Saloni.ca Archive

Τραγωδίες, χαρμόσυνα γεγονότα και φωτιές στη συνοικία Μπαλάτ, όπως δημοσιεύονται στην Journal de Salonique, μας δίνουν μια εικόνα για την περιοχή και τους κατοίκους της.

Από τη Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=847088059114162

Για τον χώρο της συνοικίας εδώ: https://archive.saloni.ca/1348 Για την καταστροφή της συνοικίας εδώ: https://archive.saloni.ca/1350

16/2/1899: Στη συνοικία Μπαλάτ, ένα κοριτσάκι 16 μόλις μηνών έπεσε από ένα ψηλό μπαλκόνι και σκοτώθηκε επί τόπου.

6/10/1903 Η Επαγγελματική Σχολή την οποία διευθύνει η κα Kolb Freitag ξεκινάει τις εγγραφές της. Έχει μεταφερθεί στην συνοικία Μπαλάτ. (Πρόκειται για κάτι σαν άσυλο απόρων κορασίδων που μαθαίνουν μοδιστρική. Από άλλα δημοσιεύματα ξέρουμε ότι παράγουν κυρίως γυναικεία εσώρουχα και λίγα ανδρικά πουκάμισα). 31/10/1904 Τα ζεύγη Νταβίντ Μοσέ και Γιακόβ Μάνο έχουν την τιμή να ανακοινώσουν τον γάμο των παιδιών τους, Ααρών και Παλόμπα. Η τελετή (στου Μοσέ, στην συνοικία Τοπ Χανέ). Η συνοδεία της νύφης θα βρεθεί στην οικία Μάνο στην Μπαλάτ.

14/10/1907 Το ζεύγος Χαϊμ Σαμουέλ Γιοέλ και Σεμτόβ Ελί Αρδίτι παντρεύουν τα παιδιά τους Ματίλντ και Ελί. Η τελετή θα γίνει στου κ. Αρδίτι (στο κτίριο του γιατρού Ζαντόκ, στη συνοικία Μπαλάτ).

Δεν ξέρουμε πού στεγαζόταν η Επαγγελματική Σχολή. Ξέρουμε όμως ότι η οικία του γιατρού Ζαντόκ (αλλού Σαντόκ ή Σαδώχ) βρισκόταν στο οικ. Τετράγωνο 258. Για την οικία Μάνο υποψιαζόμαστε το 259, όπου στα κτηματολογικά στοιχεία (Επιχειρηματικότητα τ.2β) φαίνεται ιδιοκτήτρια μία Σάρα Μάνο σύζυγος Ιακώβ.

4/9/1905 Ξέσπασε φωτιά στη φάμπρικα (Καλτσοποιία, αν δεν κάνω λάθος) του κ. Καρακάς που βρίσκεται στην Μπαλάτ. Οι φλόκες έκαναν στάχτη 3 γειτονικά σπίτια. Ασφαλιστικές εταιρείες θα αποζημιώσουν τους κ. Σαμπετάι Αελιόν, Αβράμ Μποτόν, το εργοστάσιο του Καρακάς (23.000 φράγκα). Η κ. Ελέν Μαλκοσουτ και ο δικηγόρος Χασάν Ταχσίν θα πάρουν αντίστοιχα 275 και 330 λίρες Τουρκίες για τα ακίνητά τους. Η αστυνομία αναφέρει ότι πριν ξεσπάσει η πυρκαγιά, υπάλληλος του Οίκου Καρακάς εισήλθε στο εργοστάσιο και απομάκρυνε βιβλία και κατάστιχα. Ένδειξη ότι η καταστροφή δεν ήταν τυχαία. Η αστυνομία έχει συλλάβει τον εν λόγω υπάλληλο.

Το δημοσίευμα μάλλον υπαινίσσεται ασφαλιστική απάτη. Το εργοστάσιο (ίσως καλύτερα να το αποκαλέσουμε βιοτεχνία) πρέπει να βρισκόταν στο οικ. Τετράγωνο 257, όπου στα κτηματολογικά στοιχεία συναντάμε ιδιοκτησία Καρακάς (που είχε ήδη περάσει στο δημόσιο το 1917).

