Saloni.ca Archive

Πανοραμική λήψη της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, Σεπτέμβριος 1962.

Από τον Χάρη Βάρβογλη

Facebook: ]https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1048513398971626&id=204212503401724

Από το αρχείο του κ. Βάρβογλή

Από το αρχείο του ΕΛΙΑ. Οι βελτιώσεις των φωτογραφιών από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Το δεύτερο μέρος της ιστορίας του Feyziye / Φεϊζιέ, όπως διαγράφεται κυρίως μέσα από τα δημοσιεύματα της Journal de Salonique.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Προχθές είχαμε δει το πρώτο μέρος της ιστορίας του σχολείου: https://archive.saloni.ca/1630 ενώ την θέση του ίδιου του κτιρίου την είχαμε εντοπίσει εδώ: https://archive.saloni.ca/1615

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1044824099340556&id=204212503401724

Το κτίριο δεξιά. Σήμερα θα το βρίσκαμε στη μέση της Ολυμπιάδος, ανάμεσα Κ. Γκράτσιου και Δημ. Πολιορκητού Το 1904, η σημαντικότερη είδηση είναι αυτή της συνεργασίας των δυο σχολείων στη δημιουργία μίας κοινής Εμπορικής Σχολής: «Τα μαθήματα της κοινής Εμπορικής Σχολής Τερακί και Φεϊζιέ ετοιμάζονται να ξεκινήσουν. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υποβάλλουν τα ενδεικτικά τους αλλά και πιστοποητικά εμβολιασμού. Η σχολή βρίσκεται στην οδό Ισλαχανέ, απέναντι από το Κασιμιέ. Δεκτοί γίνονται οι απόφοιτοι των δυο σχολείων, απόφοιτοι άλλων σχολείων, όσοι έχουν παρακολουθήσει κάποια μαθήματα και έχουν επαρκείς γνώσεις, γίνονται δεκτοί και ακροατές. Τέλος, δεδομένου ότι τα μαθήματα είναι 8-11 πμ, μπορούν να γίνουν δεκτοί και υπάλληλοι εμπορικών οίκων που επιθυμούν να τελειοποιήσουν τις γνώσεις τους στην τήρηση λογιστικών βιβλίων, αλλά και τις γνώσεις γαλλικών και γερμανικών» -αυτές ήταν οι σημαντικές γλώσσες για το εμπόριο της εποχής.

15/9/1904: Τα εγκαίνια έγιναν χτες. Μεταξύ των παρευρισκόμενων, ο βαλής, ο στρατάρχης, ο Τεβφίκ (που τώρα αναφέρεται ως επικεφαλής του γραφείου Αλληλογραφίας του βιλαετίου), και λοιποί παράγοντες της πόλης. Ο Τεβφίκ βγάζει λόγο, ο Φεχμί επίσης. Ευχαριστεί τον Σουλτάνο για τη γενναιόδωρη προσφορά 150 λιρών στη νέα σχολή (πού να’ξερε τι του επιφύλλασσαν ο Τζαβίντ και οι φίλοι του…). Προσεύχονται όλοι μαζί για την μακροημέρευσή του και αναχωρούν, ευχόμενοι ευημερία στο νέο ίδρυμα.

Λίγο νωρίτερα, τον Ιούλιο, είχαμε δει άλλη μια τελετή: Η τελετή απονομης θα λάβει χώρα στο προαύλιο του σχολείου. Το απόγευμα θα γίνει έκθεση με τα εργόχειρα των μαθητών και οι κυρίες μπορούν να την επισκεφτούν. Στο μεταξύ, αναζητούν διευθύντρια για το Θηλέων. Οι ενδιαφερόμενες μπορούν να απευθύνονται στο κατάστημα «Bon Marche» [Νεωτερισμοί, βαφτιστικά, δώρα γάμου, ιδιοκτησίας Αφών Ιπεκτσί, συγγενών του Τεβφίκ. Ο Ισμαήλ Ιπεκτσί ήταν μέλος της Σχολικής Επιτροπής από την αρχή, και επικεφαλής της τα τελευταία χρόνια της ζωής του -1932-1936- όταν τα σχολεία έχουν πια μεταφερθεί στην Κων/λη].

Τέλος, τον Δεκέμβριο 1904, η ανακοίνωση για την γιορτή επετείου ίδρυσης αναφέρει νούμερο: 21η. Όσο και να το υπολογίζω, αυτό δεν μου βγάζει το 1885 ως έτος ίδρυσης… Παρόλ’ αυτά, το ίδιο το FMV -το τωρινό ίδρυμα- αναφέρει ως έτος ίδρυσης το 1885. Ο Baer πάντως την τοποθετεί στο 1883-4, εμπιστευόμενος μάλλον κι αυτός την Journal de Salonique, που θα συνεχίσει και τα επόμενα χρόνια να «μετράει» τα γενέθλια με την ίδια αρχή, ακόμα και σε κείμενα που γράφουν άμεσα εμπλεκόμενοι με το Φεϊζιέ. Υπόθεση, προς διερεύνηση άλλοτε: τα δύο «αγνοούμενα» χρόνια αλλά και η θέση που αναφέρεται στη συνοικία Κατίπ Μουσλιχεντίν ίσως έχουν να κάνουν με τον Σεμσή Εφέντη, τα δικά του σχολεία και την πιθανή «απορρόφηση» κάποιου από αυτά από το Φεϊζιέ. Ή μάλλον, αρχικά την μετωνομασία του- όταν ο Σεμσή κυνηγήθηκε ή αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα για πολλοστή φορά. Δεν είναι απίθανο, το όνειρο για ίδρυση σχολείου των Καρακάς (εκφρασμένο πρώτα από τον Αβδουραχμάν Ζεκί, πατέρα του Τεβφίκ) να «κούμπωσε» πάνω στην ανάγκη του Σεμσή να συνεχίσει το εκπαιδευτικό του έργο. Τον Φεβρουάριο του 1905, στην στήλη «Περίπατοι και επισκέψεις», ασχολείται με το Φεϊζιέ σε δύο δημοσιεύματα δια χειρός Σαμ Λεβύ. Στο πρώτο -δεν το βάζουμε ολόκληρο- ο Λεβύ αφήνεται να αναπολήσει τα δικά του μαθητικά χρόνια στο νεοσύστατο τότε Ινταντιέ. Μόνον στο τέλος αναφέρεται στο θέμα του: πρώτα λέγοντας ότι τον σύστησαν σ’ έναν νεαρό Τούρκο συγγραφέα, τον Μεντχί εφέντη, κι εκείνος τους κάλεσε στο σχολείο του. «Στο Φεϊζιέ μάς σύστησαν σε πολλούς διδάσκοντες ανάμεσα στους οποίους ήταν ένας ηλικιωμένος με λευκή γενειάδα που μας τίμησε μ’ ένα χαμόγελο, ίσως να μας έτεινε και το χέρι, αν θυμάμαι καλά. Όλα αυτά τα σκέφτηκα περνώντας απ’ το παλιό Φεϊζ-Σιμπιάν στο Φεϊζιέ του σήμερα» καταλήγει ο Λεβύ στο πρώτο από τα δύο κείμενά του. Στην αρχή του δεύτερου απολογείται που αφέθηκε να ξεμακρύνει από το θέμα της επίσκεψης και ξεκινά: «Το παλιό Φεϊζ-Σιμπιάν βρισκόταν σε μια πολυσύχναστη γειτονιά και έβλεπε στον δρόμο με τη μεγαλύτερη κίνηση -δηλαδή τον πιο θορυβώδη. Την προσοχή των μαθητών, ίσως και των δασκάλων, πρέπει να αποσπούσαν όσα συνέβαιναν έξω και η εκπαίδευση επηρεαζόταν. Επίσης, το επίπεδό της ήταν το βασικό. Αλλάζοντας τόπο, άλλαξε και πρόγραμμα και τώρα καλύπτει την πρωτοβάθμια και μέρος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το κτίριο είναι πολύ μεγάλο, όπως ταιριάζει σ’ ένα ίδρυμα με πάνω από 350 μαθητές. Ίσως δεν είναι πολύ σύγχρονο, αλλά το διοικητικό συμβούλιο σκοπεύει να χτίσει κάτι που ν’ ανταποκρίνεται σ’ όλες τις ανάγκες της σύγχρονης υγιεινής». Από μαθήματα έχει λίγο απ’ όλα. Παρακολούθησε, για παράδειγμα, ένα μάθημα αγροτικής ιατρικής. Το έκανε ένας νεαρός φαρμακοποιός, απόφοιτος της Κων/λης, και έβλεπες ότι οι μαθητές ενδιαφέρονταν και καταλάβαιναν απόλυτα τους τεχνικούς όρους που άκουγαν. Το πρόγραμμα σπουδών είναι ένα συνονθύλευμα, αλλά αυτό ο Λεβύ το θεωρεί προτέρημα. Διδάσκονται επίσης βασικές αρχές δικαίου και πολιτικής οικονομίας, μαθηματικά κι ένα σωρό άλλα. Η ιδιωτική εκπαίδευση δεν έχει συγκεκριμένους κανόνες, στις κρατικές σχολές μπαίνεις με εξετάσεις. Εδώ τους δίνουν τα φόντα να περάσουν τις εξετάσεις και, παρότι οι περισσότεροι προορίζονται για το εμπόριο ή τη διοίκηση, δεν είναι κακό να γνωρίζουν δυο πράγματα παραπάνω για τη δημόσια υγεία, το δίκαιο και την πολιτική οικονομία. Είναι ευτύχημα που η διοίκηση τοποθέτησε στην διεύθυνση του σχολείου τον Τζαβίντ, που είχε ήδη διακριθεί στην Κωνσταντινούπολη, άρα γνώριζε τις ανάγκες των νέων και ξέρει να κινεί το ενδιαφέρον τους προς πολλές κατευθύνσεις. Το Φεϊζιέ έχει φτιάξει δύο αίθουσες οικοτροφείου [?] που λειτουργούν θαυμάσια. Εδώ το κείμενο είναι λίγο μπερδεμένο, γιατί αμέσως μετά αναφέρεται στην έστω κάπως εμπειρική εφαρμογή της μεθόδου του Φρέμπελ (=ο εμπνευστής των νηπιαγωγείων). Όπως και να ‘χει, ο Λεβύ χαίρεται που βλέπει παιδάκια 5-8 ετών να απαντάνε σε δύσκολες ερωτήσεις ικανών δασκάλων. Το Φεϊζιέ, χάρη στο καινοτόμο πνεύμα του διευθυντή του και στη διάθεση και την αφοσίωση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του, θα βρεθεί στην κορυφή των μουσουλμανικών σχολείων της Θεσσαλονίκης, καταλήγει. 6/5/1905: Ζητείται καθηγήτρια γαλλικών για το θηλέων.

