Saloni.ca Archive

Περιγραφή της “παλιάς” παραλίας όταν ήταν ακόμα “νέα”. Συγκεκριμένα, κείμενο από τον Ερμή του Γκαρπολά της 15ης Αυγούστου 1875.

Το κείμενο είναι ανυπόγραφο αλλά μοιάζει σαν να είναι εντυπώσεις περιηγητή που έχει επισκεφθεί και άλλα μέρη. Υπάρχει βέβαια η περίπτωση ο Γκαρπολάς να το γράφει σαν να είναι περιηγητής.

Εντύπωση κάνει η θλιβερή όψη που είχε ακόμα το 1875 η παραλία, 5 χρόνια μετά την κατεδάφιση του τείχους: Λιμνούλες στα μπαζωμένα σημεία με ψάρια, βρωμιές αντί για σκύρα ή χώμα για πλήρωση, οσμές σάπιων λαχανικών! Επίσης, άλλο σημείο ενδιαφέροντος είναι η αναφορά των “εμπηγέντων ... πασσάλων”. Η εντύπωση που είχα ήταν ότι το μπάζωμα έγινε με τα υλικά των κατεδαφίσεων των τειχών χωρίς να υπάρχει χρήση πασσάλων ή άλλων τεχνικών για την οριοθέτηση της επέκτασης. Δεν θυμάμαι να φαίνονται πάσσαλοι σε κάποια από τις παλιότερες φωτογραφίες.

Ένα τελευταίο σημείο που τραβάει την προσοχή είναι η ετοιμότητα στην δημιουργία καφενείων και θεάτρων, ακόμα και σε πρόχειρες κατασκευές όπως φαίνεται.

Θόδωρος Νάτσινας

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0zpgh4scBkzm78sPDpzvUk7x3CG5Ap6xoGPWpP9ifDD45KQrByJ98rep9rm5qxtb1l

Το τεύχος του Ερμή από όπου το κείμενο

Από την Φιλίππου με Μενελάου βλέποντας προς την Εγνατία το 1991. Παιδάκι στο δημοτικό έβλεπα το παραχώσιμο των αρχαίων όταν θεμελιώνανε την πολυκατοικία δεξιά. Φυσικά από αρχαία δεν καταλάβαινα, ούτε και πολυκαταλαβαίνω, αλλά κοντοστεκόμουνα και έβλεπα τους σκελετούς σε τάφους που ανοίγονταν και το φως του ήλιου τους ελουζε, μαζί και μένα, μετά από τόσα χρόνια στο σκοτάδι και με τόσο βάρος από τόσα και τόσα οικιστικά στρώματα της πόλης. Το μεσοπολεμικό αριστερά έμενε για πολλά χρόνια κλειστό. Η ιστορία που άκουσα είναι ότι μέσα ήταν οχυρωμένοι οι αφοι Μπακατσέλου και το κτίριο πολιορκούνταν από τον ΕΛΑΣ τον Οκτώβριο του 44. Δεν ξέρω αν αυτή η ιστορία ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Εδώ και λίγα χρόνια έχει αντικατασταθεί.

Σπύρος Αλευρόπουλος

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0DgbGXYz9o9Zd4ozETLxhXAFZ6d6JLkqFBLieh1f7UFSDjxjZRTMkbS31QnrySmHGl

Σχόλιο Giorgos Tependris:

....Γεννήθηκα στην καρδια της γερμανικής Κατοχής,τρεις πολυκατοικίες,πιο κάτω αριστερά,κτίσμα του 1926,(οικία Μυρ.Δημητρακόπουλου)ακριβώς απέναντι απο την εκκλησία του Αγ.Νικολάου,σημερα η οδός λέγεται Γ.Μπακατσέλου(παλιά Μενελάου),γωνία με Φιλίππου,αριστερά.... ειχε μεχρι πριν 20 χρόνια ,πλήγματα απο χειροβομβίδες,σε άγρια μάχη ,με δυνάμεις του ΕΛΑΣ , μετά την Απελευθέρωση.... και τρεις γνωστές.. οικογένειες, απο τις επιφανείς της πόλης μας,....που ηταν οχυρωμένες και αμύνονταν απο μέσα, ... με βαρύ οπλισμό... απο οτι εμαθα απο τους γονεις μου, που βάστηξε περίπου 2 ωρες και εληξε με παρέμβαση, του Μητροπολίτη Γεννάδιου και Αγγλικων..ειρηνευτικών στρατιωτικών δυναμεων......με αποχώρηση εκατέρωθεν,χωρις θύματα....αλλά ζημίες στις γύρω οικοδομές υλικές....επειδη ηταν μάχη αποκλειστικά... με χειροβομβίδες, αυτόματα και περίστροφα.....

