Saloni.ca Archive

Τα ξημερώματα της Κυριακής 28 Μαρτίου 2021 κάηκε άλλη μια μονοκατοικία στην Άνω Πόλη. Επταπυργίου 46, έγραφαν οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και δεν συνόδευαν την είδηση με φωτογραφία. Η γειτνίαση με το σωζόμενο κτίριο του τζαμιού Ζιχνί Πασά (Επταπυργίου 44) χτύπησε καμπανάκι. Τελικά η φωτιά δεν ήταν ούτε στο 46, ούτε στο πρώην τζαμί. Ήταν στο νούμερο 42, που όμως πρέπει να ανήκε στο συγκρότημα του τζαμιού.

Από τον Θόδωρο Νάτσινα και τη Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1042378059585160&id=204212503401724

Η μονοκατοικία 10 χρόνια πριν. Και η εικόνα της από επίσκεψη μία μέρα μετά τη φωτιά. Πίσω στο google για να δούμε την σχέση της μονοκατοικίας με το κτίριο του τζαμιού. Και το χαρακτηριστικό -και όχι συχνό- μοτίβο κάτω από τη στέγη και των δύο κτιρίων Το τζαμί Ζιχνί Πασά χτίστηκε την δεκαετία του 1890. Σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη, δίπλα του είχε σχολείο με 80 μαθητές και 130 μαθήτριες. (σ.106 & 398). Στο ρυμοτομικό του 1931, το σημείο πέφτει στην άκρη των φύλλων. Στην πρόχειρη ένωση, βλέπουμε το τζαμί, το 42 που κάηκε και το 46 που έχει πια αντικατασταθεί, αλλά ίσως αποτελούσε και αυτό μέρος του συγκροτήματος μιας και δείχνει να είναι στην αυλή του τζαμιού Σε απόσπασμα φωτογραφίας του Homer Thompson, βλέπουμε την πρόσοψη της μονοκατοικίας της Επταπυργίου 42 πριν τις αλλαγές, και αριστερά ένα μέρος από το τζαμί. Η φωτογραφία δείχνει ότι δεν υπήρχαν σκάλες από την μεριά του δρόμου – όλα τα ανοίγματα από τον δρόμο ήταν παράθυρα και όλα τα σκαλιά ήταν κατοπινές προσθήκες.

Η οδός Αλκινόου, στην ανατολική πλευρά της Άνω Πόλης, εκτείνεται από την Αμφιτρύωνος μέχρι την Μουσών. Στον χάρτη του google την ταλαιπωρούν και δίνουν στα μόλις 300 μέτρα που καλύπτει τρία ονόματα (Αλκινόης-Ηροδότου-Αλκινόου), καταφέρνοντας έτσι να μπερδέψουν πολύ κόσμο. Τα διάφορα ρυμοτομικά του Δήμου Θεσσαλονίκης την έχουν από πάντα ολόκληρη ως Αλκινόου. Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1033444630478503&id=204212503401724

Κατά τον Β. Δημητριάδη, στην οθωμανική περίοδο λεγόταν Furun (=Φούρνου) -μία από τις αρκετές οδούς που ‘βαφτίστηκαν’ από την ύπαρξη φούρνου- και ανήκε στην συνοικία του Μεσούντ Χασάν. Λογικά, γι’ αυτόν τον φούρνο είναι ο σωρός με τα ξερόκλαδα στη φωτό που έχει τραβηχτεί από τη γωνία με Αμφιτρύωνος. O φούρναρης ποζάρει ξανά, και το γαϊδουράκι που κουβαλάει τα ξερόκλαδα επίσης. Η φωτό κυκλοφόρησε σε διάφορες εκδοχές καρτ-ποστάλ και έχει τραβηχτεί το αργότερο τον Αύγουστο του ’16. Εδώ, από το άλμπουμ W.H.Lillie, από ανάρτηση της κ. Σταθοπούλου στις ΠΦΘ. «Ηλεκτροκίνητον Αρτοποιείον», ιδιοκτησία Καραγκιόζογλου πλέον, γράφει η ταμπέλα στη φωτό που έβγαλε ο κ. Πλάτων Κλεανθίδης το 1982. Πίσω στα χρόνια κοντά στον Α’ΠΠ, με την οδό Αλκινόου λίγο ψηλότερα. Κι ακόμα πιο ψηλά, το 1961, σε φωτογραφία του αρχείου της κ. Ελένης Ταμτάκου που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ. Το 1968, ο κ. Μιχάλης Νομικός φωτογραφίζει τα ερειπωμένα σπίτια της δυτικής πλευράς της Αλκινόου λίγο πριν το τέλος της. Tο 1971, το παρκάκι μπροστά στην νοτιοδυτική γωνία με Κίρκης δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί, όπως βλέπουμε στη φωτογραφία της κ. Audrey Gottlieb. Η κατάληξη της Αλκινόου στην Μουσών το 1982, πάλι σε φωτό του κ. Πλάτωνα Κλεανθίδη.

