Νότια προς τα ανατολικά.
Η ίδια κατεύθυνση. Το σπίτι απέναντι στη γωνία Γαζή με Περδίκκα, που φαίνεται σε πρώτο πλάνο και από την λήψη του Zepdji (προς το τέλος αυτής της σειράς).
ανατολικά
Ανατολικά προς βόρεια
Η βόρεια πλευρά του ναού
Και εδώ σε αυτοχρωμική λήψη του Auguste Léon στα 1913
Η βόρεια πλευρά
Επίσης η βόρεια, με ματιά προς τα δυτικά με το χαρακτηριστικό σπίτι στα νότια του ναού.
Η κύρια είσοδος του ναού στα δυτικά
Schultz & Barnsley 1890
Η είσοδος στα δυτικά σε αυτοχρωμική λήψη του Auguste Léon στα 1913
Η δυτική όψη
Schultz & Barnsley 1890
Και η λήψη από την γωνία της Περδίκκα με Γαζή, του Zepdji, που διασώζει οπτικά σπίτια βόρεια του ναού που λείπουν μετά.
Δυτικά με μια ματιά από τη νότια πλευρά.
JdS 10/3/1910
“Το τέμενος Kazandjilar (παλιά ελληνική εκκλησία της Παναγίας) είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα δείγματα βυζαντινής αρχιτεκτονικής της πρώτης περιόδου. Κατεστραμμένο εν μέρει, παραμένει κλειστό για τους πιστούς εδώ και αρκετό καιρό. Πραγματοποιήθηκε ένας έρανος ανάμεσα στους μουσουλμάνους της γειτονιάς που απέφερε 360 λίρες τουρκικές, με τις οποίες θα αρχίσουν οι απαραίτητες εργασίες.
Αυτό το τέμενος, επίσης, περιέχει πολύ σημαντικές νωπογραφίες [αγιογραφίες] που εν μέρει έχουν σβηστεί ή αποξεστεί. Γιατί δεν δείχνουμε την ίδια φροντίδα να σώσουμε, όσο γίνεται, τις όμορφες νωπογραφίες στο Kazandjilar όση δείχνουμε να συντηρήσουμε τα ψηφιδωτά; Σίγουρα, με τις εργασίες που προγραμματίζονται, το έργο της καταστροφής θα ολοκληρωθεί. Δεν είμαστε πια στην εποχή όταν τα έργα τέχνης και οι θησαυροί που μας κληροδότησε η αρχαιότητα θυσιάζονταν άγρια στις φανατικές προκαταλήψεις. Η σύγχρονη Τουρκία προχωράει διαφορετικά. Ας ελπίσουμε ότι αυτές οι νύξεις που κάνουμε δεν θα πέσουν στο κενό”.
Ο Γκαστόν Σερώ (Gaston Chérau) στέκεται στη Δημ. Πολιορκητού και φωτογραφίζει προς την Ευρυμέδοντος, δίνοντάς μας και την εικόνα από ένα ακόμα μαγαζάκι της περιοχής.
Από την Μάρα Νικοπούλου
Μια θαμπή φωτογραφία ενός ανώνυμου γάλλου στρατιώτη που φωτογραφίζεται με φόντο το ίδιο μαγαζάκι ενώ αριστερά μπροστά του διακρίνουμε το σιδερένιο φουρούσι της Χαρτοθήκης.
[Θεσσαλονίκη, κατοχή]. «Θεσσαλονίκη 10/5/1944»
Από τον Χρήστο Καββαδά
Αριστοτέλους, κατευθύνονται προς την Μητροπόλεως, αριστερά η περίφραξη της σχολής Alliance. Πίσω τους η Τσιμισκή.
Μια σύγχρονη φωτογραφία του Θωμά Νεδέλκου βοηθάει να τοποθετήσουμε μια αταύτιστη για πολλά χρόνια κρήνη. Βρίσκεται στην Δημ. Πολιορκητού, ακριβώς μπροστά από το διατηρητέο που στεγάζει την Χαρτοθήκη. Η τεκμηρίωση από την Μάρα Νικοπούλου στις επόμενες φωτό.
Με μπλε η διάταξη που έχουν οι δυο «τρύπες» της βρύσης, αλλά και η εσοχή για το τάσι που στην συγκεκριμένη είναι μία και όχι δυο στα πλαϊνά, όπως είναι στις περισσότερες. Με κόκκινο το σημείο της αλλαγής στην τοιχοποιία που διακρίνεται ακόμα και στην παλιά φωτογραφία κάτω από το σοβάτισμα που είχε τότε. Η πράσινη ευθεία σημειώνει απλώς τη θέση που σταματάει το «κάδρο» της παλιάς φωτό.