Στις 8/4/1907, άλλη μια φωτιά. Από λάμπα πετρελαίου στην κουζίνα του Μεντέχ Σαπόρτα, στο κτίριο του Ζαχαρία Ρεκανάτι στη συνοικία Μπαλάτ. Φυσούσε έντονα, οι φλόγες ξεπηδούσαν με μεγάλη ταχύτητα και παρά τις προσπάθειες να περιοριστούν, το σπίτι άρπαξε. Σήμανε συναγερμός από τον Πύργο Τριγωνίου. Οι πυροσβέστες μάχονταν τις φλόγες, αλλά οι προσπάθειές τους να περιορίσουν την πορεία της φωτιάς είχαν αντίπαλο τον βίαιο άνεμο. Οι κάτοικοι της οικίας Ρεκανάτι και των γειτονικών σπιτιών, τυφλωμένοι από τις φλόγες, προσπαθούσαν να φτάσουν σε ασφαλές σημείο. Οι αποζημιώσεις; 86.000 φράγκα για το κτίριο Ρεκανάκι, 14.000 φράγκα για το κτίριο του Νουρί Εφέντη, 5000 για τον εξοπλισμό του Ρεκανάτι, 3000 για του Κοένκα, 6000 για του Σαπόρτα, 150 λίρες για του Σ. Αμηρά, 120 για του Γιουδά Μποτόν, 4000 φράγκα για της Ρέινα Μπεζα, 125 λίρες για τον Αρών Μπαρζιλάι.

Αυτή η φωτιά πιθανότατα έγινε στο οικ. Τετράγωνο 259, καθώς εκεί αναφέρονται ιδιοκτησίες Νουρί (259/1) και Κοένκα (259/17) Άλλη μια αναφορά στην Μπαλάτ, που προηγείται χρονικά, έχει όμως την σημασία της για τους χάρτες της πόλης: Στις 3/8/99 η JdS γράφει: «Η οδός Μπαλάτ, που ξεκινάει από το Κονάκι και περνάει ανάμεσα στην παλιά και τη νέα χωροφυλακή, θα προεκταθεί ως την οδό Βαρδαρίου κατά μήκος του Τζαμιού Χαμζά Μπεη».

Η περιγραφή της οδού είναι αρκετά σαφής ώστε να μην αφήνει αμφιβολίες ότι πρόκειται για κάθετο της Αγ. Δημητρίου και της Εγνατίας. Τα περί χωροφυλακής εξηγούν ότι είναι αυτή που στον χάρτη του Δημητριάδη εμφανίζεται ως Χαμζά Μπέη (με τουρκικό όνομα Χατζή Χασάν Πασά). Επίσης δείχνουν ότι στο βορειότερο τμήμα της (πάνω από την Αριστοτέλους/Ολύμπου) όπου και η Χωροφυλακή είναι ήδη – το 1899 που γράφεται το άρθρο- ανοικτή. Μην ξεχνάμε ότι πρόκειται στην ουσία για το κομμάτι της ανασκαφής της πλ. Διοικητηρίου, και εκεί, στον Cardo 18 που συμπίπτει με την «Χαμζά Μπέη», έχει βρεθεί και ο ρωμαϊκός δρόμος και μεγάλο δίκτυο αγωγών και κτιστός καμαροσκεπής συλλεκτήριος αποχευτετικός αγωγός όπως αναφέρει η Ε. Γκαλά-Γεωργιλά που συγκεντρώνει αρχαιολογικά ευρήματα υποδομών στο Δρόμοι του νερού. Ο Δημητριάδης δίνει ως οδό Τζαμιού Μπαλάτ (όχι σκέτο Μπαλάτ) την Φιλίππου. Το τέλος της πρότασης που αναφέρει το Χαμζά Μπέη μάς οδηγεί στην υπόθεση ότι η νέα διάνοιξη αφορά το νοτιότερο σημείο της οδού. Είναι όμως έτσι; Και πότε άνοιξε (ή ίσως καλύτερα ‘ξανάνοιξε’) το κομμάτι της που βρίσκεται στο κέντρο της συνοικίας Μπαλάτ -δηλαδή στο ύψος της Φιλίππου;

Το ερώτημα θα το συναντήσουμε και σε επόμενη ανάρτηση... 🙂

Μπαλάτ (Παλάτι) : μια μικρή συνοικία της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης με μεγαλόπρεπο όνομα και κάποια ζητήματα που προκύπτουν…