Η νευρολογική κλινική Δεβλέτογλου επί της Παπακυριαζή. Σήμερα θα εντοπίζονταν στη θέση της πολυκατοικίας Κρήτης 16

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0u9k9Vfz7MKhuA3M1K8mMj9tN3SNNCkmFnFv96Qje4fnKCwoijy4WHorJt9vqVdehl

Φωτογραφίες διαθέτουμε μόνον από τις διαφημίσεις της κλινικής από τον Οκτώβριο του 1930. Η κλινική διέθετε υδροθεραπευτήριο και ηλεκτροθεραπευτήριο.

Μια ακόμη άποψη της κλινικής από τον Νοέμβριο του 1930

Έπιανε ολόκληρο το οικόπεδο ανάμεσα Μαυροκορδάτου και Παπακυριαζή επί της Κρήτης. Αριστερά απόσπασμά από αεροφωτογραφία συλλογής Βαγγέλη Καβάλα του 1960, με το βέλος η κλινική. Δεξιά απόσπασμα από την πράξη 396 του 1932

Από την 1/10/1930 αναγγέλλονταν η προσεχής λειτουργία της.

Ο νευρολόγος Δεβλέτογλου μέχρι τότε εργάζονταν σε πολυκλινική επί της Εγνατίας, ενώ διατηρούσε και ιδιωτικό ιατρείο απέναντι από την Μητρόπολη.

Μικρασιάτης ο ίδιος, είχε ένεργή συμμετοχή στα κοινά των μικρασιατών.

Όπως φαίνεται, παράλληλα ήταν και κτηματίας με παραγωγή στο Ασβεστοχώρι.

Πέθανε τον Απρίλιο του 1965 σε ηλικία 78 ετών

Μια και βρισκόμαστε σ' αυτό το σημείο, μια ματιά του 1992 στο μεσοπολεμικό διώροφο, που ακόμη υφίσταται, στην άλλη γωνία, Κρήτης 14 με Μαυροκορδάτου

Αλ. Σβώλου 44 και Πλ. Ιπποδρομίου 20 μια οικοδομή του 1935 από τον αρχιτέκτονα Μαξιμιλιανό Ρούμπενς (σύμφωνα με το βιβλίο του Κολώνα “1912-2012. Η Αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας”)

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0Z2Q1G7z2ApANPFeMbCqLQjbgo9QAnjbpad2Yq6aQLG5oT43NYCnVwRZC9GojzQNml

Φωτογραφία από την ελληνική wikipedia

Φωτογραφία του Στ. Πασβάντη από την ομάδα Μοντερνισμός στη Θεσσαλονίκη/Thessaloniki Modernism

Η εξώπορτα επί της Σβώλου, φωτ. Στ. Πασβάντη, από την ομάδα Μοντερνισμός στη Θεσσαλονίκη/Thessaloniki Modernism

Το 1991 ήταν youth hostel. Είχε προϋπάρξει ως Θεωρητικό φροντιστήριο των Μαντουλίδη-Μεσδανίτη.

Από την ταράτσα της Ροτόντας κατά την κατοχή, αριστερά.

Από τον πύργο Λαπαρδά η Μονή Βλατάδων και λίγο δυτικότερα το σκευοφυλάκιο και το παρεκκλήσι της Θεοτόκου στη Μονή Βλατάδων. Από την κατοχή και αργότερα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0NkDhxzXS3JttJYSijX8s9HdzZF9LnBWrtg1CKej1FmEYDf7JyPQ6YCTtmK9J9Dp8l

Λήψεις του 1957 του Ολλανδού φωτογράφου Cas Oorthuys

Κάθε λογής σχήματα διατρέχουν το κάδρο προς κάθε πλευρά. Μέσα από μια φαινομενική αταξία η οργάνωση του καθημερινού βίου. Σχεδόν ζωγραφιά.

