Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=830562100766758&id=204212503401724
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.174, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°174 sur film 35x55 NB
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1532
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1532 tirage papier
Πλησιάζοντας τον Μεβλεχανέ από τον χώρο του δυτικού νεκροταφείου, και διασχίζοντας τον διάδρομο που οδηγεί στα κελιά, τον εξώστη και τον τεκέ. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=830555497434085&id=204212503401724
Το συγκρότημα του Μεβλεχανέ.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.391. Εκτύπωση σε σέπια photo Joseph Pigassou n°391 tirage papier sépia
Εκτυπωμένη βρέθηκε και στο αρχείο του Albarel.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1535
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1535 tirage papier
Και μάλιστα σε δύο αντίγραφα. Από κάτω σημειώνεται στα γαλλικά “Mosquée”
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1545
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1545 tirage papier
Ο παλιός τοίχος ξεχωρίζει το νεκροταφείο του τεκέ από τον διάδρομο που οδηγεί στο συγκρότημα.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1484
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1484 tirage papier
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1502
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1502 tirage papier
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822743861548582&id=204212503401724
Νοέμβριος 1912 και η Εταιρεία των Τραμ έχει εδώ και μερικά χρόνια θέσει σε λειτουργία το ηλεκτροκίνητο τραμ. Λίγες μέρες αφότου η Θεσσαλονίκη έχει περάσει στα χέρια των Ελλήνων, προκύπτει ένα άλλο πρόβλημα: ένα είδος «απεργίας». Πάλι μια εφημερίδα (αυτή τη φορά η «Νέα Αλήθεια») απευθύνεται στον Δήμαρχο και ζητά την παρέμβασή του -αν δεν αρκεί, να παρέμβει ο Νομάρχης, λέει. Ή κι ο στρατός, καθώς η «απεργία των τραμ άνευ λόγου είναι ως είδος στάσις κατά του καθεστώτος». Πάλι το πρόβλημα αφορά την γραμμή στην Εγνατία –«η οποία εξυπηρετεί κυρίως τας εμπορικάς, υπαλληλικάς και εργατικάς τάξεις». Στη διπλανή στήλη, με αφορμή μια «δικαιολογία» που δημοσιεύτηκε σε ξενόγλωσση εφημερίδας της πόλης (την οποία δεν κατονομάζει), παίρνουμε μια ακόμα ιδέα της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής και του «έκτακτου» πληθυσμού της (ελληνικός και βουλγαρικός στρατός, πρόσφυγες, αιχμάλωτοι…) Τα τραμ είχαν Έλληνες, Βούλγαρους και Ισραηλίτες υπαλλήλους, σε κάποια φάση η Εταιρεία πιέστηκε να τους αντικαταστήσει με προστατευόμενους των Νεότουρκων, γιατί δεν έβαλαν αγγελία να ζητήσουν παραπάνω προσωπικό; Μπα, ο λόγος -σύμφωνα με την εφημερίδα- είναι ότι οι στρατιώτες δεν πλήρωναν, άσε που καταλάμβαναν και ολόκληρη την Α’ θέση. Η λύση δείχνει να βρέθηκε: θα μπει φρουρός σε κάθε στάση που θα απαγορεύει στους φαντάρους να πηγαίνουν στην Α’ θέση.
Το τεράστιο παλιό μουσουλμανικό νεκροταφείο που εκτεινόταν στα δυτικά έξω από τη Ληταία Πύλη. Οι φωτογραφίες της συλλογής Paul Albarel πρέπει να είναι επίσης βγαλμένες από συνάδελφό του που το διασχίζει σε κάποιον περίπατό του. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=826521664504135&id=204212503401724
To εντυπωσιακό χαμόγελο της γυναίκας που ποζάρει ακουμπισμένη στην ψηλή ταφόπλακα δίνει μια σουρεαλιστική αίσθηση. Λες και νίκησε τον θάνατο. Δεξιά, ένας από τους λίγους ψηλούς κορμούς δέντρων μοιάζει με παράξενο γλυπτό.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1701
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1701 tirage papier
Με φόντο τα δυτικά τείχη. Δεξιά ξεχωρίζει αχνά ο μιναρές στους Αγ. Αποστόλους και στη μέση, αριστερά από τα δυο κυπαρίσσια, ο τουρμπές έξω από την Ληταία Πύλη.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1562
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1562 tirage papier
Από λίγο πιο κοντά, με το κάδρο να πιάνει και λίγο πιο βόρεια. Στο πρώτο πλάνο, οι ταφόπλακες και οι κουτσουρεμένοι κορμοί μπερδεύονται. Πίσω από τη μάντρα στο βάθος, ξεχωρίζουν τα λευκά μάρμαρα ενός πιο φροντισμένου νεκροταφείου.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1563
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1563 tirage papier
Ζουμ της προηγούμενης φωτογραφίας, με μάντρες που διαχωρίζουν τους τομείς. Στη μέση, δυο πιο “πολυτελείς” τάφοι διατηρούνται κάπως καλύτερα.
