Saloni.ca Archive

Η «καριάκα», μέρος 1ο

Μερικές επιπλέον πληροφορίες και απόψεις για τον σχηματισμό, το υποθαλάσσιο «φράγμα», που υπάρχει παράλληλα της ακτής της Σοφούλη, περίπου από το Καραμπουρνάκι ως το Μέγαρο Μουσικής. Το φράγμα δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό. Βέβαια είναι γνωστό στους ψαράδες και ιστιοπλόους γιατί είναι επικίνδυνο για τα σκάφη που πλησιάζουν εκεί. Στους ανθρώπους της θάλασσας είναι γνωστό ως «ΚΑΡΙΑΚΑ», άγνωστης προέλευσης λέξη.

Το ενδιαφέρον της «καριάκας» είναι ότι παραμένει ένα σχετικά μυστηριώδες πράγμα που προκαλεί πολλές ερμηνείες για την δημιουργία της.

Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1070086920147607

O σχηματισμός, η καριάκα, είναι ορατός ακόμα και από αεροφωτογραφίες όπως αυτές του google earth, όπως μας έδειξε και ο κ. Αρτόπουλος στη χθεσινή του ανάρτηση. Στην φωτογραφία εδώ φαίνεται ότι ο λιμενοβραχίονας του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης (Ν.Ο.Θ.) έχει τοποθετηθεί ακριβώς επάνω στον σχηματισμό. Δεν υπάρχουν καλά στοιχεία για το τι είναι αυτός ο σχηματισμός. Η ρύπανση της θάλασσας στην περιοχή αυτή δεν έχει επιτρέψει την προσέγγισή του ώστε να αναλυθεί η σύστασή του. Βέβαια, η μόλυνση αυτή δεν εμποδίζει κάποιους να κάνουν μπάνιο εκεί κάθε καλοκαίρι Η δεύτερη εικόνα από το Google Earth αποτελεί μεγέθυνση του σημείου στη βορειο-ανατολική γωνία του λιμενοβραχίονα του Ν.Ο.Θ. Διακρίνεται μια σειρά από σύγχρονα μπλόκια (στο γαλάζιο πλαίσιο) που προεξέχουν από την επιφάνεια της θάλασσας και πιο χαμηλά, κάτω από την επιφάνεια, ο σχηματισμός (στο κόκκινο πλαίσιο). Είναι εντυπωσιακό το μεγάλο πλάτος του σχηματισμού. Διακρίνεται και κάτι που μοιάζει με εγκάρσια ρωγμή. Είναι ένας αρμός; Αποτελείται δηλαδή ο σχηματισμός από μπλόκια; – τουλάχιστον στο σημείο αυτό; Αν και φαίνονται και αλλού ρωγμές υπάρχουν και μεγάλα τμήματα του σχηματισμού τα οποία είναι ενιαία. Πιθανή αναφορά στην καριάκα έχουμε από το μακρινό 1864 (!). Η αναφορά προέρχεται από το βιβλίο της Mary Adelaide Walker “Δια της Μακεδονίας ως στις αλβανικές λίμνες» (πρωτότυπος τίτλος “Through Macedonia to the Albanian Lakes”, έχω βρει μόνο ελληνική μετάφραση, έκδοσης 1973). Η Walker, Βρετανίδα περιηγήτρια της Ανατολής, έμεινε στη Θεσσαλονίκη φιλοξενούμενη της Βρετανού προξένου. Η επισήμανση της παρατήρησης της Walker οφείλεται στον Ν. Μουτσόπουλο (στο βιβλίο «Θεσσαλονίκη, 1900-1917»), ο οποίος τοποθετεί το σπίτι του Βρετανού προξένου «περίπου στη συνοικία της Αναλήψεως». Η οικία του Βρετανού προξένου αλλά και προξενείο φαίνεται στη φωτογραφία δίπλα στην ιχθυόσκαλα, στη διεύθυνση Μπότσαρη 2. Ίσως ήταν αυτό το κτίριο από το οποίο στα μέσα του 19ου αιώνα η Walker έβλεπε τον όγκο στην θάλασσα. Ο όγκος, είτε εδώ ακριβώς είτε κοντά στο σημείο αυτό, σήμερα είναι θαμμένος κάτω από την νέα παραλία και μάλλον έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Τα ερωτήματα πολλά: ήταν τμήμα του ίδιου σχηματισμού με αυτόν που βλέπουμε σήμερα στη Σοφούλη; δηλαδή, ήταν ο σχηματισμός μεγαλύτερου μήκους; υπήρχε και άλλος στην περιοχή; ήταν πιο ψηλός από τον σημερινό; ήταν κάτι διαφορετικό εντελώς; Ερωτήματα που δεν προβλέπεται να απαντηθούν. Η φωτογραφία από το αφιέρωμα για το κτίριο στην Μπότσαρη : https://archive.saloni.ca/1498 Το 1988 o Ηλ. Σπονδύλης δημοσιεύει, στο Αρχαιολογικό Δελτίο, σύντομη αλλά πολύ σημαντική αναφορά, στο πλαίσιο θεμάτων της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων. Σημαντικά στοιχεία αποτελούν οι πληροφορίες ότι υπάρχει και δεύτερος σχηματισμός παράλληλος με τον πρώτο προς την μεριά της θάλασσας και σε μεγαλύτερο βάθος, ο σχηματισμός είναι από beachrock (ακτόλιθος), και «οι δύο σχηματισμοί μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης της παλαιογραφικής διαμόρφωσης της ακτής».

