Δύο φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης του 1912-13
Δύο φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης του 1912-13, από τη Στρατιωτική Εγκυκλοπαίδεια
Νίκανδρος Καστανίδης
Φωτογραφίες αναφοράς στην πλατεία Βαρδαρίου
Φωτογραφία αναφοράς της Εγνατίας στην πλατεία Βαρδαρίου, αρκετά χρόνια μετά από την γνωστή μας φωτοκάρτα. Χαρακτηριστική στα αριστερά η στροφή των γραμμών του τραμ προς την οδό 26ης Οκτωβρίου, χωρίς να διακρίνεται καθόλου αυτή προς την οδό Λαγκαδά. Η φωτογραφία τραβηγμένη λίγο μπροστά από την Παπαρρηγοπούλου. Προσφέρεται από τον οίκο δημοπρασιών Φαϊτατζή.
Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Και η παλαιότερη στην επιχρωματισμένη εκδοχή της
Ο κινηματογράφος Καπιτολ στην Κρήτης
Χριστούγεννα του 1992, το Κάπιτολ παίζει τον Εξολοθρευτή ν. 2 (το καλό, το Hasta la vista, baby) για 3η εβδομάδα, προμήθειες σε αναψυκτικά έξω από την είσοδο του κινηματογράφου.
Το κοριτσάκι γυρνάει από την γιορτή του σχολείου του, χριστουγεννιάτικος διάκοσμος στα μαγαζιά της γειτονιάς.
Μακεδονία 28-9-1969.
Το Κάπιτολ λειτούργησε Κρήτης 37 από το 1969 μέχρι λίγο μετά το 2000. Έπειτα σούπερ μάρκετ, τώρα κλειστό.
Συνωστισμός στο τραμ στη στάση της Καμαρας
Τραμ σταματημένο στη στάση της Καμάρας. Περίοδος μάλλον δεκαετίας του 30; Κάποια κτίρια σίγουρα έχουν κατεδαφιστεί στην μελλοντική χάραξη της Εγνατίας. Το βαγόνι πρέπει να ήταν πολύ γεμάτο, οι επιβάτες προσπαθούν να μπουν και από τις δύο πόρτες. Στην μεγέθυνση, στη 2η φωτογραφία φαίνεται σαν η κατάσταση μέσα στο τραμ να ήταν απελπιστική. Ένας άνδρας έχει βγει σχεδόν ολόκληρος έξω από το παράθυρο, ενώ και στο διπλανό παράθυρο, χωρίς να φαίνεται καλά, μοιάζει σαν μια κυρία να προσπαθεί να δραπετεύσει από το εσωτερικό. Φωτογραφία συλλογής Στ. Σιμιτζή.
Θόδωρος Νάτσινας
Η διδασκαλία του Αϊνστάιν στο ΑΠΘ
Ο Αϊνστάιν και η Θεωρία της Σχετικότητας ήταν θέμα των Ελληνικών εφημερίδων από τη δεκαετία του 1920. Πότε, όμως, άρχισε να διδάσκεται στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης;;
Νίκανδρος Καστανίδης
Δημοσίευση για τη Θεωρία του Αϊνστάιν στην εφημ. Μακεδονία 8-5-1928
Δημοσίευση για των Αϊνστάιν και τη θεωρία του στην εφημ. Εμπρός στις 29-6-1957
Η πρώτη διδασκαλία της Σχετικότητας από τον καθ. Ν. Εμπειρίκο στο Παν. Θεσσαλονίκης την ακαδ. χρονιά 1935-36
Η διδασκαλία της Σχετικότητας από τον καθ. Γ. Κοντόπουλο στο Παν, Θεσσαλονίκης την ακαδ. χρονιά 1957-58
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης πριν το 1940
Ο Νικόλαος Εμπειρίκος (1903-1964) διορίστηκε υφηγητής στην Πειραματική Φυσική του Παν. Θεσσαλονίκης το 1930, εκλέχθηκε έκτακτος καθηγητής στην έδρα της Πειραματικής Φυσικής το 1935 και τακτικός καθηγητής το 1937. Η έδρα του μετονομάστηκε το 1940 σε Β’ έδρα Φυσικής.