Όλα τα όμορφα άλογα ... “τη δεκαετία του 60, ίσως και λίγο αργότερα, στη Λέοντος Σοφού έκαναν πιάτσα τα μακριά κάρα μεταφορών, με ρόδες αυτοκινήτου, που τα έσερναν κάτι θεόρατα άλογα. Τα έχω δει πολλές φορές, γιατί δούλευε εκεί κοντά ο πατέρας μου. Μοσχομύριζε ο τόπος κοπριά και άχυρο.” Zissis Sarikas

Εκτός από την Λέοντος Σοφού, πιάτσες μεταφορών υπήρχαν στην Βασ. Ηρακλείου, στο Λιμάνι, στον Βαρδάρη. Οι αραμπατζήδες με τα κάρα τους διέσχιζαν μέχρι τα 70ς όλη την Θεσσαλονίκη. Παλιότερα υπήρχαν κάρα με ξύλινες ρόδες ώσπου τους υποχρέωσαν να τις αλλάξουν με λαστιχένιες. Οι περισσότεροι είχαν τα αγέρωχα Ουγγαρέζικα λόγω της μεγάλης δύναμης και αντοχής τους. Ζώα πανέξυπνα, περήφανα, όμορφα, ήσυχα, δυνατά, ταυτισμένα με την αίσθηση της ελευθερίας. H φύση είχε μεράκι όταν τα έπλασε. “Τα στόλιζαν με χαϊμαλιά, κουδουνάκια και διάφορες χάντρες στον λαιμό τους. Το ματόχαντρο ξεχώριζε. “Φορούσαν” και μιά μουσαμαδιά όπως την έλεγαν για την βροχή. Ήταν ένα ύφασμα από καράβοπανο αδιάβροχο το οποίο κρατούσε το ζωντανό στεγνό.” Daphne Tsakota

“Στο διατηρητέο κτίσμα της οδού Σπάρτης με Παρασκευοπούλου, είχα θυμηθεί την χρήση της αυλής του για ένα διάστημα σαν σταύλο τέτοιων αλόγων με αυτά τα κάρα. Τώρα το βλέπω μπροστά μου πανύψηλο όπως το θυμόμουν. Βλέπω τα δυνατά του πόδια, την ατίθαση μεγάλη χαίτη του και την περήφανη κορμοστασιά του. Θυμήθηκα το βαρύ ρωμαλέο βάδισμά τους, με το βίαιο πέταγμα των μπροστινών ποδιών που δεν έμοιαζε με των άλλων αλόγων, είχε μια ιδιαιτερότητα, μια υπερηφάνεια, μας κοίταζαν αφ υψηλού θαρρείς και περίμεναν να τα χειροκροτήσουμε, που έκαναν παρέλαση για μας με ιππέα παλιάς εποχής

