Μια κρήνη και το τέλος της Αιγύπτου (όχι της χώρας...)
Από την Μάρα Νικοπούλου
Αφορμή μια φωτογραφία από το Delcampe που αναρτήθηκε στην ομάδα Ottoman-era Monuments of Greece. Δείχνει την οδό Αιγύπτου στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και πολλά από τα κτίρια υπάρχουν ακόμα. Στο κτίριο στο βάθος, ο κ. Πασβάντης εντόπισε τα ίχνη μιας κρήνης. Έτσι αποκτήσαμε και δεύτερη φωτό της κρήνης αυτής.
Η πρώτη (δεξιά) περιγραφόταν στην πηγή [Η.Πετρόπουλος, Η παλιά Θεσσαλονίκη] ως οδός Αιγύπτου κατά τις εργασίες διάνοιξης της Τσιμισκή.
Σε ανάρτησή της το 2014[Β. Παπαδόπουλος,ΠΦΘ], ο κ. Μίκος πολύ σωστά είχε αναγνωρίσει στο κτίριο της βρύσης τα χαρακτηριστικά του γνωστού «κομμένου» κτιρίου στην αρχή της Πολυτεχνείου, λίγο μετά τη γωνία με Κατούνη. Αυτό που δεν ξεκαθαρίστηκε όμως ήταν ο προσανατολισμός της φωτογραφίας, παρόλο που η αρχική εκτίμησή του ότι «βλέπει» προς δυτικά αποδεικνύεται επίσης σωστή.
Η ίδια φωτογραφία όπως δημοσιεύτηκε στην Μακεδονία με την είδηση της διάνοιξης στις 24/10/1963
Η θέση της κρήνης (κίτρινο) σε δυο αεροφωτογραφίες πριν την φωτιά. Το κόκκινο τόξο δείχνει τη γωνία λήψης της φωτογραφίας του Delcampe, το κίτρινο αυτής του Η. Πετρόπουλου.
Η κρήνη βρισκόταν στο τελευταίο σπίτι της οδού Αιγύπτου –της Μισίρ Τσαρσισί κατά τα Οθωμανικά χρόνια. Στη δυτική άκρη του ίδιου οικοδομικού τετραγώνου ήταν το τζαμί της Λόντζας, [που είχαμε παρουσιάσει εδώ https://archive.saloni.ca/297 ]
Όλα αυτά στην συνοικία Ιstira, έξω από τα τείχη που σταματούσαν στο ύψος της σημερινής Πλ. Εμπορίου και λίγο πάνω από την Ολυμπίου Διαμαντή, όπως φαίνεται και στο απόσπασμα από τον χάρτη «Διανομή νερού στην πόλη-Οθωμανική περίοδος» της Έλλης Γκαλά-Γεωργιλά (δεξιά). Εκεί κοντά σημειώνεται και η κρήνη Η5-4 (μια κρήνη με νερό από τον Χορτιάτη που έφτανε εκεί από τακσίμι κοντά στον Πρ.Ηλία ). Δεν ξέρω αν πρόκειται για την ίδια που απλώς τώρα με την φωτογραφική τεκμηρίωση πρέπει να μεταφερθεί στο «κίτρινο τετραγωνάκι» ή κάποια άλλη.
Στον χάρτη του Β. Δημητριάδη βλέπουμε καλύτερα την παλιά ρυμοτομία. Θέσεις με κρήνες δεν σημειώνονται, τις αναφέρει περιγραφικά στο κείμενο.
Η περιοχή σε αεροφωτογραφία μετά την πυρκαγιά [από την έκθεση «Θεσσαλονίκης Εμπόριον», Τράπεζα Πειραιώς, 2017]. Λίγα μόνον κτίρια έχουν καεί (π.χ. το τζαμί). Με κίτρινο σημειώνεται η θέση της βρύσης, σε κόκκινο πλαίσιο το κομμάτι του κτιρίου που διατηρείται ως σήμερα. Οι αριθμοί αντιστοιχούν στα παλιά οικοδομικά τετράγωνα.
Το αρχικό σχέδιο του Εμπράρ δεν κρατούσε σχεδόν τίποτα από την περιοχή. Με τα επόμενα ρυμοτομικά (1921, 1927, 1928) όσο πάει και μεγαλώνουν τα κομμάτια που διατηρούνται (ευτυχώς, κατ’ εμέ). Το 1961 –λίγο πριν αρχίσουν τα έργα- η πράξη τακτοποίησης έχει αυτή την εικόνα, που πάντως δεν αντιστοιχεί με αυτό που ακολουθήθηκε. Σημειωτέον ότι στο επίμαχο κτίριο (το 10) αναφέρονται δύο πολύ γνωστά επώνυμα της πόλης: Μποτόν και Σαϊας.
Η περιοχή γύρω στα 1930 από γης και αέρος –και αναρτήσεις των κ.Θ. Φωτιάδη και Δ. Μπράβου, αντίστοιχα. Η βούλα σημειώνει το κτίριο Β, στην ΝΔ γωνία Αιγύπτου με Ζαφειράκη.
Άλλη μια αποτύπωση της εποχής των έργων, από την έκδοση του ΥΠΕΧΩΔΕ «Λαδάδικα» και ανάρτηση του κ. Λαζαρίδη στις ΠΦΘ (2014).
Τα έργα έχουν προχωρήσει αλλά δεν έχουν ολοκληρωθεί. Το κομμάτι του σπιτιού όπου βρισκόταν η βρύση έχει γκρεμιστεί. Το υπόλοιπο είναι μισοκρυμμένο πίσω από τη διαφήμιση «Κορώνα» και μαζί με τα άλλα κτίρια του παλιού οικ. τετραγώνου 410 θα στεγάσει για δεκαετίες τα περίφημα «μπιφτεκάδικα». Το τέλος της Αιγύπτου είναι στην άλλη πλευρά του δρόμου πια.
