Saloni.ca Archive

Ημέρες και εποχές ΑΛΗΣΤΟΥ ΜΝΗΜΗΣ 1963-1967, τότε που ο αυταρχισμός ποδοπατούσε ασύστολα τις Πανεπιστημιακές Ελευθερίες Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Επετειακή ανάρτηση 19 Απριλίου, σαν προχθες – πριν από 113 χρόνια, 19 Απριλίου 1907 στην αποβάθρα του Λευκού Πύργου (εκεί που βρίσκεται σήμερα η παράγκα με τα σουβενίρ) τελούνται τα εγκαίνια της θαλάσσιας συγκοινωνίας της Θεσσαλονίκης. Οι στάσεις της θαλάσσιας συγκοινωνίας προς την ανατολική Θεσσαλονίκη: πλ. Ολύμπου (Ελευθερίας) – Λ. Πύργος – οικία Κερίμ Αφέντη (στο ύψος της Παρασκευοπούλου) – ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ (στάση Γεωργίου) – Μικρό Καραμπουρνού. Στις φωτογραφίες η αποβάθρα με τα καραβάκια της πρώτης αυτής συγκοινωνίας, εισιτήρια και μετοχή Αφιέρωμα για τη θαλάσσια συγκοινωνία και τα καραβάκια της Θεσσαλονίκης στο: https://www.facebook.com/pg/Thessaloniki.Transportation.Environmental.Issues/photos/?tab=album&album_id=913743755357156

Καθημερινότητας συνέχεια: Διαβάζοντας... Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Στη φωτό AD11-1366, ο Αλμπαρέλ χαλαρώνει διαβάζοντας στη σκιά. «Ιατρός υπηρεσίας» γράφει η ταμπέλα πίσω. Η ταμπέλα φαίνεται καλύτερα εδώ. (φωτό ΑD11-1368) Και εδώ (φωτό AD11-1367), όπου ποζάρουν καταλαμβάνοντας όλες τις σαιζλόνγκ. Το ταχυδρομείο πρέπει να έφερε εφημερίδες από την πατρίδα, πάντα πολύτιμες σε τέτοιους καιρούς. Στη φωτό AD11-1342, πρόκειται πιθανόν για την εφημερίδα της Μασσαλίας που εκδιδόταν από το 1874 ως το 1939. Εδώ ένα έντυπο μικρότερου σχήματος (AD11-1341). Eδώ, με το βιβλίο ανοιχτό στα πόδια του, ο Αλμπαρέλ δείχνει να απολαμβάνει τον ήλιο (ΑD11-1365)

Ακόμα και το θέμα των ημερών, ο οβελίας, βρήκε θέση στη συλλογή του P. Albarel! [φωτό ΑD11-1434]

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Στο ημερολόγιο και στην συλλογή των φωτογραφιών του Paul Albarel βρίσκουμε αρκετά στοιχεία για την καθημερινότητα των γιατρών της Στρατιάς της Ανατολής. Καθώς δεν βρίσκονταν στο μέτωπο, η δουλειά τους είχε μια «κανονική» ροή. Ειδικά δε για το Κέντρο Διακομιδής, πρέπει να ήταν σε απόλυτη σχέση με τα δρομολόγια των τραίνων. Έτσι, τους έμενε χρόνος για να χαλαρώνουν διαβάζοντας, να συναναστρέφονται συναδέλφους από άλλα νοσοκομεία της πόλης, κάνοντας μαζί περιπάτους ή ανταλλάσσοντας επισκέψεις (εξάλλου, έτσι συναντιόταν και με τον J. Pigassou). Πήγαιναν επίσης σε καφέ, βαριετέ κ.λπ. Δειπνούσαν σε σπίτια μόνιμων κατοίκων της πόλης. Γιόρταζαν ονομαστικές εορτές, παράσημα και προαγωγές με ακόμα πιο προσεγμένα μενού, σαμπάνια, προπόσεις και τραγούδια… Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Ειδικά για οτιδήποτε αφορά το φαγητό, ο Αλμπαρέλ δίνει λεπτομερείς αναφορές, περιγράφοντας τα μενού, και εγκωμιάζοντας πολλές φορές τον βασικό μάγειρά τους: τον Chappuy. Στην φωτό AD11-1363, ο Α. (δεύτερος από δεξιά) ποζάρει με τους φίλους του σε ένα από τα τραπεζώματά τους. Και δυο στιγμιότυπα ακόμα: AD11-1360 και AD11-1361 H παλιά κουζίνα του νοσοκομείου, λέει η λεζάντα της φωτό AD11-1317. Ψάρια για την απαραίτητη μπουγιαμπέσα που μοιάζει να μη λείπει ποτέ από το μενού, μήλα για τις μηλόπιτες και άλλα υλικά, στη φωτό AD11-1364. Στη συλλογή του και μια φωτογραφία με κουζινικά σε κάποιο άγνωστο σημείο. (AD11-1362) Αλλά και η κουζίνα του σκοτσέζικου νοσοκομείου που είδαμε τις προάλλες (ΑD11-1378) Στη φωτό AD11-1310 «Ο αββάς Υβόν τρώει μύδια».