5/6/1905 Η εκδρομή οικονομικής ενίσχυσης -στη Βέροια, μιας και είναι «πολύ γραφική με ωραία θέα και εξαιρετική φυσική ομορφιά»- γίνεται υπό την αιγίδα του νέου βαλή Σερίφ Μεχμέτ Ραούφ πασά. Η εφημερίδα μετά θα έχει ρεπορτάζ από συνεργάτη της.

Τον Ιούλιο, στις 10/7, ανακοινώνονται δύο διαφορετικές τελετές για την Εμπορική Σχολή. Την Πέμπτη για την Τερακί, το Σάββατο για την Φεϊζιέ. Χωρίστηκαν πάλι ή απλώς διατηρούν έναν βαθμό αυτονομίας στην κοινή σχολή τους; Ασαφές. Όπως ασαφές παραμένει αν το δημοσίευμα της 17/7 αφορά την προαναφερθεία τελετή. Εδώ δεν γράφει για «Εμπορική Σχολή», γράφει σκέτο «Σχολή». Όπως και να ’χει, δεν τσιγγουνεύεται καθόλου τους επαίνους προς τους διδάσκοντες αλλά και την «διοικητική επιτροπή που, ως γνωστόν, αποτελείται από άτομα αφοσιωμένο στο έργο τους και πρόθυμα να κάνουν κάθε θυσία προκειμένου να προωθήσουν το ίδρυμα του οποίου η διεύθυνση τους έχει ανατεθεί».

Το πιο σημαντικό που βλέπουμε τον Ιούλιο του 1905, πάντως είναι η αγγελία για αναζήτηση καθηγητή και καθηγήτριας γαλλικών για το παράρτημα των Εξοχών. Πληροφορίες στο Μπον Μαρσέ -μάλλον διότι είμαστε πάλι σε περίοδο διακοπών. Πρώτη φορά συναντάμε κάτι για το παράρτημα Φεϊζιέ στις Εξοχές. Ούτε υπάρχει η παραμικρή πληροφορία (εδώ ή/και αργότερα) για τη θέση του, βαθμίδα κλπ. Συνδέεται όμως σίγουρα με το ότι οι ντονμέδες έχουν αρχίσει ν’ αφήνουν τις παλιές κλασικές τους γειτονιάς (Από Φιλίππου μέχρι Κασσάνδρου, για να το πούμε σχηματικά) και χτίζουν βίλες στα ανατολικά. Κι αυτό φυσικά ισχύει και για τους Καπαντζήδες (Γιαντικιάρ Τερακί) -την ύπαρξη Γιαντικιάρ στις Εξοχές την ξέρουμε από πολλά δημοσιεύματα και φωτογραφίες. Για να καταλάβουμε καλύτερα τη σχέση του Φεϊζιέ με τους Ισραηλίτες της Θεσσαλονίκης, που εμφανίζεται στα δημοσιεύματα του 1906, ρίχνουμε μια ματιά πίσω, στο 1897: Τότε το Θηλέων παρουσίαζε έλλειμμα στον προϋπολογισμό του και για την ενίσχυσή του, η επιτροπή που βρισκόταν επικεφαλής οργάνωσε μια θεατρική παράσταση -για τις οικογένειες και μόνον. «Βγήκαν αμέσως στο δρόμο για να μαζέψουν ενισχύσεις από τους συμπατριώτες μας. Από τα πρώτα τους βήματα, συνάντησαν μεγάλη ανταπόκριση. Η μουσουλμανική κοινότητα συνέδραμε αυτόματα στα αιτήματα της επιτροπής. Η ισραηλίτικη κοινότητα ετοιμάζεται να κάνει το ίδιο. Ο κ. Κάρολος Αλλατίνι καλωσόρισε χτες με μεγάλη ευγένεια τους εκπροσώπους του Φεϊζ-Σιμπιάν που συγκινήθηκαν πολύ. Ελπίζουμε ότι και οι άλλοι, στους οποίους θα απευθυνθούν αυτή τη βδομάδα, θα σπεύσουν να συνδράμουν και να συμβάλλουν -καθένας στο μέτρο των δυνατοτήτων του- στην ευημερία ενός εκπαιδευτικού έργου που ωφελεί όλους» Ήδη από το 1897, λοιπόν, βλέπουμε ότι επιφανείς ισραηλίτες της Θεσσαλονίκης στηρίζουν με την συνδρομή τους το Φεϊζ-Σιμπιάν.

1906: Τον Ιανουάριο ανακοινώνεται ότι λίαν προσεχώς μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα θα ανεβάσει στα λαντίνο παράσταση για την οικονομική ενίσχυση του Συλλόγου Αποφοίτων της Σχολής Φεϊζιέ «του οποίου σκοπός είναι να βοηθάει τους φτωχούς μαθητές των τουρκικών σχολείων» Εισιτήρια πωλούνται στο Βιβλιοπωλείο Ασσαέλ. Δεν ξέρω τι σημαίνει το τιτλάκι του δημοσιεύματος, όπως και των επόμενων σχετικών, Tesshil-i-Tahsil. Μάλλον το όνομα του συλλόγου, ίσως κάτι σαν «έρανος».

5/3/1906: «Η ‘Ισραηλίτικη Φιλοδραματική Εταιρεία’ ετοιμάζει για την επόμενη Τετάρτη θεατρική παράσταση για την οικονομική ενίσχυση του Tesshil-i-Tahsil, συλλόγου που σκοπό έχει να βοηθήσει τους φτωχούς μαθητές της Σχολής Φεϊζιέ» (Εδώ ο σκοπός συγκεκριμενοποιείται «της Σχολής Φεϊζιέ»). Υπό την αιγίδα του βαλή. Η απόδοση στα ισπανο-εβραϊκά έχει γίνει από τον Ελί Αρδίττι.

9/3/1906. Η παράσταση δόθηκε στο Eden με λαμπρή επιτυχία. Το πολυπληθές ακροατήριο χειροκροτούσε διαρκώς τους ερασιτέχνες ηθοποιούς. Χειροκρότησε επίσης θερμά τον Χισμέτ εφέντη, που έκανε την προσφώνηση στα τουρκικά, και τον Εμανουέλ Καράσσο -γνωστό για την ευγλωττία του. Φυσικά παίχτηκε το εμβατήριο του Σουλτάνου, φυσικά ακούστηκε το «να ζήσει ο πολυχρονεμένος μας σουλτάνος!» Ακολουθεί η κριτική για το έργο κατά το οποίο «πάνω από μία εκ των θεατών δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά της στις τραγικές σκηνές». «Τα μέλη της Φιλοδραματικής αποκάλυψαν συγχρόνως το ταλέντο τους αλλά και τη γενναιοδωρία της ψυχής τους, καθώς αφιέρωσαν πολύ χρόνο προς όφελος του Συλλόγου Τεσχίλ-Τασίλ που σκοπό έχει να βοηθήσει τους φτωχούς μαθητές της Σχολής Φεϊζιέ», ξαναλέει. Ορίστε και μια έμμεση συμμετοχή της ελληνικής κοινότητας: Ο Σύνδεσμος Ερασιτεχνών [γραμμένο όπως προφέρεται στα ελληνικά] ως ένδειξη συναδελφικότητας προσέφερε στην Φιλοδραματική Εταιρεία μια εξαιρετική λύρα.

