Προβλήματα που ανακύπτουν από τους χάρτες που δείχνουν τις γραμμές του τραμ στη Βενιζέλου και στην Κουντουριώτη. Επιμέλεια Θεόδωρου Νάτσινα
Γενικό σχέδιο των γραμμών του ιππήλατου τραμ. Τα σκοτεινά σημεία αφορούν τις γραμμές ΘΒ (Βενιζέλου) και ΒΞ (Νίκης/Κουντουριώτη ως 26ης Οκτωβρίου). Και οι δύο φαίνονται σε χάρτες της εποχής, η ΘΒ φαίνεται και σε φωτογραφίες αλλά δεν είναι βέβαιο αν και πόσο λειτούργησαν. Ο χάρτης που αφορούσε το ηλεκτρικό τραμ έχει δημοσιευθεί στο άρθρο “Ο Αστικός Συγκοινωνιακός Σχεδιασμός κλπ” των Νανιόπουλου & Ναλμπάντη στον 6ο τόμο του ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΚΙΘ, 2002. σελ 222) οι οποίοι τον αναπαράγουν από μια έκθεση επιτροπής του 1959.Προσαρμόστηκε για την περίπτωση του ιππήλατου.
Απόσπασμα του χάρτη Σάλεμ όπου φαίνονται και η ΘΒ και η ΒΞ. Δεν έχω εντοπίσει φωτογραφία με τις γραμμές σε αυτόν τον άξονα πέρα από την περιοχή του λιμανιού, ούτε κάποιο τραμ στην περιοχή. Η εντύπωση που έχω είναι ότι κάπου στο ύψος του λιμανιού, στην Κουντουριώτη τερμάτιζε η γραμμή με κάποιο σύστημα να αλλάζει κατεύθυνση το βαγόνι.
Η ΘΒ στο σκεπαστό τμήμα της Βενιζέλου από φωτογραφίες του Πιγκασού. Παρόλο που το 17 θα έπρεπε να είναι ηλεκτρικό εδώ δεν νομίζω ότι έχει καλώδια. Επίσης στις επόμενες φωτογραφίες φαίνεται ότι η γραμμή σταματούσε στην πλ. Ελευθερίας. Επομένως αυτές ίσως να είναι απομεινάρια της γραμμής του ιππήλατου. Το ερώτημα είναι αν ποτέ λειτούργησε αυτή η γραμμή. Δεν έχω εντοπίσει φωτογραφία με βαγόνι τραμ στην Βενιζέλου (εκτός από την πλ. Ελευθερίας) ούτε κάποια μορφής καμπύλη γραμμών στην διασταύρωση της Βενιζέλου με την Εγνατία.
Η πλ. Ελευθερίας με τις γραμμές να σταματάν κατά τον Α' ΠΠ
Πάλι στην πλ. Ελευθερίας με τις γραμμές να σταματάν κατά τον Α' ΠΠ.
Ακόμα μια εικόνα με γραμμές τραμ στη Βενιζέλου, αλλά ήταν απλά ανενεργές;
Η φωτογραφία πρωτοαναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. Ένσημο. Είναι του γερμανού Erich Rinka και εντοπίζεται στην Αγαπηνού, στο ύψος της Υπαπαντής.
Ο εντοπισμός από τον Ευστάθιο Ασλανίδη.
Δυο ακόμα συσχετίσεις από τη Μάρα Νικοπούλου.
Αριστερά η φωτογραφία από τον Β.Α. Μαυρομμάτη THESSALONIQUE A TRAVERS L'OBJECTIF DE LA GRANDE GUERRE – Photos de l'Armée d'Orient (1915-1919).
Η συσχέτιση έγινε με φωτογραφία που αναρτήθηκε από Alex Dagkas στην ίδια ομάδα
Στο καταργημένο βόρειο τμήμα της Παπαρρηγοπούλου, το οποίο διαμορφώθηκε στη γνωστή μας πλατεία των Αγίων Αποστόλων. Φωτογραφία της Lala Aufsberg (1963) επάνω, ενώ κάτω αρχείο Ε.Λ.Ι.Α.
Στην πρώτη η φωτογράφος κοιτάζει το βορά ενώ σ΄αυτήν του Ε.Λ.Ι.Α., το νότο. Η ταύτιση από Ευστάθιο Ασλανίδη.
Παπαρρηγοπούλου, η φωτογράφος κοιτάζει το βορά
Η Παπαρρηγοπούλου προς τον νότο, φωτογραφημένη από τον Δημήτρη Παπαδήμο τη δεκαετία του '60.