Tι είναι όμως ένας «ακτόλιθος»; Προσωπικά, σε αυτό το κείμενο ήταν η πρώτη φορά που συνάντησα τον όρο και υποθέτω ότι δεν είμαι ο μόνος. Ψάχνοντας στο διαδίκτυο αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι οι ακτόλιθοι είναι εκτεταμένες πέτρινες πλάκες σε ακτές που σχηματίζονται από πετρώματα και υλικά που φέρνουν τα κύματα καθώς σκάνε στις αμμουδιές. Είναι αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών, χωρίς να έχει καμιά συμμετοχή ο άνθρωπος. Όταν πας για κολύμπι σε μια παραλία και βρίσκεις έναν τέτοιο ακτόλιθο συνήθως φεύγεις τρέχοντας. Η φωτογραφία από την Διατριβή Ειδίκευσης της Μ. Σ. Βουτσά-Ρεντζεποπούλου στη σχολή περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου με τίτλο «Μορφοδυναμική της Παραλιακής Ζώνης της Αμμουδάρας Ηρακλείου Κρήτης – Αλληλεπίδραση με την Ύπαρξη Φυσικού Υποθαλάσσιου Υφάλου/Κυματοθραύστη» https://hellanicus.lib.aegean.gr/bitstream/handle/11610/11656/file0.pdf?fbclid=IwAR2-nqx0tQqnAFEjqmXl2sSrelU6P1VCsdUGG1Eog8m1S8mFohtMue6jKK8 Καθώς ανά τους αιώνες αλλάζει η ακτογραμμή, αφενός γιατί ανεβοκατεβαίνει η θάλασσα και, αφετέρου, γιατί ανεβοκατεβαίνει και η στεριά, οι ακτόλιθοι μπορούν να βρεθούν μέσα στη θάλασσα, οπότε γίνονται υποβρύχια φράγματα ή ύφαλοι. Και υπάρχουν περιπτώσεις που εκτείνονται για χιλιόμετρα. Όπως λέει ο Σπονδύλης στο κείμενο του, η θέση των ακτόλιθων μας δίνει χειροπιαστές πληροφορίες για την παλαιογραφική διαμόρφωση της ακτής, δηλαδή που βρισκόταν σε παλιότερες εποχές η ακτογραμμή. Ο συγκεκριμένος ακτόλιθος της Σοφούλη μας δίνει, δηλαδή, μια εικόνα για τη θέση της ακτής σε κάποια αρχαϊκή εποχή (πόσο παλιά, όμως, άγνωστο). Το ερώτημα παραμένει βέβαια, αν είναι βέβαιο ότι το υποβρύχιο φράγμα είναι ακτόλιθος, γιατί σύμφωνα με το κείμενο η εξέταση του σχηματισμού έγινε από την επιφάνεια λόγω της «βαθιάς μόλυνσης» της θάλασσας στην περιοχή. Προσωπικά δεν αμφιβάλω γιατί και εμπιστεύομαι την κρίση του Σπονδύλη αλλά υπάρχουν και άλλα τεκμήρια. Αυτά θα παρουσιαστούν στην αυριανή ανάρτηση.

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1071910553298577

1983. Η Πλαστήρα χωματόδρομος. Το γήπεδο του Απόλλωνα χωρίς κερκίδες. Theodoros Natsinas: Η διαπλάτυνση της Πλαστήρα πρέπει να είναι. 60ς. Κυριακίδης 1956. Κυριακίδης 1943. Κόκκινο βέλος η Πόντου. Α ο Αριστοτέλης. Τέλη δεκαετίας του 30. Αριστοτέλης και Δημαρχείο δεσπόζουν στο κέντρο. Κατοχή. Πρώτη σειρά τα παραθαλάσσια κέντρα. Κάτω δεξιά ο Χαμόδρακας. Στην !Πλαστήρα το Απέριττο. Πάνω από την Σκάλα ο Παράδεισος. Τα πρώτα προσφυγικά σπίτια-καλύβες Από κάποια ταράτσα. Φοίνικας και Μίκρα. 1916. 1916 Κατοχικός χάρτης. Σημαντικός γιατί δείχνει την θέση των Απολυμαντηρίων. Το λοιμοκαθαρτήριο “υποδοχής” όλων των προσφύγων στο Μικρό Καρά-Μπουρνού. Theodoros Natsinas: Επίσης σημαντικό γιατί δείχνει ότι ακόμα υπήρχαν κάποια στοιχεία από το οχυρό της οθωμανικής περιόδου που βρισκοταν στο σημείο όπου τη δεκαετία του 50 κατασκευάστηκε το Παλατάκι Οι συμμαχικές εγκαταστάσεις στον κόλπο της Μίκρας. 1916 Σήμερα.

Από τους ελάχιστους ασφαλτοστρωμένους δρόμους της Άνω Πόλης, και δρόμος «λεωφορείων»- αρχίζει λίγο κάτω από την Ολυμπιάδος, και ενώνεται με την Ακροπόλεως λίγα μέτρα παραπάνω από την εκκλησία των Ταξιαρχών. Συμμαζεύουμε φωτογραφίες της διαφόρων εποχών.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1070096476813318

Στη γωνία της Θεοτοκοπούλου με την μικρή οδό Ουρανίας, δεκαετία του ’60. Το ανατολικό πεζοδρόμιο, σ’ όλο το πρώτο τετράγωνο της Θεοτοκοπούλου καταλαμβάνεται από το 45ο Δημοτικό –«του Μάνιου», όπως αποκαλείται. Η φωτογραφία (του Γρ. Κασαπίδη, αν θυμάμαι καλά) προέρχεται από την γιορτή που έγινε το 2017 για τα 100 χρόνια του σχολείου.