19/4/1906. Μέσω του διευθυντή της, του Τζαβίντ, το «Ταμείο Αλληλεγγύης» της Σχολής Φεϊζιέ στέλνει 20 γαλλικά φράγκα στις οικογένειες των νεκρών ανθρακωρύχων της «Καταστροφής των Ορυχείων» στη Γαλλία. [Πρόκειται για το πλέον πολύνεκρο ως τότε δυστύχημα σε ορυχεία -1099 νεκροί. Εξακολουθεί να είναι το δεύτερο σε νεκρούς παγκοσμίως] Η φετινή (1906) ημερήσια εκδρομή πηγαίνει στη Γευγελή και το ρεπορτάζ είναι τεράστιο. Το τραίνο είναι στολισμένο με πρασινάδες και οθωμανικές σημαίες. Συνοδεύουν παίζοντας μέλη της Μαντολινάτας της Ισραηλιτικής Φιλοδραματικής Εταιρείας. Φτάνοντας εκεί, τους υποδέχεται στον σταθμό ο Διοικητής και στην είσοδο της πόλης οι μαθητές των ελληνικών σχολείων. Μια ξανθούλα καλωσορίζει τους συμμαθητές της του Φεϊζιέ και προσφέρει ένα μπουκέτο τριαντάφυλλα στον Τεβφίκ εφέντη [εδώ αναφέρεται ως πρόεδρος της σχολικής επιτροπής]. Στην κορδέλα γράφει «Αναμνηστικό από το ελληνικό σχολείο Γευγελή, 17 Μαϊου 1322». Τους καλωσορίζει επίσης ένας μαθητής στα τουρκικά κι όλοι μαζί προσεύχονται για μακροημέρευση του Σουλτάνου. Πριν πάνε στον Κήπο όπου θα περάσουν τη μέρα τους, επισκέπτονται τον τάφο του Εμίν Αλή μπέη που γλίτωσε τον τόπο από τον διαβόητο Καπετάν Γιουβάν. Η μαντολινάτα παίζει τον ύμνο του Σουλτάνου, κι άλλα παραδοσιακά «να ζήσει ο πολυχρονεμένος μας σουλτάνος» και μετά επισκέψεις υψηλά ιστάμενων και τσιμπούσι που γενναιόδωρα προσφέρει ο Διοικητής Εντχέμ πασάς στους μαθητές και την επιτροπή. Μετά, μαθητές και μαθήτριες του Φεϊζιέ απαγγέλλουν ποιήματα και εισπράττουν χειροκροτήματα από το πολυπληθές ακροατήριο, ενώ ο διευθυντής Τζαβίντ εισπράττει συγχαρητήρια. Προσφέρονται καφές και τσιγάρα σ’ όλους τους παρευρισκόμενους [φαντάζομαι ότι δεν εννοεί και τα πιτσιρίκια]. Ο Διοικητής επίσης έχει φροντίσει να φέρουν εκεί δροσερό και νόστιμο νερό από τη διάσημη πηγή Καρά Σινάν! Σεπτέμβριος 1906: «Σχολή Φεϊζιέ -Η επιτροπή της Σχολής Φεϊζιέ έδωσε μια λαμπρή απόδειξη των φιλελεύθερων απόψεών της εγγράφοντας στο σχολείο δωρεάν 5 ορφανά εβραιόπουλα. Τα παιδιά επιλέχθηκαν από τον εξοχότατο Αρχιραββίνο», γράφει η JdS, επιβεβαιώνοντας τις εξαιρετικές σχέσεις της σχολής με την εβραϊκή κοινότητα της πόλης.

Τον Δεκέμβριο 1906, γιορτάζεται η 22η επέτειος ίδρυσης της σχολής. Πέρα από το ίδιο θέμα με το έτος έναρξης που προκύπτει ξανά, κρατάμε ότι η γιορτή έγινε στην αυλή του Αρρένων. Ότι οΤεβφίκ εφέντης ως «επικεφαλής της Γραμματείας του βιλαετίου και ιδρυτή της Σχολής» αναγγέλλει σχέδια μεταρρύθμισης που θα κάνει η σχολική επιτροπή σε συμφωνία με την διεύθυνση της σχολής. Ότι το οικοτροφείο που, πριν δυο χρόνια είχε μόλις 5 μαθητές, τώρα έχει 90 και προέρχονται από κοντινά αλλά και μακρινά βιλαέτια. Και ότι μετά από απαγγελίες ποιημάτων, χορούς κλπ κλπ, επισκέφτηκαν το Οικοτροφείο (που προφανώς ήταν σε κοντινό κτίριο με το Αρρένων). Το θαύμασαν για την άνεση και τις σύγχρονες προδιαγραφές υγιεινής. Και φυσικά ο Διευθυντής Δημόσιας Εκπαίδευσης του βιλαετίου, Αμντουλάχ μπέη, έδωσε συγχαρητήρια στην διοικητική επιτροπή και στον διευθυντή Τζαβίντ μπέη. Υπογράφει πάλι ο Α. Τεβφίκ, που φαίνεται να έχει πάρει κατ’ αποκοπή τα ρεπορτάζ για την σχολή. Το 1907, ο Τζαβίντ παραμένει στη θέση του, όπως βλέπουμε από το ρεπορτάζ για τις σχολικές εξετάσεις. Στις εκδρομές όμως έχουμε μια αλλαγή: Φέτος θα νοικιάσουν πλεούμενο και θα πάνε «ανάμεσα στο Λιτόχωρο και την Κατερίνη». Το ρεπορτάζ (15/7/19070 αναφέρει το Κάστρο του Πλαταμώνα, αλλά το τοποθετεί μάλλον λίγο πιο δω από την κανονική του θέση. Όπως και να ‘χει, οι ψιλόξενοι κάτοικοι τούς προσφέρουν καμιά δεκαριά ψητά αρνιά. Στις 26/8/1907, έχουμε άλλη μια επιβεβαίωση της σχέσης που έχουν πλέον οι οικογένειες των ντονμέδων μεταξύ τους: Ο Μεχμέτ Καπαντζή αναλαμβάνει τα δίδακτρα 80 (!!!) μαθητών και μαθητριών του Φεϊζιέ, δίνοντας 3000 τουρκικές λίρες. Στα κοριτσάκια μάλιστα (κάπου 30) προσφέρει και μια ομοιόμορφη στολή, έτσι που να μην έχουν καμία αίσθηση κατωτερότητας απέναντι στις συμμαθήτριές τους. Στην τελετή απονομής, τον Οκτώβριο, έχουμε πάλι λόγους, απαγγελίες, συγχαρητήρια κλπ. Οι Τεβφίκ και Τζαβίντ παραμένουν καθένας στη θέση του. Μεταξύ των ποιημάτων, η εφημερίδα δημοσιεύει και το αφιερωμένο στον βαλή -γραμμένο πάλι από τον ‘πατριάρχη’ των καθηγητών γαλλικής, τον κ. Σεβαλιέ. Βάζουμε την εισαγωγή, όχι όμως και το τεράστιο ποίημα. Να πούμε όμως λίγα λόγια για τον περίφημο Ευγένιο Σεβαλιέ [με πηγή: https://journals.openedition.org/cdlm/12701] Ήρθε στη Θεσσαλονίκη στα 17 του, το 1867, και δεν ξαναγύρισε ποτέ στη Γαλλία. Πέθανε εδώ το 1933 και θάφτηκε στο καθολικό νεκροταφείο. Εργάστηκε αρχικά στην Αλιάνς και ίδρυσε ένα δικό του σχολείο -το Μακεδονικό Ινστιτούτο- το 1873. Συνδέθηκε με το Φεϊζιέ από την ίδρυσή του (η συγκεκριμένη πηγή την τοποθετεί στα 1884) μέχρι που τους Βαλκανικούς Πολέμους που το Φεϊζιέ μεταφέρθηκε στην Κων/λη. Τιμήθηκε με οθωμανικά αλλά και ελληνικά παράσημα (Γεωργίου Α’). Από τις διάφορες αναφορές της JdS, καταλαβαίνουμε ότι είχε «ειδικότητα», ας πούμε, να σκαρώνει διθυραμβικά στιχάκια για πρόσωπα και περιστάσεις, ανάλογα με τη δεδομένη στιγμή. Όπως είδαμε, είχε ήδη αφιερώσει στον βαλή Χασάν Φεχμί, έκανε το ίδιο για τον βαλή Μεχμέτ Σερίφ Ραούφ πασά, αλλά και για την «Νέα Τουρκία», όπως θα δούμε αργότερα. Η εκδρομή του 1908, είναι πάλι με τραίνο -αυτή τη φορά προς την Ξάνθη (εκτός κι αν υπήρχε κι άλλο Ντορμουσλού…). Toν Ιούλιο γίνεται το κίνημα των Νεότουρκων και οι αλλαγές είναι πολλές. 8/9/1908: «Τα σχολεία Τερακί και Φεϊζιέ άνοιξαν αυτές τις μέρες τις πόρτες τους. Όπως προστάζει η νέα κατάσταση της χώρας, στο πρόγραμμα σπουδών θα γίνουν σημαντικές αλλαγές που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της πόλης. Οι απόφοιτοι των δυο αυτών σχολείων θα λαμβάνουν απολυτήρια που θα τους ανοίγουν τις πόρτες των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Θα επανέλθουμε»

Σχεδόν ένα μήνα μετά, μια ακόμα σημαντική ανακοίνωση: Μία ειδική επιτροπή της Ένωσης για την Διάδοση της τουρκικής γλώσσας θα βρίσκεται τα απογεύματα Τρίτης, Τετάρτης και Πέμπτης, 5-6.30 μμ., στην αίθουσα διεύθυνσης της Ταλμούδ Τορά Αγαδόλ ώστε: Α) να γράψει όσους επιθυμούν να παρακολουθήσουν τα απογευματινά τμήματα που θα ξεκινήσουν σύντομα Β) να προσλάβει καθηγητές για τα τμήματα αυτά Γ) να γράψει τους 250 μαθητές που θα παρακολουθήσουν τις τουρκικές σχολές Ινταντιέ, Τερακί και Φεϊζιέ με έξοδα της Ένωσης. Οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να προσέλθουν τις προαναφερθείσες ώρες».