Τα ίδια άλογα χρησιμοποιούσαν οι νεκροφόρες της εποχής εκείνης πριν αντικατασταθούν από αμερικάνικα μεγάλα διασκευασμένα κατάλληλα αυτοκίνητα. Παλιά έσερναν τα ιππήλατα τραμ της πόλης και τις άμαξες. Η εποχή τα ανάγκασε να κάνουν βαριές δουλειές που άλλα άλογα ήταν αδύνατον να εκτελέσουν.” George Kotsidis

Στην ελληνική παράδοση το άλογο κατέχει ιδιαίτερη θέση. Σύντροφος ισότιμος με τον άνθρωπο από την αρχαιότητα. Ο φτερωτός Πήγασος, ο Βουκεφάλας, άλογο που τιμήθηκε περισσότερο από κάθε άλλο . H θυσία αλόγου σήμαινε προσφορά ό,τι πολυτιμότερου είχε ο άνθρωπος. Tάφους αλόγων ξέρουμε από τη μυθολογία, μερικά θάφτηκαν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους. Στα κλέφτικα τραγούδια είναι ο πιστότερος σύντροφος. Δεν εγκαταλείπει τραυματισμένο, στέκεται δίπλα βοηθώντας τον να ξανακαβαλικέψει για να συνεχίσουν.

Ιδέα του Ζήση Σαρίκα. Σταθερός, ακαταμάχητος “τροφοδότης” αναμνήσεων της παλιάς πόλης ο κος Γιώργος Κωτσίδης. Πρόσθετα κείμενα και συμμάζεμα φωτογραφιών Δαυίδ Μπράβος.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1040853783070921&id=204212503401724

Ο αραμπατζής Νικόλαος Ιορδάνου μεταφέρει με το κάρο του βαρέλια με κρασί μπροστά στο ξενοδοχείο Μεντιτερανέ. Πλατεία Αριστοτέλους. Daphne Tsakota “Ο πατέρας μου όρθιος παλληκαράκι κρατάει τα γκέμια του αλόγου”

George Kotsidis “Θυμήθηκα το βαρύ ρωμαλέο βάδισμά τους, με το βίαιο πέταγμα των μπροστινών ποδιών που δεν έμοιαζε με των άλλων αλόγων, είχε μια ιδιαιτερότητα, μια υπερηφάνεια, μας κοίταζαν αφ υψηλού θαρρείς και περίμεναν να τα χειροκροτήσουμε, που έκαναν παρέλαση για μας με ιππέα παλιάς εποχής”

Οι αραμπατζήδες με τα κάρα τους διέσχιζαν μέχρι τα τέλη των 70ς όλη την Θεσσαλονίκη. Παλιότερα υπήρχαν κάρα με ξύλινες ρόδες ώσπου τους υποχρέωσαν να τις αλλάξουν με λαστιχένιες.

”... για μας τα πιτσιρίκια της εποχής εκείνης εκτός από το να τα χαζεύουμε με θαυμασμό, ήταν και το καθημερινό μας παιχνίδι. Τα περιμέναμε αργά το απόγευμα τα ζεστά καλοκαίρια για την βολτίτσα μας. Με μια δική μας τεχνική σαλτάραμε πίσω στο κάρο κάνοντας μια ιδιόμορφη σκαλομαρία μέχρι να μας αντιληφθεί ο καραγωγέας και μας διώξει “ George Kotsidis

Φωτογραφία του Μιχάλη Παππού. Παύλου Μελά. Διαγώνιος. Φωτογραφία του Σωκράτη Ιορδανίδη. Σπάρτης και Παρασκευοπούλου “Εκείνο που θυμάμαι για το κτίριο αυτό είναι, ότι την δεκαετία του 60 την αυλή του χρησιμοποιούσαν σαν σταύλο και για να σταθμεύουν αρκετά κάρα από εκείνα τα μακρόστενα με τα τεράστια άλογα με τις μικρές ξύλινες ρόδες με μεταλλικά τσέρκια.” George Kotsidis Στο (τότε) απαγορευμένο ντοκυμαντέρ του Δήμου Θέου : 100 ώρες του Μάη (1963 γιά την δολοφονία Λαμπράκη) εμφανίζονται 2 φορές άλογα με κάρα γιά κάποια δευτερόλεπτα. Εδώ διασχίζοντας την Εγνατία κάθετα.