Ο χώρος όπου μετά χτίστηκε το σχολείο, από δημοσίευση στο περιοδικό Sphere [ανάρτηση Δ. Τζιβοπούλου, ΠΦΘ] Σύμφωνα με τον Β. Δημητριάδη, παλιά εκεί υπήρχε μουσουλμανικό νεκροταφείο, και από εκεί πήρε το παλιό της όνομα σε αυτό το κομμάτι: Οδός Νεκροταφείου του Κουλέ Χαμάμ. Πηγαίνοντας πίσω μερικούς… αιώνες -στην υστεροβυζαντινή εποχή- νεκροταφείο υπήρχε επίσης και μόλις 40 μέτρα παραπέρα, επί της νυν Ολυμπιάδος 95. Εκεί, στον περιβάλλοντα χώρο αλλά και κάτω από το δάπεδο άγνωστου ναού, αποκαλύφθηκαν 72 τάφοι με 118 ταφές, [Δόμνα Μανταζή, Τάφοι και Ταφές της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, Θεσ/νίκη 2015]

Στα χρόνια του Α’ΠΠ, από την γωνία με Αθηνάς (νυν Ολυμπιάδος). Το λοξό κτίριο αριστερά είναι στην γωνία με Χρυσοστόμου. Το ψηλό δέντρο βρίσκεται μπροστά στο στο Βυζαντινό Λουτρό, το Κουλέ Χαμάμ. Το σπίτι που διακρίνεται -μισό- στα δεξιά, ορίζει την γωνία με Μουσών. Παρόμοιο πλάνο -λίγο πιο ανοικτό προς τα ανατολικά- και εδώ, από την γνωστή κάρτα που, λανθασμένα, τοποθετεί την εικόνα αυτή στο Τσινάρι. Και στις δύο παραπάνω φωτό, βλέπουμε ότι η κατάσταση του οδοστρώματος κατά τον Α’ ΠΠ ήταν εξαιρετικά καλή για δρόμο της Άνω Πόλης -τουλάχιστον σε κείνο το κομμάτι.

Στις 6 Μαρτίου 1928 μαθαίνουμε ότι έγινε μελέτη για να γρανιτοστρωθεί, μαζί και η προέκτασή της μέχρι την οδό που οδηγεί στο Σέιχ-Σου (προφανώς εννοούν μέχρι την συμβολή της Ακροπόλεως με την Λ. Όχι). Προϋπολογισμός του έργου 400.000 «ποσόν όχι και τόσον σημαντικόν, δεδομένου ότι η οδός αύτη είναι η κεντρικωτέρα των άνω Συνοικιών της πόλεως»… Το ανατολικό πεζοδρόμιο, από την παλιά Αθηνάς/νυν Ολυμπιάδος ως την Μουσών, είναι το πρώτο που έγινε πολυκατοικίες. Εκεί στεγάστηκε για χρόνια το καφενείο Ατλαντίς -το βλέπουμε εδώ την δεκαετία στις αρχές των 80ς. Πίσω στο 1903: η εικόνα της Θεοτοκοπούλου λίγο παραπάνω, σε φωτό της συλλογής Γ. Μέγα που αναγνωρίστηκε από τον Στ. Ασλανίδη εδώ: https://archive.saloni.ca/662

Από το ύψος αυτό (Χρυσοστόμου στα αριστερά, Μουσών/Αριστίππου στα δεξιά), άρχιζε η συνοικία του Ικί Σεριφιέ που έπαιρνε το όνομά της από τον μοναδικό στην πόλη μιναρέ με διπλό εξώστη, στους Ταξιάρχες. Το Κουλέ Χαμάμ-το μοναδικό εναπομείναν βυζαντινό λουτρό της πόλης- λειτουργούσε μέχρι τη δεκαετία του 1940. Για κάποια χρόνια, έγινε αποθήκη ξυλείας και μετά πέρασε πάρα πάρα πολλά χρόνια «υπό επισκευή», πριν τελικά ανοίξει το 2015.

