Saloni.ca Archive

Μια γνωστή καρτ ποστάλ, που κυκλοφόρησε σε δύο εκδόσεις, μια επιχρωματισμένη και μια ασπρόμαυρη, δείχνει έναν εβραίο έμπορο υφασμάτων και φέρεται να έχει τόπο λήψης την Θεσσαλονίκη. Η λήψη όμως, όπως φαίνεται από την φωτογραφία που παραθέτουμε, έγινε στο κοντινό Μοναστήρι (Βίτολα). Με την ευκαιρία διαπιστώνουμε και την ορθή γωνία λήψης

Η ψαραγορά που έγινε κήπος, που έγινε κινηματογράφος, που έγινε διώροφο, που κάηκε. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο Για την μετακόμισή της εδώ: https://archive.saloni.ca/1286

Τα εγκαίνια της εντυπωσιακής ψαραγοράς έγιναν το 1895 Το σημείο της στοάς με την ψαραγορά, που μαζί με το διώροφο ανατολικά της θα αντικατασταθούν από τον κήπο του ξενοδοχείου. 30-4-1900 και τα νέα ήταν ακόμα καλά. Οι ιδιοκτήτες της ψαραγοράς που ψαρεύουν τον βακαλάο, έχουν τους εργάτες, τα μέσα και τη δυνατότητα να φτιάξουν μαύρο χαβιάρι επί τόπου. Ευχόμαστε οι ψαριές να είναι άφθονες για να ικανοποιηθεί η αυξημένη ζήτηση. Άρχισαν όμως και τα προβλήματα με την εγκατάσταση της ψαραγοράς στο συγκεκριμένο σημείο:

18-4-1898: Αδέσποτοι σκύλοι μπροστά από την ψαραγορά, πρόβλημα στους νυκτερινούς περιπάτους

25/7/1901: Οι μυρωδιές από την ψαραγορά, ο εκκωφαντικός θόρυβος από τη νηματουργία...

9/1/1902: Η ψαραγορά τόσο άβολα εγκαταστημένη στη μέση της πιο όμορφης βόλτας και “λερώνει” τη λεωφόρο...

18/12/1902: Η ανυπόφορη μυρωδιά που βγαίνει από την ψαραγορά... Το τέλος ήρθε και τυπικά τον Δεκέμβριο του 1905. Πυρκαγιά κατέστρεψε τις εγκαταστάσεις. Είχε ήδη όμως συμφωνηθεί η μετεγκατάστασή της. Και από την εφημερίδα ΣΚΡΙΠ 8/12/1905 (ευχαριστούμε τον κ. Αϊβαζή) Το 1907 δημιουργήθηκε το Splendid και ο χώρος της ψαραγοράς έγινε ο κήπος ανατολικά του ξενοδοχείου. 900 τ.μ. όπως είδαμε σε προηγούμενη ανάρτηση. Κάποια στιγμή εμφανίζονται αυτές οι φωτεινές πινακίδες CINEMATOGR(APHE) SPLENDID Με τα αναπόφευκτα ατυχήματα, τις πυρκαγιές δηλαδή, ήδη από πολύ νωρίς JdS 12/3/1908 Ο πλήρης τίτλος του κινηματογράφου Splendide-Palace Ο Ρώμπαπας διευθύνει το Olympia, ο κινηματογράφος αναφέρεται ως Olympia-Splendid, οπότε στα 1910 είχε δημιουργηθεί ένα ικανό απόθεμα φιλμ, το οποίο η επιχείρηση επιθυμεί να το νοικιάσει σε κάθε ενδιαφερόμενο. Για το σκοπό αυτό δημιουργείται και ειδικό τμήμα εκμετάλλευσης. Στη Μακεδονία παρουσιάζονται διαφημίσεις με τα προβαλλόμενα έργα. Από τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1913. Ως Olympia-Splendid λειτουργεί ήδη από τα 1910. Ο υπερθετικός βαθμός στα καλύτερά του: συγκινητικώτατον, κωμικότατον, ξεκαρδιστικώτατον, καλλιτεχνικώτατον, παθητικώτατον. Ένα έργο χαρακτηρίζεται ως θηλυπρεπές. Φαντάζομαι ότι απευθύνεται στο γυναικείο πληθυσμό. Το 1916 ο χώρος εμφανίζεται κενός Κάποια στιγμή όμως κρίθηκε πιο προσοδοφόρο να κτίσουν ένα διώροφο με μαγαζιά από κάτω Και από πιο κοντά 1916 ήταν ήδη κτισμένο Οι ράγες του τρένου τοποθετούνται αρχές του 1917 Τα υπολείμματα ερείπια διακρίνονται δεξιά, δίπλα σ΄ αυτά του Splendid