Μέγαρο Βαλαούρη στο βάθος. Διαγώνιος με την Τσιμισκή αριστερά. Τραμ και κάρο την δεκαετία του 30.

Ίωνος Δραγούμη. Το κάρο μόλις έστριψε στην Μητροπόλεως.

1952. Τραμ στην Τσιμισκή. Στάση Λεωφορείου κοντά στο άχτιστο Ηλέκτρα Παλάς στην Πλατεία Αριστοτέλους. Το κάρο προηγείται.

Δήμου Θέου : 100 ώρες του Μάη. 1963. Εδώ στον Βαρδάρη δίπλα στον κινηματογράφο “Πάνθεον”.

Στο 8.55 λεπτό η συγκεκριμένη σκηνή. Έχει και τον ΗΧΟ που άκουγες από τα μεταλλικά τσέρκια.

Μητροπόλεως διπλής κατεύθυνσης. Το αγέρωχο άλογο βαδίζει ανάποδα στο ρεύμα. Μπέρτολτ Μπρεχτ- Το παράπονο του αλόγου Με ρίγος θανάτου σέρνω το κάρο σε λεωφόρο κεντρική. Φοβάμαι πολύ –ωιμέ- μην πέσω κάτω. Κοντεύω γιά τον σταύλο να ξαποστάσω. Στον παραπέρα δρόμο. Είμαι στο χώμα, κι άνθρωποι μ’έχουν κυκλώσει –και με σφάζουν. Τα μάτια μου ήταν ακόμη ανοιχτά γιά βοήθεια τρέχει ο αμαξάς και πόρτες ανοίγουνε και χύνονται έξω οι γειτόνοι με μαχαίρια κι απ’το κορμί μου κόβουν κρέας κι όλο βρίζουν και με σχίζανε κομμάτια, κι ας με βλέπαν όλοι ν’ανασαίνω. Κι όμως όλοι μ’αγαπούσανε πάντα με φίλευαν ζάχαρη και με χαϊδεύαν και μου έριχναν στην πλάτη μου ρούχο να φυλάγομαι από τις μύγες. Πρώτα όλοι φίλοι και τώρα όλοι τους θηρία. Ποιος τους είχε κάνει έτσι; Τι να είχαν πάθει κι αγριέψαν; Κι ενώ ξεψυχώ βλέπω μόνο μαυρίλα και μια παγωνιά να χτυπάει την γη. Πώς δεν το βλέπεις εσύ; Κι έχουν παγώσει πιά οι ανθρώποι το χέρι ζέστανέ τους• μα βιάσου δεν προφταίνεις. Γιατί όταν πέσεις και ζητάς βοήθεια θα σε σφάξουν! μετ. Παύλος Μάτεσις

Οδός Αγίας Σοφίας ψηλά ! Μπροστά στον Άγιο Δημήτριο.

Βασιλέως Ηρακλείου πίσω από την Καπναποθήκη Αυστριακού Μονοπωλίου. Πλατεία Odeon σήμερα.

“Εκτελούνται μεταφοραί” “Μοσχομύριζε ο τόπος κοπριά”.

Τα θυμάμαι εδώ, μέχρι αρχές των 80ς. Την ... μυρωδιά της κοπριάς που ανακατευόταν μ αυτήν ενός καφεκοπτείου δίπλα.