Ο φωτογράφος στρέφει τον φακό του πιο βόρεια.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1564
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1564 tirage papier
Κι εδώ πλησιάζει.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1565
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1565 tirage papier
Mια απόκοσμη αίσθηση σ' αυτήν την κοντινή φωτογραφία που θα μπορούσε να θεωρηθεί “αποτυχημένη” .
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1566 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1566 tirage papier
Στην Περαία, στο Φάληρο, κοντά στην Αλκυόνη επί αναψυχής γερμανών
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=816080405548261&id=204212503401724
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=816081068881528&id=204212503401724
Στα χρόνια της ιταλοτουρκικής κρίσης:
Ανερριχήθησαν εις τον εξώστην, αφήρεσαν τον ιστόν της σημαίας, τον έρριψαν κάτω, τον εθριμμάτισεν ο ζητωκραυγάζων υπέρ του πολέμου δαιμονιωδώς και υβρίζων τα ιερά και όσια της εχθράς Δυνάμεως όχλος.
Σε απόλυτη σύνδεση και τα δημοσιεύματα από τις 25 και 26 Σεπτεμβρίου 1912 (από Μακεδονία και Νέα Αλήθεια, αντίστοιχα) για την πυρκαγιά στο “Γαλλογερμανικόν Ξενοδοχείο Οικοτροφείο -Ιταλική Αστική Σχολή”. Από το απόκομμα δεξιά, συμπεραίνουμε ότι οι ζημιές ήταν μεγάλες. Δεν είναι ξεκάθαρο πάντως αν το ιταλικό σχολείο εξακολουθούσε να στεγάζεται εκεί ή λόγω του ιταλοτουρκικού πολέμου είχε αναστείλει τη λειτουργία του (ή και απλώς μετακομίσει).
Το Γαλλογερμανικό Ξενοδοχείο, για το οποίο προς το παρόν δεν γνωρίζουμε τίποτα παραπάνω, είχε εγκαινιαστεί λίγους μήνες νωρίτερα, στις 30/6/1912. Με δεδομένο ότι κατά τη διάρκεια του ιταλοτουρκικού πολέμου, οι Γάλλοι και οι Γερμανοί της πόλης είχαν αναλάβει να προστατεύσουν τα ιταλικά συμφέροντα στην Θεσ/νίκη, πιθανόν να αφορούσε προσπάθεια “κάλυψης” του σχολείου.
Το 1907 μάλλον το ίδιο κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως δημοτικό.
Στη συλλογή του Albarel βρίσκεται και η φωτογραφία ενός λεμονατζή, ο οποίος εξυπηρετεί αυτούς που βρίσκονται μπροστά στο Ρωσικό ναυτικό πρακτορείο. Ανοίγοντας το πλάνο βλέπουμε και όλα τα κτίρια στη Ναυάρχου Βότση, στο λιμάνι. Μέχρι και την κατοχή. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=823407594815542&id=204212503401724
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1675
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1675 tirage papier
Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοϊας και Εμπορίου.
Την δεκαετία 1970 ήταν οίκος ανοχής.
Εν μέσω κορονοϊού, που απαγορεύει τον κλιματισμό στα ΜΜΜ, και πρόωρης εισβολής του καύσωνα, που θα τον καθιστούσε απαραίτητο, το εντελώς αντίθετο πρόβλημα στο ιππήλατο τραμ του 1904. Έπιασε ψόφος και τα οχήματα είναι ανοιχτά.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822743014882000&id=204212503401724
Οκτώβριος 1904. Ανοικτή επιστολή που απευθύνεται στον Δήμαρχο και η Journal de Salonique “ως αμερόληπτη έχει καθήκον να δημοσιεύσει».
«Εξοχότατε, ο λαός της Θεσσαλονίκης σάς αναγνωρίζει την αφιέρωσή σας στην έξυπνη διοίκηση των συμφερόντων του, σας χρωστάει την ανέγερση του μεγαλοπρεπούς νοσοκομείου που κατασκευάσατε και το είχε μεγάλη ανάγκη. [Σημ: Είμαστε λίγες μέρες μετά τα εγκαίνια του Δημοτικού Νοσοκομείου/νυν Άγιος Δημήτριος].