Φυσικά, το Φεϊζιέ συμμετέχει στους εορτασμούς για το άνοιγμα της Βουλής τον Δεκέμβριο του 1908 -κι εμείς βλέπουμε ποια σχολεία θα παρελάσουν και με ποια σειρά.

Τέλος, από το ρεπορτάζ για τη δική του γιορτή -την 24η επέτειο από την ίδρυσή του- κρατάμε τα εξής: Ο Τεβφίκ στον λόγο του υπογράμμισε τα καλά της ελευθερίας, της ελευθερίας στην εκπαίδευση και την σημασία της εκπαίδευσης σε μια χώρα πραγματικά ελεύθερη». Θυμήθηκε επίσης «ότι ο Τζαβίντ μπέης, ο βουλευτής της πόλης μας είναι απόφοιτος της Σχολής Φεϊζιέ την οποία επίσης διηύθυνε με μεγάλη επιδεξιότητα». Πρώτη φορά -αλλά όχι τελευταία- αναφέρεται ως απόφοιτος του Φεϊζιέ Στην βικιπαίδεια και άλλες βιογραφίες του γράφει ότι φοίτησε στο σχολείο του Σεμσή, όπου και ο Κεμάλ. Το γνωστό πάλι θέμα με το μπλέξιμο γύρω από τα σχολεία αυτά. Ο Σεβαλιέ είπε «πόσο ευτυχισμένος είναι ως πρύτανης των γαλλικών σε μια χώρα που εδώ και καιρό αγαπάει και θαυμάζει και τώρα με τη διακήρυξη της ελευθερίας ανθεί». Και φυσικά, διάβασε συγκινημένος ένα ποίημά του με τίτλο ‘Η πατρίδα σώθηκε’. Ακολούθησαν κι άλλες απαγγελίες πατριωτικών κυρίως στίχων, και πριν την απονομή τίμησαν τον Σεβαλιέ και τον Σεμσή εφέντη, «τους δύο παλαιότερους καθηγητές, στους οποίους η νεολαία της Θεσσαλονίκης οφείλει την πνευματική της αφύπνιση». Περιέργως πώς, τα δημοσιεύματα του 1909 είναι πιο λίγα. Τον Φεβρουάριο, ο Νετζίμπ εφέντης, καθηγητής λογοτεχνίας στο Φεϊζιέ, οργανώνει «διάσκεψη» για την παλιά και την τωρινή κατάσταση των εκπαιδευτικών στη Θεσσαλονίκη. Θα μιλήσει επίσης ο Ισαάκ Μπετισιόν, καθηγητής στο ίδιο σχολείο, για την Ένωση και την αλληλεγγύη που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των διδασκόντων. Τον Ιούλιο, φυσικά, το σχολείο συμμετέχει στον λαμπρό εορτασμό της επετείου του Κινήματος -παρελάσεις κλπ γνωστά (δεν τα βάζω ξανά). Τα σημαντικά είναι τον Δεκέμβριο: Με τιτλάκι «Ο Τζαβίντ μπέης στη Θεσσαλονίκη», η JdS αναγγέλλει: Η Σχολή Φεϊζιέ σε λίγο γιορτάζει την 25η επέτειο της ίδρυσής της. Ξέρουμε ότι το ίδρυμα αυτό, ένα από τα καλύτερα της Θεσσαλονίκης, χρωστάει τo κύρος του στον Τζαβίντ μπέη που, αφού υπήρξε μαθητής του Φεϊζιέ, έγινε μετά διευθυντής και αναμορφωτής του. Προσκεκλημένος ειδικά να παρευρεθεί στην Επέτειο, ο Τζαβίντ μπέης υποσχέθηκε να έρθει. Η τελετή θα είναι ιδιαίτερα σημαντική. Είναι πιθανόν να συνοδεύσουν τον Τζαβίντ κάποιοι φίλοι και συνάδελφοί του, μεταξύ των οποίων ο Ταλαάτ μπέης, ο Ριζά Τεβφίκ και ο Καράσο εφέντης. Στις 12/12, η JdS επανέρχεται: Δυστυχώς, ο Τζαβίντ λόγω φόρτου εργασιών δεν θα καταφέρει να έρθει. Προφανώς δεν ήρθε και ο Ταλαάτ (με 10ετή θητεία πριν στη Θεσσαλονίκη, τότε Υπουργός Εσωτερικών και αργότερα βασικός εμπνευστής της Γενοκτονίας των Αρμενιών).Τα παραπολιτικά μίας επόμενης επίσκεψής του είχαμε δει εδώ https://archive.saloni.ca/403 Λίγες μέρες μετά, αντί για ρεπορτάζ, η εφημερίδα δημοσιεύει «σημειώσεις για το ιστορικό» του Φεϊζιέ. Τις ζήτησαν από τον Μεντχί, που πιθανότατα ήταν γιος του Τεβφίκ εφέντη. Ο Μεχντί κάνει έναν περίεργο και μεγάλο πρόλογο, σαν να μη θέλει να αναφερθεί σε κάτι: «Μου ζητήσατε το ιστορικό του Φεϊζιέ που χτες γιόρτασε την 25η επέτειό του με ασύγκριτη λαμπρότητα. Η αποστολή που μου επιστεφθήκατε είναι πολύ δύσκολη και πολύ αδιάκριτη. Για να κάνω ακριβές ιστορικό του Φεϊζιέ από την αρχή του, θα έπρεπε να ξεσηκώσω έναν κόσμο ιδεών, να σκαλίσω αναμνήσεις, να ψάξω σκονισμένα αρχεία και να αναλογιστώ πολλά και διαφορετικά πράγματα. Σε άλλη περίσταση, θα χαιρόμουν να κάνω την έρευνα που μου ζητάτε, να ξαναζωντανέψω ένα παρελθόν γεμάτο έντονα και ποικίλα συναισθήματα. Ωστόσο, ανακαλώντας αυτό το παρελθόν, θα έπρεπε, ως πιστός ιστοριογράφος, να αναφερθώ επίσης σε γεγονότα που ακόμα κι αν δεν είναι οδυνηρά (καθώς τίποτα παλιό δεν είναι οδυνηρό) φέρνουν σίγουρα μια πίκρα. Τι νόημα έχει, μετά από ένα τέταρτο του αιώνα, να πληγώνεις ανθρώπους ακόμα και άθελά σου; Και επίσης, ταιριάζει στις στήλες μια ενημερωτικής εφημερίδας μια ανασκόπηση 25 ετών σχολικής ζωής; Αυτά πρέπει να γίνονται σε αξιοσέβαστα περιοδικά που «ξετυλίγονται με ευσέβεια και σχεδόν ευλαβικές κινήσεις», όπως έλεγε η Σεβερίν. Γιατί λοιπόν να μιλήσουμε με λεπτομέρειες για όλα αυτά τα περασμένα; Στην αρχή, 25 χρόνια πριν, το Φεϊζιέ λεγόταν Φεϊζ-ι-Σιμπιάν. Μια μικρή ομάδα συμπολιτών θέλησε να ιδρύσει ένα σχολείο, στο πρότυπο του Τερεκί που είχε ήδη αρχίσει να αποδίσει καρπούς. Μια επιτροπή βάλθηκε να το πραγματοποιήσει και … ας ξεπεράσουμε τα πρώτα δεκαπέντε χρόνια αποτυχημένων δοκιμών, ερευνών, συχνών αλλαγών διεύθυνσης και κατεύθυνσης. Όταν πια το Φεϊζ-ι-Σιμπιάν βρήκε τελικά τη φωνή τoυ, είχε επικεφαλής τον Αλί Σαϊμπ μπέη, που τώρα είναι διευθυντής της Σχολής Χαντικάι Σιμπιάν [σημ: το αρμένικο σχολείο]. Ένας άξιος άνδρας που προσέφερε πολλά στο Φεϊζ-ι-Σιμπιάν είναι ο εντιμότατος Σουκρί μπέης, τώρα διευθυντής της Δημόσιας Εκπαίδευσης και καθηγητής στο Αυτοκρατορικό Λύκειο [εννοεί το Ινταντιέ]. Ο Σουκρή μπέης, με την βοήθεια των συνεργατών του Αλί Σαϊμπ, Ναντίρ, Φαϊκ κ.λπ., κατάφερε να βάλει το σχολείο σε σταθερά θεμέλια. Οι εντιμότατοι Τεβφίκ μπέης και Ισκεντέρ εφέντης εργάστηκαν επίσης με θάρρος και καλή θέληση προς αυτόν τον σκοπό. Διεύθυνση, διδακτικό προσωπικό και διοίκηση, παρακινούμενοι από την ίδια επιθυμία, με μια ανάσα εργάστηκαν νυχθημερόν και τοποθέτησαν το Φεϊζ-ι-Σιμπιάν στο επίπεδο από το οποίο δεν επρόκειτο ποτέ να κατέβει. Αντίθετα, το σχολείο ευημερούσε ολοένα και παραπάνω» Από δω και πέρα, η εφημερίδα είναι κακοσκαναρισμένη, στο περίπου όμως λέει ότι ανέβηκαν επίπεδο και στις σπουδές. Από την στοιχειώδη εκπαίδευση που προσέφεραν αρχικά έφτασαν στο λύκειο. «Ποτέ τέτοιο ωραίο όνειρο δεν πραγματοποιήθηκε με τόση επιτυχία». Ο Τζαβίντ μπέης, επιστρέφοντας από την Κωνσταντινούπολη όπου είχε τελειώσει την Νομική, ανέλαβε να διευθύνει το σχολείο του οποίου υπήρξε λαμπρός μαθητής και αυτός είναι που ανέπτυξε καθοριστικά το Φεϊζιέ, με την υπομονή και την χάρη που τον διακρίνει. Συνέκρινε το πρόγραμμα σπουδών με αυτό αντίστοιχων σχολείων και έφερε τις απαιτούμενες αλλαγές. Αφού κάνει μια αναφορά στον Ουγκώ, ο Μεχντί θυμίζει ότι ο πρώτος που δίδαξε γαλλικά στον Τζαβίντ ήταν ο ισραηλίτης Κεμάλ Φρανσές «που είχε ιδιαίτερο ταλέντο στη μετάδοση της γνώσης του στους άλλους». Θυμίζει επίσης ότι τρεις από τους σημερινούς αξιωματούχους πέρασαν από τα θρανία του Φεϊζιέ. Ο ίδιος ο Τζαβίντ, νυν Υπουργός Οικονομικών, ο βουλευτής Σερρών Νταλτσέφ εφέντης [Haristo Daltcheff [αναφέρεται ως Βούλγαρος σοσιαλιστής], και ο βουλευτής του Μπαλικεσίρ Μουσταφά Αρίφ μπέης. «Ορίστε μερικά στοιχεία, έστω βιαστικά και ακατάστατα, για να ικανοποιηθεί η περιέργεια των αναγνωστών σας», καταλήγει ο Αχμέτ Μεντχί στην επιστολή του προς τον διευθυντή της JdS. Στο επόμενο φύλλο -19/12- η JdS απλώς ανακοινώνει ότι λόγω πληθώρας ύλης, το άρθρο του συνεργάτη της Aντ. Μπων για τη Σχολή Φεϊζιέ αναβάλλεται. Στις 21/12, η εφημερίδα είναι επίσης γεμάτη κι έτσι το ρεπορτάζ περιορίζεται: «Παρά την στενάχωρη απουσία του εντιμότατου Υπουργού Οικονομικών Τζαβίντ μπέη τον οποίο κράτησαν στην Κωνσταντινούπολη οι σημαντικές εργασίες του, ο εορτασμός της 25ης επετείου από την ίδρυση της Σχολής Φεϊζιέ έλαβε χώρα με την λαμπρότητα που ήδη αναφέραμε στην εφημερίδα [άσχετο που δεν το είχαν κάνει]. Εγώ σήμερα θέλω να μιλήσω μόνον για την πολύ μεγάλη χαρά που αισθάνθηκα ακούγοντας τους πολύ όμορφους στίχους που έγραψε ειδικά για την περίσταση ο κ. Ευγένιος Α. Σεβαλιέρ, με τίτλο ‘Η Νέα Τουρκία’. O Mπων παραθέτει μέρος τους (μεγάλο!), περιγράφει ό,τι παραλείπει και απολογείται που δεν χώρεσε ολόκληρο το ποίημα. Περιγραφή λοιπόν κι από μας, χωρίς ρίμα. Όχι με τη διάθεση να σχολιαστεί η ουσία τους (που δείχνει ότι δεν διαφέρει από τα πατριωτικά ποιήματα καμίας χώρας) αλλά ως ενδεικτικές για την ευκολία με την οποία ο καθηγητής -βασικά, το σχολείο κλπ- στρέφεται σαν ανεμοδείκτης… Πρώτα η εικόνα ενός γέρου Τούρκου δίπλα στην αιώνια γαλανή θάλασσα που σκύβει ανήμπορος το κεφάλι μπροστά στο «κακό στέμμα». Μετά γεννιέται μια αίσθηση νιότης, μια ώθηση, αγάπη, ελευθερία, και αυτή είναι η Νέα Τουρκία, γεμάτη περηφάνεια, τάξη, γόνιμη δουλειά, που ξυπνά από τον τρομερό της ύπνο. Μετά το ποιήμα τιμάει τους ήρωες της επανάστασης, και ο Μπων αναφέρει διάφορα ονόματα τους μεταξύ των οποίων τον «Τζαβίντ με την χρυσή καρδιά». Καταλήγει σε μια στροφή για την σημαία: Αυτή είν’ η σημαία που σας δίνει την Ελευθερία! Αυτή είν’ η σημαία που σας δίνει την Ισότητα! Αυτή είν’ η σημαία που δείχνει την αγάπη για την Πατρίδα! Ας τη χαιρετήσουμε λοιπόν, κι εσείς, Ευρωπαίοι, καλοδεχτείτε το εμβληματικό λάβαρο της Νέας Τουρκίας». Το 1910, έτσι κι αλλιώς, η εφημερίδα κλείνει τον Νοέμβριο και δεν προλαβαίνει την γιορτή της επετείου (εάν έγινε). Και πιο πριν όμως, τα δημοσιεύματα για το Φεϊζιέ είναι ελάχιστα. Aντίθετα, βλέπουμε το Κομιτάτο να στηρίζει ξαφνικά ιδιαίτερα πολύ το σχολείο Ριβζάι-Σιμπιάν (γράφεται επίσης ως Ρεβντάι, Ρεβζάι, Ραβζάι), που εμφανίζεται πρώτη φορά το 1903, στις Εξοχές. Παράρτημα; Αντίπαλον δέος; Αξίζει κάποτε να το ψάξουμε παραπάνω. Για την ώρα, περιοριζόμαστε στις αναφορές για το Φεϊζιέ. 9/10/1910: Μια ωραία γιορτή: «… Τα έσοδα από το κληροδότημα ενός γενναιόδωρου συμπολίτη μας, του Σελίμ Χουσνί μπέη, θα χρησιμοποιηθούν για να στείλουν στην Ευρώπη δύο νέους Θεσσαλονικείς ώστε να ολοκληρώσουν εκεί τις σπουδές τους». Επιλέχθηκαν δύο απόφοιτοι του Φεϊζιέ, ο Αμπντουραχμάν και ο Φουάντ, και θα φύγουν για την Γαλλία. Με αυτή την αφορμή, έγινε μια τελετή όπου παρέστησαν και μίλησαν ο Ρασίμ μπέης (Δημοτικός Σύμβουλος), ο Κιαζίμ Ναμί μπέης (επιθεωρητής δημόσιας εκπαίδευσης) εκ μέρους της κυβέρνησης, καθηγητές του σχολείου και μαθητές. Τον Νοέμβριο 1910, δύο αναγγελίες για την παράσταση που θα δώσει ο θίασος Νπουρχανεντίν & Ρεσάτ στο θέατρο Παρκ, για οικονομική ενίσχυση του Φεϊζιέ. Θα παίξουν «Αρσέν Λουπέν»! Έναν χρόνο αργότερα, το 1911, ο Μπουρχανεντίν Τεπσί που υπήρξε από τους σημαντικότερους ηθοποιούς της Τουρκίας της εποχής και είχε επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη από τη Γαλλία το 1908, θα ανεβάσει Ευρυπίδη και Σοφοκλή. Με την JdS να μην κυκλοφορεί πια, χάνουμε τα τελευταία χρόνια του Φεϊζιέ στην πόλη. Ωστόσο, όλες οι πηγές συμφωνούν ότι άρχισε να μεταφέρεται στην Κωνσταντινούπολη (σταδιακά) από τους Βαλκανικούς Πολέμους. Οι δυο τελευταίες αναφορές που βρίσκουμε σε πηγές που «γράφτηκαν» εδώ είναι αυτές που είδαμε στα προηγούμενα δύο μέρη του αφιερώματος: α) τα κτηματολογικά στοιχεία με την τοποθέτηση του γνωστού κτιρίου της σχολής στο παλιό οικοδομικό τετράγωνο 447 [Μαντοπούλου& Χεκίμογλου] και β) ο κατάλογος που έφτιαξε η Μουφτεία Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917 [τον βλέπουμε όπως τον δημοσιεύει ο Β. Δημητριάδης στην Τοπογραφία).