Ο Ν. Εμπειρίκος ήταν από τη γνωστή οικογένεια των εφοπλιστών
1951, ο Ν. Εμπειρίκος, ως πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στα εγκαίνια κτιρίων του Αγροκτήματος του Πανεπιστημίου
14-5-1951, ο Ν. Εμπειρίκος, ως πρύτανης, στην τελετή θεμελίωσης του κτιρίου του Χημείου
[Από το αρχείο του κ. Χ. Βάρβογλη]
Στις 7-5-1961, τη ημέρα των εγκαινίων του κτιρίου της Φυσικομαθηματικής Σχολής του ΑΠΘ. Με μπλε περίγραμμα ο Γεώργιος Κοντόπουλος, καθηγητής της Ασυτρονίας και με πορτοκαλί περίγραμμα ο Ν. Εμπειρίκος.
[Από το αρχείο του κ. Χ. Βάρβογλη]
Ο Χάρης Βάρβογλης συμπληρώνει και σχολιάζει αυτήν και την επόμενη φωτογραφία:
Η πρώτη είναι από τον εορτασμό της 25-ετηρίδας του ΑΠΘ, τότε που θεμελιώθηκε και το Χημείο. Στο βήμα ο Γεώργιος Παπανδρέου, τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης (σε μπλε κύκλο), και κάτω ο τότε πρύτανης Εμπειρίκος (σε κόκκινο κύκλο).
Στην άλλη ο Εμπειρίκος ξεναγεί τον τότε διάδοχο Κωνταντίνο στο υπόγειο της νεότευκτης ΦΜΣ. Από αριστερά ο Ιερώνυμος Κοτσώνης, τότε πρωθιερέας των ανακτόρων και στη συνέχεια αρχιεπίσκοπος, ο Κωνταντίνος, ο Εμπειρίκος, ο πρίγκηπας Μιχαήλ, κάποια πλάτη και ο Κυριαζόπουλος.
Η διατριβή του Ν. Εμπειρίκου στο Physikalisches Institut του Πανεπιστημίου του Μονάχου, με θέμα στον επιστημονικό κλάδο της Φυσικοχημείας και δημοσιευμένη στο περιοδικό
“Annalen der Physik” [395(1), 1929 : 91-111].
Το βιβλίο που στηριζόταν ο Ν. Εμπειρίκος για τη διδασκαλία της Πειραματικής Φυσικής
Τα περιεχόμενά του
Τα περιεχόμενά του
Ο πρόλογός του
Βουλγαροκτόνου βλέποντας δυτικά προς Βενιζέλου
Η οδός Βασ. Βουλγαροκτόνου με κατεύθυνση δυτικά προς την οδό Βενιζέλου. Οι προηγούμενες ονομασίες της κατηργημένης οδού Βασ. Βουλγαροκτόνου ήταν Δευτέρα παραλιακή οδό (2me rue du quai) και στα οθωμανικά σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη idare-i askeriye (Στρατιωτικής Διοικήσεως). Αν και επρόκειτο για κεντρική οδό παράλληλη προς την λεωφόρο Νίκης με όμορφα κτήρια και ιδιαίτερο χαρακτηριστικό την επίστρωση του δρόμου με μαλτεζόπλακες, εντούτοις για το τμήμα μεταξύ των οδών της τότε Αγ. Νικολάου και της οδού Βενιζέλου δεν απαντάται συχνά φωτογραφικό υλικό. Η ανέκδοτη φωτογραφία απεικονίζει γύρω στο 1917 την Βουλγαροκτόνου λίγο πριν από την διασταύρωση της με την οδό Κισσάβου. Η ταύτισή της έγινε με την βοήθεια της γνωστής φωτογραφίας της πομπής της κηδείας του δολοφονηθέντος στο Μοναστήρι ρώσου διπλωμάτη Αλεξάντερ Ροστκόβσκι στις 9 Αυγούστου 1903 καθώς και την αεροφωτογραφία της Α. Γερολύμπου. Σήμερα θα βρισκόμασταν περίπου στο ύψος της Καλαποθάκη 18.
Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Βασ. Βουλγαροκτόνου με κατεύθυνση δυτικά προς την οδό Βενιζέλου
Το σχετικό απόσπασμα για καλύτερη κατατόπιση από την αεροφωτογραφία της Α. Γερολύμπου.
Η διασταύρωση των οδών Κισσάβου με Βουλγαροκτόνου με τα κτήρια υπ' αριθμό 1 και 2.