Με αφορμή την λεζάντα μιας φωτογραφίας με το καμένο εργοστασιακό φουγάρο, ανακαλύπτουμε ένα λάθος που επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια στις σχετικές ομάδες, αλλά και σε έρευνες, μπλογκ κλπ. Από την Μάρα Νικοπούλου Το διάσημο φουγάρο στην παραλιακή δεν ανήκε στη «Νηματουργία Σαϊας» αλλά, όντως, όπως γράφει η λεζάντα, στην «Νηματουργία Σίντες»! Παρόλο που δεν είναι εντελώς λάθος το εργοστάσιο να αναφέρεται ως Σαϊας, καθώς έτσι ξεκίνησε και έτσι λεγόταν μέχρι το 1908 (είτε λειτουργούσε, είτε όχι), η υψικάμινος σίγουρα χτίστηκε όταν πια το εργοστάσιο είχε αποκτηθεί από την «Σίντες & Σία». Την ημερομηνία επίσημης επαναλειτουργίας του εργοστασίου (Sides & Cie, πια) και του περίφημου φουγάρου την μαθαίνουμε από την Journal de Salonique: 11 Αυγούστου 1908. «Σήμερα το πρωί, η Νηματουργία Σίντες & Σία (πρώην Νηματουργία Σαϊας) άρχισε να λειτουργεί μετά από τις επιτυχείς δοκιμές που έγιναν την περασμένη Τετάρτη και Παρασκευή. Το ωραίο φουγάρο, που υψώθηκε σύμφωνα με τις οδηγίες του κ. Πουάρντ, διευθυντή του Λιμένος Θεσσαλονίκης, φτάνει στα 35 μέτρα. Το αλεξικέραυνο, που φτάνει στα 38 μέτρα, τοποθετήθηκε φυσικά από τον ηλεκτρολόγο Z. Νεχαμά» [Τον έχουμε συναντήσει και θα τον ξανασυναντήσουμε σε διάφορα άρθρα της εποχής] «Καλή επιτυχία στην Νηματουργία Σίντες που εγκαινιάζεται την κατάλληλη εποχή. Είθε το Σύνταγμα [σημ: είμαστε λίγες μέρες μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων] να είναι ευνοϊκό γι’ αυτό το βιομηχανικό εγχείρημα και να αξιωθούμε να δούμε και πολλά άλλα», καταλήγει η JdS που εκείνη την εποχή δεν χάνει την ευκαιρία να αναφέρει το νέο καθεστώς. H αλήθεια είναι ότι αυτή η αλλαγή ιδιοκτησίας υπάρχει καταγεγραμμένη στην Ιστορία της Επιχειρηματικότητας της Θεσσαλονίκης (τ.2α, σελ 268) με την αναφορά ότι σε κάποια φάση «η βαμβακουργία εξαγοράσθηκε από την εταιρεία ‘Sides et Cie’», και πηγή τον Γ. Χριστοδούλου και το «Η Θεσσαλονίκη κατά την τελευταίαν εκατονταετίαν», χωρίς όμως να προσδιορίζεται χρονολογία. Ψάχνοντας ανακαλύπτουμε ότι είχε γραφτεί και σε ανάρτηση του κ. Βάις (ΠΦΘ 2013) με πηγές που μας αποκαλύπτουν ότι είχε αναφερθεί στο Α. Δάγκας, “Συμβολή στην έρευνας για την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης”, και πιθανόν και από τους Μοσκώφ και Ενεπεκίδη. Προφανώς διέφυγαν της προσοχής, όλα αυτά τα χρόνια, κι έτσι όχι μόνον αποδόθηκε σε τυπογραφικό λάθος η λεζάντα που έγραφε Σίντες αλλά και η έλλειψη της υψικάμινου, σε φωτό του 1905-06, θεωρήθηκε «επέμβαση» του φωτογράφου. Μάλλον πιθανότερο, η απουσία της να οφείλεται στην απομάκρυνση της παλιάς μεταλλικής καμινάδας (που μάλιστα είχε υποστεί ζημιές στον σεισμό του 1902), με δεδομένο ότι τις χρονιές εκείνες το εργοστάσιο δεν λειτουργούσε. Πάνω: η παλιά καμινάδα, επί “Σαϊας”, φωτογραφημένη περίπου στα 1895. Κάτω, πανοραμική λήψη του 1905-6 χωρίς καμινάδα [από ανάρτηση Κ. Τσιρέλη στις ΠΦΘ] Πηγαίνοντας προς τα πίσω, με τη βοήθεια της JdS μαθαίνουμε μερικά στοιχεία ακόμα. Aριστερά, τον Νοέμβριο 1905, σε άρθρο του για την φτώχεια και την ανεργία, ο Ισαάκ Τζεσουά προσθέτει υστερόγραφο: «Μόλις έμαθα ότι η μεγάλη νηματουργία Σαϊας θα ανοίξει ξανά τα εργαστήρια της. Για το καλό όλων αυτών για τους οποίους έγραψα αυτές τις γραμμές, είθε αυτή η φήμη να βγει αληθινή». Που σημαίνει ότι το εργοστάσιο τότε ήταν κλειστό. Στη μέση, ένας πιθανός λόγος γι’ αυτό: Τον Φεβρουάριο 1906 βλέπουμε την ανακοίνωση για τον θάνατο του Δαυίδ Χαϊμ Σαϊας. Φαίνεται ότι ήταν άρρωστος καιρό. Ήταν 37 ετών και υπήρξε για χρόνια διευθυντής του εργοστασίου. Απ’ όσο μπορούμε να διακρίνουμε, το απόσπασμα του Ιουλίου 1906 (δεξιά) είναι ανακοίνωση για τη λύση της εταιρείας Σαϊας και την σχετική εκποίηση.