Για την ζωή σ' αυτή τη συνοικία εδώ: https://archive.saloni.ca/1349 Για την καταστροφή της συνοικίας εδώ: https://archive.saloni.ca/1350

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=846089562547345

Λόγω του ονόματος «Παλάτι», ο Δημητριάδης -και όχι μόνον- υποθέτει ότι πιθανόν εκεί, ή εκεί κοντά, βρισκόταν η έδρα του Πασά. Οδηγείται επίσης στο συμπέρασμα, ότι «στη θέση αυτή πρέπει να τοποθετήσουμε αρχικά το βυζαντινό παλάτι που χρησίμευε ως έδρα της διοίκησης της πόλης και έδωσε την ονομασία στη συνοικία Balat» Λόγω μικρότατου μεγέθους πάντως, τα όρια των συνοικιών εκεί «πρέπει να συγχέονταν», σημειώνει. Η Βενιζέλου από την Πτολεμαίων ως την Φιλίππου ανήκε και στα δυο της πεζοδρόμια στην Μπαλάτ. Η Μπαλάτ κάλυπτε ουσιαστικά το οικοδομικό τετράγωνο δυτικά της Βενιζέλου + μια γραμμή από σπίτια των γύρω δρόμων. Ο Β. Δημητριάδης αναφέρει ότι το 1906 είχε 44 σπίτια, 44 καταστήματα, 1 καφενείο, 3 οικόπεδα, 1 βρύση επί της οδού Μπαλάτ Τζαμί (Φιλίππου), όπου και το ομώνυμο τζαμί και 1 εβραϊκό σχολείο επί της Πτολεμαίων.[Τοπογραφία, σ. 136]. Στον χάρτη του πάντως, εκ παραδρομής σημειώνεται ελληνικό σχολείο στη θέση που βρισκόταν (επιβεβαιωμένο και από αλλού, π.χ. το ν. 66 στον χάρτη του Wernieski) το εβραϊκό σχολείο -και συγκεκριμένα το Παρθεναγωγείο της Αλιάνς. Στο απόσπασμα του χάρτη σημειώνονται τα όρια της Μπαλάτ και οι αριθμοί παλιών οικοδομικών τετραγώνων και δεξιά η συνοικία στην αεροφωτογραφία του 1916 (από Α. Γερόλυμπου). Η κίτρινη ευθεία είναι η οδός Βενιζέλου.