Η φωτογραφία της νεκρικής πομπής του Αλεξάντερ Ροστκόβσκι επί της Βουλγαροκτόνου. Διακρίνονται τα κτήρια υπ' αριθμό 4 και 5.
Και η ταύτιση του σημείου της Βουλγαροκτόνου με βάση τα κτήρια υπ' αριθμό 3, 4 και 5.
Στην οδό Ρακτιβάν, σχεδόν στο ύψος της Τιμολέοντος
Η φωτογραφία αναρτήθηκε από τον κ. Σιδηρόπουλο στις ΠΦΘ και ανήκει «σε άλμπουμ Άγγλου αξιωματικού στην Θεσσαλονίκη, εποχή 1917-1918», σύμφωνα με το σχόλιό του. Τοποθεσία δεν αναφερόταν. Ωστόσο, δείχνει το ίδιο σημείο με μια κάρτα που κυκλοφορεί αταύτιστη εδώ και χρόνια (θα την δούμε παρακάτω). Για την κάρτα, ο Στάθης Ασλανίδης είχε δώσει όνομα στον δρόμο, έλειπαν όμως τα στοιχεία απόδειξης πέραν πάσης αμφιβολίας. Τώρα υπάρχουν. Το εντυπωσιακό σπίτι δεξιά βρισκόταν στην οδό Ρακτιβάν, σχεδόν στο ύψος της Τιμολέοντος.
Μάρα Νικοπούλου
Το χαρακτηριστικό σαχνισί με την ξεχωριστή δική του στέγη, η σχέση του με το άλλο σπίτι με την εγκιβωτισμένη αριστερά, και οι πολεμίστρες που εξέχουν στο βάθος -αλλά όχι πολύ μακριά- είναι τα στοιχεία που τοποθετούν τη φωτογραφία.
Τα δύο από τα τρία στοιχεία ολοφάνερα παρόντα στην κάρτα που κυκλοφορούσε αταύτιστη και μας δίνει και μεγαλύτερο κομμάτι του δρόμου προς τα κάτω. Οι πολεμίστρες εδώ δεν φαίνονται καλά.
Ξεκινώντας , λοιπόν, από τις ξεκάθαρες πια πολεμίστρες που μας προσφέρει η φωτογραφία του Άγγλου αξιωματικού, και με τη βοήθεια μιας γνωστής κάρτας ανατολικά της Αγ. Αικατερίνης, εντοπίζουμε ότι βρίσκονται πίσω από την οδό Ισμήνης. Η θέση τους επιβεβαιώνεται με βάση το διατηρητέο με το ‘αέτωμα’ στην δυτική άκρη της Ισμήνης.
Η πανοραμική φωτογραφία από τον μιναρέ της Αγ. Αικατερίνης [από ανάρτηση Γ. Μανιού στις ΠΦΘ, άγνωστης αρχικής πηγής] μας δίνει και τα άλλα δυο στοιχεία: το χαρακτηριστικό σαχνισί και το σπίτι με την εγκιβωτισμένη στέγη. Στο βάθος, αχνοφαίνονται πάλι οι πολεμίστρες, αριστερά από την Οικία Καβάκογλου. [Την θέα από εκείνο το σημείο των τειχών, καθώς και την οικία Καβάκογλου τα είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=769697910186511&id=204212503401724]
Ζουμ της προηγούμενης κάρτας με τα σημεία ενδιαφέροντος. Εγκιβωτισμένη στέγη, σαχνισί και δίπλα του η ψηλή μάντρα.
Το προξενείο της Γερμανίας και ο πρόξενος Dr Mordtmann
Η Journal de Salonique έχει δείξει ότι αγαπάει τα ιστορικά και τα στατιστικά στοιχεία– κι εμείς σήμερα την ευγνωμονούμε γι’ αυτό. Σ’ αυτά τα πλαίσια, τoν Νοέμβριο 1907, προλογίζει μια σειρά άρθρων αφιερωμένων στα προξενεία της πόλης. Με δεδομένο ότι οι πρόξενοι ανήκαν στις σημαντικότερες «αρχές της πόλης», ας πούμε, τα στατιστικά αυτά έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, κι ένα ιδιαίτερο σημείο είναι oι θέσεις τους, που σηματοδοτούν τις αλλαγές στην ίδια την πόλη.