Λίγο αργότερα το τοπίο παίρνει τη γνώριμη μορφή του

Από τον πύργο Λαπαρδά βλέποντας την Μονή Βλατάδων και την πόλη στο βάθος. Η θέση ευνοεί για το πανόραμα της πόλης με την εκκλησία σε πρώτο πλάνο. Η παρουσίαση πανομοιότυπων σχεδόν λήψεων γίνεται με αντίστροφη χρονικά σειρά.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0aFiEETprPnMf7g7eAW6CP81af5tSvVbraxrZE43s2NmEfkRaerbva6uGMjCERi7tl

Από το γνωστό μας αρχείο του Christopher Railey η λήψη του 1952

Κατοχική του Theodor Scheerer.

Στην θέση των φωτογράφων στάθηκε ο Γερμανός στρατιώτης να δει κι αυτός την πόλη.

Καλό Πάσχα με υγεία σε όλους.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02T6AbC6AEWyd67qHgFaeosQrGGaTZteQj7NS4hUQg3j2Axm7WvDZ81SUmLUSAqdqTl

Καλή Ανάσταση σε όλους μας!

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0G551vXzNyBXX6DuXFycfWUY5skukjPiJeKpSNNeYUmWX8GvBz4tu6F8zd5XfUqrYl

Περπατώντας πάνω στα τείχη ο Constantine Railey φτάνει λίγο πριν την Πορτάρα και βλέπει προς τα ανατολικά.

Από την Αμερικάνικη Αρχαιολογική Σχολή και από το ίδιο σημείο γύρω στα 1930

Πιο πριν και πιο ανατολικά, οι γνωστές μας φωτογραφίες από τον Joseph Pigasssou Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.207

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.255

Φωτογραφίες από το αρχείο Christopher Railey που χρησιμοποιήσαμε συνενώνονται με άλλες από το ίδιο αρχείο και το αποτέλεσμα είναι πανοραμικό.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid0bLQ3xo3VH7sd2tyc7eqAUjYr1BbfsWaiJ99Zbm1KfToqHe11WHxcZmDRhHXq6M2Zl

Το δεξί, δυτικό, μέρος της πόλης το είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1286990438457253. προστίθεται και το κέντρο, με τις αναπόφευκτες παραμορφώσεις της συνένωσής τους.

Από την ταράτσα του Μεντιτερανέ ό,τι μπορούσε να δει κανείς το 1952.

Η φωτογραφία της πλατείας Αριστοτέλους που είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1284290708727226, συνενώνεται με καρέ που απομονώσαμε από το φιλμάκι του Constantine Railey (, από το 31ο λεπτό και εξής.

Η σκηνή με το τραμ να διασχίζει την Aριστοτέλους από την Τσιμισκή είναι μοναδική, στο 31.45

Νίκανδρος Καστανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/pfbid02iRuELTdDnJd8xrcxASagtV8gfry3BxWazWbA4mAazZoSHFKbupVLBxQfvUegg6Q8l

Ο Μάνος Κατράκης, η Αλέκα Παΐζη και συνεργάτες τους, στην παραλία της Θεσσαλονίκης, στο ύψος της Βογατσικού, το 1958

Τότε, τον Οκτώβριο του 1958, ο Ελληνικός Λαϊκός Θίασος του Μάνου Κατράκη παρουσίαζε στη Θεσσαλονίκη τα θεατρικά έργα “Βασίλισσα Αμαλία” και “Ο Ηλίθιος”.

Δημοσιεύσεις στη Μακεδονία τη 1η και τη 14η Οκτωβρίου 1958, αντίστοιχα.