[Οι δυο σύγχρονες φωτό του Δ. Κανονίδη, από την Parallaxi] Το ανατολικό πεζοδρόμιο της Θεοτοκοπούλου από το ύψος της Κρίσπου (δεξιά) μέχρι την Ολυμπιάδος τη δεκαετία του ’50. Η φωτό αναρτήθηκε από την Vaso Vstp στις ΠΦΘ και προέρχεται από φωτογραφικό αρχείο συγγενών της. Στην άκρη πάνω δεξιά, φαίνεται κομμάτι από το παλιό κτίριο του σχολείου. Το κομμάτι Θεοτοκοπούλου 8, όπου και το διατηρητέο, μέχρι την Κρίσπου (Θεοτ.12) δεν έχει αλλάξει. Μόνα θύματα, το μαγαζάκι που κατέρρευσε το 2018 και το δέντρο που το έκοψαν για να μην πέσει, όπως έκανε το αδερφάκι του στο παρακάτω τετράγωνο. Θεοτοκοπούλου 8 το 1982. Το σπίτι, ως γνωστόν παραμένει -σε πολύ διαφορετική κατάσταση, όμως. Το γωνιακό με Κρίσπου, στη Θεοτοκοπούλου 16, είναι πλέον «νεοπαραδοσιακό». 1968: Ο κ. Μιχάλης Νομικός φωτογραφίζει από το ύψος της οδού Καλλιόπης προς την Θεοτοκοπούλου 21 κ 23. Ο δρόμος είναι ακόμα με κυβόλιθους -αυτούς για τους οποίους διαβάσαμε στο απόκομμα του 1928. Στο βάθος ο περίφημος τοίχος αντιστήριξης της Ακροπόλεως. Στο «Μονοπάτι στη θάλασσα» ο Αντώνης Σουρούνης έχει μια υπέροχη περιγραφή με την χρήση του τοίχου από την τσακαλοπαρέα της περιοχής ως κρυψώνα για «θησαυρούς». Καμία σχέση με Φλώρινα Από την πάροδο Θεοτοκοπούλου (νυν σκαλάκια ανάμεσα στο 21 και το 23 που είδαμε πριν) προς τον Ταξιάρχη, κατά τον Α’ΠΠ. Από τον τοίχο αντιστήριξης, ο Σ. Ιορδανίδης φωτογραφίζει την χιονισμένη Θεοτοκοπούλου το 1966. Και πάλι στη δεκαετία του ’60, από το ίδιο σημείο, ένα ανοιξιάτικο ηλιοβασίλεμα.

[Από την ψηφιακή συλλογή του ΜΦΘ] Αρκετά από αυτά τα σπίτια, ανήκαν στα ανταλλάξιμα και «εκποιήθηκαν» από την Εθνική Τράπεζα ανάμεσα στο 1927-1934. Βάζουμε ενδεικτικά μερικές μόνον από τις σχετικές ανακοινώσεις για τις δημοπρασίες. Η Εθνική έβγαλε σε δημοπρασία και την ξυλεία από έναν στάβλο της οδού Θεοτοκοπούλου που είχε καταρρεύσει (και μάλλον εκεί χτίστηκε το μεσοπολεμικό της γωνίας με Κρίσπου που υπάρχει ακόμα) Εκείνα τα χρόνια, η Θεοτοκοπούλου είχε δυο φαρμακεία (στο 10 και το 23) Τουλάχιστον 2 καφενεία (Των Αφών Μπούλιου στο 4 και του Σκεπαστιανού στο 25). Είχε και «Μουσικογυμναστικόν Σύλλογον»… Κι όπως κάθε δρόμος, είχε και -μικρά ή μεγαλύτερα- δράματα. Την έχουμε ξαναδεί, αλλά αξίζει τον κόπο. 1917, φωτογραφία των Rene & Jacqueline Benezech [συλλογή μουσείο Quai Branly] από τον τοίχο, προς τον μιναρέ του Ικί Σεριφιέ-Ταξιάρχη. Λίγο πριν δούμε την άκρη του τοίχου που ορίζει και το τέλος της Θεοτοκοπούλου, ας δούμε την εικόνα της σε αεροφωτογραφίες από το 1918 και το 1938 -όπου δεν φαίνονται πολλές αλλαγές. Οι βασικότερες αφορούν την αρχή και το τέλος του δρόμου: Στην αρχή της, έχει χτιστεί το σχολείο του Μάνιου. Στο τέλος της, έχει κατεδαφιστεί ο χαρακτηριστικός διπλός μιναρές των Ταξιαρχών. Η αεροφωτό του 1975 δείχνει ότι η ολιγοετής «χαλάρωση» των οικοδομικών κανονισμών επηρέασε αρκετά την Θεοτοκοπούλου. Τα χειρότερα τα έπαθε το βυζαντινό λουτρό, που ξαφνικά θάφτηκε ανάμεσα στις νέες πολυκατοικίες. Χαρακτηριστική και η αλλαγή του σχολείου -το νέο κτίριο θεμελιώθηκε το 1956. Τέλη δεκαετίας ’80. Βλέπουμε τον τοίχο που χαμηλώνει και σβήνει.. Τα σπίτια αριστερά απ’ το λεωφορείο λίγο μετά γκρεμίζονται και οι δυο δρόμοι ενώνονται και προχωρούν χωρίς στροφή, στην ενιαία διπλής κατεύθυνσης Ακροπόλεως. Περίπου εκεί που βρίσκεται το ταξί, έχει πια δημιουργηθεί ένα μικρό τριγωνικό παρκάκι. Το τέλος της Θεοτοκοπούλου και σε έγχρωμο, μαζί με την -μάλλον απογοητευτική- θέα προς τον Άγιο Παύλο, το 1989 (από ανάρτηση Mελ Γεωργιάδου, ΠΦΘ]

Μπορεί να μην είναι στην Θεσσαλονίκη, αλλά είναι άρρηκτα δεμένη με την οικογένεια Μοσκώφ, μια κατ εξοχήν σαλονικιώτικη οικογένεια. Η κατοικία σχεδιάστηκε από τον Λέανδρο Ζωίδη για τον Κωνσταντίνο Μοσκώφ, θείο το Κωστή. Μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου πέρασε στην ιδιοκτησία της αδελφής του Μάγδας. Ο Κωνσταντίνος Μοσκώφ, ο Ηρακλής και η Μάγδα ήταν αδέλφια.