Ο Λεβύ το εντοπίζει στον πρόλογό του: « … Πριν 25 χρόνια, η πλειοψηφία των προξενείων, για να μην πούμε όλα, βρίσκονταν στην συνοικία των Φράγκων που πήρε το όνομά της γιατί εκεί αυτήν είχαν επιλέξει ως τόπο διαμονής οι ξένες κοινότητες, η υψηλή κοινωνία της πόλης, και μαζί τους οι προξενικές αρχές. Λίγα χρόνια αργότερα, η πλειοψηφία των προξενείων -για να μην πούμε όλα- μεταφέρθηκαν στην συνοικία Χαμιδιέ, κάνοντας την κύρια οδική αρτηρία της περιοχής να [αποκαλείται;;; -δυσανάγνωστο] οδός Προξενείων. Σήμερα [σημ: το 1907], τα προξενεία φαίνεται ότι εξακολουθούν να θέλουν να μεταναστεύσουν προς τις Εξοχές όπου βρίσκονται ήδη πολλά από αυτά. Φυσικά, αυτό δεν είναι κάτι περίεργο. Αν μας ζητούσαν να το εξηγήσουμε, θα λέγαμε ότι αφενός με την αύξηση των μέσων συγκοινωνίας οι αποστάσεις μειώνονται, αφετέρου η κοινωνία της Θεσσαλονίκης φαίνεται να ακολουθεί την ίδια πορεία – αποτέλεσμα των μεταμορφώσεων της πόλης … ».
Τα άρθρα του αφιερώματος είναι με αλφαβητική σειρά (στα γαλλικά) με πρώτο το Προξενείο της Γερμανίας. Το ίδιο θα κάνουμε κι εμείς, επικεντρώνοντας στον μακροβιότερο (επί 13 χρόνια) πρόξενο, τον Dr Mordtmann, που παρέμεινε στην πόλη από το 1886 [ή το 1889] ως το 1902.
Μάρα Νικοπούλου, Αλέξανδρος Σαββόπουλος
Ο Σαμ Λεβύ μας εξηγεί ότι πρώτη φορά στάλθηκε Γερμανός διπλωμάτης καριέρας στην Θεσσαλονίκη το 1886. Από το 1876 ως το 1886, τα συμφέροντα της γερμανικής παροικίας τα φρόντιζαν το Προξενείο της Αυστροουγγαρίας. Πριν το 1876 στη Θεσ/νίκη υπήρχαν μη Γερμανοί εκπρόσωποι [κι ανάμεσά τους ο Ερρίκος Άμποτ, της «Σφαγής των Προξένων», υπενθυμίζουμε εμείς]. Ο πρώτος διπλωμάτης καριέρας που έφτασε, ήταν ο Dr Bouterwek το 1886 και υπηρέτησε μέχρι τον θάνατό του, το 1889, σύμφωνα με την JdS.
Για τον Kόνραντ Μπούτερβεκ δεν βρέθηκαν πολλά, ο τάφος του όμως πρέπει να είναι στο εδώ κοιμητήριο των Διαμαρτυρόμενων. Στο άρθρο που αναφέρεται η πληροφορία αυτή [http://docplayer.org/201694558-Ein-gang-ueber-den-protestantischen-friedhof-in-thessaloniki.html?fbclid=IwAR2zwtobwO5mLnw-Msyq3Mmw1WD0uP69Vvvm2y1sCImUS0Ck3mZPvd55Q6s ] δίνουν άλλες ημερομηνίες και για την ανάληψη των καθηκόντων του και για τον θάνατό του. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, πάντως, η χρονική παρουσία του Μπούντερβεκ στην Θεσσαλονίκη εντοπίζεται το 1885-86. Μια επίσκεψη στο νεκροταφείο θα μας έδινε περισσότερες πληροφορίες.
«Διάδοχος του Δρα Μπούτερβεκ ήταν ο Δρ Μόρντμαν που έμεινε επικεφαλής του προξενείου για 13 χρόνια, ως το 1902», συνεχίζει η JdS. «Όλοι ξέρουν με πόση λεπτότητα επιτέλεσε τα καθήκοντά του και θα ήταν ακόμα εδώ αν δεν τον καλούσαν να υπηρετήσει στην Σμύρνη όπου βρίσκεται έκτοτε».