Κάστρα. Εγνατία στην Πλατεία Μακεδονομάχων. Εγνατία λίγο πριν το Μέγαρο Νεδέλκου. Στο Λιμάνι. “Αργότερα έμαθα, ότι πήγαιναν στο λιμάνι για μεταφορές βαρέων αντικειμένων δεδομένου ότι άδεια πήγαιναν το πρωί κι άδεια γυρνούσαν το βράδυ. Τα περίφημα πανέμορφα ουγγαρέζικα άλογα, είχαν πάρα πολύ δυνατά χοντρά και ψηλά τριχωτά πόδια και τεράστια καπούλια. Τα παιδιά της γειτονιάς εντυπωσιασμένα τα περίμεναν κάθε απόγευμα να τα καμαρώσουν όταν κατάκοπα γυρνούσαν πίσω στον σταύλο τους στην Σπάρτης και Παρασκευοπούλου και έμπαιναν στην αυλή από μια τεράστια σιδερένια πόρτα από πλευρά της οδού Σπάρτης.” George Kotsidis Κάστρα. Επταετία χούντας. Αρχή της οδού Αγ. Σοφίας από την Λεωφόρο Νίκης. Πλατεία Βαρδάρη.

“Επειδή η δουλειά τους ήταν σκληρή μέσα στις πέτρες και τα καλντερίμια της πόλης φρόντιζαν τα πέταλά τους να είναι πάντα καινούρια για να μη φθείρονται οι οπλές τους. Τότε οι πόλεις είχαν μπόλικα πεταλάδικα που πετάλωναν τα ζώα.” Φωτογραφία πεταλάδικου στην Αλ. Παπαναστασίου 115 με Αγ. Βασιλείου. Σήμερα θα το τοποθετούσαμε δίπλα από την Τράπεζα Πειραιώς στην Χαριλάου. (απο ΠΦΘ)

Μπροστά στην “Αίγλη” το 1957, Cas Oorthuys Βασικό μέσο μεταφοράς τον Μεσοπόλεμο. Λεωφόρος Στρατού. Μπροστά στο ΓΣΣ. Κομνηνών στα Λουλουδάδικα. Κατοχή. Μητροπόλεως στην Πλατεία Αριστοτέλους Κατοχή. Ερμού μπροστά στην αγορά Μοδιάνο. Κατοχή στην Λεωφόρο Νίκης. 1957. Νέα Κρήνη. Η ανάπαυση των “πολεμιστών”. Φωτογράφος Cas Oorthuys Γούναρη με Σβώλου (Πρίγκ. Νικολάου),, πίσω το παλιό Πυροσβεστείο Βόλος 2005. Φωτογραφία απο το αρχείο του Zissi Sarika

Ιωάννης Δ. Χατζηδημητρίου (1937-2013), ένας αθόρυβος θεσσαλονικιός που άφησε το στίγμα του στον πνευματικό ορίζοντα της Θεσσαλονίκης. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στη γειτονιά των τροχιοδρομικών, στη Χαριλάου, όπου έμενε με την οικογένειά του στη σημερινή Ετεοκλέους 16 (τότε Ξ.Λ.Μ. 12). Μαθήτευσε στο Αμερικανικό Κολέγιο “Ανατόλια”, με υποτροφία. Σπούδασε Μαθηματικά στο Τμήμα Μαθηματικών του Α.Π.Θ. Από το Γ’ έτος σπουδών η επίδοσή του είχε απήχηση στους καθηγητές του κι ο καθηγητής της Αστρονομίας Γεώργιος Κοντόπουλος τον πήρε ως άμισθο βοηθό του. Με την ιδιότητα αυτή δίδαξε, το 1958, φροντιστηριακές ασκήσεις Μαθηματικών στους φοιτητές του Φαρμακευτικού Τμήματος ΑΠΘ, αν και ήταν ακόμη φοιτητής του Μαθηματικού Τμήματος. Το 1959 πήρε το πτυχίο του, με άριστα. Συνέχισε τις σπουδές του στο Manchester της Αγγλίας και πήρε το διδακτορικό του στην Ουράνια Μηχανική, το 1965. Μόλις επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη προσλήφθηκε στο επιστημονικό και διδακτικό προσωπικό του Αστεροσκοπείου του Α.Π.Θ. Το 1969 εκλέχθηκε ως έκτακτος καθηγητής στη Θεωρητική Μηχανική του Α.Π.Θ. και το 1970 εκλέχθηκε ως τακτικός καθηγητής στην έδρα της Θεωρητικής Μηχανικής του Α.Π.Θ.. Δημοσίευσε αρκετές και σημαντικές επιστημονικές εργασίες στην Ουράνια Μηχανική και καθοδήγησε 7 διδακτορικά. Το 2008 εξελέγη αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1036286600194306&id=204212503401724

