Saloni.ca Archive

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=738175323338770&id=204212503401724

Από τις πρώτες σκηνές του έργου Ξυπόλητο Τάγμα. Πηγή: https://www.iefimerida.gr/news/420795/terastion-diastaseon-medoyses-sto-thermaiko-eikones?fbclid=IwAR0KqLUbh46Fj-pMM3P28APFjJK7FF4zIVjUFnER_Fn5niRdBm4SgUPqKrA Από το βιβλίο του Σάκη Σερέφα Η Θεσσαλονίκη στα ποιήματα 1900-1999. Σκαλίζοντας στον βούρκο του Θερμαϊκού

απέναντι από τη βίλα Αλλατίνη (σημ. έδρα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας) Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Η εξέλιξη της γειτονιάς του Αγίου Ελευθερίου στο Ντεπώ, απέναντι από τη βίλα Αλλατίνη (σημ. έδρα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας) Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=744146066075029&id=204212503401724

Η εν λόγω γειτονιά, σήμερα

Η ίδια περιοχή, γύρω στο 1903

Οι ιδιοκτησίες της οικογένειας Αλλατίνη και η δική τους ρυμοτόμηση, στην αρχή του 20ου αιώνα. (Με ανοικτό καφέ οι ιδιοκτησίες Αλλατίνη και με ανοικτό ροζ οι πρώην ή πιθανές ιδιοκτησίες Αλλατίνη). Στο σχέδιο αυτό σημειώνεται η “πλατεία Αλλατίνη” κι αντιστοιχεί με το χώρο του σημερινού σχολικού συγκροτήματος δίπλα στον Άγιο Ελευθέριο. Οι ιδιοκτησίες αυτές επεκτείνονταν μέχρι την Πυλαία. Το 1925 οι εκτάσεις γύρω από τη βίλα Αλλατίνη εντάχθηκε στο νέο ρυμοτομικό σχέδιο της ευρύτερης περιοχής. Η συγκεκριμένη έκταση είχε περιέλθει στην “Ανώνυμη Κτηματική Γεωργική Εταιρεία” της Τράπεζας της Θεσσαλονίκης, που ήταν της οικογένειας Αλλατίνη.

[Από το βιβλίο “Η ανάδυση της Σύγχρονης Θεσσαλονίκης” της Καραδήμου-Γερόλυμπου, Α., (Θεσσαλονίκη, 2013), σελ. 75-85]

Η ίδια περιοχή, 1916

[Η φωτογραφία αναρτήθηκε στις ΠΦΘ, από τον κ. “Viron Papadopoulos” στις 18-6-2014]

Σταθμός Ασυρμάτου, μετέπειτα Ναυτική Διοίκηση Βορείου Αιγαίου (ΝΔΒΑ), πιθανόν γύρω στο 1920

[Η φωτογραφία αναρτήθηκε στις ΠΦΘ από τον κ. “Alexis Athanatos” στις 23-3-2019]

Νέο ρυμοτομικό σχέδιο της γύρω περιοχή του 1925

[Από το βιβλίο “Η ανάδυση της Σύγχρονης Θεσσαλονίκης” της Καραδήμου-Γερόλυμπου, Α., (Θεσσαλονίκη, 2013), σελ. 82]

Τοπογραφικό σχέδιο του 1931

Τμήμα από ευρύτερη καρτ-ποστάλ

Στη μέση της καρτ-ποστάλ φαίνεται το κτίριο της βάση της Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Αιγαίου (ΝΔΒΑ), όπως είναι γνωστό λόγω της τελευταίας χρήσης του. Στο κτίριο αυτό στεγάστηκε, παλιότερα, ο Σταθμός Ασύρματου του Πολεμικού Ναυτικού.

Δεξιά και πίσω από το κτίριο της ΝΔΒΑ είναι το λευκό κτίριο που πιθανότατα στεγάστηκε το 16ο Δημοτικό Σχολείο (σήμερα 1ο Δημοτικό Σχολείο) από το 1930. Και λίγο πιο δεξιά το κτίριο με την κεραμοσκεπή πιθανότατα ο παλιός ναός του Αγίου Ελευθερίου.

Η καρτ-ποστάλ πιθανόν να είναι της δεκαετίας του 1930. Η υποθετική αυτή χρονολόγηση προέρχεται από το γεγονός ότι είχε κτιστεί το εν λόγω σχολείο, που έγινε το 1930 κι ότι πύκνωσαν κάπως τα κτίσματα στην περιοχή, όταν πριν το 1920 υπήρχε μόνο ο Σταθμός Ασυρμάτου.