Το 1902, τον Δρα Μόρντμαν διαδέχτηκε ο φον Βέρσεν μέχρι τον θάνατό του, σε σχετικά νεαρή ηλικία, το 1906 [Ulrich Ernst Friedrich Karl von Versen (* 2. Februar 1861; † 1906]. Ο φον Βέρσεν, δικηγόρος σπουδαγμένος στο Φράιμπουργκ και την Λειψία, ανέλαβε το προξενείο της Θεσσαλονίκης το 1903 και πέθανε τρία χρόνια αργότερα από ελονοσία. Μάλλον έχει ταφεί και αυτός εδώ.
«Σήμερα [1907] στο Προξενείο της Γερμανίας στην Θεσσαλονίκη επικεφαλής είναι ο Βαρώνος Όστμαν φον ντερ Λάιε. Όπως βλέπουμε η λειτουργία του Προξενείου της Γερμανίας στην Θεσσαλονίκης από διπλωμάτη καριέρας είναι πρόσφατη. Μόνον τέσσερις έχουν υπηρετήσει σ’ αυτή τη θέση από το 1886 και οι δύο πέθαναν στο καθήκον».
Άλλοι διπλωμάτες καριέρας δεν υπάρχουν στα βιλαέτια της Ρούμελης, και στις ηπειρωτικές πόλεις οι λίγοι Γερμανοί υπήκοοι απευθύνονται στα προξενεία της Αυστρο-Ουγγαρίας.
Δυστυχώς, στο κακοσκαναρισμένο άρθρο της JdS δεν φαίνεται πόσους αριθμεί η γερμανική παροικία της πόλης το 1907. Αλλά σε μια σχετική αναφορά, που μοιάζει ‘αντιγραφή’ του άρθρου αυτού, ο Χρ. Γουγούσης [«Μακεδονικόν Ημερολόγιον», 1915] γράφει ότι «ο αριθμός των υπηκόων Γερμανών τω 1907 ανήρχετο εις 300».
Bλέπουμε ένα απόσπασμα από τον χάρτη του αρχιμηχανικού Καμπανάκη, του 1889-90. Είναι ίσως ο πιο αναλυτικός όσον αφορά τις θέσεις των προξενείων, και μάλιστα ακριβώς για τα χρόνια που μας ενδιαφέρουν. Το Προξενείο της Γερμανίας τότε ήταν από αυτά που ξέφευγαν από τον «κανόνα» που ανέφερε ο Λεβύ, καθώς δεν βρισκόταν στον Φραγκομαχαλά. Από κάτω, οι καταχωρήσεις σχετικά με το Προξενείο της Γερμανίας στα αλμανάκ διαφόρων ενδεικτικών ετών, έχοντας πάντα υπόψη ότι συνήθως τα στοιχεία αυτά αφορούν το προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Το 1881 η καταχώριση είναι κενή, το 1883 υπάρχει «προξενικός εκπρόσωπος» (της οικογενείας Ασλάν), ενώ το 1885 τα θέματα των Γερμανών τα φροντίζει το Προξενείο της Αυστρο-Ουγγαρίας. Το 1889-90, έχουμε μόνον Πρόξενο (τον Δρα Μόρντμαν) χωρίς να αναφέρεται άλλο προσωπικό, ενώ το 1893-94 εμφανίζεται πλέον και γραμματέας και δραγουμάνος.
Με βάση τον πρώτο χάρτη, σε απόσπασμα της πανοραμικής φωτογραφίας των Schultz & Barnsley (1889-90) σημειώνεται το κτίριο που πρέπει να στέγαζε το Γερμανικό Προξενείο εκείνα τα χρόνια (και πιθανότατα καθ’ όλη την διάρκεια της θητείας του Μόρντμαν). Υπενθυμίζουμε ότι τότε τα προξενεία ήταν και κατοικίες των προξένων ή/και ορίζονταν ως προξενεία οι κατοικίες τους, στις περιπτώσεις που αναλάμβανε τη θέση προξένου ή προξενικού εκπροσώπου κάποιος “ντόπιος”.