Αφορμή οι κατοχικές φωτογραφίες που εμφανίστηκαν πρόσφατα σε δημοπρασία.

Μέσα στο κτήμα υπάρχει και ένα άλλο κτίσμα, η βίλα “Αμίνα”, που χτίστηκε από τον Απόστολο Θωμαϊδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 για τον Ηρακλή Μοσκώφ και την Αμίνα Αριγκόνι, γονείς του Κωστή Μοσκώφ, και αφού νοικιάζεται, μια ματιά στο εντυπωσιακό εσωτερικό της.

Οι πληροφορίες από τον Λέανδρό Ζωίδη, εγγονό του Ζωίδη που σχεδίασε την αρχική βίλα, και την Μάγδα Ιωαννίδου, τους οποίους και ευχαριστούμε.

Οι σύγχρονες φωτογραφίες από το εσωτερικό της. https://www.onlarissa.gr/2019/06/23/i-vila-moskof-ston-platamona-etoimi-na-dechthei-toys-rich-and-famous-deite-fotografies/

Σπύρος Αλευρόπουλος

Για τον Κωστή Μοσκώφ: https://archive.saloni.ca/553 Για το μέγαρο Μοσκώφ: https://archive.saloni.ca/76

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1070093206813645

Η πόρτα, όπως είχα διαβάσει κάπου, σε σχέδιο Πιέρρο Αριγκόνι, παππού του Κωστή Μοσκώφ.

Τα πρώτα βήματα της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με έμφαση στην “παραγκώνιση” του 1ου βραβείου του Πανελλήνιου Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για τα κτίρια του αρχικού της συγκροτήματος και την “επικράτηση” του 2ου βραβείου

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1070043853485247

Το Νομοθετικό Διάταγμα της ίδρυσης της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1955 Ο Κων/νος Καραμανλής θέτει το θεμέλιο λίθο του κτιριακού της συγκροτήματος, 28-10-1958 Αριστερά ο τότε πρύτανης Γεώργιος Τσουτσουλόπουλος (μαιευτικής) και πίσω ο καθηγητής Βασίλειος Κυριαζόπουλος (μετεωρολογίας), σε αναγνώριση από τον Χάρη Βάρβογλη. Ο καθηγητής Γεώργιος Τσουτσουλόπουλος με συνεργάτες του στην είσοδο του Ρωσικού Νοσοκομείου, το 1948 Βασίλειος Κυριαζόπουλος (1903-1991), καθηγητής Μετεωρολογίας του ΑΠΘ Γεώργιος Τσουτσουλόπουλος Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας Από την τελετή της θεμελίωσης της, 28-10-1958 Από τον Χάρη Βάρβογλη μια προσπάθεια αναγνώρισης: Δυστυχώς η ανάλυση δεν είναι καλή, για να αναγνωρίζουμε με αξιοπιστία πρόσωπα. Μια προσπάθεια με κάθε επιφύλαξη, από αριστερά: ο πρώτος ολόσωμος με το μαύρο κοστούμι Θεοφάνης Χριστοδούλου της Κτηνιατρικής, Γεώργιος Δεληγιάννης της Ιατρικής, δύο άγνωστοι, Θύμιος Παναγιωτόπουλος της Ιατρικής, Σταύρος Παξινός της Γεωπονοδασολογικής, Αύγουστος Θεολογίτης, υπουργός Βορείου Ελλάδος, Κ. Καραμανλής, άγνωστος, Ιωάννης Κορωναίος της Γεωπονοδασολογικής. Η οικοδόμησή της σε εξέλιξη, γύρω στο 1960 Το αρχιτεκτονικό της πρόπλασμα σύμφωνα με το 2ο βραβείο του αντίστοιχου Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού, που είχαν κερδίσει οι αρχιτέκτονες: Π. ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΣ, Ι. ΛΙΑΠΗΣ και Η.ΣΚΡΟΥΜΠΕΛΟΣ, 1957 Μια άλλη αναπαράσταση της, σύμφωνα με το 2ο αρχιτεκτονικό βραβείο Η κάτοψη του συγκροτήματος, σύμφωνα με το 2ο αρχιτεκτονικό βραβείο Ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο κατατομής του συγκροτήματος, σύμφωνα με το 2ο βραβείο Προοπτικό σχέδιο του συγκροτήματος, σύμφωνα με το 1ο βραβείο που είχαν κερδίσει οι αρχιτέκτονες: Ν. ΔΕΣΥΛΛΑΣ, Δ. ΚΟΝΤΑΡΓΥΡΗΣ, Α. ΛΑΜΠΑΚΗΣ και Π. ΛΟΥΚΑΚΗΣ, 1957 Άλλες αρχιτεκτονικές αναπαραστάσεις του συγκροτήματος, σύμφωνα με το 1ο βραβείο Κατατομές του συγκροτήματος, σύμφωνα με το 1ο βραβείο [](https://zzz.zaclys.com/download.php?z=2&doc_id=6789088) Η οικοδομική κατάσταση της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, το 1968 Η Πολυτεχνική Σχολή του ΑΠΘ, το 1976-77 Ο ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΣ (1903-1976), καθηγητής στην έδρα των αρχιτεκτονικών συνθέσεων. του Αρχιτεκτονικού Τμημάτος του ΑΠΘ, την περίοδο 1961-1968

Ένας δρόμος, ίσως μονοπάτι, που κάποτε ένωνε την Πλαστήρα, στην Αρετσού, κοντά στον Παράδεισο, με την παραλία, εκεί που κατασκευάστηκε η μαρίνα. Ίχνη αυτού του δρόμου έχουν διασωθεί καθώς, μάλλον λόγω μαρίνας, έχει ακυρωθεί.