Το κινηματοθέατρο Παλλάς στην Παραλία (κοντά στο Λευκό Πύργο), το 1954

[Ανάρτηση της κας “Georgia Dimitriadou-Tavlaridou” στις ΠΦΘ, στις 3-4-2017]

Μάνος Κατράκης (1908-1984)

Γεννήθηκε το 1908 στο Καστέλι Κισσάμου, στην Κρήτη. Ήταν το μικρότερο από τα πέντε παιδιά του εμπόρου Χαράλαμπου Κατράκη και της Ειρήνης. Υπήρξε ένας από τους σημαντικούς ηθοποιούς της χώρας. Ξεκίνησε την καριέρα του στην υποκριτική το 1927 στην Αθήνα. Το 1931 προσλήφθηκε στο Εθνικό Θέατρο και από το 1933 συνεργάστηκε με σημαντικούς θιάσους όπως του Δημήτρη Μυράτ και Μαρίκας Κοτοπούλη.

Πολέμησε στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Στην κατοχή οργανώθηκε στο ΕΑΜ και πρωτοστάτησε στις απεργίες των ηθοποιών, που διαμαρτύρονταν για την πείνα και τις εκτελέσεις. Το 1943 ανέλαβε Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων ηθοποιών και από τη θέση αυτή συνέβαλε τα μέγιστα στην ίδρυση του Κρατικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης ως αντίδραση αρχικά στην πρόθεση των Βουλγάρων, συμμάχων των Γερμανών, να εγκαταστήσουν στη Θεσσαλονίκη κλιμάκιο του εθνικού θεάτρου της Βουλγαρίας και της όπερας της Σόφιας. Η συμβολή του στο θέατρο αυτό ήταν μέχρι τις αρχές του 1945. Μετά επέστρεψε στην Αθήνα και άρχισε να παίζει στο θέατρο με τον Λογοθετίδη, τον Μυράτ και τη Λαμπέτη. Αργότερα προσλήφθηκε πάλι στο Εθνικό, μέχρι που το 1947 αρνήθηκε να υπογράψει δήλωση μετάνοιας και ακολούθησε το δρόμο προς τα “κολαστήρια”: Ικαρία, Μακρόνησο, Αϊ-Στράτη. Επέστρεψε από την εξορία το 1952, αλλά δυσκολεύτηκε πάρα πολύ για να βρει ξανά δουλειά. Μάλιστα στεκόταν με τις ώρες έξω από το καφενείο του Λουμίδη, όπου σύχναζαν πολλοί καλλιτέχνες της εποχής, μήπως καταφέρει να προσληφθεί σε κάποιο θέατρο. Ωστόσο, το 1952, πρωταγωνίστησε στον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου στο θέατρο των Δελφών, καθήλωσε τους θεατές με την ερμηνεία του και δέχτηκε τα συγχαρητήρια από τον ίδιο τον Βασιλιά, που την παρακολουθούσε! Στη συνέχεια έκανε εμφανίσεις με την Κυβέλη, αλλά το 1955 ίδρυσε το “Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο” και μέχρι το 1967 ανέβασε πολλές αξιόλογες παραστάσεις.

Στιγμιότυπο από την παράσταση του έργου Βαβυλωνία, εκείνη την περίοδο, δηλ. τη δεκαετία του 1940

Η παρουσία του Μάνου Κατράκη στη Θεσσαλονίκη το 1961, μεταξύ των μελών της κριτική επιτροπής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης. Διακρίνονται στην πίσω σειρά, από αριστερά: Αλέκος Αλεξανδράκης, Νίκος Κούνδουρος, Μιχάλης Κακογιάννης, Ηλίας Βενέζης, Μάριος Πλωρίτης, Μάνος Κατράκης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Ειρήνη Παππά, και Μίκης Θεοδωράκης

Αλέκα Παΐζη (1919-2009)

Η Αλέκα Παΐζη γεννήθηκε στο Ηράκλειο, στην Κρήτη. Ο πατέρας της, Κωνσταντίνος, ήταν δάσκαλος, αλλά και καπνέμπορος, ο οποίος όμως χρεοκόπησε, γιατί δεν άντεξε τον ανταγωνισμό των μεγάλων καπνοβιομηχάνων. Ως συνέπεια της δυσμενούς οικονομικής κατάστασης, η Αλέκα Παΐζη μετακόμισε στην Αθήνα, μετά το Γυμνάσιο για να έχει περισσότερες ευκαιρίες βιοπορισμού της. Έτσι εισάγεται στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Η κατοχή την βρήκε ανάμεσα στους ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου, που αμέσως εντάσσονται στο ΕΑΜ. Αριστούχος της Δραματικής Σχολής, προσλαμβάνεται από το Εθνικό Θέατρο ως πρωταγωνίστρια στο έργο “Μίνα φον Μπάρχλεμ”.