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1022435728246060&id=204212503401724

Τώρα Ακροπόλεως 120. Διατηρητέο και αποκατεστημένο. Από το Γ. Βελένης, Ιστορικές τομές στη μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης, στο: Θεσσαλονίκη 2.300 χρόνια, εκδ. Φίλων ΛΕΜΜ, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 17-32. Από τον Βαγγέλη Καβάλα

Παρακολουθούμε το εκπαιδευτικό ίδρυμα Feyziye, χρονιά με τη χρονιά, μέσα από τα δημοσιεύματα της Journal de Salonique. [A’ μέρος]

Από την Μάρα Νικοπούλου Στοιχεία για το βασικό κτίριό του είχαμε δει εδώ: https://archive.saloni.ca/1615

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1037459066743726&id=204212503401724

Το 1896 είχε ήδη και θηλέων. Τα βραβεία (απολυτήρια; ) απονεμήθηκαν στις 13/9/1896 σε μια μικρή αλλά λαμπερή τελετή που στέφτηκε από επιτυχία. Μουσική έπαιζε η μπάντα του Χαμιδιέ. Ίσως πρόκειται για την Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων -το γνωστό μας Ισλαχανέ- που ήταν γνωστό και ως Πολυτεχνείο Χαμιδιέ. Ο πρόεδρος της σχολικής επιτροπής, ο Τεβφίκ εφέντης, έβγαλε λόγο και φυσικά όλοι μαζί προσευχήθηκαν για την ευημερία του Σουλτάνου. Η εφημερίδα προσθέτει ότι «τα κοριτσάκια επέδειξαν μεγάλη διάθεση για μάθηση». Διευθυντής του σχολείου, ο περίφημος Σεμσή εφέντης -ο γνωστός ως «δάσκαλος του Κεμαλ». Δεν ξέρουμε αν παρέμεινε όλα τα χρόνια στο ίδιο σημείο. Το 1917, πάντως, η λίστα της Μουφτείας με τα «αποτεφρωθέντα Κοινοτικά Καθιδρύματα» το τοποθετεί στην οδό Ευσταθίου Θεσσαλονίκης 1. Δηλαδή, σχεδόν στην συμβολή Ολύμπου με Τ. Παπαγεωργίου, με σημερινούς όρους.