Μπρασερί, καφενεία στο ισόγειο και άλλες χρήσεις του ξενοδοχείου Splendid

Στην ανατολική πλευρά της πρόσοψης, αριστερά της εισόδου Κομμωτήριον.

Το Νοέμβριο του 1915 Bar Français

Από το ημερολόγιο του γιατρού Albarel, (ευχαριστούμε τον Bernard Maurice: “...Denys Cochin qui devait aller à Krivolack sur le front est revenu à Athènes...” Nota : Le ministre d’Etat Denys-Cochin a été reçu le 19 novembre à Athènes par le roi Constantin 1er pour faire le point sur la situation très complexe dans les Balkans.

...Ο Denys Couchin που έπρεπε να πάει στο μέτωπο, στο Krivolack, επέστρεψε στην Αθήνα. Σημείωση: Ο υπουργός εξωτερικών Denys Couchin έγινε δεκτός στις 19 Νοεμβρίου στην Αθήνα από τον βασιλιά Κωνσταντίνο, προκειμένου να συζητήσουν την περίπλοκη κατάσταση των Βαλκανίων. Eγκαινιάζεται μπρασερί στο ισόγειο. JdS 14-5-1908 Καφέ Ιντερνασιονάλ JdS 22-12-1908 Ο οδοντίατρος Ed. Roubin, που είναι στη λεωφόρο εξοχών, άνοιξε ιατρείο μέσα στο ξενοδοχείο. Αναλαμβάνει σχετικές επιδιορθώσεις. JdS 15-10-1908 Επίδειξη μόδας του A. Spiegel. Εγκαινιάστηκε το Σκέτιγκ,και πρέπει να ντυθούν οι κυρίες αναλόγως. Από 3μισι τουρκικές λίρες. JdS 31-10-1908 Το 1910 πάλι παρών ο κ. Spiegel Οι υποστηρικτές του Sandansky, οι βούλγαροι αριστεροί φεντεραλιστές, διοργανώνουν συνέδριο στο ξενοδοχείο. Παρόντες Sandansky, Panitza κλπ. 19-8-1909 Στη μπρασερί η σκηνή Splendid-Varietes για τη νέα σαιζόν 2-10-1910 Ο βουλευτής Carasso στο ισόγειο θα μιλήσει για τον πατριωτισμό και τους Ισραηλίτες. 4-8-1910 Και μέσα σ όλα κάποιοι πλασάρονται ως πρίγκηπες. Η δίκη του νεαρού και Chehabeddine για εξαπάτηση αλλά και χρέη για ανεξόφλητη διαμονή στο ξενοδοχείο. Αθωώθηκε. Ο Ρώμπαπας δεν του έκανε μήνυση, θα τακτοποιήσει το χρέος του. Κατά τα άλλα δεν είναι αδίκημα να δηλώνει κανείς ό,τι θέλει, αναφέρθηκαν και σχετικά παραδείγματα από το διεθνές τζετ σετ. Τα επιχειρήματα των δικηγόρων του Moise Levy και Ibrahim Nedjmi έπεισαν το δικαστήριο. Συνετέλεσε και το νεαρό της ηλικίας του συμπαθούς κατηγορουμένου. JdS 15-2-1910 Αντισηπτικά, καθαριότητα, νερό βρασμένο κατά της χολέρας. Μακεδονία 28-8-1911 Μακεδονία 12/2/1912 καφενείο Μασλούμ Η καταστροφή του το 1917 Μετά την πυρκαγιά το όνομα απλώς επιβιώνει σε άλλο κτίσμα, Βασ. Γεωργίου 31