Ι.Δ. Χατζηδημητρίου, τελειόφοιτος του ”Ανατόλια” Το σπίτι που διέμενε με την οικογένειά του τα παιδικά του χρόνια. Αεροφωτογραφία του 1952 Με συμμαθητές του στην εκδρομή των τελειοφοίτων του Ανατόλια, το 1954-55 Το Αμερικανικό Κολέγιο Ανατόλια το 1951 Στην τάξη των τελειοφοίτων του Ανατόλια, την περίοδο των τελικών εξετάσεων Με τους απόφοιτους του Ανατόλια το 1955 Ως πρωτοετής του Τμήματος Μαθηματικών του ΑΠΘ, 1955-56 Η ορκομωσία του ως πτυχιούχος μαθηματικός, 1959 Το ΑΠΘ την ακαδ. χρονιά 1959-60. Η Φυσικομαθηματική Σχολή μόλις είχε ολοκληρωθεί Η πρώτη του επιστημονική δημοσίευση, που ήταν μέρος τους μετέπειτα διδακτορικού του Συν-συγγραφέας διδακτικού βοηθήματος του Εργαστηρίου Αστρονομίας του ΑΠΘ Γεώργιος Κοντόπουλος, καθηγητής Αστρονομίας στο ΑΠΘ από το 1957μέχρι το 1975, μέντορας του Ι.Δ. Χατζηδημητρίου στα επιστημονικά και πνευματικά μονοπάτια (ακολουθώντας τη ρήση των μαθημάτων του “Όλα εν σοφία εποίησε”). Από τον Χάρη Βάρβογλη: Από τα εγκαίνια του κτηρίου της Φυσικομαθηματικής Σχολής, Κυριακή 7 Μαίου 1961. Στο υπόγειο με τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις. Από αριστερά: Νικόλαος Εμπειρίκος, Κωνσταντίνος Καραμανλής, Πέτρος Κεραμιδάκης (πρώτος συντηρητής του κτηρίου της ΦΜΣ), Πάτροκλος Καραντινός (ο αρχιτέκτονας του κτηρίου), Γεώργιος Κοντόπουλος, Γεώργιος Θεμελής (υφυπουργός αμύνης), άγνωστος, Κωνσταντίνος Μακρής (καθηγητής φαρμακευτικής χημείας και τότε κοσμήτορας της ΦΜΣ). ![](Το Σπουδαστήριο Θεωρητικής Μηχανικής του ΑΠΘ, το 1973. Στη μέση επισημαίνεται ο τότε διευθυντής του Σπουδαστηρίου, Ι.Δ. Χατζηδημητρίου Η Φυσικομαθηματική Σχολή του ΑΠΘ, γύρω στο 1970, όπου σημειώνεται η θέση του Σπουδαστηρίου Θεωρητικής Μηχανικής Το πρώτο του βιβλίο στη Θεωρητική Μηχανική, του 1970 Ομιλητής στο Επιστημονικό Συνέδριο για την Ουράνια Μηχανική, στο Bad Hofgastein της Αυστρίας το 2004 Ο Ιωάννης Χατζηδημητρίου ως ομότιμος καθηγητής, μετά το 2005

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1033434083812891&id=204212503401724

Δύο φωτογραφίες περισσότερο και λιγότερο γνωστές φαίνεται ότι έχουν ληφθεί με λίγη χρονική διαφορά μεταξύ τους – και μια προσπάθεια να ενωθούν. Βγαλμένες από το ξενοδοχείο Imperial από τον Zepdji. Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1033435983812701&id=204212503401724

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1039542846535348&id=204212503401724

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1038616419961324&id=204212503401724