Τον Δεκέμβριο του 1897, με δυο δημοσιεύματα η JdS αναφέρεται στην επίσκεψη μαθητών «και των δύο φύλων» σε πολεμικό πλοίο. Μαθαίνουμε επίσης ότι η σχολή έχει -τουλάχιστον- 300 μαθητές και μαθήτριες. Την Κυριακή 19/12 έφτασαν στην αποβάθρα μαζί με το διδακτικό προσωπικό, και μεταφέρθηκαν με βάρκες μέχρι την φρεγάτα Οσμανιέ του Οθωμανικού Στόλου. Τους καλωσόρισε η μπάντα του πλοίου, οι μαθητές απάντησαν με το εμβατήριο του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ. Τους έγινε ξενάγηση, ο Διοικητής έβγαλε έναν λόγο έμπλεο πατριωτισμού και η συγκινητική τελετή «που θα μείνει για πάντα χαραγμένη στις καρδιές όλων των παρευρισκόμενων» τελείωσε με τις καθιερωμένες προσευχές για τον Σουλτάνο. Η φρεγάτα «Osmaniye» [που στη φωτογραφία τη βλέπουμε στην Κων/λη] ναυπηγήθηκε στη Γλασκώβη και παραδόθηκε στους Οθωμανούς τον Ιούνιο του 1865. Στην επίσκεψή της στην Θεσσαλονίκη, τον Δεκέμβριο 1897, αγκυροβόλησε αρόδου στο ύψος του Λευκού Πύργου, και είχε 25 κανόνια και πλήρωμα 546 ατόμων. Πώς να μην εντυπωσιαστούν τα πιτσιρίκια;

Το 1898, η Σχολή διοργανώνει ημερήσια εκδρομή στις Σέρρες και η JdS της αναγνωρίζει τον εύστοχο συνδυασμό ψυχαγωγίας με τον «καλό σκοπό» της οικονομικής ενίσχυσης. Για την απονομή ενδεικτικών τον Αύγουστο 1898 υπάρχουν δύο δημοσιεύματα: Στην ανακοίνωση (11/8) βλέπουμε ότι γίνεται σε δυο διαφορετικές τελετές, για τα αγόρια το πρωί, για τα κορίτσια το απόγευμα. Έχουν προσκληθεί πολλοί σημαντικοί εκπρόσωποι των Αρχών της πόλης, και παράγοντες της εμπορικής και οικονομικής ζωής. «Τα προηγούμενα χρόνια, μπορέσαμε να παρατηρήσουμε πόσο σημαντική πρόοδο έχει κάνει αυτό το εκπαιδευτικό ίδρυμα», σημειώνει η JdS. Στις 15/8, επιβεβαιώνει ότι η απονομή έγινε μπροστά σε εκλεκτό ακροατήριο. Παράγοντες της πολιτικής και στρατιωτικής ζωής, υψηλά ιστάμενοι και προύχοντες ενθάρρυναν με το χειροκρότημά τους τα παιδια. Οι γονείς είδαν με μεγάλη χαρά τα μικρά θεατρικά που παρουσίασαν οι μαθητές. Μουσική έπαιξε η μπάντα της Σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων.

Το 1900, η ημερήσια εκδρομή του σχολείου είναι στην Βέροια -η μπάντα Χαμιδιέ θα συνοδεύει σε όλη τη διαδρομή. Παράλληλα, θα παίζονται «επιστημονικά παιχνίδια». Το 1900 επίσης, μαθαίνουμε ότι γίνονται και προφορικές εξετάσεις, και η JdS «κρίνοντας από την πρόοδο των μαθητών» επαινεί τη διεύθυνση, την επιτροπή των επιθεωρητών και το διδακτικό προσωπικό. Στη φετινή απονομή παρίσταται ο Βαλής, ο προσωρινός διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού και ο πρόεδρος της Αλιάνς. Εκφωνούνται λόγοι, οι μαθητές απαγγέλλουν μονολόγους στα γαλλικά και τα τουρκικά και η εφημερίδα συγχαίρει την σχολική επιτροπή και τους διδάσκοντες για τον μοντέρνα οπτική τους. Ειδική μνεία, για τον ζήλο και τις προσπάθειές του, γίνεται στον καθηγητή Γαλλικών και Γυμναστικής, τον κ. Γκωλ, «που έχει προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στην πόλη μας». Από το 1901 κρατάμε δύο δημοσιεύματα. Στην ανακοίνωση για την αναβολή της φετινής εκδρομής -στη Βέροια, πάλι- λόγω βροχών, βρίσκουμε την πρώτη αναφορά για συνεργασία του σχολείου με το αντίπαλο δέος: το Γιαντικιάρ Τερακί. Στη βιβλιογραφία συνήθως τονίζεται ότι αυτοί οι δυο εκπαιδευτικοί οργανισμοί ήταν σε κόντρα. Εδώ όμως μιλάει για κοινή εκδρομή -και τα επόμενα χρόνια, η σχέση των δύο σχολείων (και των οικογενειών που αντιπροσωπεύουν) επιβεβαιώνεται, όπως θα δούμε άλλοτε.

Τέλος, ο ξαφνικός θάνατος του καθηγητή που επαινούσαν στο προηγούμενο δημοσίευμα μάς αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι τότε οι εκπαιδευτικοί ‘κυκλοφορούσαν’ ανάμεσα σε αρκετά σχολεία: Ο Ανρί Γκωλ δίδασκε επίσης στη «Σχολή Νούκα», ενώ είχε περάσει και από την Αλιάνς. Η αναφορά σε «Σχολή Νούκα» με μπερδεύει κάπως. Απ’ όσο θυμάμαι, ο Νούκας έστησε το «Μαράσλειο» το 1895 και συνεργάστηκε με την Σχοινά το 1905. Αποκαλούν «σχολή Νούκα» το Μαράσλειο; Και ξέρουμε σε ποιο κτίριο στεγαζόταν τότε; Το 1902 (δεξιά), η τελετή απονομής συνοδευόταν από έκθεση έργων των μαθητών «ίσως την πιο όμορφη του είδους της και την πιο καλλιτεχνική που έχουμε δει ως τώρα στη Θεσσαλονίκη», σύμφωνα με τον απεσταλμένο της Journal de Salonique. Τον Ιούλιο του 1903, η JdS δημοσιεύει ένα αναλογικά τεράστιο ρεπορτάζ από την τελετή του 1903, παρουσία του βαλή Χασάν Φεχμί Πασά. Στον οποίο βαλή, ο καθηγητής Σεβαλιέ μαζί με μαθητές της σχολής, αφιέρωσαν και ένα σονέτο που εστιάζει στην φιλανθρωπική δράση του. Σημειώνουμε ότι ο Χασάν Φεχμί είναι αυτός που ανέγειρε, στη μνήμη της συζύγου του, το τζαμί στο νυν στρατόπεδο Παύλου Μελά -το κτίριο υπάρχει ακόμα. Σημειώνουμε επίσης, ότι ο πρόεδρος της σχολικής επιτροπής, ο Τεβφίκ εφέντης, αναφέρεται και ως γραμματέας του βιλαετίου και ότι ο καθηγητής Σεβαλιέ αποκαλείται «πρύτανης των καθηγητών γαλλικής στη Θεσσαλονίκη». Το σημαντικότερο δημοσίευμα του έτους, όμως, είναι αυτό που ακολουθεί. 20 Αυγούστου 1903: «Το Δ.Σ. της σχολής Φεϊζ-Σιμπιάν έκανε φέτος σκληρές θυσίες και εμπιστεύθηκε τη διεύθυνση του ιδρύματος στον εντιμότατο Τζαβίντ μπέη, με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη [Σημ: προφανώς εννοεί ότι έκανε μεγάλη οικονομία προκειμένου να τον καλοπληρώσει]. Ο Τζαβίντ μπέη κατοικούσε στην Κων/λη, όπου διακρίθηκε για τα έργα του στην οικονομική πολιτική. Το Δ.Σ. της σχολής, εκτός από το ότι έφερε τον Τζαβίντ μπέη, προχώρησε και σε μια σειρά άλλων μεταρρυθμίσεων που θα βάλουν το Φεϊζ-Σιμπιάν στην πρώτη γραμμή των μουσουλμανικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων».