Η Εταιρεία των Τραμ, φοβούμενη ότι το νοσοκομείο δεν έχει αρκετούς ασθενείς, βάλθηκε να τους παρέχει -είμαστε πρόθυμοι να πιστέψουμε ότι το κάνει άθελά της. Τις τελευταίες μέρες, με τον απαίσιο καιρό και τις έντονες βροχοπτώσεις που αξιωθήκαμε, η Εταιρεία των Τραμ έβαλε στην κυκλοφορία ανοιχτά οχήματα. Έτσι, οι επιβάτες με 1-2 μεταλίκια, [Σημ: προφανώς διαφορετικές τιμές εισιτήριου, ανάλογα τη διαδρομή. Δεν ξέρω σε τι αντιστοιχεί], απέκτησαν συγχρόνως και γρίπη και βρογχίτιδες -σε τιμή ευκαιρίας! Το κοινό που διαμαρτυρόταν στους οδηγούς μάθαινε ότι τα κλειστά οχήματα βρίσκονται για επισκευή, πρέπει να βαφτούν ξανά και τα νέα χρώματα δεν έχουν έρθει ακόμα. Aπαντήσεις που δεν στέκουν. Ξέρουμε τις διοικητικές ικανότητες των κυρίων της Εταιρείας, και δεν θα θέλαμε κατά κανένα τρόπο να τους αδικήσουμε αποδεχόμενοι ότι μετά από 6 μήνες εκτός λειτουργίας τα οχήματα δεν έχουν ακόμα επισκευασθεί. Σημειώνουμε ότι τα ανοιχτά οχήματα κυκλοφορούν με κακοκαιρία στην γραμμή του Τσαρσί -αυτήν που χρησιμοποιούν περισσότερο οι λιγότερο ευνοημένοι από την τύχη και περισσότερο πιθανοί να γεμίζουν το νοσοκομείο.
Εξοχότατε, η έγνοια που έχετε για τη δημόσια υγεία μάς οδηγεί να σας παρακαλέσουμε να πείτε στην Εταιρεία ότι είναι καιρός να εγκαινιάσει, σε όλες τις γραμμές, τις χειμερινές υπηρεσίες. Με την ευκαιρία, σας παρακαλούμε επίσης να τους συστήσετε στο μέλλον να πλένουν πιο συχνά τα οχήματα με άφθονο νερό, να αντικαθιστούνε τα πλακάκια όταν σπάνε, να καθαρίζουν και να απολυμαίνουν τα μαξιλάρια και τα κουρτινάκια και να διαφυλάσσουν την καλή φήμη της οθωμανικής εταιρείας.
Είμαστε σίγουροι, Εξοχότατε, ότι θα πιστέψετε τα λόγια μας και δεν θα αναγκαστείτε σε μερικές μέρες να εγκαταλείψετε την άμαξά σας και να κυκλοφορήσετε με το τραμ προκειμένου να διαπιστώσετε μόνος σας την αλήθεια όσων σας μεταφέρουμε.
Με εκτίμηση,
Φίλοι του λαού»
Κάποιες παρατηρήσεις: Δήμαρχος τότε ήταν ο Χουλουσή Μπέης, με τον οποίο η JdS είχε εξαιρετικές σχέσεις και δεν έχανε ευκαιρία να τον αποθεώνει -να τον γλείφει, θα λέγαμε σήμερα. Ο τρόπος γραφής του κειμένου, όμως, μοιάζει ιδιαίτερα πολύ με άρθρα της εφημερίδας. Κατά πάσα πιθανότητα, συγγραφέας του ήταν κάποιος από τους συντάκτες της, αλλά καθότι παραήταν αιχμηρό θεώρησαν σκόπιμο να το περάσουν ως «επιστολή».
Πέρα από την προφανή ειρωνεία και τα επίσης προφανή και διαχρονικά προβλήματα καθυστερήσεων με χαζές δικαιολογίες, καθαριότητας κλπ που επισημαίνει, αξίζει να παρατηρήσουμε δυο ακόμα σημεία: Βάζει ξεκάθαρα «ταξικά» το θέμα του σε ποια γραμμή επιλέχθηκε να κυκλοφορούν ακόμα τα ανοιχτά οχήματα. Και καρφώνει έμμεσα τον Δήμαρχο ότι δεν έχει ιδέα του πώς ζει ο κοσμάκης καθώς κυκλοφορεί με την πολυτελή άμαξά του.
Πόσο διαφορετικά και πόσο ίδια παραμένουν κάποια πράγματα…
Στην φωτογραφία, ιππήλατο τραμ «κλειστού τύπου», στην επίμαχη γραμμή της Εγνατίας που εξυπηρετούσε το τσαρσί.
Αντίσκοινα και γαϊδουράκια σ' έναν ακόμα καταυλισμό στα δυτικά περίχωρα. Από τη συλλογή Paul Albarel. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=822744868215148&id=204212503401724
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1700
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1700 tirage papier
Τα προσανάμματα. Μπορεί από την ίδια περιοχή, μπορεί και όχι.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1706
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1706 tirage papier
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1722
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1722 tirage papier