Saloni.ca Archive

Η κατάσταση στα τρένα, όταν κάποια στιγμή άρχισαν πάλι να λειτουργούν, κατά την κατοχή

Νέα Ευρώπη 30/10/1942 Κάποια στιγμή όταν άρθηκαν κάποιες απαγορεύσεις, το τρένο πρόσφερε τη δυνατότητα επικοινωνίας και ανταλλαγής αγαθών με την επαρχία. Όχι για πολύ.

Από την αποβάθρα στην Γραβιάς, ο Pigassou αγναντεύει την θάλασσα και τον Όλυμπο. Δύο από τις έξι αυτοχρωμικές του. Έτσι κι αλλιώς δεν γνωρίζουμε άλλες αυτοχρωμικές της πόλης αυτήν την εποχή πέρα από τις γνωστές του Kahn. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.117, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα. photo stéréo Joseph Pigassou n°117 Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.120, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα. photo stéréo Joseph Pigassou n°120

Το μεγάλο πανόραμα της Θεσσαλονίκης αρχών του 1890 από την θάλασσα με σημειωμένες τις οδούς της (με τις ονομασίες που υπάρχουν στο ρυμοτομικό πριν την πυρκαγιά του 17) Και παραδίπλα μια σύγκριση με το σήμερα, μέσα από την παραμόρφωση του google earth.

Κι από τις βαρκούλες, στα μεγάλα ιστιοφόρα που έδεναν στο λιμάνι και την Λ. Νίκης. Στη συγκεκριμένη βόλτα του θα πρέπει να κουβαλούσε 2 μηχανές,. Φωτογράφισε το κάδρο με τα ίδια καράβια σε γυάλινη πλάκα και φιλμ. Σα να πειραματίζεται με το μέσο, πώς αποτυπώνονται καλύτερα οι πτυχώσεις των πανιών. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.185, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°185 sur film 35x55 NB Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.582, στερεοσκοπική γυάλινη πλάκα photo stéréo Joseph Pigassou n°582

“Από τη δεξιά πλευρά της οδού [Κωνσταντίνου Παλαιολόγου (κι από τη Σβώλου προς Εγνατία)], δίπλα στη εκκλησία των Διαμαρτυρομένων, ήταν το λίγο ύποπτο ξενοδοχείο Απόλλων…” (Κ. Τομανάς: Δρόμοι και γειτονιές της Θεσσαλονίκης (2005), σελ. 211) Η πρώτη Ευαγγελική Εκκλησία της Θεσσαλονίκης κτίστηκε το 1865 στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6. Το 1926 έγινε η διεύρυνση της αίθουσας της Εκκλησίας και έτσι διπλασιάστηκε ο χώρος της. Το 1948 έγινε με νέα επέκταση της αίθουσας τριπλασιάσθηκε ο διαθέσιμος χώρος, όπου προστέθηκε ένα οίκημα για την κατοικία του ιερέα και αίθουσες δραστηριοτήτων. Στις αλλαγές αυτές και στη γενικότερη δυναμική της Εκκλησίας των Ευαγγελιστών Θεσσαλονίκης, το πρώτο μισό του 20ουαιώνα, έπαιξε ο τότε ιερέας της Αριστείδης Μιχιτσόπουλος (1873-1954). Το 1971 κτίστηκε το νέο κτιριακό συγκρότημα, με την Εκκλησία στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 37 και τα γραφεία της στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6.

Μια άλλη εκδοχή Διαμαρτυρομένων στη Θεσσαλονίκη είναι η “Ελευθέρα Ευαγγελική Εκκλησία”, η οποία είναι ιστορικά συνδεμένη με την οικογένεια Κατσάρκα που ήρθε στη Θεσσαλονίκη από την Αδριανούπολη το 1914. Το 1931 λειτουργούσε σε μια νοικιαζόμενη αίθουσα στον 2ο όροφο του κτιρίου στην οδό Πάικου 4. Το 1968 μεταστεγάστηκε σε ιδιόκτητο χώρο στο ισόγειο της πολυκατοικίας στην Φλέμιγκ 42, όπου παρέμεινε με το 2008. Και το 2011 εγκαταστάθηκε στο νέο (ιδιόκτητο) κτίριο της εκκλησίας τους στην Ποσειδώνος 57 στην περιοχή του Φοίνικα.