Εδώ μια στάση, γιατί ο Τζαβίντ μπέη δεν είναι ό,τι κι ό,τι. Θεσσαλονικιός, ντονμές κι αυτός, πήγε στο σχολείο του Σεμσή (εκεί που πήγε και ο Κεμάλ) και σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και εργάστηκε για κάποια χρόνια. Στα 28 του, όπως βλέπουμε εδώ, επιστρέφει και αναλαμβάνει το Φεϊζιέ, ενώ συγχρόνως δραστηριοποιείται στον πυρήνα της Επιτροπής Ενώσεως και Προόδου. Μετά το κίνημα των Νεότουρκων το 1908, εκλέγεται βουλευτής Θεσσαλονίκης και την άνοιξη του 1909, υπουργός Οικονομικών. Με αυτή του την ιδιότητα, το 1910 «παραγγέλνει» να χτιστεί το Τελωνείο της Θεσσαλονίκης. Όντας γαλλόφιλος, παραιτείται το 1914 -σε κόντρα με τον γερμανόφιλο Ενβέρ Πασά- και επανέρχεται το 1917. Το 1923 λαμβάνει μέρος στις διαπραγματεύσεις για την Συνθήκη της Λωζάνης -και κάπου εκεί έρχεται σε αντίθεση με τον Κεμάλ και τον Ινονού. Σ’ αυτό λέγεται ότι οφείλεται το γεγονός ότι το 1926 συλλαμβάνεται ως ύποπτος εμπλοκής σε απόπειρα δολοφονίας του Κεμάλ Ατατούρκ και εκτελείται. Το δημοσίευμα του Δεκεμβρίου 1903 έχει ορισμένα ακόμα σημαντικά στοιχεία: Στον εορτασμό για την επέτειο ίδρυσης της σχολής, εγκαινιάζεται νέα αίθουσα Οικοτροφείου. Φυσικά, παρίσταται πλήθος παραγόντων, παρίσταται πάλι ο Βαλής και όλοι σηκώνονται για ν’ ακούσουν το εμβατήριο του Σουλτάνου. Πρώτη φορά ο Τεβφίκ, αναφέρεται ως «εξοχότατος» αλλά και ως «ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Ιδρύματος», αντί για πρόεδρος της Σχολικής Επιτροπής. Το «εξοχότατος» ίσως εξηγείται από το δημοσίευμα του Οκτωβρίου, σύμφωνα με το οποίο «κατά την απουσία του εξοχότατου Χουλουσή μπέη, χρέη δημάρχου θα εκτελεί προσωρινά ο εντιμότατος Τεβφίκ μπέης, διευθυντής του Mahssousse (Υπηρεσία Εγγράφων 😉 και μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου». Εδώ ο Τεβφίκ μπέης και ο Τεβφίκ εφέντης εμφανίζονται ως ένα και το αυτό πρόσωπο – με βάση κυρίως τις ιδιότητές του ως υπαλλήλου στο βιλαέτι και τη σχέση του με την σχολή. [Συνεχίζεται…]

27-12-1938 : Θυρανοίξια του ναϊδρίου του Αγίου Στεφάνου στο κτίριο της ΧΑΝΘ

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1046127502543549&id=204212503401724

Ο μητροπολίτης Γεννάδιος χοροστάτησε στα συγκεκριμένα θυρανοίξια Ο μητροπολίτης Γεννάδιος στην τελετή των θυρανοίξιων Το εικονοστάσιο του ναϊδρίου Το ναΐδριο του Αγίου Στεφάνου σήμερα, στον Α’ όροφο της ΧΑΝΘ Η ΧΑΝΘ το 1939

Αγνώριστη η Πλατεία Ελευθερίας. Το Μέγαρο Στάιν δηλώνει την περιοχή. Η αρχική φωτογραφία μεγεθυμένη με λεπτομέρειες της συμπλοκής. Άλλες σκηνές με έφιππους διαδραματίζονται ψηλά στην Βενιζέλου και την Εγνατία. Τα επεισόδια ξεκίνησαν στην συμβολή των οδών Βενιζέλου – Εγνατίας. Αυτοκινητιστές προσπάθησαν να απελευθερώσουν συνάδελφό τους και η χωροφυλακή απάντησε με πυροβολισμούς.

Απολογισμός 16 νεκροί και δεκάδες τραυματίες. Την επομένη, οι κηδείες των θυμάτων μετατρέπονται με μαζικές διαδηλώσεις.

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1044830286006604&id=204212503401724

Πλατεία Ελευθερίας 1936.

Θυμίζει Μπερτολούτσι. Σκηνή από το 1900-Novecento. Μόνο που εδώ δεν είναι έργο .. Μάιος του 1936. Μπεζεστένι.

Οι διαδηλωτές φαίνεται να το διασκεδάζουν βλέπoντας τον έφιππο. Λίγο παραπάνω όμως στην Εγνατία παραμονεύει ο θάνατος. Zoom στην αδικαιολόγητη βία.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1044823229340643&id=204212503401724

Η Αγίου Νικολάου σχεδόν από τη γωνία της με την Αγ. Δημητρίου. Αριστερά, με λίγο πιο ανοιχτό πλάνο θα βλέπαμε την εκκλησία. Περιοριζόμαστε στα κτίρια λίγο πιο κάτω από Γενί Χαμάμ/Αίγλη και φυσικά τον θόλο του λουτρού. Δεξιά, το κτίριο με το γωνιακό σαχνισί βρισκόταν στην γωνία με την Φαληρέως, που τότε είχε σχημάτιζε «Γ» και είχε έξοδο και προς την Αγ. Νικολάου. Από το ίδιο σχεδόν σημείο, φωτογραφίζει την δεκαετία του ’60 ο Σωκράτης Ιορδανίδης [Αρχείο ΜΦΘ] Το ανατολικό πεζοδρόμιο, από την βορειοανατολική γωνία της Φαληρέως μέχρι την Κασσάνδρου, δεν έχει αλλαγές. Οι πολυκατοικίες παραπάνω δίνουν μια ιδέα για το τι θα ακολουθήσει. Λίγο πάνω από την Κασσάνδρου, οι τελευταίες μέρες ενός σπιτιού με χαρακτηριστικό σαχνισί. Ο κ. Christos Paz που το είχε αναρτήσει στην ΑΘ είπε ότι γκρεμίστηκε το 1960. Πίσω του υψωνόταν ήδη μία από τις πρώτες πολυκατοικίες της ευρύτερης περιοχής. Την βλέπουμε να εξέχει στην αεροφωτογραφία των 50ς, όπου σημειώνεται η Αγ. Νικολάου. Η πολυκατοικία χτίστηκε στη θέση του μεγάλου σπιτιού που βλέπουμε εδώ αριστερά, την δεκαετία του 1930 [ από ανάρτηση κ.Μωραϊτου στην ΑΘ, και αναγνώριση του δρόμου από τον Στ. Ασλανίδη]. Το ραφείο μπροστά από το οποίο παίζουν τα παιδιά βρισκόταν στην γωνία με Γαλιλαίου. Κομμάτι του ίδιου σπιτιού βλέπουμε και σ’ αυτή την σαφώς παλιότερη φωτό [ανάρτηση Θ. Φωτιάδη, ΑΘ]. Το σημείο αναγνωρίστηκε από τον Στάθη Ασλανίδη. Για τα τελευταία 100-120 μέτρα της Αγ. Νικολάου, υπάρχουν αρκετές ακόμα φωτογραφίες, και από την αντίθετη κατεύθυνση. Για την ώρα, χαιρετάμε το προηγούμενο κομμάτι της, με μία αεροφωτογραφία – του 1948.

Η Άνω Τούμπα είχε την ονομασία Τούμπα Εμπειρίκου από το 1916 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1920 !

Η Τούμπα στον μεγάλο πόλεμο ήταν γνωστή σαν Τούμπα Καλαμαριάς, αλλά και σαν Τούμπα Εμπειρίκου. Αυτό λόγω της κοντινής απόστασης της από το ομώνυμο στρατόπεδο. Πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η περιοχή ήταν χέρσα. Χρησιμοποιούταν από τους κατοίκους της γειτονικής Πυλαίας σαν βοσκότοπος.

Μετά το κίνημα της Εθνικής Άμυνας, 1916, δημιουργήθηκε αμέσως το στρατόπεδο Εμπειρίκου. Ο Λεωνίδας Εμπειρίκος εφοπλιστής από την Άνδρο, πατέρας του Ανδρέα Εμπειρίκου, είχε κάνει μεγάλη χρηματική δωρεά στον Βενιζέλο για την στέγαση των εθελοντών που στρατολογήθηκαν από την “Παλιά Ελλάδα”.

'Ετσι στην “Τούμπα Εμπειρίκου” είχαμε, το άγνωστο γιά πολλούς, στρατόπεδο εκπαίδευσης για νεοσύλλεκτους εθελοντές “από χάμω”. Κατατάχθηκαν στο A΄ Τάγμα Εθνικής Άμυνας και γρήγορα προωθήθηκαν στο μέτωπο για να ενισχύσουν τα συμμαχικά στρατεύματα. Όταν και η κεντρική κυβέρνηση αποφάσισε επίσημα την συμμετοχή της στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων (1917), οι επιστρατευθέντες του στρατόπεδου Εμπειρίκου συγκρότησαν τα Α΄ και Β΄ Σώματα Στρατού. Στρατεύσιμοι εδώ πάντα ή της “Παλιάς Ελλάδας”.

Μετά τον πόλεμο τα παραπήγματα του στρατοπέδου άρχισαν σταδιακά να παραχωρούνται στους πυροπαθείς της μεγάλης πυρκαγιάς και αργότερα στους πρόσφυγες της Μικρασιατικής καταστροφής.

Το ερώτημα τέθηκε μετά την ανάρτηση γιά την ΧΑΝ όπου υπάρχει μία φωτογραφία από “σπίτι του στρατιώτη” της YMCA (ΧΑΝ) στο στρατόπεδο Εμπειρίκου. Οι πηγές πληροφόρησης πραγματικά ελάχιστες. Υπάρχει αναφορά του από τον Μυριβήλη σε διήγημα του με τίτλο 1959. Ο ίδιος υπηρέτησε εκεί.