Η ίδια καρτ-ποστάλ με επισημάνσεις των αξιοσημείωτων κτιρίων

Μαθητικές επιδείξεις του 16ου Δημ. Σχολείου, όπου μαζί με τους μαθητές φαίνεται κι ο δάσκαλος Βαβόπουλος, 1936

[Από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Ανατολική Θεσσαλονίκη”, των Ν. Χόρμπου Α. Καραθανάση, (Θεσσαλονίκη, 2018), σελ 228]

Τοπογραφικό του 1961

Ο Άγιος Ελευθέριος και το παλιότερο κτίριο του σημερινού σχολικού συγκροτήματος του 1ου Δημοτικού Σχολείου, πρόσφατα

Ο νέος ναός του Άγ. Ελευθερίου θεμελιώθηκε το 1948, αποπερατώθηκε το 1957 και εγκαινιάστηκε το 1962. Το αρχικό κτίριο του 16ου Δημ. Σχολείου θεμελιώθηκε το 1929 κι άρχισε να λειτουργεί το 1930. Το 1975 κατασκευάστηκε το ανατολικό κτίριο και το 1995 ένα ακόμη κτίριο στην ανατολική πλευρά του συγκροτήματος του 1ου πλέον Δημ. Σχολείου.

[Από το βιβλίο “Η Εξώτειχος Ανατολική Θεσσαλονίκη”, των Ν. Χόρμπου Α. Καραθανάση, (Θεσσαλονίκη, 2018), σελ 230]

Η έγχρωμη καρτ ποστάλ, που παρουσιάστηκε μόνο ένα τμήμα της, ας τη δούμε ολόκληρη

Η χαμηλής ανάλυσης φωτογραφία από τη συλλογή Παπαϊωάννου [ΜΦΘ] μάς δίνει μια άγνωστη ως τώρα πλευρά από ένα κτίριο που επέζησε σίγουρα μέχρι το 1968 στην οδό Γαλιλαίου. Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=740412533115049&id=204212503401724

Λογικά ο άντρας που απεικονίζεται στην φωτό έχει κάποια σχέση με το Αλατζά Ιμαρέτ, μια γωνίτσα του οποίου επίσης φαίνεται δεξιά. Το αρχοντόσπιτο την δεκαετία του ‘60, με παντζούρια στη θέση των καφασωτών, όπως είχε αναρτηθεί από τον κ. Χρήστο Καββαδά σε φωτό της συλλογής Θ.Ηλιάδη. Η λεζάντα/σημείωση του φοιτητή που το κατέγραψε είναι, φυσικά, λανθασμένη. Λεπτομέρεια από την φωτό ν. 152 του Joseph Pigassou, με την ανατολική γωνία του αρχοντικού, το 1916-17. Και η δυτική του γωνία, σε απόσπασμα καρτ-ποστάλ του με φωτογραφία Λυκίδη. Εδώ βλέπουμε και το κομμάτι του Αλατζά που φαίνεται στην αρχική. Το σπίτι της αρχικής με φόντο τον Πρ. Ηλία. Ο μιναρές του Πρ. Ηλία δείχνει όρθιος, άρα μέχρι την άνοιξη του '16. Από το Delcampe.

Δυο από τις πιο σημαντικές φωτογραφίες του Joseph Pigassou, σε μικρή απόσταση η μία από την άλλη στην Κασσάνδρου Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=732006497288986&id=204212503401724

Η Αγίας Σοφίας από το ύψος της Βλαχάβα. Στη γωνία με Κασσάνδρου βλέπουμε τον μιναρέ του τζαμιού Πίντι Χασάν, σε μια φωτογραφία με εξαιρετική ευκρίνεια, λεπτομέρεια και ζωντάνια. Τα δυο κοριτσάκια μάλλον είναι μαθήτριες – φοράνε παπούτσια.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.158, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ. photo Joseph Pigassou n°158 sur plaque mono 65x90 NB

Στην Κασσάνδρου λίγο πιο ανατολικά από την Αγ. Σοφίας. Εδώ το κοριτσάκι, αλλά και τα πιτσιρίκια παραπίσω είναι ξυπόλητα. Η κοπέλα κρατάει το μαντήλι της και δεν δίνει καμία σημασία στον φωτογράφο. Πίσω ο μιναρές του τζαμιού Πίντι Χασάν, στη μέση αυτός του Αλατζά και στο βάθος δεξιά ο γερμένος μιναρές του Πρ. Ηλία.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.159, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ. photo Joseph Pigassou n°159 sur plaque mono 65x90 NB

Λήψη από το σημερινό πάρκο στη συμβολή Κλαυδιανού με Μετεώρων λίγο πιο πίσω από την Ανδρέα Ζέντζη. Συσχετίσεις από μία κάρτα στο Delcampe, μία σύγχρονη και από το street view της Google. Έκπληξη αποτελεί το γεγονός ότι η οικία στην Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου 19 αντιστέκεται ακόμα.