To Φθινόπωρο όμως του 1942, λόγω της ΕΑΜικής δράσης της, συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς και κρατείται στο αρχηγείο της Γκεστάπο επί της Μέρλιν 6, στο κέντρο της Αθήνας (Κολωνάκι). Όταν την άφησαν ελεύθερη, εγκατάλειψε το Εθνικό Θέατρο και εντάσσεται στο ΕΑΜικό “Θέατρο του Λαού”. Και το 1945-46 συμμετέχει στο κλιμάκιο των «νέων» ηθοποιών του θιάσου των “Ενωμένων καλλιτεχνών”, που συνεχίζει τη μεταπολεμική πορεία του «Λαϊκού Θεάτρου». Το 1949, τη συλλαμβάνει η Ασφάλεια και κρατείται 45 μέρες και στη συνέχεια εξορίζεται στο Τρίκερι, τόπο μαρτυρίου για χιλιάδες αγωνίστριες. Η Παΐζη στο Τρίκερι περιλαμβανόταν μεταξύ των “100 πιο επικίνδυνων γυναικών’, και γι’ αυτό μεταφέρθηκαν στη Μακρονήσο. Τον Δεκέμβρη του 1951, ελευθερώνεται για δεκαπέντε μέρες ως «αδειούχος εξόριστος», υποχρεωμένη να δίνει την παρουσία της στην Ασφάλεια και στερημένη τα πολιτικά της δικαιώματα, χωρίς διαβατήριο, μέχρι και το 1966. Στη δεκαετία του 1950 – με εξαίρεση τον συνεξόριστό της Μάνο Κατράκη- ελάχιστοι θίασοι της πρόσφεραν δουλειά. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ο Μίκης Θεοδωράκης συνεργάζεται μαζί της για την παρουσίαση του «Επιταφίου» του Ρίτσου. Η μουσική αυτή παράσταση έγινε στόχος βίαιων επιθέσεων από την Αστυνομία, τη Χωροφυλακή και παρακρατικούς, ιδίως στην επαρχία. Η τύχη της λίγο άλλαξε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Γιώργος Θεοτόκης και ο Σωκράτης Καραντηνός, παρανόμως, την προσέλαβαν στο νεοσύστατο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος χωρίς την απαραίτητη, τότε, βεβαίωση “κοινωνικών φρονημάτων”. Εκεί πρωταγωνιστώντας ξαναέλαμψε το μεγάλο ταλέντο της. Δεν κράτησε όμως πολύ η δημιουργική αυτή ευκαιρία, με τη δικτατορία του 1967 η Αλέκα Παΐζη φυγαδεύεται στο εξωτερικό, όπου ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση, υπομένοντας και τα τεράστια προβλήματα επιβίωσής της. Με τη μεταπολίτευση επέστρεψε στην Ελλάδα και στο θέατρο. Η πρώτη επανεμφάνιση στο θέατρο έγινε με το “Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο” του Λεωνίδα Τριβιζά. Ακολούθησαν συνεργασίες της με πολλούς θιάσους. Πρωταγωνιστικοί ρόλοι και πραγματικά πολύ σπουδαίες ερμηνείες της, σε κλασικά και σύγχρονα, ξένα και ελληνικά έργα.

Η Α.Παΐζη με τη Θ. Καλλιγά στο θεατρικό έργο Αρχοντοχωριάτης που ανέβηκε στην Κεντρική Σκηνή της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών στις 20-12-1962.

Στην ίδια παράσταση οι ηθοποιοί: Κ. Βασιλάκου, Κ. Νάος, Αθ. Προύσαλης, Αλ. Παΐζη

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 29/1/1965, σελ. 4

Μακεδονία, 13.09.1961