Στο Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη – Επιλεγμένα αποσπάσματα από τον Θανάση Βαλτινό. : “Ήρθε τότε διαταγή να φύγει ο στρατός για Ρωσία. Τον έστελνε ο Βενιζέλος. Διαλύθηκε η Επιμελητεία, πήγαμε εμείς στη Θεσσαλονίκη. Μας πήγαν στα Τάγματα Μετόπισθεν. Η Θεσσαλονίκη καμένη μέχρι τον Άγιο Δημήτριο. Είχαν σωθεί κάτι λίγα χτήρια. Και το τραμ το τούρκικο. Μείναμε εκεί κανένα μήνα. Τότε συνεστήθη το 14ο Σύνταγμα. Στην Τούμπα, Στρατόπεδο Εμπειρίκου. Με έστειλαν σ' αυτό. Ο τόπος γεμάτος κουνούπι, κουνούπι. Βρήκα μια τριανταριά Παλιοελλαδίτες, οι άλλοι ήσαν βουλγαρόφωνοι. Σύνταγμα υπηρεσιών, όχι μάχιμο.” εδώ βέβαια βρισκόμαστε λίγο μετά το τέλος του πολέμου.

Η κα Kalliopi Efkleidou γράφει “Στο Ιστορικό Αρχείο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μακεδονίας, σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ) και στην Εφορεία Περιφέρειας Θεσσαλονίκης (ΕΦΑΠΕΘΕ), εντοπίζουμε μία σειρά εγγράφων που συνέταξε ο έφορος, Ευστράτιος Πελεκίδης, σχετικά με τον αρχαιολογικό χώρο της Τούμπας Θεσσαλονίκης. Ο Πελεκίδης αναφέρει το 1918 ότι κατά τη διάρκεια εργασιών για την κατασκευή παραπηγμάτων στο στρατόπεδο Εμπειρίκου, ανατολικά της Τούμπας, εντοπίστηκαν ασύλητοι τάφοι του 6ου αιώνα π.Χ. οι οποίοι περιείχαν αρκετά κτερίσματα.” άρθρο της σε συνέδριο με τίτλο “Αρχαιολογία στα Χρόνια του Πολέμου ...”

Από τον Δαυίδ Μπράβο

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1040888589734107&id=204212503401724

Η Τούμπα στον μεγάλο πόλεμο ήταν γνωστή σαν Τούμπα Καλαμαριάς, αλλά και σαν Τούμπα Εμπειρίκου. Αυτό λόγω της κοντινής απόστασης της από το ομώνυμο στρατόπεδο. Πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η περιοχή ήταν χέρσα. Χρησιμοποιούταν από τους κατοίκους της γειτονικής Πυλαίας σαν βοσκότοπος.

Μετά το κίνημα της Εθνικής Άμυνας, 1916, δημιουργήθηκε αμέσως το στρατόπεδο Εμπειρίκου. Ο Λεωνίδας Εμπειρίκος εφοπλιστής από την Άνδρο, πατέρας του Ανδρέα Εμπειρίκου, είχε κάνει μεγάλη χρηματική δωρεά στον Βενιζέλο για την στέγαση των εθελοντών που στρατολογήθηκαν από την “Παλιά Ελλάδα”.

'Ετσι στην “Τούμπα Εμπειρίκου” είχαμε, το άγνωστο γιά πολλούς, στρατόπεδο εκπαίδευσης για νεοσύλλεκτους εθελοντές. Κατατάχθηκαν στο A΄ Τάγμα Εθνικής Άμυνας και γρήγορα προωθήθηκαν στο μέτωπο για να ενισχύσουν τα συμμαχικά στρατεύματα.

Όταν και η κεντρική κυβέρνηση αποφάσισε επίσημα την συμμετοχή της στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων (1917), οι επιστρατευθέντες του στρατόπεδου Εμπειρίκου συγκρότησαν τα Α΄ και Β΄ Σώματα Στρατού.

Μετά τον πόλεμο τα παραπήγματα του στρατοπέδου άρχισαν σταδιακά να παραχωρούνται στους πυροπαθείς της μεγάλης πυρκαγιάς και αργότερα στους πρόσφυγες της Μικρασιατικής καταστροφής.

Το ερώτημα τέθηκε μετά την ανάρτηση γιά την ΧΑΝ όπου υπήρχε αυτή η φωτογραφία. Σημειωμένο το Στρατόπεδο Εμπειρίκου με το “Σπίτι του στρατιώτη” στην μέση. Άνω Τούμπα.

Πιθανόν να εκτεινόταν και αρκετά αριστερότερα όμως τα παραπήγματα αυτά έγιναν προσφυγικές κατοικίες ήδη νωρίτερα από το 1930. Ολόκληρη η φωτογραφία που ανέβασε ο Χρήστος Καββαδάς. Τραβηγμένη από Κάτω Τούμπα.

Αριστερά η Τούμπα δεξιά το Στρατόπεδο Εμπειρίκου με το “Σπίτι του στρατιώτη” Σήμερα η περιοχή Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη – Επιλεγμένα αποσπάσματα από τον Θανάση Βαλτινό.

“Ήρθε τότε διαταγή να φύγει ο στρατός για Ρωσία. Τον έστελνε ο Βενιζέλος. Διαλύθηκε η Επιμελητεία, πήγαμε εμείς στη Θεσσαλονίκη. Μας πήγαν στα Τάγματα Μετόπισθεν. Η Θεσσαλονίκη καμένη μέχρι τον Άγιο Δημήτριο. Είχαν σωθεί κάτι λίγα χτήρια. Και το τραμ το τούρκικο. Μείναμε εκεί κανένα μήνα. Τότε συνεστήθη το 14ο Σύνταγμα. Στην Τούμπα, Στρατόπεδο Εμπειρίκου. Με έστειλαν σ' αυτό. Ο τόπος γεμάτος κουνούπι, κουνούπι. Βρήκα μια τριανταριά Παλιοελλαδίτες, οι άλλοι ήσαν βουλγαρόφωνοι. Σύνταγμα υπηρεσιών, όχι μάχιμο.” Αριστερά ο εφοπλιστής Λεωνίδας Εμπειρίκος, πατέρας του Ανδρέα Εμπειρίκου. Η Άνω Τούμπα είχε την ονομασία Τούμπα Εμπειρίκου από το 1916 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1920 χάρη σαυτόν. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος δεξιά με την μητέρα του. Τον Ανδρέα Εμπειρίκο τον συνδέει με την Θεσσαλονίκη και η σχέση του με την Μάτση (Μαρία Λουκία) Χατζηλαζάρου. Παππούς της ήταν ο Περικλής Χατζηλαζάρου, πρόξενος των ΗΠΑ επί τουρκοκρατίας.

Κάρτα με ένα ιππήλατο να στρίβει από Εγνατία προς Εθν. Αμύνης και το κτίριο της αστυνομίας να μην έχει κοπεί ακόμα.

Από το βιβλίο Θεσσαλονίκη 1850-1912, σύμφωνα με το οποίο η κάρτα προέρχεται από τη συλλογή Κ. Κούτσικα..

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1040886313067668&id=204212503401724

Ένας παράταιρος προσανατολισμός τριώροφου στην οδό “17η Ιουνίου” (σημερινή Μακένζυ Κίνγκ), τη δεκαετία του 1930 Με την ευκαιρία αυτή δημιουργείται ένα ενδιαφέρον για τις μεταμορφώσεις του αρχιτεκτονικού τοπίου στο συγκεκριμένο μικρό δρόμο του κέντρου της Θεσσαλονίκης.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1042401056249527&id=204212503401724

Η οικοδομή με τον παράταιρο προσανατολισμό, μ’ άλλα λόγια αντί για πρόσοψη στο δρόμο παρουσιάζει μια πλαϊνή της πλευρά. Πιθανότατα είναι η 5η οικοδομή από τη γωνία της σημ. Μακένζυ Κινγκ με την Αγίας Σοφίας, σύμφωνα με τη σημερινή ρυμοτομία του δρόμου. Η φωτογραφία είναι του 1933 περίπου. Η ίδια οικοδομή γύρω στο 1938 (;;) Το πρώτο τμήμα του δρόμου το 1911, που τότε λεγόταν “Boyaci Davi” Το δεύτερο τμήμα του, το 1911 Το μεσαίο τμήμα του, το 1913, που η ονομασία του έγινε “17ης Ιουνίου” Στην αρχή του δρόμου, το 1913 Ο δρόμος αυτός πριν την πυρκαγιά του 1917 Η κατάσταση της περιοχής αμέσως μετά την πυρκαγιά του 1917 Ο δρόμος σε χάρτη της περιοχής με την παλιά ρυμοτομία και η πιθανή μετέπειτα θέσης της υπό συζήτηση οικοδομής Το 1923 δεν φαίνεται να κτίστηκε κάποια οικοδομή στον πλήρως κατεστραμμένο δρόμο “17η Ιουνίου” (σημ. Μακένζυ Κινγκ) από την πυρκαγιά του 1917 Αεροφωτογραφία που φαίνεται οι κατοικίες του συγκεκριμένου δρόμου, λίγο πριν το 1930 Ο εν λόγω δρόμος το 1931 Επίσης το 1931 Οι κατοικίες του δρόμου από την πίσω του μεριά, το 1931 Σε αεροφωτογραφία του 1932 Σε αεροφωτογραφία του 1938 Σε αεροφωτογραφία του 1944 Οι πολυκατοικίες της Μακένζυ Κίνγκ, σήμερα