Στάθης Ασλανίδης

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=740744879748481&id=204212503401724

Αυτοχρωμική συλλογής Kahn Φωτογραφία του Leon Busy από τα αρχεία του Albert Kahn και το μακρινό 1918.

Και τεκμηρίωση

Η φωτογραφία προέρχεται από μια εξαιρετική σειρά που είχαν βγάλει οι Αυστραλοί Rex και Jane Chidley και αναρτήθηκε από τον κ. Chris Stamidis στις ΠΦΘ [Αύγουστος 2019]. Για την συγκεκριμένη ο κ. Σταμίδης σχολίασε με ερωτηματικό «οδός Σοφοκλέους??» Η χρωστούμενη απάντηση είναι «Όχι. Η οδός Αποστόλου Παύλου από σχεδόν τη γωνία με Μελενίκου». Η τεκμηρίωση ακολουθεί.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=744145089408460&id=204212503401724

Θεσσαλονίκη 15/3/1961. Από το άλμπουμ «Rex & Jane's Excellent Adventure 1959-1961». Πέρα από τον κορμό του γνωστού πλάτανου μπροστά από το τουρκικό προξενείο (το οποίο κρύβεται, όπως και ολόκληρο εκείνο το πεζοδρόμιο), έχουμε σε κοντινότερο πλάνο τα ξύλινα φουρούσια που εμφανίζονται και στην γνωστή φωτό του Αρ. Ζάχου με την βρύση. Φυσικά η βρύση δεν υπάρχει πια.

Το λοξό σπίτι στο βάθος του δυτικού πεζοδρομίου φαίνεται και στην κατοχική φωτό του «Βαγγέλη Καβάλα» καθώς και σε μία από τις γνωστές φωτογραφίες με το «σπίτι του Κεμάλ». Φαίνεται επίσης ότι στο ανατολικό πεζοδρόμιο πάνω από την Αγ. Δημητρίου δεν υπάρχουν ψηλά κτίρια. Από το σπίτι του Ατατούρκ η ασπρόμαυρη δεξιά Περνώντας απέναντι, τα ξύλινα φουρούσια με το μοτίβο, το κολωνάκι της μάντρας και το ημιϋπόγειο παράθυρο στο σπίτι που κάηκε πριν λίγα χρόνια. Οι φωτό σύγκρισης είναι του κ. Αρτόπουλου, όπως γράφεται και πάνω.

Μια γνωστή φωτογραφία που απεικονίζει το Grand Hotel στην Εγνατία, κατά την στιγμή της εισόδου των βουλγάρων στην πόλη τον χειμώνα του 1912, αποδίδεται σε επώνυμο φωτογράφο της πόλης. Από την Βουλγαρική Εθνική Βιβλιοθήκη “Αγ. Κυρίλλου και Μεθοδίου” το πίσω μέρος μιας γνωστής λήψης από τη μεριά της Εγνατίας φέρει την σφραγίδα του Paul Zepdji.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=743067222849580&id=204212503401724

Η σφραγίδα του Paul Zepdji, αντεστραμμένη.

“Από την καλή και από την ανάποδη”. Φωτογραφία του Gaston Cherau που κυκλοφόρησε σε δημοπρασία αντεστραμμένη. Εξαιρετικά δύσκολη αναζήτηση και τοποθέτηση λόγω του καθρεφτισμού και της θολότητας μας ανταμείβει με την πρώτη φωτογραφική αποτύπωση της Επαμεινώνδα από το ύψος της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. Φωτογραφίες συσχέτισης, μία κάρτα από το Delcampe και μία σύγχρονη σημερινή. Από τον Στάθη Ασλανίδη

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=741095909713378&id=204212503401724

Λουτρά Θέρμης, 1916: Το στρατόπεδο των Λουτρών (Camp de Loutra) στην πηγή. Κτίρια στην περιοχή του στρατοπέδου και μια φωτογραφία προς τον νότο όπου μάλλον φαίνεται είσοδος του στρατοπέδου. Μεταξύ των φωτογραφιών υπάρχει μία της Mademoiselle Juliette Clarens – πιθανόν πρόκειται για σταρ του γαλλικού θεάτρου και κινηματογράφου της εποχής. http://www.unjouren14.fr/photos/com/Loutra?page=1 Από τον Θόδωρο Νάτσινα.

