και το Μητροπολίτη Στέφανο. Μετά την απελευθέρωση δίδαξε στο Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης κι ασχολήθηκε με τη συγγραφή κι έκδοση ιστοριοδιφικών έργων για τη Θεσσαλονίκη, εκπαιδευτικών ζητημάτων, ποιημάτων και λογοτεχνικών κειμένων. Παντρεύτηκε τον Β. Μεταλλινό και διέμενε με το σύζυγός της στην Πρίγκηπος Νικολάου (σημ. Σβώλου) 12. Η Μερόπη ήταν μικρότερη της Αγγελικής. Τελείωσε το Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης το 1914 και συνέχισε για τρία χρόνια στην Ανωτέρα Γερμανική Σχολή. Κι αυτή είχε μια αξιοσημείωτη συγγραφική και εκδοτική δραστηριότητα. Εξέδιδε, από το 1919 μέχρι το 1929, το “Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης” και από το 1929 την “Εφημερίδα των Γυναικών. Εβδομαδιαία Εφημερίδα Συντηρητικών Αρχών”. Το 1921 είχε παντρευτεί τον Βασίλειο Αθ. Βασιλικό (1890-1977) δημοσιογράφο τότε και αργότερα πολιτικό, οποίος εκλέχθηκε βουλευτής Χαλκιδικής, του συντηρητικού χώρου, αρκετές φορές από το 1932 μέχρι το 1963. Στο πολιτικό κλίμα του συζύγου της παρακινήθηκε κι έθεσε υποψηφιότητα για τις δημοτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης με την “Ηνωμένη Εθνική Παράταξην” και δεν εκλέχτηκε, παρόλο που πήρε αρκετούς ψήφους. Το 1953 έβαλε επίσης υποψηφιότητα στις αναπληρωματικές βουλευτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης ως ανεξάρτητη, που επίσης δεν εκλέχτηκε. Από το 1956 διέμενε με την οικογένειά της στην πολυκατοικία δίπλα στον κινηματογράφο “Μακεδονικόν” (γωνία Εθνικής Αμύνης και Δ. Μαργαρίτη) Αγγελική Τσιώμου-Μεταλλινού (1883-1963) Αγγελική Τσιώμου, σε νεαρή ηλικία

Από το βιβλίο της κ. Π. Αγραφιώτου: Σχολεία της Θεσσαλονίκης, εκδ. Ιανός, 1997, σελ. 87 Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικού (1897-1979) και Αγγελική Τσιώμου-Μεταλλινού, το 1930 Το οικόπεδο της οικογένειας Παναγιώτη Τσιώμου, το 1938 Βασ. Αθ. Βασιλικός και Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικό με Χαλκιδικιώτες οπαδούς, 1930

Αγγελική Τσιώμου-Μεταλλινού και Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικού. Ανάμεσα τους ο αδελφός τους Κίμων

Ένα από τα βιβλία της Αγγελικής Τσιώμου-Μεταλλινού Ένα απόσπασμα από το βιβλίο “Η Ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912”, του Γ. Ν. Σταμπουλή (εκδ. Διοσκούροι, 1984), σελ. 442: Σκίτσο της Μερόπης Τσιώμου-Βασιλικού, [από το βιβλίο “Εφημεριδογραφία της Θεσσαλονίκης”, τόμος Γ’, του Μ. Κονδυλάκη, University Studio Press, 2005, σελ. 450] Η Μερόπη Τσιώμου – Βασιλικού εξέδιδε το “ Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης” τουλάχιστον μέχρι και το 1931. Η φωτογραφία είναι απο το “Ημερολόγιο Θεσσαλονίκης” του 1931, και είναι μπροστά σε αεροπλάνο της Ελληνικης Εταιρίας Εναερίων Συγκοινωνιων, πριν απο την επίσημη έναρξη των δρομολογίων, σε μια απο τις πολλες δοκιμαστικές πτήσεις Θεσσαλονί κη – Αθήνα με επιστροφή, όπου ταξίδευσαν σε αυτές πολλές προσωπικότητες και κάποιοι άλλοι τυχεροί της εποχής !!! Συμπληρωματικό σχόλιο από τον Μηνά Δρεστηλιάρη. Το κείμενο της “Μακεδονίας” για την Αγγελική Τσιώμου-Μεταλλινού, στις 19-11-1963 (σελ. 7):