Σε άρθρο της JdS της 25/7/1904 είδαμε να αναφέρεται ότι “... το Splendid, θα προσδώσει στον δρόμο, τώρα μάλιστα που θα φαρδύνει, έναν αέρα υψηλής αισθητικής, ανώτερο κι απ αυτόν του Chateau Sides”. Η ερώτηση φυσικά που προκύπτει είναι ποιος ήταν αυτός ο πύργος Sides στην παραλία του 1904, που σαν ονομασία δεν τον συναντούμε αλλού. Γνώμη μου είναι ότι πρόκειται για την όμορφη βίλα ανάμεσα στην Βασ. Καρόλου (σήμερα σχεδόν η νοητή προέκταση της Λασσάνη μέχρι τη Νίκης) και Βασ. Πέτρου (σήμερα Μητρ. Ιωσήφ) και συγκεκριμένα στο σημερινό Νίκης 45. Σχετικά με το ποιος ήταν ο Sides, να πιθανολογήσουμε θυμίζοντας την ανάρτηση της Μάρας Νικοπούλου εδώ (https://archive.saloni.ca/1284) που τον ταύτισε με τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου νηματουργίας, λίγα μέτρα δυτικότερα στη γωνία με Αγ. Σοφίας. Υπήρχαν και άλλοι Sides στην αναζήτηση, κατά πώς φαίνεται όμως όχι της οικονομικής άνεσης του εργοστασιάρχη. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Υπογραμμισμένο το σχετικό απόσπασμα Ο προτεινόμενος ως Chateau Sides

Το αφιέρωμά μας στο κομμάτι αυτό της παραλίας εδώ: https://archive.saloni.ca/940

Επιβλητική βίλα ανάμεσα στα κτίσματα της παραλίας. Με την ευκαιρία ας εντάξουμε και αυτή τη λήψη από την επίσκεψη του σουλτάνου το 1911. Στην παραλιακή, μπροστά από τον “Πύργο”

Στις 16 Φεβρουαρίου 1907 εγκαινιάστηκε το υπέροχο ξενοδοχείο Splendid. Θα ζήσει 10 χρόνια και 6 μήνες. Για τα μαγαζιά στο ισόγειο καθώς και άλλες χρήσεις του ξενοδοχείου Splendid εδώ: https://archive.saloni.ca/1285 Για κάποιο ερώτημα σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του και εδώ: https://archive.saloni.ca/47 Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Στη θέση του ξενοδοχείου που λειτούργησε το 1907 βρίσκονταν χαμηλά σπίτια, αποθήκες ή βοηθητικοί χώροι. Η παλιά ψαραγορά, βρίσκονταν εκεί που αργότερα θα ήταν η αυλή ο κινηματογράφος του Splendid. Με πράσινο ο χώρος της ψαραγοράς, με μπλε του Splendid και με κόκκινο τα 2 κτίρια του Imperial που είχαμε δει εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=547510045738633&id=204212503401724&__tn__=-R Αριστερά η πρότερη κατάσταση, δεξιά όπως ήταν το 1916.

JdS 21-7-1904 Ίσως η πρώτη αναφορά στην ανέγερση του Splendid, τρία χρόνια πριν: Συζητιέται ανάμεσα στους σαλονικιούς αυτό που θα κτιστεί στη θέση της ψαραγοράς. Ένα μεγαλοπρεπές ξενοδοχείο που δεν θα χει εφάμιλλο σε ολόκληρη την Ανατολή. Λεπτομέρειες σε επόμενο άρθρο.