Είχα υποσχεθεί σε φίλο να βγάλω φωτογραφίες από τα απομεινάρια του δρόμου. Ενδιάμεσα ήρθε το lockdown και δεν μπορούσα να μπω στην μαρίνα, αλλά κάποια στιγμή φωτογράφισα ό,τι φαίνεται από το επάνω μέρος του δρόμου. Αυτό έγινε πέρσι το φθινόπωρο. Πέρασαν και άλλοι μήνες, άνοιξε η μαρίνα, αλλά με όλα τα φυτά με φύλλα και λουλούδια δεν φαίνεται τίποτα. Οπότε ανεβάζω τις φθινοπωρινές φωτογραφίες από την επάνω μεριά, για να μην ξεχαστεί η υπόθεση (και για να ξεχρεώσω την υπόσχεση!).

Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1066768007146165

Η φωτογραφία αυτή δείχνει τον δρόμο κάτω από το κεντράκια πιο δυτικά από τον Παράδεισο (Καμινίκια, Ακρόπολη, κλπ). Ο δρόμος εδώ φτάνει ως την ακτή, εκεί που σήμερα είναι η μαρίνα. Εδώ, δεξιά είναι ο Παράδεισος. Τα κεντράκια της προηγούμενης φωτογραφίας μόλις φαίνονται αριστερά. Ο δρόμος δεν διακρίνεται καθόλου αλλά μπορεί να τον εντοπίσει ακολουθώντας τους θεατές των Θεοφανείων (μάλλον). Το κυπαρίσι στη μέση τη φωτογραφία δείχνει το σημείο όπου κατασκευάστηκαν οι σκάλες της μαρίνας. Ότι έχει απομείνει από τον δρόμο – η πρόσβαση στην παραλία διακόπτεται κάπου μετά το δένδρο που έχει φυτρώσει στη μέση. Μάλλον δεν ήθελαν να παρακάμπτεται η περίφραξη της μαρίνας. Γι' αυτό πρέπει να κατασκεύασαν τις σκάλες που στην προηγούμενη φωτογραφία θα έπρεπε να ήταν εκεί που φαίνεται το κυπαρίσι. Ο τοίχος αντιστήριξης κατασκευασμένος με πέτρες Το πεζουλάκι και στο βάθος η μαρίνα Οι επόμενες φωτογραφίες του Μηνά Δρεστηλιάρη καπως ξεκαθαρίζουν τα πράγματα. Είναι ο τοίχος που στηρίζει τον δρόμο μέχρι που σταματάει κάπου. Η καλύτερη εποχή για να τον βλέπει κανείς από κάτω, πριν φουντώσει η βλάστηση.

Στην περιοχή της ανατολικής ακτής του κόλπου βρίσκεται η περιοχή Κελλάριον όπου βρισκόταν λιμένας με λιμενοβραχίονα μεγάλο σε μήκος που τον προστάτευε από τα κύματα. Ο λιμενοβραχίονας έχει βυθιστεί και βρίσκεται περίπου 1 μέτρο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, όπως φαίνεται στη δορυφορική λήψη του ιστότοπου της Google

Από τον Ιωάννη Αρτόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1068140850342214

εικ. 1. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο βυθισμένος βυζαντινός λιμενοβραχίονας φαίνεται στη φωτογράφιση από δορυφόρο να έχει μήκος λίγο μικρότερο ή ίσως όσο και ο λιμενοβραχίονας στο λιμάνι της πόλης! εικ. 2. Το μόνο σημείο που βλέπουμε συνήθως από το λιμενοβραχίονα είναι μερικά μέτρα που βγαίνουν επάνω από την επιφάνεια του νερού σε συνέχεια με τη ΄΄γέφυρα΄΄ του Ναυτικού Ομίλου εικ. 3. Στην περίοδο όμως της άμπωτης που παρατηρήθηκε πριν από λίγο καιρό αναδύθηκε μεγαλύτερο μέρος του λιμενοβραχίονα και μπορέσαμε να τον φωτογραφήσουμε

Πτολεμαίων, από την Συγγρού μέχρι την Ίωνος Δραγούμη (παλιά Μεγάλου Αλεξάνδρου)

Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1065505203939112

Στην ΒΑ γωνία Πτολεμαίων 37 και Συγγρού 22 το ξενοδοχείο “Νέα Μητρόπολις”. Πρωτολειτούργησε ως Μητρόπολις. Σε καταλόγους και οδηγούς αναφέρεται από παλιά και με τα δύο ονόματα. Η φωτογραφία βρίσκεται εντός του ξενοδοχείου, λήψη του 1931 όπως αναγράφεται. Λογικά πρέπει σ αυτό να αναφέρεται η είδηση της Μακεδονίας 4-10-1925. Υπάρχει αναφορά σε ξενοδοχείο Μητρόπολις από το 1922, αλλά χωρίς αναγραφή της οδού. Από τη σελίδα του ξενοδοχείου Φωτογραφίες των επισκεπτών από το εσωτερικό Η θέα από μπροστά, αλλά και όψεις από τα πίσω παράθυρα εκεί που συναντά το πίσω μέρος από τις βιοτεχνίες και τις αποθήκες της οδού Πτολεμαίων Κάπου εδώ, και η απαραίτητη καπναποθήκη. Λίγο πιο ανατολικά, δεξιά το Μητρόπολις, η λήψη κοντά στο 1960. Αστικά για την Σταυρούπολη. Στην ΝΔ γωνία με Ίωνος Δραγούμη ακόμη ένα μεσοπολεμικό κτίριο. Ίσως να φιλοξένησε την σχολή Ιατρόπουλου. Αναφέρεται ότι ήταν σε μια πάροδο της Μεγάλου Αλεξάνδρου (σήμ. Ίωνος Δραγούμη), αλλά πού ήταν αυτή; Διαφημίσεις της σχολής Ιατρόπουλου Μια είδηση για πυρκαγιά στα παραπήγματα στην γωνία Πτολεμαίων με Μεγ. Αλεξάνδρου (Ίωνος Δραγούμη). Ίσως να ήταν στην ΒΔ πλευρά. Έχει ενδιαφέρον η ποικιλία των μαγαζιών στα παραπήγματα αυτά: κουρείο, υποδηματοποιεία, ένα μαγέρικο, ραφείο, ψιλικά. Από τα 70 μικρομαγαζιά, έγιναν στάχτη σχεδόν τα 60 Μακεδονία 5-2-1929. Παραπήγματα υπήρχαν και επί της Συγγρού

Μια άμαξα μόλις έχει περάσει την Καμάρα και πηγαίνει προς το σιντριβάνι. Δύο Ρώσοι στρατιωτικοί στο πεζοδρόμιo, οπότε ΑΠΠ. Από τις λίγες φορές που έχουμε κοντινή λήψη μιας εν κινήσει άμαξας. Από το delcampe. Με την ευκαιρία συμπεριλαμβάνω μερικές ακόμα φωτογραφίες με άμαξες εν κινήσει.

Από τον Θόδωρο Νάτσινα

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1065022890654010

Η μόνη άλλη καλή φωτογραφία άμαξας εν κινήσει που έχω βρεί και που βλέπουμε την άμαξα από μπροστά. Μπροστά στο καμμένο Πατέ στην Νίκης. Υπάρχουν αρκετές που δεν είναι και πολύ σίγουρο αν οι άμαξες κινούνται ή περιμένουν. Σίγουρο είναι ότι αν κινούνται, κινούνται με πολύ χαμηλή ταχύτητα. Στην Βενιζέλου θα πρέπει να μετακινηθούν για να αφήσουν το τραμ που πλησιάζει να περάσει. Άραγε το ιππήλατο τραμ μπορεί να θεωρηθεί είδος άμαξας; Εδώ έχουμε τρία οχήματα – αλλά πόσα είναι άμαξες και πόσα είναι κάρα; Το πιο δεξιό είναι άμαξα αλλά την βλέπουμε από την πίσω πλευρά. Πάλι σε ήπιο καλπασμό. Αυτή κινείται ή περιμένει ή μήπως στάθηκε για να βγει η φωτογραφία; Φωτογραφημένες από την πίσω πλευρά υπάρχουν αρκετές. Ασθενοφόρα άμαξα: ειδική κατηγορία. Όμως είναι άμαξα ή μήπως είναι κάρο; Αν είναι ασθενοφόρο θα μπρούσε να θεωρηθεί άμαξα. Αν απλά μεταφέρει υλικό τότε είναι κάρο. Βέβαια μπορεί να είναι και τα δύο. Σίγουρα όμως είναι από τις πιο ωραίες εικόνες (είτε άμαξας είτε κάρου). Ιππήλατη νεκροφόρα, ειδική κατηγορία άμαξας

Άμαξα Θεσσαλονίκης – μοντέλο του Α. Κολοκοτρώνη, μετανάστη στην Αυστραλία από την Ν. Μαγνησία, που έχει φτιάξει μια σειρά μοντέλων με θέμα τα παλιά μεταφορικά μέσα της περιοχής. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα όπου είναι αναρτημένα (http://www.anagnostis.info/kolokotronisathanasios.htm?fbclid=IwAR3iwjSRHOdjyyIxSPZZ8MT3yImzo1cADnDIKSO2Hbplhlr2XAQsFPHCuTo): “Η άμαξα, ή παϊτόνι, ήταν αγοραίο για τη μεταφορά επιβατών. Στην Ελλάδα εμφανίστηκαν περίπου επί Όθωνος και εισάγοντο από την Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία κλπ. σε διάφορα μοντέλα. Στην Θεσσαλονίκη χρησιμοποιήθηκαν και επί τουρκοκρατίας αλλά μετά την απελευθέρωση αναπτύχθηκε και η εγχώρια κατασκευή. Μεταπολεμικά περιέπεσαν σε αχρηστία και αντικαταστάθηκαν από τα αυτοκίνητα ΤΑΞΙ. Σήμερα, αν υπάρχουν, είναι σε ορισμένα νησιά για τους τουρίστες. Το παϊτόνι είχε τροχούς με συμπαγή λάστιχα και τέσσερα διπλά ελατήρια για να απορροφούν τους κραδασμούς.”

