Ομαδα ερευνας για την παλια Θεσσαλονικη
Μια γωνία της πλατείας Αριστοτέλους, το 1947 περίπου. Φαίνεται το κτίριο της παλιάς Alliance και η είσοδος του άλλοτε θερινού κινηματογράφου Ρεξ. Επίκεντρο της φωτογραφίας είναι ο γεωπόνος Σπύρος Κότταρης (1914-1994) με το γιό του Γιώργο.
Facebook: https://www.facebook.com/204212503401724/photos/a.211295696026738/591895107966793/?type=3&theater
Από το οικογ. αρχείο του Γιώργου Κότταρη σε κοινοποίηση Νίκανδρου Καστανίδη
Ακριβής προσδιορισμός ακόμη μιας αυτοχρωμικής φωτογραφίας από την συλλογή του Albert Kahn.
Από τον Στάθη Ασλανίδη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=728503794305923&id=204212503401724
Έβρου με ανώνυμη οδό (μονοπάτι) που καταλήγει στην Ελπίδος σχεδόν απέναντι από το γυμναστήριο του Β.Α.Ο. στις Συκιές.
Φωτογραφία του Leon Busy, 1918 από το αρχείο του Albert Kahn. Από το βιβλίο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 1913 & 1918, εκδ Ολκός
Ο συσχετισμός των σπιτιών με λήψη της ίδιας περίπου εποχής.
Και το σήμερα.
203, 283, 053, συλλογής Albarel AD11- 1688, AD11- 1689
Συνεχίζοντας στην Εγνατία πλησιάζοντας τη Βενιζέλου και λίγο ανατολικότερα, σε λήψεις Joseph Pigassou και φωτογραφίες από την συλλογή Albarel. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=732007357288900&id=204212503401724
Λίγο πριν το Χαμζά Μπέη, δεξιά μας η Ταχυδρομείου.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.203, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°203 sur film 35x55 NB
Γωνία Χαμζά Μπέη και Εγνατία, βλέποντας ΝΑ.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1688 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1688 tirage papier
Εγνατία, λίγο δυτικότερα από την οδό Κέντρου, βλέποντας ΒΑ προς την Χαμζά Μπέη.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1689 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1689 tirage papier
Από την Εγνατία, η οδός Θεοδώρου Γαζή
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.283, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα photo stéréo Joseph Pigassou n°283
Λίγο ανατολικότερα από την οδό Θεοδώρου Γαζή, βλέποντας δυτικά προς την Βενιζέλου και τo Χαμζά Μπέη.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.053, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ
photo Joseph Pigassou n°053 sur film 35x55 NB
Οικία του Παναγιώτη Αν. Τσιατσιαπά (ή Τσατσαπά)
Ήταν δίπλα (από τη βορινή πλευρά) της εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου. Ένα μέρος της οικίας αυτής ήταν στη σημ. Σωκράτους 3 κι ένα μέρος (το μεγαλύτερο) ήταν στη σημ. οδό Π. Παπαγεωργίου, δίπλα στη σημ. πολυκατοικία της Σωκράτους 3.
Ο Παν. Αν. Τσιατσιαπάς (ή Τσατσαπάς) (;-1931) είχε σύζυγο τη Μελπομένη (;-1932) το γένος Γουσίδου και απέκτησαν τρία παιδιά: τον Αναστάσιο, τη Μαριγούλα και την Ασπασία. Το 1908 αναφέρεται ως συνεταίρος στην επιχείρηση “Αριστείδης Τσιτσιαπάς και Σια” και το 1911 ως παραγγελιοδόχος που η επιχείρησή του στεγάζονταν στο χάνι Ησαΐα. Μετά το 1931, που ανέλαβε την επιχείρηση ο γιός του Αναστάσιος, στεγαζόταν στην Φράγκων 31.
Πιθανότατα ο Παν. Αν. Τσιατσιαπάς (ή Τσατσαπάς) ήταν συγγενής της οικογένειας Τσιατσιαπά (ή Τσατσαπά), της οποίας ο Αρ. Τσιατσιαπάς ήταν ένας από τους ευκατάστατους Έλληνες της Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα. Δεν αποκλείεται να συνδέονταν οικογενειακά με την εύπορη οικογένεια Τσιατσιαπά (ή Τσατσαπά) της Καστοριάς, που το εντυπωσιακό αρχοντικό της είναι αξιοθαύμαστο στη σημερινή Καστοριά. Η οικία του Παναγιώτη Αν. Τσιατσιαπά (ή Τσατσαπά) καλό θα είναι να επισημανθεί και σε παλιότερες αεροφωτογραφίες της Θεσσαλονίκης.
Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=720319668457669&id=204212503401724
Η φωτογραφία αυτή βρίσκεται σήμερα στην είσοδο της πολυκατοικία Σωκράτους 3, όπου σημειώνεται: “οικία Τσατσαπά, 1956”. Αξίζει να σημειωθεί ότι συγγενείς της εν λόγω οικογένειας διαμένουν και σήμερα στην πολυκατοικία αυτή.