Εδώ σημειώνεται και στην αεροφωτογραφία που είχε αναρτήσει η Σταυρούλα Μπαλοπούλου στις ΠΦΘ
Η αεροφωτογραφία της κας Μπαλοπούλου είχε δώσει την ευκαιρία στον κ. Ασλανίδη να ταυτίσει άλλες δυο “εκκρεμούσες” φωτογραφίες από το bildindex.de
Η φωτογραφία από τη συλλογή Ηλιάδη (ανάρτηση Χ. Καββαδά στις ΠΦΘ) που αναγνωρίστηκε από τον Ευστ.Ασλανίδη ως Κωνστ. Παλαιολόγου, ξεκλειδώνει μια σειρά φωτογραφιών του Γ. Στυλιανού (Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης). Οι φωτογραφίες του Στυλιανού συσχετίστηκαν από τη Μάρα Νικοπούλου.
Το σπίτι με το “αέτωμα” της αρχικής ανάρτησης, λίγο κάτω από την παλιά Φιλίππου.
Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, λοιπόν, με τον Γ. Στυλιανού να παρακολουθεί την καταστροφή και την κυρία που κατηφορίζει...
...και κάπου μπαίνει και λίγο πιο μέσα δίνοντάς μας και μια εικόνα των παραπίσω σπιτιών.
Η φωτογραφία της συλλογής Ηλιάδη (που αναρτήθηκε από Χρ. Καββαδά στις ΠΦΘ) εντοπίζεται από τη Μάρα Νικοπούλου στη Μωρεάς.
Ο φωτογράφος είναι στη γωνία με Καλλιόπης -το παράθυρο αριστερά ανήκει στο γωνιακό (ΒΔ γωνία) σπίτι που υπάρχει ακόμα, ν. 1΄. Υπάρχει ακόμα και το ν. 2 και η κολώνα της αρχική. Τα απέναντι χαμηλά όπως και εκείνο ψηλότερα (σημειωμένο εδώ με πράσινο) έχουν εξαφανιστεί προ προλλού. Με κόκκινο τα “σημεία ελέγχου”= το διατηρητέο στη Μουσών με Ιωλκού και το παραδιπλανό του λίγο ανατολικότερα. (σε φωτό του 1954 που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον Α.Βρεφίδη)
Η φωτογραφία αριστερά από δημοπρασία, δεξιά από εδώ http://www.amapola.gr/kalithea/subcat/images/513-056.jpg
Η Μάρα Νικοπούλου εντόπισε στο βιβλίο του Βασίλη Δημητριάδη ¨Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης¨ την ύπαρξη σησαμελαιοτριβείου στο ύψος της Καμάρας (σελ. 186). Όλα αυτά οδήγησαν τον Ευστάθιο Ασλανίδη στη συσχέτισή τους,
Αριστερά της πρώτης φωτογραφίας διακρίνεται κατά πάσα πιθανότητα το χαρτοπωλείο αδελφών Κεφάλα, όπως φαίνεται και από γνωστοποίηση στη Μακεδονία (12/7/1912).
Ένα σπίτι καίγεται τον Αύγουστο του 1917, απέναντι από την Αχειροποίητο, στη σημερινή πλατεία Μακεδονομάχων. Ο δρόμος μπροστά από τους θεατές είναι η Αγ. Σοφίας. Ο εντοπισμός και η ταύτιση από τη Μάρα Νικοπούλου.
Το ίδιο σπίτι. Μπαλκονάκι με στρογγυλεμένη μπαλκονόπορτα, από ένα παραλληλόγραμμο παράθυρο στα σαχνισιά, σιδερόφραχτα μικρότερα παράθυρα στο ισόγειο. Με «σημείο ελέγχου» το γεγονός ότι και στο σπίτι της αρχικής και σε αυτό το νότιο παραθυράκι αρχίζει ‘περασιά’ έξω απ’ την νότια πλευρά του σαχνισιού. Παραπάνω «κοινές» με την αρχική λεπτομέρειες: τα ακροκέραμα και τα στηρίγματα της στέγης –φαίνονται στην αριστερή φωτό (Georges Daubourg, http://14.18.en.orient.free.fr/Janvier-février%201917.htm), η δεξιά φωτογραφία από Γαλλική Στρατιά.
Μια φωτογραφία της πυρκαγιάς (από δημοπρασία) παρμένη από το μέγαρο Στάιν, σε σχέση με μια αεροφωτογραφία που δημοσιεύτηκε στο “Χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς – Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 1917” της Αλέκας Καραδήμου – Γερόλυμπου, μας επιτρέπει να συσχετίσουμε ερείπια με κτήρια.