H Αριστίππου και τα κάθετα στενάκια της βρίσκονται λίγο πάνω από την Ολυμπιάδος, ανατολικά της Θεοτοκοπούλου. Παραχωμένα σήμερα πίσω από ψηλές (και πανάσχημες, ως επί το πλείστον) πολυκατοικίες των 60ς-70ς, και με κάποια νεοπαραδοσιακά, έχουν ακόμα μερικά δείγματα από την παλιά γειτονιά βλέμμα – δυστυχώς ερειπωμένα τα πιο πολλά. Στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη, κατά τον Β. Δημητριάδη, η Αριστίππου ήταν το όριο δύο συνοικιών: Αχμέτ Σουμπασί στα νότια, Ικί Σεριφιέ (Ταξιάρχης) στα βόρεια. Το παράξενο είναι ότι ενώ δεν πρέπει να διέθετε μεγάλα αρχοντικά, αποτυπώνεται -και τα στενάκια της- στους χάρτες του 1880 κ 1890 που θα δούμε παρακάτω, ενώ άλλοι, μεγαλύτεροι, δρόμοι της περιοχής διαφεύγουν. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν εντοπιστεί φωτογραφίες από τις αρχές ως τα μέσα του 20ού. Ευτυχώς, από το 1968 και μετά, βρέθηκαν 2-3 «επίμονοι καταγραφείς» της Άνω Πόλης και την αποτύπωσαν. Συμμαζεύουμε από αναρτήσεις σε διάφορες ομάδες.

Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/thessalonikilostcity/posts/1059979854491647

Η αρχή της από τη γωνία της Θεοτοκοπούλου, στην πιο γνωστή ίσως από την σειρά φωτογραφιών που τράβηξε ο κ. Μιχάλης Νομικός το 1968. Στη διχάλα του τότε Καφενείου ‘Ατλαντίς’, η Αριστίππου βρίσκεται δεξιά – αριστερά της, η Μουσών. Όταν πριν 11-12 χρόνια γκρεμίστηκε το σπίτι πίσω από το παρκαρισμένο αυτοκίνητο, ανακαλύφθηκε πρωτοχριστιανή αστική έπαυλη με τρικλίνιο. Καταγράφηκε και παραχώθηκε. Από τη γωνία Αριστίππου, ο κ. Νομικός φωτογράφισε την Βίαντος. Στο βάθος η Αργυροπούλου. Αναγνώριση δρόμου από τον Στάθη Ασλανίδη. Έχοντας αφήσει πίσω του τη Βίαντος, ο άγνωστος φωτογράφος αποτυπώνει τη συνέχεια της Αριστίππου και το αποτέλεσμα καταλήγει στην συλλογή του Θ. Ηλιάδη. Το τέλος της φαίνεται ακόμα πιο καθαρά σ’ αυτή τη φωτό, πάλι από τον κ. Νομικό, που χρησίμευσε και για να «τοποθετήσουμε» την επόμενη, παρά τα 16 χρόνια που τις χωρίζουν. Άλλο ένα από τα στενάκια της, αβάπτιστο τις περισσότερες φορές, ίσως επειδή είναι προς κατάργηση. Κάποτε λεγόταν Αριστονίκου. Το 1982, κ. Πλάτων Κλεανθίδης το φωτογράφισε από την Αργυροπούλου προς την Αριστίππου. Όπως φωτογράφισε και το 22 του κάθετου κομματιού της Αριστίππου… …ένα από τα λίγα που υπάρχουν ακόμα και, με τα χρώματά του, τραβάει το βλέμμα. Εδώ σε φωτογραφία του 2018 από τον κ. Στέφανο Πασβάντη Από την αντίθετη πλευρά, ο Μ. Νομικός είχε φωτογραφίσει τον ίδιο δρόμο το 1968, δίνοντάς μας και μια εικόνα της Αργυροπούλου. Στους πολύ παλιούς χάρτες (Wernieski, 1880, στα αριστερά και Καμπανάκη 1890, στη μέση) Αριστίππου και Αργυροπούλου δείχνουν να έχουν γίνει ένα. Σ’ αυτόν του Β. Δημητριάδη, στα δεξιά, ξεχωρίζουν, όπως και τα ονόματά τους: Σεϊχ Εφέντη η Αριστίππου, Κιοσέογλου η Αργυροπούλου. Και οι δύο χωρίς έξοδο προς την Αιόλου. Στις εκποιήσεις των ανταλλάξιμων, βρήκαμε μόνον σπίτια του νότιου πεζοδρομίου. Το 2 (του οποίου η τιμή έπεφτε συνέχεια), το 12, το 14 και το 16. Στην αεροφωτογραφία του 1975 βλέπουμε τις πρώτες -και πιο μεγάλες- πολυκατοικίες. Τα άλλα που χτίστηκαν είναι με το στυλ των νεοπαραδοσιακών, αλλά κι αυτά είναι «ασύμβατα» με το ελάχιστο μέγεθος των στενών, που όσο πάνε σκοτεινιάζουν. Σε αναζήτηση φωτός, κι αυτή η πατέντα σ’ ένα από τα σπιτάκια της περιοχής – μικρογραφία αντίστοιχων «φωταγωγών» που έχουμε δει σε μεγάλα κτίρια στην Εγνατία και παρακάτω. Στην δεξιά φωτογραφία, τα υαλότουβλα στο πίσω σπίτι δείχνουν ό,τι μερικές ανάγκες παραμένουν ίδιες.