Στις 5 Δεκεμβρίου 1907, έχουμε την πρώτη αναφορά για τη μεταβίβαση του εργοστασίου: «Μαθαίνουμε ότι μια εταιρεία εκπροσωπούμενη από τον κ. Ιακώβ Σίντες πρόκειται να αποκτήσει τη παλιά νηματουργία Σαϊας και να τη θέσει ξανά σε λειτουργία. Θα επανέλθουμε στο θέμα». Δεν βρέθηκε κάτι παραπάνω σε μεταγενέστερα φύλλα. Ωστόσο, τον Ιούλιο, η νέα διεύθυνση ενός οδοντιάτρου περιγράφεται με αναφορά στην Νηματουργία Σίντες (κι ας μην έχει αρχίσει η επίσημη λειτουργία της ‘καμινάδας’). Τον Νοέμβριο 1908, σε δημοσίευση για τον ίδιο πάλι, τον οδοντίατρο Ζ. Κοέν, αναφέρεται ‘η νέα νηματουργία’ Σίντες. Τα δυο επόμενα χρόνια που εκδίδεται ακόμα η JdS, δεν βρέθηκαν άλλες αναφορές στην «Σίντες». Όμως και οι αναφορές στην «Σαϊας» ως τοπόσημο, που τα προηγούμενα χρόνια ήταν συχνότατες (ακόμα και τα χρόνια που το εργοστάσιο δεν λειτουργούσε), έχουν πάψει. Μόνη εξαίρεση η επαναλαμβανόμενη διαφήμιση της σχολής Μπεναρντούτ που ορίζει τη θέση της με βάση την «πρώην Σαϊας».