Ο Johannes Heinrich Mordtmann γεννήθηκε στο Πέραν της Κων/λης το 1852 και πέθανε το 1932 στο Βερολίνο. Γιoς προξένου (των Χανσεατικών πόλεων στην Υψηλή Πύλη), τελείωσε κολλέγιο στο Αμβούργο, άρχισε να σπουδάζει κλασική μουσική στο Παν/μιο της Βόννης και τελικά στράφηκε στις Ανατολικές Σπουδές, μέχρι που έλαβε το διδακτορικό του στο Βερολίνο. Ασχολήθηκε με αραβικά χειρόγραφα και ελληνικές και βυζαντινές επιγραφές (αρκετές δημοσιεύσεις του αφορούσαν ευρήματα από την Μακεδονία και τη Θράκη) Υπηρέτησε σε διάφορες διπλωματικές θέσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ως δραγουμάνος, πρόξενος και γενικός πρόξενος, σε Κων/λη, Θεσσαλονίκη και Σμύρνη, ενώ από το 1872 -έναν χρόνο μετά τον πατέρα του- ήταν μέλος του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κων/πόλεως.
Κατά τον ΑΠΠ, ως γενικός πρόξενος, ενημέρωσε τους Γερμανούς για την γενοκτονία των Αρμενίων, μετά από την ανοιχτή παραδοχή του Ταλάτ Πασά ότι οι πράξεις τους στόχευαν στην εξόντωσή τους. Μετά την κατάληψη της Κων/λης από τις δυνάμεις της Αντάντ, έφυγε από την Κων/λη και έζησε στην Κεντρική Ευρώπη (πρώτα στην Ελβετία, μετά στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας, μετά στο Βερολίνο. Θεωρείται από τους ιδρυτές των Οθωμανικών Σπουδών και η σημαντική βιβλιοθήκη και το αρχείο του βρίσκονται στο Παν/μιο του Αμβούργου.
Πίσω στα χρόνια του Μόρντμαν στην Θεσσαλονίκη. Από τις αναφορές στην JdS (εκτός από τα κλασικά του πότε φεύγει και πότε γυρίζει στην πόλη) μαθαίνουμε ότι:
– Το 1895, και για 7 περίπου μήνες, επιφορτίστηκε με τις λειτουργίες του Προξενείου της Ισπανίας, πριν αυτά ανατεθούν στον γνωστό μας Κάρολο Ασλάν.
– Το Ιανουάριο 1998 χρίστηκε Ιππότης από τον Γερμανό αυτοκράτορα Γουλιέλμο Β’.
– Στις 21-2-1900, το ζεύγος Μόρντμαν δεξιώθηκε τα μέλη της γερμανικής παροικίας. Προηγήθηκε δείπνο για τους φίλους της οικογενείας. Aκολούθησε χορός. Όλοι χάρηκαν την απλότητα του ζεύγους και αποχωρίστηκαν με λύπη τους τόσο φιλόξενους αμφιτρύωνες.
– Στις αρχές Ιανουαρίου 1901, η κυρία Μόρντμαν (για την οποία δεν βρέθηκαν στοιχεία) παρασημοφορήθηκε για την φιλανθρωπική δράση της.
– …δράση που επιβεβαιώνεται αργότερα τον ίδιο μήνα, με τις ιδιαίτερες ευχαριστίες που της απευθύνει η Φιλανθρωπική Επιτροπή του Circolo Filologico (της ιταλικής λέσχης στη Θεσ/νίκη)
– Κι άλλο ένα επαγγελματικό δείπνο («διπλωματικό») τον Νοέμβριο 1901, με 16 προσκεκλημένους κι ανάμεσά τους οι επιθεωρητές της Οθωμανικής Τράπεζας και αξιωματούχοι της Αυστρο-γερμανικής παροικίας. Η συνάντηση έληξε στις 2 τα χαράματα.
Πριν προχωρήσουμε στην αναχώρηση του Μόρντμαν, να σημειώσουμε ότι, πέρα από τα όποια προξενικά του καθήκοντα, όλα αυτά τα χρόνια ασχολούταν με το επιστημονικό αντικείμενό του και υπάρχουν αρκετές αναφορές του σχετικά με θέματα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος (π.χ. https://www.persee.fr/doc/bch_0304-2456_1983_sup_8_1_5237 (σελ.9), https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/tekmiria/article/view/2923/2741?fbclid=IwAR0cGZuq7gxJcWYV8qJFpDtsEq_-IUyTpHKZBo786_u1ZVz8D8avnUnr7Mw ) ενώ -όπως είχαμε δει στην ανάρτηση του Δαυίδ Μπράβου εδώ https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/366522823837357- ήταν ο πνευματικός καθοδηγητής του ερευνητή-αρχαιολόγου Adolph Struck.