Μια ματιά στις ιδιοκτησίες στην συνοικία τα τελευταία χρόνια πριν την πυρκαγιά του ’17, με στοιχεία από το Θ. Μαντοπούλου-Παναγιωτοπούλου, Ε. Χεκίμογλου, Ιστορία της Επιχειρηματικότητας, ΠΕΕΒΕ, τ.2β. Στο Οικ. Τετράγωνο 256, από το οποίο «μας αφορά» το δυτικό πεζοδρόμιο της Χαμζά Μπέη, οι 6 ιδιοκτησίες που αναφέρονται δείχνουν ότι κυριαρχεί το εβραϊκό στοιχείο. Εκτός από το Παρθεναγωγείο της Alliance στην βορειοδυτική γωνία Πτολεμαίων με Χαμζά Μπέη, δεν γνωρίζουμε την ακριβή θέση των άλλων. Το οικοδομικό τετράγωνο 257 ανήκει ολόκληρο στην Μπαλάτ -στην ουσία αυτό είναι η Μπαλάτ. Αναφέρονται 15 ιδιοκτησίες. Μερικά από τα επώνυμα: Φρανσές, Σιακή, Αβδουραχμάν, Καρακάς (ήδη τότε Δημόσιο), Μουσταφά, Σαρράνο -σε κάποια αναγνωρίζουμε γνωστές οικογένειες εβραίων και ντονμέδων της πόλης. Από τα οικ.τετράγωνα 258 και 259 στην Μπαλάτ ανήκει μόνον η πρώτη σειρά σπιτιών του βόρειου πεζοδρομίου της Φιλίππου. Αναφέρονται 17 και 19 ιδιοκτησίες αντίστοιχα, χωρίς ακριβή θέση. Κρατάμε από το 258, την μεγαλύτερη: «258/9, Ησαϊα και Χανανέλ Γιακώ Σαδώκ, 1596 τετραγωνικά, οικία τελείας κυριότητας» γιατί θα μας χρειαστεί για επόμενο θέμα. Στο τετράγωνο 259, δυτικά της Χαμζά, βρίσκουμε καταγεγραμμένο: 259/15, 338 τετραγωνικά, Τέμενος, Μπαλάτ Τζαμή. Τα οικοδομικά τετράγωνα στο ανατολικό πεζοδρόμιο της Βενιζέλου (210 και 222) δεν αναφέρονται. Ξέρουμε από φωτογραφίες πάντως ότι τα κτίρια εκεί έχουν όλα μαγαζιά στο ισόγειο. Σε μια από τις ελάχιστες πανοραμικές από τον μιναρέ του Χαμζά Μπέη, το δυτικό κομμάτι της Μπαλάτ, οριοθετημένο στο περίπου με κίτρινα βέλη. Σημειώνεται η Alliance, ενώ τέρμα αριστερά φαίνεται το Δημαρχείο και στο βάθος μέρος από το Διοικητήριο. Σχετικά με το τέμενος ή τζαμί Μπαλάτ. Η ονομασία του δρόμου είναι «οδός Τζαμιού Μπαλάτ», ενώ στον Δημητριάδη δεν περιέχεται στον κατάλογο των τζαμιών αλλά σε αυτόν με τα «συνοικιακά τεμένη»(Mescid). Στον Wernieski (1880) δεν σημειώνεται. Ο Δημητριάδης το σημειώνει στην βορειοδυτική γωνία της Φιλίππου με την Χαμζά Μπέη, δηλαδή στο τετράγωνο 259, όπως το είδαμε και στα κτηματολογικά στοιχεία. Ωστόσο στη σχετική παράγραφο [σελ. 344] γράφει «Βρισκόταν [το Τέμενος Balat] στη σημερινή οδό Φιλίππου, ανάμεσα στη Βενιζέλου και Χαμζά Μπέη. Ο ιδρυτής του είναι άγνωστος. Υπήρχε ήδη στις αρχές του 16ου αι. Αναφέρεται στα κτηματολογικά κατάστιχα ως το 1909, άλλοτε στη συνοικία Kara Haci κι άλλοτε κοντά στο τζαμί Hamza Bey. Δεν ξέρουμε πότε καταστράφηκε.» Στην κάθετη αεροφωτογραφία δεν είναι ορατό κάποιο κτίριο με τον χαρακτηριστικό προσανατολισμό για να διευκολύνει την τοποθέτηση. Πρέπει να βρισκόταν κοντά στην κίτρινες γραμμές που σηματοδοτούν χοντρικά τα βόρεια όρια της συνοικίας. Όπως και να ‘χει, θα το ξανασυναντήσουμε σε επόμενη ανάρτηση. Άλλη μια εικόνα της μετά την καταστροφή.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=839504059872562

Περίπου στο ύψος του Odeon, o Pigassou στρέφει την κάμερά του κάθετα για συμπεριλάβει στο κάδρο του το ύψος των καταρτιών μαζί με την αραιή κίνηση της παραλίας. Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.129, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ. photo Joseph Pigassou n°129 sur plaque mono 65x90 NB Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Το κομμάτι από την Αγ. Νικολάου μέχρι την Πατριάρχου Ιωακείμ. Η σημερινή πλατεία Αριστοτέλους έτσι όπως θα την έβλεπε κάποιος απο την λεωφόρο Νίκης πριν 103 χρόνια. Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=843507522805549

Και πάλι ανατρέχουμε στο πανόραμα του Zepdji του 1891-2 για να βρούμε την πρώτη φωτογραφική απεικόνιση της οικιστικού παραλιακού μετώπου, της σημερινής πλατείας Αριστοτέλους. Ένα μεγάλο οικόπεδο, το οποίο πρέπει να ήταν ρωσικών συμφερόντων. Μέσα σ' αυτό το οικόπεδο με φάτσα στην παραλία ένα διώροφο με σαχνισί. Στη γωνία με Πατρ. Ιωακείμ μια τριώροφη πολυκατοικία της εποχής με τις απλωμένες μπουγάδες να πιστοποιούν τη χρήση της. Λογικά μια από τις τυπικές εβραϊκές κατοικίες στο μέτωπο της παραλίας εκείνα τα χρόνια. Ανάλογες είχαμε δει και ανατολικότερα της Αγ. Σοφίας. Αυτή όμως είναι η μεγαλύτερη απ' όλες τις άλλες