Και οι λεπτομέρειες 4 μέρες μετά

25-7-1904

Μερικές λεπτομέρειες σχετικά με το ξενοδοχείο Splendide του οποίου την οικοδόμηση έχουμε προαναγγείλει. Θα έχει μήκος 78 μέτρα στην πρόσοψή του, σε βάθος θα πιάνει μέχρι τον παράλληλο δρόμο (Βουλγαροκτόνου). Τα θεμέλια θα είναι πέτρα, πλέγματα και μπετόν, υλικά απαραίτητα για έδαφος παραθαλάσσιο. Η πρόσοψη θα είναι διακοσμημένη με λαξευμένες πέτρες από την Arles. Το ξενοδοχείο θα διαθέτει 50 δωμάτια και μεγάλα σαλόνια για τις τελετές. Όλοι οι κανόνες υγιεινής θα τηρηθούν και όλα τα μέσα για την άνεση των επισκεπτών θα είναι διαθέσιμα. Στο ισόγειο όπου θα υπάρχουν καλοριφέρ, θα δημιουργηθεί μια τεράσtια μπρασερί και σαλόνια για μπιλιάρδο, ανάγνωση κλπ. Μεγάλος κήπος 900 τ.μ. με σκηνή που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καφε-κονσέρτα κατά τη χειμερινή περίοδο. Τα όρια θα είναι: δεξιά ο μικρός δρόμος με το ξενοδοχείο Imperial από την άλλη μεριά και αριστερά τα γραφεία της Εταιρείας Υδάτων. Θα απαλλαγούμε οριστικά από τη μάστιγα της ψαραγοράς. Σε ποιον οφείλουμε τη δημιουργία του ξενοδοχείου; Στον Κωνσταντίνο Ρώμπαπα άνθρωπο εγνωσμένης αξίας και αισθητικής. Σ αυτόν οφείλουμε το ξενοδοχείο της Αγγλίας, το Όλυμπος Παλλάς και τη μεταμόρφωση του ξενοδοχείου Imperial. To Splendide θα μπορεί να γίνει το καλύτερο ανάμεσα σε παρόμοια σ ολόκληρη την Ανατολή. Όταν μάλιστα θα γίνει και η διαπλάτυνση του παραλιακού δρόμου θα δώσει στον δρόμο, περισσότερο και από το Chateau Sides έναν αέρα υψηλής αισθητικής. Η διεύθυνση που είναι υπεύθυνη για τις Καλές Τέχνες θα έπρεπε να ανταμείψει έμπρακτα τους ιδιοκτήτες και τους υπεύθυνους αυτής της προσπάθειας. Η αναγγελία των εγκαινίων. JdS 17-2-1907 Διαφήμιση στην JdS 28-2-1907. Δωμάτια με όλα τα κομφόρ. Αίθουσες συναντήσεων και ανάγνωσης, μπάνια, αίθουσα five o' clock, μουσική και φυσικά ευρωπαϊκή και πολίτικη κουζίνα. Υπάρχουν και οι τιμές για ταμπλ ντ οτ γύρω στα 2 φράγκα. Το ξενοδοχείο μπορεί να είναι πολυτελείας, αλλά όταν βρέχει οι γύρω δρόμοι θυμίζουν βόθρο.