Το σήμερα. Μετά τις εργασίες αναστύλωσης/αποκάλυψης στοιχείων. Στο ελάχιστο που απομένει από την ανατολική όψη του κτιρίου, διακρίνεται και λίγο από το τόξο κάποιου ανοίγματος. Η βρύση βρισκόταν ελάχιστα παραπίσω από το σημείο που το street view έχει απαθανατίσει μια λακκούβα με νερά...
Ανατολικά της Περιάνδρου.
Κάρτα που παρέμεινε πολλά χρόνια στο ψηφιακό συρτάρι βρίσκει τον δρόμο της από τον Στάθη Ασλανίδη.
Φωτογραφίες συσχέτισης από τον Homer Thompson και από δύο κάρτες. Από την πρώτη συσχέτιση τεκμηριώνεται η Περιάνδρου στη φωτογραφία του Thompson και στις υπόλοιπες δύο η θέση της αναζητούμενης κάρτας στην ίδια οδό. Να προσθέσουμε ότι στις φωτογραφικές συσχετίσεις βλέπουμε αποσπάσματα για να γίνουν οι θέσεις πιο κατανοητές και ότι είναι η πρώτη φορά που τη βλέπουμε από χαμηλά.
Ασχολίαστη φωτογραφία από σειρά φωτογραφιών που αναρτήθηκε πρόσφατα στο Delcampe. Ακροπόλεως 106 και δεξιά εκτός πλάνου η άνοδος της Περιάνδρου.
Από τον Στάθη Ασλανίδη
Να θυμίσουμε ότι την Περιάνδρου την γνωρίσαμε από τον Αριστόδημο Παπάζογλου.
Περνούν κυριολεκτικά από μπροστά του επιστρέφοντας στο αγκυροβόλιό τους. Στρέφουν το βλέμμα τους και το διασταυρώνουν με το φωτογραφικό βλέμμα του Pigassou.
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.160, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ.
photo Joseph Pigassou n°160 sur plaque mono 65x90 NB
Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.139, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ.
photo Joseph Pigassou n°139 sur plaque mono 65x90 NB
Φωτογραφία από δημοπρασία συσχετίζεται από τον Στάθη Ασλανίδη με δυο αναζητούμενες... Η πρώτη φωτογραφία ονοματίζει τον δρόμο: οδός Σωκράτους Το σημείο στην αεροφωτό δείχνει να ταιριάζει. Οι άλλες δυο από λίγο πιο πάνω, από τη Μόδη όπως βλέπει από άλλη φορά λήψης τη στροφή του δρόμου, λίγο κάτω από το Ελληνικό Παρθεναγωγείο
Το σημείο λήψης:
Φωτογραφία συλλογής Μέγα από ΜΦΘ.
Δύο φωτογραφίες της οδού Βλατάδων από το Ολλανδικό Μουσείο και μερικές που είχαν αναρτηθεί παλιότερα στις ομάδες, συνθέτουν ένα κατατοπιστικό σύνολο της περιοχής.
Από τον Στάθη Ασλανίδη
Μια ακόμα άποψη της περιοχής από την Φωτίου [από ανάρτηση Βαγγέλη Καβάλα στην ΑΘ]
Επί της Αγ. Δημητρίου μια στάση στο Σαατλί τζαμί, το τζαμί του ρολογιού, δίπλα στο Διοικητήριο.
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Μέσα στο τζαμί και σε ώρα προσευχής.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1540
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1540 tirage papier
Στην αυλή του τζαμιού, στο μικρό νεκροταφείο του.
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1569
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1569 tirage papier
Η ακουαρέλα του Wohlschlegel, Walter (1907 Tumringen – Freiburg 1999). ‘Saloniki’ αναρτήθηκε από τον Bill Plaster στην ομάδα The Ottoman-era monuments of Greece. Δείχνει την Σοφοκλέους.
Από την Μάρα Νικοπούλου.
Το σημείο, λίγο πάνω από την Κασσάνδρου, λίγο πιο πάνω από την Λυσίου το είχαμε εξετάσει σ' αυτήν την ενότητα λήψεων:
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=528735504282754&id=204212503401724&__tn__=-R
Η φωτογραφία συσχέτισης (δεξιά) είναι του Cas Oorthuys, 1957, από το αρχείο Nederlands Fotomuseum. Ολλανδικό Φωτογραφικό Μουσείο
Στην Αγίου Νικολάου, ανάμεσα στις οδούς Φιλίππου και Αριστοτέλους
Φωτογραφία σε χαρτί που συνέλεξε ο Paul Albarel. Βρίσκεται στην Mediatheque du Grand Narbonne, με αρ. AD11- 1480
photo ramenée par Paul Albarel – Médiathèque du Grand Narbonne AD11- 1480 tirage papier
Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη
Ένα νέο φωτογραφικό λιθαράκι έρχεται να προστεθεί στη Χαμένη Πόλη από τον Στάθη Ασλανίδη.
Μια φωτογραφία από δημοπρασία (Delcampe) αναδεικνύει τα καταστήματα στη ΝΔ γωνία της Μεγάλου Αλεξάνδρου με Σόλωνος. Σε άλλες φωτογραφίες μετά την πυρκαγιά του 1917 τα καταστήματα αυτά είναι γκρεμισμένα.
Από το φωτογραφικό άλμπουμ Fairbank Papers του πανεπιστημίου Cambridge και η λεζάντα μας πληροφορεί ότι βλέπουμε το κτίριο της Στρατιωτικής Αστυνομίας.