Στις 18 Δεκεμβρίου 1902, η JdS ανακοινώνει -με μεγάλη θλίψη- ότι ο Μόρντμαν θα φύγει από την Θεσσαλονίκη «μετά από 17 χρόνια παραμονής του εδώ», και έρχεται σε αντίθεση με τον εαυτό της, καθώς όπως είδαμε στο άρθρο του 1907 αναφέρει «ότι έμεινε επικεφαλής του προξενείου επί 13 χρόνια » υπηρετώντας από το 1889 ως το 1902. Τα επίσημα στοιχεία συμφωνούν με το άρθρο που βλέπουμε εδώ: ο Μόρντμαν υπηρέτησε στην Θεσσαλονίκη την χρονική περίοδο 1886-1902.
Όπως και να ‘χει, ο λόγος που φεύγει «είναι ότι διορίστηκε γενικός πρόξενος της Γερμανίας στην Σμύρνη. Η γερμανική παροικία δεν θα αφήσει να περάσει απαρατήρηση η αναχώρηση του προξένου της που χειριζόταν τα θέματα των ομοεθνών του με μεγάλη λεπτότητα και ικανότητα. Για την ικανότητα και τις σωστές κινήσεις του, ο Δρ Μόρντμαν έχει αφήσει σημαντικό αποτύπωμα στις εμπορικές σχέσης της χώρας του με την περιοχή μας».
Η JdS συνεχίζει τους επαίνους, χαίρεται μόνον για την άνοδό του στην ιεραρχία που του την εύχεται.
Και αμέσως παρακάτω ανακοινώνει ότι αντικαταστάτης του έχει οριστεί ο νυν πρόξενος στην Γιάφα, ο Dr Buger, που θα έρθει στην Θεσσαλονίκη μόλις τακτοποιήσει τις εκκρεμότητες του εκεί προξενείου.
Όπως είδαμε πριν, αντικαταστάτης του Μordtmann ήταν ο Ulrich Ernst Friedrich Karl von Versen. Δεν ξέρουμε αν ο “Buger” είναι λάθος της JdS – αλλά με ένα πρόχειρο ψάξιμο δεν βρέθηκε ότι ο φον Βέρσεν έχει υπηρετήσει στην Γιάφα. Το σίγουρο είναι ότι μέχρι τις 29-1-1903 ο νέος πρόξενος δεν έχει αναλάβει καθήκοντα, καθώς στους εορτασμούς για τα γενέθλια του Κάιζερ εμφανίζεται ακόμα ο Μόρντμαν. Έγινε λειτουργία στην καθολική εκκλησία, ο Μόρντμαν δέχτηκε επίσημη επίσκεψη του βαλή και του διοικητή του Γ’ Σώματος Στρατού, Χατζή Χαϊρί Πασά, και το βράδυ, τα επιφανή μέλη της γερμανικής παροικίας συμμετείχαν σε μια λαμπρή γιορτή στο γνωστό μας Kegel Κlub -λίγους μήνες πριν αυτό καταστραφεί από τις βόμβες των «Βαρκάρηδων».
Το 1904, πάντως, κατά την θητεία του Φον Βέρσεν, το Γερμανικό Προξενείο ακολουθεί την μετάβαση των υπολοίπων προξενείων στην λεωφ. Χαμιδιέ, και το απαντάμε επί της λεωφ. Νίκης πλησίον του Λ. Πύργου. Αν δεν υπάρχει λάθος στην σήμανση, τότε πιθανόν να στεγάστηκε στο κτίριο που έμεινε γνωστό ως Οικία Οικονόμου, δηλαδή το ανατολικό από τα δίδυμα κτίρια που χτίστηκαν από τον Αρριγκόνι για τον Γιακώβ Μοδιάνο. [https://archive.saloni.ca/649]. Μένει να ερευνηθεί παραπάνω.
Περίτεχνα παγκάκια μπροστά στον Λ. Πύργο
Πολλές φορες στις φωτογραφίες προσπερναμε διαφορες λεπτομέρειες. Στη φωτογραφία διακρίνονται με λεπτομερεια τα παγκάκια μπροστα στο Λευκο Πύργο το 1916. Παρατηρηστε τις περιτεχνες χυτοσιδερενιες βασεις τους και καντε συγκριση με τα μεταπολεμικα τσιμεντενια που γνωρισαμε.
Βαγγέλης Καβάλας