Το αν είναι του 1956, η συγκεκριμένη φωτογραφία, υπάρχει μια αμφιβολία.
Τοπογραφικό σχέδιο του 1936
Η Μελπομένη Τσιατσιαπά (ήΤσατσαπά) [Από το βιβλίο: Η “χαμένη” Εγνατία της Θεσσαλονίκης, των Γ. Αναστασιάδη, Ε. Χεκίμογλου, Θεσσαλονίκη, 2001, σελ. 137]
Η Καλαμαριά πριν 100 χρόνια. Κάποτε η βίλα Αλλατίνη δέσποζε ως κτίσμα στην ευρύτερη περιοχή. Στα χρόνια του μεγάλου πολέμου αναπτύχθηκε το συμμαχικό αεροδρόμιο και μια σειρά από νοσοκομεία. Μετά ήρθαν οι πρόσφυγες.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=738219466667689&id=204212503401724
Όσο κι αν ενοχλεί η άσπρη ετικέτα, κατά πάγια τακτική της ΘΧΠ αναρτάται όπως ακριβώς την παραδίδει η πηγή (έστω κι αν αυτή είναι ιστοσελίδα πλειοδοσιών).
Η περιοχή σήμερα.
Η ακουαρέλα, έργο του υποπλοιάρχου Pierre Douillard, είναι πασίγνωστη και πολυαναρτημένη, και στο Delcampe και στις ομάδες. Από την Μάρα Νικοπούλου Στη λεζάντα της έγραφε ένα γενικό «Αγορά στην Άνω Πόλη». Σε μία απ’ όλες τις αναρτήσεις της, ο κ. Αθ. Νικόπουλος την τοποθέτησε πολύ χαμηλότερα, και απ’ όσο ξέρω δεν έχει διορθωθεί.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=729992024157100&id=204212503401724
Αντιγράφω το σχόλιο από ανάρτηση στην Α.Θ. [30/1/16]: Αθανάσιος Ευθύμιος Νικόπουλος Είναι η παλιά (προ πυρκαγιάς) οδός Βλάλη στην αρχή της, λίγο κάτω από την τότε πλατεία της αγοράς Ουν Καπάν. Σήμερα, με τη νέα ρυμοτομία, το σημείο αυτό είναι κατά προσέγγιση στην αρχή της οδού Βατικιώτη λίγες δεκάδες μέτρα ανατολικότερα από την Αριστοτέλους..
Tην ίδια αντιγραφή είχα κάνει και σε ερώτηση του Nick Lawson [ΠΘΦ, 20/5/2016], εκφράζοντας τις αμφιβολίες μου, όμως, και προτείνοντας την πιθανότητα για Κουλέ Καφέ –συμπληρώνοντας όμως ότι «δεν νομίζω να υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ως τώρα για καμία από τις πιθανότητες». Αν και πιο κοντά στην «πραγματικότητα», είχα πέσει επίσης έξω.
Η ακουαρέλα δείχνει το Τσινάρι από την Αλ. Παπαδοπούλου βλέποντας προς τα ανατολικά. Ή, έστω «Το Τσινάρι, με μια ελαφρά καλλιτεχνική αδεία», όπως εξηγείται από τις επόμενες φωτό.
Η φωτογραφία αριστερά αναρτήθηκε επίσης από τον κ. Νικόπουλο [ΠΦΘ, 2/6/18]. Δεν συσχετίστηκε όμως με την ακουαρέλα, κι αν το κάνουμε βρίσκουμε την λύση για το σημείο όπου βρισκόταν η “αγορά”. Η ομοιότητα του δέντρου είναι κάτι παραπάνω από προφανής. Πρόσθετα στοιχεία: η κλίση του βασικού δρόμου (Αλ. Παπαδοπούλου προς Κλειούς), το σκέπαστρο στο κτίριο αριστερά, η τζαμαρία (έστω λίγο διαφορετική) στα δεξιά και άλλες μικρολεπτομέρειες. Φυσικά, υπάρχουν και διαφορές. Ο ζωγράφος πρέπει να σχεδίασε τα βασικά και μετά να αυτοσχεδίασε λιγάκι – κάτι που βλέπουμε και σε άλλες ακουαρέλες του.
Σε zoom από τη φωτογραφία ν. 253 από την συλλογή P. Albarel (πιθανότατα τραβηγμένη από τον Joseph Pigassou), σημειώνονται με κόκκινο και άλλα κοινά στοιχεία. Για παράδειγμα, ο ζωγράφος έχει πιάσει την χρωματική διαφορά στην μέση του τοίχου, την ύπαρξη παραθύρου πάνω από την πόρτα, το σκέπαστρο μετά την λοξή γωνία του κτιρίου.