Και μια τρίτη εκδοχή Διαμαρτυρομένων στη Θεσσαλονίκη είναι η “Ευαγγελική Εκκλησία Γερμανογλώσσων” που ιδρύθηκε το 1895 με αρχικό πυρήνα τους Γερμανούς, Αυστριακούς και Ελβετούς εργαζόμενους στο σιδηρόδρομο. Το 1900 άρχισε να λειτουργεί παρεκκλήσι της Γερμανικής Ευαγγελικής Κοινότητας, στην περιοχή Φράγκων, δίπλα στην κατοικία του τότε ιερέα της Willy Langhoff . Από το 1915 μέχρι το 1944 η αυτή εκκλησία πέρασε μια εποχή παρακμής, με περιόδους διακοπής λειτουργίας, υπολειτουργίας και ιδιόρρυθμων περιπτώσεων, όπως π.χ. στην κατοχή. Μετά το 1944 φιλοξενήθηκε από την Ελληνική Ευαγγελική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Από το 1981 λειτουργεί ξανά η αντίστοιχη εκκλησία Θεσσαλονίκης ως αυτόνομη κοινότητα. Ένας χώρος συναντήσεων της “Ευαγγελικής Εκκλησίας Γερμανογλώσσων” υπάρχει στον πρώτο όροφο της πολυκατοικίας στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 13.

Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Η Ευαγγελική Εκκλησία Θεσσαλονίκης στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6, τη δεκαετία του 1950 Το 2ο οίκημα της Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης, τη δεκαετία 1950. Ήταν πίσω από την τότε Ευαγγελική Εκκλησία. Τοπογραφικό σχέδιο του 1952, όπου σημειώνεται με κόκκινο περίγραμμα η έκταση της Ευαγγελικής Εκκλησίας με τα δύο κτίσματά της Αεροφωτογραφία προπολεμική, όπου φαίνονται τα οικήματα της Ευαγγελικής Εκκλησίας (με κίτρινο περίγραμμα) και το “λίγο ύποπτο ξενοδοχείο Απόλλων” (με πράσινο βελάκι)

[Η αεροφωτογραφία είναι από σχόλιο του David Bravos, στις ΠΦΘ, στις 12-6-2014] Ευαγγελική Εκκλησία σήμερα, στην Παλαιών Πατρών Γερμανού 37 Τα γραφεία της Ευαγγελικής Εκκλησίας, σήμερα, στην Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 6 Ελευθέρα Ευαγγελική Εκκλησία, σήμερα, στον Φοίνικα

Πάλι ανατολικά, μπροστά από το HT4, περίπου από το ίδιο σημείο, τα καράβια μένουν ίδια σχεδόν ακίνητα, ο Pigassou αλλάζει θέση για να εντάξει στο κάδρο και έναν συμπατριώτη του. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.040, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°040 sur film 35x55 NB Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.304, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°304 sur film 35x55 NB

Βράχος και καράβι στ' ανοιχτά, σούρουπο, μια βαρκούλα με πανί περνάει από μπροστά του. Ο Pigassou φωτογραφίζει από το ίδιο σημείο και η ηρεμία των στιγμών αποτυπώνεται στο φιλμ. Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.034, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°034 sur film 35x55 NB

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.035, ασπρόμαυρο φιλμ 3,5Χ5,5 εκ photo Joseph Pigassou n°035 sur film 35x55 NB

O Ζοζέφ Πιγκασού είχε παππού καπετάνιο. Δεν κληρονόμησε το πλοίο του -τού έμεινε μόνον ένα μοντέλο του που το κράτησε για πάντα. Κληρονόμησε όμως την αγάπη για τη θάλασσα. Σ’ όλες τις περιόδους της ζωής του, στις φωτογραφίες ή τις ακουαρέλες του συναντάμε ως κύριο ή δευτερεύον θέμα βαρκούλες, ιστιοφόρα, πλοία... Σαν αυτό το «καρυδότσουφλο» που μετά βίας χωράει τον ψαρά. Ο Pigassou φωτογραφίζει από την ξύλινη προβλήτα μπροστά από το νοσοκομείο HT4, στην Γραβιάς, αγαπημένο του μέρος για παρατήρηση.