Από την πρώτη στιγμή φυσικά είναι μέσα στις προτιμήσεις της αστικής κοινωνίας. Ο Χρήστος Βασδέκης θα παντρευτεί την κόρη της κ. Μουσούρη στον Αγ. Νικόλαο και θα ακολουθήσει δεξίωση στο ξενοδοχείο. Περιποίηση άψογη. Κάποιες ατέλειες κυρίως στην κουζίνα διορθώνονται, λίγο πριν τελειώσει ο χρόνος. Προσλαμβάνονται πεπειραμένοι σεφ. Οι τιμές των γευμάτων μειώνονται (άσχετα αν στην αρχή ήσαν πιο χαμηλές) Υψηλές παρουσίες, εδώ ο πρόξενος Αλεξανδρόπουλος που θα αντικαταστήσει τον Κοντογούρη καταλύει στο Σπλέντιτ

Και ο πρόξενος της Σερβίας Μακεδονία 3/10/1912 Πολύ νωρίς, μόλις ένα χρόνο μετά την έναρξη λειτουργίας του, το ξενοδοχείο περνάει στα χέρια του Κων/νου Ρώμπαπα. Σχετικά με το θέμα της ιδιοκτησίας είχε αναφερθεί και ο Νίκανδρος Καστανίδης εδώ: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=220570698432571&id=204212503401724 Και εξ ολοκλήρου στα χέρια του Ρώμπαπα το Φεβρουάριο του 1913 Ο οποίος Ρώμπαπας παντρεύει την κόρη του και φυσικά η δεξίωση στο ξενοδοχείο. Μακεδονία 6-11-1911 Τον Νοεμβριο του 1915 ο υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας Denys Cochin επισκέπτεται τον στρατηγό Maurice Sarrailτ στην πόλη και καταλύει στο ξενοδοχείο. Η είσοδος του ξενοδοχείου επί της παραλίας, στην ανατολική πλευρά του κτιρίου. Ο Denys Cochin εξερχεται. Το σαλόνι του ξενοδοχείου Και σε καρτ ποστάλ

Οι πληροφορίες της φωτογραφίας αρκούν για να πλάσουμε την ιστορία.

Ο Συμιακός ναυτικός παρατηρεί τη ζωή της μεγαλούπολης με τον ανάμεικτο πληθυσμό στην πόλη που βρίσκεται στην άλλη γωνιά της θάλασσας από το νησί του. Μια αβέβαιη σκαλίτσα τον συνδέει με τον πολύκοσμο δρόμο. Μπορεί να νοσταλγεί μπορεί πολλά. Η Μαριγούλα στο σωσίβιο δίνει κι αυτή τη δική της εκδοχή στην κλειδωμένη έκφραση του ναυτικού. Μπορεί να ήθελε να της τα δείξει όλ' αυτά.

Το σκηνικό συμπληρώνεται με την υπέροχη αντίθετη ροπή των πανιών, που αναδεικνύουν τα μπαλώματά τους προς όλες τις κατευθύνσεις, έτσι όπως το φως έρχεται από πίσω και το νερό που σκουραίνει στον ίσκιο των καραβιών Ο Pigassou μπορεί να είχε άλλα στο μυαλό του. Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.171, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°171 sur film 35x55 NB

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Στιγμές ησυχίας στην καθημερινότητα των ψαράδων μπροστά στη βόλτα της πόλης. Καϊκια αραγμένα με μαζεμένους ιστούς και πανιά, ρούχα των ναυτικών απλωμένα να στεγνώσουν.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.269, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°269 sur film 35x55 NB

Πληροφορίες από Κώστα Δαμιανίδη:

Πρόκειται για ανεμότρατες, μεγάλα αλιευτικά σκάφη, που έχουν αναρτήσει τα δίχτυα τους από το κατάρτι. Τα καΐκια αυτά ήταν συχνά ιταλικά που ψάρευαν στο Αιγαίο. Είχαν ένα μεγάλο λατίνι, όπως φαίνεται στην φωτογραφία, και ψάρευαν σε ζευγάρια κρατώντας το κάθε ένα καΐκι την μια άκρη από το συρόμενο δίχτυ. Υπάρχουν αναφορές, καθώς και άλλες φωτογραφίες με ιταλικά αλιευτικά στη Θεσσαλονίκη (αρχείο Boissonnas).