Και με πράσινο βλέπουμε κάποιες επίσης προφανείς διαφορές – στην ακουαρέλα λείπει το φανάρι, λείπει το δέντρο στην γωνία της Ακρίτα, ο δρόμος είναι στρωμένος με μαλτεζόπλακες... Αυτά όμως τα συνηθίζει ο συγκεκριμένος ζωγράφος. Και φυσικά, μιλώντας γενικά για τα έργα του, αυτές οι μικροδιαφορές είναι «πταίσματα» μπροστά στην εξαιρετική ακρίβεια με την οποία αποτυπώνει άλλα στοιχεία.
Για παράδειγμα, μια σύγκριση αποσπασμάτων από 2 φωτό με μια άλλη ακουαρέλα του ιδίου που απεικονίζει την Κασσάνδρου από την Ερατοσθένους προς την Πρ. Ηλία και βλέπουμε α) να απουσιάζει εντελώς το τεράστιο δέντρο πίσω από τον τουρμπέ, και β) την Κασσάνδρου με μαλτεζόπλακες αντί για κυβόλιθους.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=736539833502319&id=204212503401724
Στην Μοναστηρίου ανάμεσα Ταντάλου και Προμηθέως, στο ύψος της Μπάρας, η οποία απλωνόταν αριστερά, πίσω από το ψηλό κτίριο.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1494 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1494 tirage papier
Η τούμπα επί της Μοναστηρίου, στο ύψος περίπου των σημερινών ΚΤΕΛ.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1571 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1571 tirage papier
Σε μια πολύ παλιά καρτ ποστάλ εμφανίζεται ένα κτίριο με 10 παράθυρα. Ήρθε η ώρα να τοποθετηθεί οριστικά στον χώρο που καταλάμβανε.
Υπήρχε η εντύπωση σε πολλούς, ακόμη κι εμείς την αναρτήσαμε έτσι και φυσικά διορθώνεται σήμερα, ότι ήταν στις αρχές της Λαγκαδά και στο δυτικό πεζοδρόμιο. Πρόσφατα ο Αθανάσιος Νικόπουλος στις ΠΦΘ την τοποθέτησε στην δυτική γωνία της Εγνατίας με Παπαρρηγοπούλου. Δεν είναι ακριβώς όμως εκεί.
Από τον Στάθη Ασλανίδη.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=731101837379452&id=204212503401724
Στο βάθος το περίφημο κτίριο με τα 10 παράθυρα.
Ο φωτογράφος βρίσκεται δίπλα από το ξενοδοχείο Κωνσταντινούπολη και φωτογραφίζει προς ΝΑ.
Στην συνέχεια αναλυτικότερη περιγραφή των δρόμων που βλέπουμε (ή δεν βλέπουμε)
Δεξιά, το καφενείο, με την δίρριχτη στέγη, ρυμοτομείται και εξαφανίζεται.
Η χρονολόγηση των φωτογραφιών έγινε αναφορικά με τη δίρριχτη και τη ρυμοτόμησή της. Στις πιο παλιές φωτογραφίες συναντάμε το κατάστημα αριστερά με την δίρριχτη ενώ στις νεότερες δεν το βλέπουμε γιατί έχει πλέον ρυμοτομηθεί. Ακριβώς στη βόρεια πρόσοψη υπήρχε η γούρνα, ποτίστρα για τα ζώα, όπως βλέπουμε και στην αρχική κάρτα.
Φωτογραφία που την συναντάμε σε πολλές εκδόσεις από την γωνία Εγνατίας με Παπαρρηγοπούλου προς δυτικά. Στο πλάνο βλέπουμε στο βάθος το κατάστημα με τη δίρριχτη και το Ξενοδοχείο Κωνσταντινούπολις στη γωνία των οδών Λαγκαδά με Μοναστηρίου. Μπροστά μας και δεξιά δηλ. στο βόρειο πεζοδρόμιο της Εγνατίας βλέπουμε το κτίριο με τα 10 παράθυρα.
Κάρτα του 1916 περίπου και το κατάστημα με τη δίρριχτη έχει ρυμοτομηθεί. Αριστερά το πρώτο ψηλό κτίριο είναι αυτό που βλέπουμε στην αρχική με τα 10 παράθυρα.
Σχεδόν στη συμβολή της οδού Ειρήνης με Λαγκαδά. Η οδός Ειρήνης ξεκινά πίσω από το κτίριο με τα 10 παράθυρα. Ο φωτογραφικός φακός βρίσκεται σε κτίριο της οδού Λαγκαδά, στο δυτικό πεζοδρόμιο και βλέπει ΝΑ.
Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=732006960622273&id=204212503401724
Βλέποντας προς την Λαγκαδά αριστερά με την ζωηρή κίνηση στο συγκεκριμένο σημείο.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.266, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°266 sur film 35x55 NB
Ο φωτογράφος βλέπει ανατολικά μπροστά στο καφενείο του Μαλίκ αριστερά, και τα ανοίγματα της Παπαρρηγοπούλου και απέναντί της η Φράγκων.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1491 photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1491 tirage papier