Αεροφωτογραφία γύρω από την πλατεία Αριστοτέλους, του 1932

Επιτέλους, κάπου 5,5 χρόνια μετά, μία εξαιρετική ιδιωτική φωτογραφία του κ. Ράπτη που αναρτήθηκε στις ΠΦΘ, επιβεβαιώνει ότι το ντονμέδικο ιδιωτικό σχολείο Feyziye (Φεϊζιέ ή όπως αλλιώς προφέρεται) βρισκόταν πολύ ψηλότερα απ' ό,τι το είχαν τοποθετήσει, και συγκεκριμένα εκεί που τώρα περνάει η Ολυμπιάδος, στο ύψος της Πολιορκητού. Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1033436597145973&id=204212503401724

H φωτογραφία του κ. Ράπτη Πρόκειται για το δεξί από τα δυο κτίρια που βλέπουμε στη γνωστή φωτογραφία του Feyziye. Οι αλλαγές είναι κυρίως στα ανοίγματα, αλλά δεν αφήνουν αμφιβολία ότι είναι το ίδιο κτίριο. Εδώ όπως παρουσιάζεται στην ιστοσελίδα της μετεξέλιξης του σχολείου που λειτουργεί ακόμα στην Τουρκία.

Μερικές ματιές στο σχολείο και τo/τα κτίριο/α που στεγάστηκε. Ιδρύθηκε το 1885 από έναν από τους τρεις κλάδους των Ντονμέδων της Θεσσαλονίκης, τους Καρακάς, και επικεφαλής της Σχολικής Επιτροπής ήταν ο Μ. Τεβφίκ -σύμφωνα με την ιστοσελίδα του εκπαιδευτικού ιδρύματος που αποτελεί την μετεξέλιξή του, αλλά και την Journal de Salonique. Με τη χρονολογία υπάρχει ένα θέμα που θα δούμε άλλοτε. Ο άλλος κλάδος των ντονμέδων, οι Καπαντζή είχε ήδη ιδρύσει λίγα χρόνια νωρίτερα το Τερακί. [=Πρόοδος] Αρχικά το Feyziye (Φεϊζιέ, Φεϊζιγιέ, Φεϊζγιέ, Φεγιέ-το συναντάμε με διάφορους τρόπους γραφής) λεγόταν Feyz’i-Sibian, και η πρώτη του θέση ήταν δίπλα στην Καμάρα, όπως ανέφερε παλιότερα ένας απόγονος των Καρακάς στις ΠΦΘ, και διαφαίνεται επίσης και από ένα κείμενο της Journal de Salonique. Σύντομα, όμως, μετακόμισε στην Άνω Πόλη. Μία άλλη αναφορά του ίδιου περιπλέκει τα πράγματα, βάζοντας την πιθανότητα να υπήρχε και ‘ενδιάμεση’ θέση, λίγο χαμηλότερα από το Διοικητήριο. Παράλληλα, σε διάφορες εργασίες και βιβλία, η θέση κοντά στο Διοικητήριο (με σημερινούς όρους περίπου στην Ολύμπου, ανεβαίνοντας την Βενιζέλου δεξιά,), παρουσιάζεται ως πρώτη θέση του σχολείου. [Marc David Baer, The Donme, σ. 50]. Διατηρώ κάποιες αμφιβολίες, αλλά δεν είναι για τώρα. Όπως και να έχει, τα κτίρια που μας ενδιαφέρουν υπήρχαν ήδη από το 1889, όπως βλέπουμε στη φωτογραφία των Schultz & Barnsley, και μάλλον το σχολείο στεγαζόταν ήδη εκεί.