Οικογενειακή φωτογραφία του Θόδωρου Νάτσινα σε μια ταράτσα. Λήψεις αυτού του κτιρίου στη γωνία Μητροπόλεως με Καρ. Ντηλ σπανίζουν. Έπρεπε να πάμε πολύ πίσω για να βρούμε έστω και μια σχετικά καλή λήψη του

Γύρω στα 1930 Από την ίδια ταράτσα, την ίδια εποχή προς τα δυτικά

Αυτό το τριώροφο κάποτε είχε όλη την πλατεία πιάτο. Και την θάλασσα. Μετά κτίστηκε το μέγαρο Κονιόρδου. Έστω κι έτσι η θέση του ήταν εξαιρετική. Κάποια στιγμή απόκτησε και τρούλο. Όταν μπροστά του κτίστηκαν οι κινηματογράφοι, απόμερο έχασε την αλλοτινή του περίοπτη θέση και προβολή. Υπάρχει ακόμη. Προξένου Κορομηλά 1 και Πλουτάρχου 6 Αρχικά ήταν ιδιοκτησία Σκαπέρδα, η γνωστή οικογένεια που είχε (πιθανόν και να έχει) αρκετές ιδιοκτησίες στη Θεσσαλονίκη, π.χ. το μέγαρο Σκαπέρδα στη γωνία Τσιμισκή με Αριστοτέλους (αυτή που είναι ο Τερκενλής). Παρενθετικά να σημειωθεί ότι η οικογένεια Σκοπέρδα ήταν, κατά βάση, γουναράδες από την Καστοριά, που ανάπτυξαν επιχειρήσεις στο Παρίσι, τη Νέα Υόρκη και την Αργεντινή. Φαίνεται ότι κάποια σκέλη της οικογένειας είχαν εργολαβικές δραστηριότητες και στη Θεσσαλονίκη. Το κτίριο της Προξ. Κορομηλά 1 δόθηκε προίκα σε μία κόρη Σκαπέρδα, την Καλλιόπη Σκαπέρδα, η οποία είχε μια ανατομική ιδιαιτερότητα. Η Καλλιόπη Σκαπέρδα σπούδασε Γυναικολογία στο Παρίσι και άσκησε την ειδικότητά της στη Θεσσαλονίκη, όπου διατηρούσε ιατρείο στο συγκεκριμένο κτίριο. Το μισό κτίριο πουλήθηκε, στην κατοχή ή στα τέλη της κατοχής, σε κάποιον ονόματι Αργυρόπουλο. Ο Αργυρόπουλος ζούσε την περίοδο εκείνη στο Άγιο Όρος και αγόρασε το μισό του εν λόγω τριώροφου. Από το Σπύρο Αλευρόπουλο και το Νίκανδρο Καστανίδη

Νίκανδρος Καστανίδης: Η Καλλιόπη Σκαπέρδα παντρεύτηκε τον Γιάννη Διλμπέρη και απέκτησαν ένα γιό, τον Φαίδωνα, ο οποίος ήταν συμμαθητής μου στο 43ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, τη δεκαετία του 1950. Να αναφέρω ότι επισκέφτηκα, μερικές φορές, το σπίτι του συμμαθητή μου, Φαίδωνα Διλμπέρη, στον τρίτο όροφο της Προξ. Κορομηλά 1. Φωτογραφία του Φαίδωνα Διλμπέρη στο 43ο Δημ. Σχολείο Θεσσαλονίκης, γύρω στο 1956

Από τον 3ο όροφο του μεγάρου Κονιόρδου, κατοχική ματιά προς την Μητροπόλεως και το Ολύμπιον που κτίζεται. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα διπλανά κτίρια. Μητροπόλεως 39 (που υπάρχει και σήμερα, αν και όχι διατηρητέο) και το διπλανό του στο 41.

Λίγο μετά το 1934 υπάρχουν πριν αρχίσει να υψώνεται το Ολύμπιον Μια εικόνα και στα ανατολικότερά τους αρχές του 1950 Σήμερα Μητροπόλεως 39