Η βίλα Μεχμέτ Καπαντζή, σε σπάνια μεσοπολεμική λήψη. Μετά τη χρήση της ως κατοικία του πρίγκιπα Νικολάου, έδρα της προσωρινής κυβέρνησης, και τόπο φιλοξενίας του Εσσάτ πασά, περιήλθε ως ανταλλάξιμη στην Εθνική Τράπεζα. Όταν την απέκτησε, τη νοίκιασε για δέκα χρόνια στην εταιρεία Foundation, κατασκευάστρια των αντιπλημμυρικών έργων στην πεδιάδα της Θεσσαλονίκης. Από το “βίλα Καπαντζή – ΜΙΕΤ 120 χρόνια ζωής” του Γ. Επαμεινώνδα, στο Θεσσαλονικέων Πόλις 23/46, 2013, σελ 21. Η εταιρεία γνωστή ως Near East Foundation Company ήταν Αμερικάνικη. Αυτής της εταιρείας τα γραφεία βλέπουμε και η σημαία δεξιά είναι των ΗΠΑ. Από τον Θόδωρο Νάτσινα.

Η συναρμολόγηση και έκθεση του Ζέπελιν σε λήψεις συλλογής Albarel Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1337 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1337 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1400 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1400 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1401 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1401 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1402 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1402 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1403 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1403 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1404 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1404 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1405 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1405 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1406 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1406 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1407 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1407 tirage papier Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Médiathèque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1412 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1412 tirage papier

Με την ευκαιρία μιας ερώτησης φίλου της Κοινότητας παρουσιάζουμε το σπίτι με τα κυπαρίσια δίπλα στον Άγιο Υπάτιο Σε ένωση δύο καρτ ποστάλ η γειτονιά του Αγίου Υπατίου σε λήψη κάτω από την παλιά Εγνατία Από την Εγνατία μια ασυνήθιστη λήψη κατά την κατοχή. Την είχε αναγνωρίσει ο Βαγγέλης Καβάλας. Με το αχνό κόκκινο η Παναγία Δεξιά, σχεδόν περικλείει τον παλιό Αγ. Υπάτιο. Με κίτρινο το σπίτι,με μπλε η σημερινή οικοδομική γραμμή, ήδη προσδιορισμένη επάνω στην πράξη 383 του 1932. Το πλήθος τα μαγαζάκια μπροστά απ αυτήν τα πήρε η Εγνατία στη διάνοιξή της. Με το κίτρινο περίγραμμα σημειώνεται εκεί που θα ήταν σήμερα.

Η νοτιοανατολική πλευρά του Προφήτη Ηλία (Badralι Mustafa Pasa cami, γνωστό ως Eski Saray) και το μικρό μουσουλμανικό νεκροταφείο του. Από το μιναρέ του Αλατζά Ιμαρέτ η νοτιοανατολική πλευρά του ναού σε λήψη του Marcel Bolotte Οι τάφοι του τζαμιού, αφανισμένοι μετά το 1912 Από το αρχείο της Βρετανικής αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών σε λήψη του William Harvey William Harvey, Αρχείο Βρετανικής Σχολής Αθηνών Στη θέση του νεκροταφείου μια μικρή αλάνα Μεσοπολεμική λήψη

Κατοχική Κατοχική

Ξαναγυρνάμε στον χρόνο πίσω, στα 1916, με τον μιναρέ και την λαϊκή γειτονιά νοτιοανατολικά του ναού.