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=742379912918311&id=204212503401724

Τα λουτρά σήμερα, σε φωτογραφία Στέφ. Πασβάντη από την ΑΘ Υποθέτω ότι ο δρόμος που βλέπουμε είναι ο υφιστάμενος Ραιδεστός-Βασιλικά. Η πηγή δίνει το όνομα της κυρίας που πολιορκείται ως Mademoiselle Juliette Clarens. Αναρωτιέμαι αν είναι αυτή: https://fr.wikipedia.org/wiki/Juliette_Clarens

Προσεγγίζοντας τα Τελάλικα, την περιοχή της αγοράς ανάμεσα στο Μπεζεστένι και την Μεγάλου Αλεξάνδρου. Από την Μάρα Νικοπούλου

Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=713464495809853&id=204212503401724

Εκεί ήταν και η οδός Delalar (Κηρύκων) που έδινε το όνομα στην αγορά αλλά και στο μικρό τζαμί Αχμέτ Πασά. Μέχρι στιγμής, για την περιοχή με τα σχετικά μπλεγμένα στενάκια, υπάρχουν ελάχιστες, και μακρινές, αποτυπώσεις. Εδώ χρωματίζουμε τον χάρτη του Δημητριάδη και την γνωστή αεροφωτό [από το Χρονικό της Μεγάλης Πυρκαγιάς της Α. Γερόλυμπου] για καλύτερη κατανόηση. Με κίτρινη βούλα, το Μπεζεστένι ως σημείο αναφοράς. Σύμφωνα με τον Δημητριάδη (σ.329), παλιότερα εκεί πρέπει να ήταν η περιοχή των Καρεκλοποιών, καθώς έτσι προσδιοριζόταν η θέση του τζαμιού το 1835. «Στο τέλος όμως του 19ου αι. το συναντάμε με την ονομασία Τζαμί των Τελάληδων», γράφει. Κι αυτό το τζαμί πρέπει να ήταν σε λειτουργία το 1917 καθώς περιλαμβάνεται στην λίστα της Μουφτείας με τα καμένα κτίρια της κοινότητας. Στη φωτογραφία το σχετικό απόσπασμα της χειρόγραφης λίστας από την έκθεση «Μνημεία στις Φλόγες» στο Μπέη Χαμάμ (Δεκ.2017)

Μένοντας στον Δημητριάδη βλέπουμε ότι το τζαμί αναφέρεται επίσης εκεί που περιγράφει την λεωφόρο Yali Kapi (δηλαδή την Μεγάλου Αλεξάνδρου-άσχετα που στον χάρτη σ’ εκείνο το σημείο λέγεται Mπελεντιγιέ).

Αυτό λογικά σημαίνει ότι υπήρχε εύκολη πρόσβαση στο τζαμί και από την Μεγ. Αλεξάνδρου. Αριστερά, η φωτογραφία ν.1460 από την συλλογή του P. Albarel δίνει ίσως την καλύτερη εικόνα της περιοχής . Δεξιά, απόσπασμα αεροφωτογραφίας από την έκθεση του ΜΙΕΤ. Πράγματι, βλέπουμε ότι την Κηρύκων με τη Μεγ. Αλεξάνδρου την συνδέουν δυο «κανονικοί» δρόμοι (η Κολόμβου=μπλε και η Δημοσθένους=πράσινο). Ανάμεσά τους υπάρχει και ένα στενό που –μάλλον λανθασμένα- στον χάρτη του Δημητριάδη αναφέρεται ως Ορφέως. Και πιο κοντά στην Κολόμβου, στον χάρτη του Εμπράρ σημειώνεται με διακεκομμένες γραμμούλες ένα ακόμα πιο μικρό στενό. Στοά, μονοπατάκι ή ακόμα ένα «σκεπαστό» της περιοχής; Σκεπαστό μεγάλο σίγουρα υπάρχει επί της οδού Δημαρχίας, από την Κολόμβου προς την Εγνατία –σημειωμένο με μωβ σε όλες τις φωτό που είδαμε.

Το τζαμί πρέπει να ήταν στη σειρά των ελαφρώς λοξών κτιρίων που φαίνονται στις φωτογραφίες. Με δεδομένο ότι έχουμε δει μικρούς μιναρέδες πάνω σε κτίρια (π.χ. Τζαμί της Αγοράς, Τεκές της Πύλης, Θεοφίλου), πιθανότατα αυτό που διακρίνεται εδώ να είναι μια τέτοια περίπτωση. Σχετικά με την έκταση που κάλυπτε η αγορά Τελάλικα δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι. Πάντως στην γνωστότατη διαφήμιση του 1916 με τους κηλεπίδεσμους Παπαποστόλου, αναφέρεται «Οδός Τελάλικα 67, (στο σκεπαστό)». Άγνωστο αν πρόκειται για το σκεπαστό που φαίνεται στις φωτό. Άγνωστο επίσης, αν σε κάποια φάση έλεγαν οδό Τελάλικα και το ύψος εκείνο της Κολόμβου.