Φωτογραφία Joseph Pigassou ν.249, ασπρόμαυρη μονή γυάλινη πλάκα, 6,5Χ9 εκ. Photo Joseph Pigassou n°249 sur plaque mono 65x90 NB

Από το αφιέρωμα: ο Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη

Όσο υπηρετούσε στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο γάλλος γιατρός Ζοζέφ Πιγκασού [Joseph Pigassou, 1878-1961] τράβηξε πάνω από 217 φωτογραφίες. Οι περισσότερες δεν είχαν εκτυπωθεί ποτέ και ανακαλύφθηκαν πριν μερικά χρόνια σ’ ένα μπαούλο από τον εγγονό του, Bernard Maurice, που άρχισε να τις αναρτά στις ΠΦΘ. Τις συζητούσαμε, προσπαθούσαμε να εντοπίσουμε τα σημεία λήψης, και κάθε φωτογραφία μάς έφερνε πιο κοντά στην εικόνα αλλά και την ατμόσφαιρα της πόλης έναν αιώνα πριν. Τελικά, 73 από τις φωτογραφίες παρουσιάστηκαν στην έκθεση «Ιστορίες του δρόμου. Θεσσαλονίκη 1916, στα βήματα του Πιγκασού» την άνοιξη του 2016.

Προκειμένου να υπάρχουν όσο το δυνατόν πιο οργανωμένες και προσβάσιμες, η ΘΧΠ προχωράει στην δημιουργία ενός χάρτη-αφιέρωμα στον Joseph Pigassou στην Θεσσαλονίκη με τον (διορθωμένο, όπου χρειάστηκε) εντοπισμό τους ή την απλή παράθεση για όσες από αυτές δεν έχουν τοποθετηθεί. Οι φωτογραφίες παρουσιάζονται χωρίς καμία επεξεργασία, εκτός από το logo αναφοράς.

Για μια πληρέστερη εικόνα, ο χάρτης θα συμπεριλάβει –με διαφορετική σήμανση– και φωτογραφίες από την Συλλογή του Πωλ Αλμπαρέλ [ Paul Albarel, 1873-1929]. Ο Πιγκασού γνωρίστηκε με τον επίσης γιατρό και συντοπίτη του Πωλ Αλμπαρέλ στη Θεσσαλονίκη. Έγιναν φίλοι, αργότερα συγγενείς εξ αγχιστείας, και οι δύο οικογένειες συνέχισαν να βλέπονται μετά τον πόλεμο. O Αλμπαρέλ δεν φωτογράφιζε ο ίδιος. Δημιούργησε όμως μια συλλογή φωτογραφιών της πόλης από εξορμήσεις που έκανε με τον Πιγκασού ή/και άλλους. Κάποιες από αυτές είναι σίγουρα εκτυπώσεις φωτογραφιών του Πιγκασού καθώς τα πρωτότυπα αρνητικά ή γυάλινες πλάκες τους βρέθηκαν στο ίδιο μπαούλο. Για κάποιες άλλες, δεν βρέθηκαν τα πρωτότυπα. Τα θέματά τους, όμως, αλλά κυρίως το «βλέμμα» τους μάς οδηγούν στην πολύ βάσιμη υπόθεση ότι είναι τραβηγμένες από τον Πιγκασού. Η συλλογή Αλμπαρέλ και τα πρωτότυπα φιλμ και πλάκες των φωτογραφιών του Πιγκασού βρίσκονται πια στην Médiathèque du Grand Narbonne, τόπου καταγωγής και των δύο.

Φωτογραφίες από άλλα μέρη που επισκέφτηκε ή έζησε αλλά και όλες οι πληροφορίες για τη ζωή και το πολυσχιδές έργο του Ζοζέφ Πιγκασού (που εκτός από φωτογράφος, υπήρξε ζωγράφος, μελετητής της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας και μεταφραστής) βρίσκονται στο https://joseph-pigassou.blog4ever.com/

Bernard Maurice + “Θεσσαλονίκη Χαμένη Πόλη”