Η αναγνώριση είχε γίνει από τον κ. Νικόπουλο στις ΠΦΘ, που όμως τα τοποθετούσε χαμηλότερα και πιο ανατολικά, στην κατηργημένη -και καμένη το ’17- οδό Μεγακλέους που αντιστοιχεί περίπου στη συμβολή των νέων οδών Γκρατσίου και Μακ. Αμύνης. Ωστόσο, στην αεροφωτογραφία μετά τη φωτιά, τα δυο κτίρια ξέρουμε από τις φωτογραφίες στην επίσημη σελίδα του σχολείου διακρίνονται (με κόκκινο), ενώ η θέση που είχε αρχικά προσδιοριστεί σημειώνεται με μπλε. Στην πραγματική θέση μάς είχε οδηγήσει μια παρατήρηση του Στάθη Ασλανίδη αλλά και η έρευνα για το κτίριο με την κίτρινη βούλα που παρουσιάστηκε εντέλει εδώ: https://archive.saloni.ca/728 (Σίγουρα όσοι θυμούνται το κτίριο της αρχικής φωτό, θα θυμούνται και αυτό μιας και έζησε περίπου 20 χρόνια παραπάνω.) Το σχολείο, λοιπόν, βρισκόταν στο παλιό οικοδομικό τετράγωνο 447 και παρόλο που φέρεται να είχε μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη ήδη από το 1912-13 (κατά τους Βαλκανικούς πολέμους, γράφει η ιστοσελίδα τους), στα κτηματολογικά στοιχεία μετά τη φωτιά καταγράφεται ακόμα ως «Οθωμανική Σχολή ‘Φεγιέ’». [στο Θ. Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου & Ευ. Χεκίμογλου, Ιστορία της Επιχειρηματικότητας στη Θεσσαλονίκη, των, τόμος 2β, σ. 377]. Σημειώνεται επίσης το αριστερό κτίριο που σύμφωνα και με την πρόσφατη μαρτυρία του κ. Ράπτη ανήκε στους Κοέν, αλλά και μια περίεργη σύμπτωση με ερωτηματικό: στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο εμφανίζεται μια μικρή ιδιοκτησία στο όνομα «Τεφήκ» – κάποιοι συγγενείς του ιδρυτή Τεβφίκ, ίσως;

Την πορεία του σχολείου, αναλυτικά, θα την δούμε σε επόμενη ανάρτηση. Το 1952, οι διανοίξεις των νέων δρόμων στην περιοχή δεν έχουν ξεκινήσει.

Το 1975 έχουν προχωρήσει αρκετά, αλλά το κομμάτι της Ολυμπιάδος που θα καταπιεί το κτίριο του σχολείου είναι ακόμα κλειστό.

Δύο φωτογραφίες του παραλιακού μετώπου της Αρετσούς από τα τέλη της δεκαετίας του 1920, αρχές του 1930. Εντύπωση προκαλούν πόσο το παραλιακό μέτωπο ήταν χωρίς φύτευση και πόσο στενή ήταν η λωρίδα της παραλίας, σχεδόν συνολικά η θάλασσα έφτανε ως τα πρανή. Μπορούν να χρονολογηθούν κοντά στο 1930 καθώς στην πρώτη διακρίνεται η έπαυλη Βαρσαμή ημιτελής που κατασκευάστηκε μεταξύ 1925 και 1930 (“Ρύσιον των Αλιέων”, Τ. Ανδρεάδου & Μ. Νομικός, έκδοση Δ. Καλαμαριάς). Έτσι επιβεβαιώνεται η χρονολογία στη δεύτερη. Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1033431090479857&id=204212503401724

Λεπτομέρεια της πρώτης φωτογραφίας στην μαούνα που κρύβει το παραλιακό μέτωπο – το περίεργο είναι που την μαούνα την σέρνει ένα άλογο!

Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο κτίσμα στην περιοχή όπου βρίσκεται ο Χαμόδρακας, ο Ψαράς κλπ. Λεπτομέρεια από την δεύτερη φωτογραφία, Εδώ πλέον διακρίνονται κτίσματα στην περιοχή του Χαμόδρακα, κλπ καθώς και ο δρόμος προς τα κτίρια αυτά.

Διακρίνεται ολοκληρωμένη η έπαυλη Βαρσαμή αλλά ακόμα ένα κτίριο με πυργοειδή απόληξη στο κτήμα Γεωργιάδη. Διακρίνεται στο βάθος, πίσω από την έπαυλη Βαρσαμή, ένα πολύ μεγάλο κτίριο.