1896 δεν έχει αλλάξει τίποτα Η ανάλυση δεν το επιτρέπει, ίσως το διώροφο στο οικόπεδο του ρώσικου μετοχιού έχει κατεδαφιστεί. ίσως να κτίζεται η διάδοχη κατάσταση. Πάντως λίγο αργότερα μέρος της περίφραξης καθώς και το διώροφο έχουν αντικατασταθεί με ισόγεια μαγαζιά, τα οποία θα επιβιώσουν μέχρι την πυρκαγιά. Χαμηλά ίσως για να προσφέρεται η θέα απρόσκοπτη από το ρώσικο μετόχι που εμφανίζεται στο βάθος του οικοπέδου. Με τη ΝΙ Λέσχη κτισμένη, γωνία με Αγ. Νικολάου, λίγο μετά το 1910. Οι ανάγκες για εκμετάλλευση του οικοπέδου είναι μεγαλύτερες, βλέπουμε την ανέγερση του στενόμακρου 4ώροφου, ανατολικά, δίπλα από τα ισόγεια μαγαζιά. Και εδώ ολοκληρωμένο. Οι λήψεις που βρίσκονται στη συλλογή Albarel είναι αυτές που μας δίνουν την καλύτερη άποψη της τριώροφης νεοσύστατης οικοδομής, που χωρίζει σαφώς από την πίσω συνέχειά του με μια ανισοϋψή κατανομή ανοιγμάτων. Προχωρώντας λίγο ο φωτογράφος μας προσφέρει, εκτός από κάποιες αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες μαζί και το μπαλκόνι, την ταμπέλα Βασιλειάδης στην αύλια είσοδο της τετραώροφης και την ύπαρξη καφενείου στο ισόγειό του. Δυστυχώς μέχρις εκεί. Δεν φαίνονται άλλες λεπτομέρειες. Τοποθετημένα τα κτίρια με τους παλιούς δρόμους πάνω στο σήμερα. Η “πολυκατοικία” κατέρρευσε το στενόμακρο άντεξε.

Θεσσαλονίκη 11/1/1931 Αγαπητέ μου Θωμά Σου στέλλω την φωτογραφία μου και σε πληροφορώ ότι είναι και η τελευταία λέξις που λαμβάνεις από μένα. Θα αρραβωνιασθώ και για τελευταία φορά ζητώ να μου γράψης. Να δώσω τον λόγο μου ή όχι; Η σιωπή σου θα σημαίνει αδιαφορία. Θα ξεύρω ότι την πήρες αφού σου την στέλλω συστημένη. Περιμένοντας μια απάντησι, Κυριακούλα Λήψη Liondas & Mavridis.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=847851825704452

Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ Από τον Γιώργο Κωτσίδη Πριν 15 χρόνια, τέτοιες μέρες, έφυγε ο Μανώλης Αναγνωστάκης . Ο ποιητής της ήττας που με τα ποιήματά του κατάφερε να την κάνει νίκη . Εκεί γύρω στην δεκαετία του 60 τον έβλεπα να περπατά αργά αργά στο πεζοδρόμιο της Βασ. Γεωργίου με Μπιζανίου μπροστά στο νεοκλασικό του Αριγκόνι που τότε στο ισόγειο στέγαζε τα Λουτρά Μέγας Αλέξανδρος . Είχε λίγα χρόνια που τον διέγραψαν από το κόμμα του . Είχε καταδικαστεί εις θάνατον και μετά τα τρία χρόνια στις φυλακές του Επταπύργιοθ απελευθερώθηκε . Ζούσε μια ήσυχη ζωή ασκώντας το επάγγελμά του . Όλοι που τον βλέπαμε ξέραμε τον γιατρό τον ποιητή χωρίς να έχουμε διαβάσει ούτε ένα ποίημα του . Σου ενέπνεε ένα σεβασμό και ένα δέος όταν τον έβλεπες πανύψηλος όπως ήταν , ελαφρά σκυφτός με πάντα μια εφημερίδα διπλωμένη βαθιά κάτω από την μασχάλη . Έτσι τον θυμάμαι εγώ τουλάχιστον μαθητής τότε στο Α' Γυμνάσιο γείτονάς του εκεί κοντά. Τελευταία έμαθα ότι το σπίτι που γεννήθηκε ήταν στην πλατεία δικαστηρίων . Μέχρι τότε είχα την εντύπωση ότι γεννήθηκε εκεί στην γειτονιά που γεννήθηκα κι εγώ . Δεν γνώριζα που ακριβώς έμενε , αλλά μούδινε την εντύπωση ότι έβγαινε μέσα από ένα εσωτερικό δρόμο παράλληλο της Μπιζανίου που οδηγούσε μέσα από μια ομάδα νεοκλασικών που κατασκεύασε ο Αριγκόνι στο σπίτι του δίπλα στην θάλασσα που τότε έφτανε εκατό μέτρα από την Β. Γεωργίου . Ίσως να κάνω λάθος αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία , όση ότι τον έβλεπα συχνά εκεί ολοζώντανο , κι όταν μετά διάβασα κάποτε τα ποιήματα του και κυρίως όταν τα άκουσα μελοποιημένα από τον Μίκη τον λάτρεψα . Πολλά ποιήματα του με συγκίνησαν και με συγκινούν στο άκουσμα τους και μόνο , αλλά το « Μιλώ » λόγω δικών μου προσωπικών βιωμάτων το αγάπησα ιδιαίτερα ερμηνευμένο ανεπανάληπτα από τον Αντώνη Καλογιάννη σε μουσική του Μίκη . ΜΙΛΩ Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών Για τα τελευταία κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες Μιλώ για τα λουλούδια που μαραθήκανε στους τάφους και τα σαπίζει η βροχή Για τα σπίτια που χάσκουνε δίχως παράθυρα σαν κρανία ξεδοντιασμένα Για τα κορίτσια που ζητιανεύουν δείχνοντας στα στήθια τις πληγές τους Μιλώ για τις ξυπόλυτες μάνες που σέρνονται στα χαλάσματα Για τις φλεγόμενες πόλεις τα σωριασμένα κουφάρια στους δρόμους τους μαστροπούς ποιητές που σέρνονται τις νύχτες στα κατώφλια Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα Για τα φορτωμένα καμιόνια και τους βηματισμούς στις υγρές πλάκες Για τα προαύλια των φυλακών και το δάκρυ των μελλοθανάτων Μα πιο πολύ μιλώ για τους ψαράδες Π’ αφήσανε τα δίχτυα τους και πήρανε τα βήματα Του Κι όταν Αυτός κουράστηκε αυτοί δεν ξαποστάσαν Κι όταν Αυτός τους πρόδωσε αυτοί δεν αρνηθήκαν Κι όταν Αυτός δοξάστηκε αυτοί στρέψαν τα μάτια Κι οι σύντροφοι τους φτύνανε και τους σταυρώναν Κι αυτοί γαλήνιοι το δρόμο παίρνουνε π’ άκρη δεν έχει Χωρίς το βλέμμα τους να σκοτεινιάσει ή να λυγίσει Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=847058965783738

Μανόλης Αναγνωστάκης (Θεσσαλονίκη, 10 Μαρτίου 1925 – Αθήνα, 23 Ιουνίου 2005) Το σπίτι όπου γεννήθηκε και έζησε ο Μανόλης Αναγνωστάκης σε στιγμιότυπο από ένα φιλμάκι του 1931. Στη γωνία Ιουστινιανού με Μητρ. Γενναδίου, υπάρχει ακόμη.. Παιδί αντίκριζε τις παράγκες στην πλατεία που είχαν στηθεί να στεγάσουν πυρόπληκτους και ευκαιριακά μαγαζιά κατά το μεσοπόλεμο. Το φιλμ εδώ: Η λήψη βρίσκεται στο 54ο λεπτό περίπου.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=839548106534824

Ακόμη μια φωτογραφία από τη συλλογή Albarel με την κίνηση στην παραλία Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1608 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1608 tirage papier Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Στις πάρα πολλές φωτογραφίες του Προφήτη Ηλία από την εποχή του Α’ΠΠ, βλέπουμε συγχρόνως τον μιναρέ (σε διάφορες φάσεις της καταστροφής του) και σταυρό στον τρούλο, υποθέτοντας έτσι ότι λειτουργούσε ήδη ξανά ως εκκλησία. Ωστόσο, από την «Μακεδονία» μαθαίνουμε ότι ο καθαγιασμός και τα εγκαίνια του ναού έγιναν μετά την πυρκαγιά. Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα άλλο δημοσίευμα της εποχής σχετικά με τις εργασίες στον ναό.

Από τη Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=844185226071112

Ο μιναρές και ο σταυρός σε ζουμ από τις φωτογραφίες ν. 52 και ν. 128 του Joseph Pigassou. Με δεδομένο ότι ο Pigassou έφυγε από την Θεσσαλονίκη πριν την πυρκαγιά, υπολογίζουμε ότι η δεξιά φωτογραφία τραβήχτηκε την άνοιξη του 1917. Οι ανακοινώσεις-πρόσκληση για τον καθαγιασμό του ναού όπως δημοσιεύτηκαν στις 14 και 15 Οκτωβρίου 1917. Το ίδιο κείμενο με αλλαγμένη μόνον την πρώτη αράδα («Αύριον» και «Σήμερον») και προσδιορισμό του ναού με βάση τον αποτεφρωθέντα ναό του Αγ. Δημητρίου. Η καταστροφή του Αγ. Δημητρίου ίσως ήταν και η αιτία που εγκαινιάστηκε «βιαστικά» ο Πρ. Ηλίας, καθώς… …σε δημοσίευση 10 μέρες πριν, βλέπουμε μια ασυνεννοησία ανάμεσα στην εκκλησία και τους αρχαιολόγους. Ο έφορος αρχαιοτήτων Πελεκίδης στέλνει σχετικό έγγραφο στην Ιερά Μητρόπολη, επισημαίνοντας τον κίνδυνο να καταστραφούν οι αγιογραφίες. Κάτι που πιθανότατα συνέβη, μιας και στον Πρ. Ηλία σήμερα είναι ελάχιστες οι τοιχογραφίες που σώζονται. «Από τη ζωγραφική διακόσμηση έχουν σωθεί λίγες τοιχογραφίες στο νάρθηκα, στα παράθυρα των χορών, στα τυπικάρια, στο περίστωο και στα παρεκκλήσια. Η αποσπασματικότητα και η κακή διατήρησή τους καθιστούν ανέφικτη μία συγκεκριμένη πρόταση χρονολόγησής τους ενώ η ζωγραφική στα παρεκκλήσια είναι μεταγενέστερη από εκείνη του νάρθηκα. Σώζονται σκηνές από τη ζωή και τα θαύματα του Χριστού, καθώς και μεμονωμένοι άγιοι.» γράφει η Wikipedia. Ενώ άλλες ιστοσελίδες «αποδίδουν» την καταστροφή τους στην μετατροπή του ναού σε τζαμί, όπως π.χ., αυτή η αναφορά «Το 1430 κατά την Οθωμανική κατοχή η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, μετατράπηκε σε τζαμί και καταστράφηκαν σχεδόν όλοι οι τοιχογραφίες της. Σήμερα διασώζονται πολύ λίγες τοιχογραφίες της εκκλησίας.» [Thessaloniki-sightseeing.com] Σε τζαμιά όμως είχαν μετατραπεί και πολλές άλλες (οι περισσότερες) βυζαντινές εκκλησίες της πόλης, με τις τοιχογραφίες τους τελικά να διατηρούνται -έστω και «λαβωμένες»- κάτω από διάφορα κονιάματα και επιχρωματισμούς. Χαρακτηριστικό πάντως είναι ότι στις διάφορες ιστοσελίδες με πληροφορίες για τον ναό δεν αναφέρονται οι πρώτες «επισκευές» (αυτές του 1917), αλλά μόνον οι μεταγενέστερες της δεκαετίας του ’50.

Από την παλιά Φιλοσοφική ένας γερμανός βγάζει την πάνω πόλη, μαζί και τον κήπο της σχολής, μαζί κι ένα κορίτσι που βρίσκεται εκεί

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=844713712684930

Δύο από τις πιο κλασικές πλέον λήψεις της παραλίας στις αρχές της Νίκης από τον Joseph Pigassou. Η πόλη όπως αγαπήθηκε φωτογραφικά λίγο πριν καεί. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?id=204212503401724&story_fbid=839514393204862

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.179, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°179 sur film 35x55 NB Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.267, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°267 sur film 35x55 NB