Στην σύγκριση με παλιά φωτογραφία της Πολιορκητού από την αντίθετη πλευρά, βλέπουμε πρώτα απ' όλα ότι η παλιά κρήνη ήταν σοβατισμένη. Με μπλε σημειώνεται η «σχέση» της κρήνης με τη μάντρα. Βλέπουμε επίσης –με κόκκινο- το σπάσιμο που κάνει η μάντρα, και με κίτρινο την λάμπα πάνω της.
Το σπίτι-μουσείο του Κεμάλ Ατατούρκ (Mustafa Kemal Atatürk Evi Müzesi) δεν εμφανίζεται πολύ συχνά. Από την κατοχή μάλιστα είναι η πρώτη φορά που έχουμε μια εικόνα. Ευκαιρία να βάλουμε τις γνωστές λήψεις μαζί με την πρωτοεμφανιζόμενη σε μια χρονολογική σειρά. Στην Απ. Παύλου, λίγο πιο πάνω από την Αγ. Δημητρίου.
Από τον Σπύρο Αλευρόπουλο
Χρονολογικά από τις υπάρχουσες η πρώτη με τα μαγαζιά από κάτω. Πρέπει να μαστε αρχές της δεκαετίας 30. Μάλλον έχει τοποθετηθεί και η πινακίδα που αναφέρει το σπίτι του Κεμάλ.(1933)
Οι κορμοί των δέντρων ασβεστωμένοι
Συλλογή Μέγα
Τα μαγαζιά από κοντά και η πινακίδα φρεσκοτοποθετημένη. Παραχωρήθηκε στο Τουρκικό κράτος το 1935
Φεύγουν οι πινακίδες, μένουν τα γράμματα, εκκενώνονται τα μαγαζιά, ετοιμάζεται η ριζική ανακαίνισή του.
Περίπου ίδια εποχή
Όπως και αυτή
Ειπώθηκε ότι είναι 1938, έτος θανάτου του Κεμάλ και όλα τα στοιχεία συνηγορούν. Η σημαία μεσίστια, η κατάσταση με τα μαγαζιά η ίδια.
Γίνονται εργασίες κάτω. Οι κορμοί έχουν καθαριστεί. Τα ξύλινα πλαίσια για τις πινακίδες αφαιρέθηκαν.
Έχει σοβατιστεί το νότιο σαχνισί στο σπίτι-μουσείο και επίσης οι φθορές στον σοβά του σπιτιού δίπλα είναι μεγαλύτερες σε σχέση με πριν.
Η φωτογραφία από την κατοχή δείχνει τις εργασίες να έχουν γενικευτεί. Το σπίτι νοτιότερα έχει αντικατασταθεί μ αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Έχει μπει κάγκελο που στηρίζεται σε πέτρινο τοιχίο.
Μετά τον πόλεμο η κατάσταση στο σπίτι είναι όπως την ξέρουμε σήμερα. Το μπαλκόνι στον όροφο έχει αντικατασταθεί με παράθυρα όπως έχουν αντικατασταθεί και τα αρχικά φουρούσια. Ένα δέντρο επίσης έχει αφαιρεθεί.
[Από το βιβλίο “Η σφαγή των προξένων. Θεσσαλονίκη 1876” του Γ. Μέγα, Θεσσαλονίκη, 2018, σελ. 69]
Κωνσταντίνος Βατικιώτης (1830-1881), γενικός πρόξενος της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, την περίοδο 1866-1881
1900
[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη Στιγμές Ιστορίας”, Αθήνα 2016, σελ. 68]
Την περίοδο της κατοχής
Και αυτή από την κατοχή
Γύρω στο 1955
Πληροφορία που μας δίνει ο Χρήστος Γουγούσης μέσα από τις αφηγήσεις του.
Η θέση του προξενείου στο τοπογραφικό
1952
[Από το βιβλίο “Η «Χαμένη» Εγνατία της Θεσσαλονίκης”, των Γ. Αναστασιάδη, Ε. Χεκίμογλου, Θεσσαλονίκη2001, σελ. 155]
Κοντινό το πλάι του -λίγο πριν κατεδαφιστεί. (Στυλιανού, ΜΦΘ)
Από την ίδια σειρά φωτό του Γ. Στυλιανού
Ο Κώστας Τομανάς στο βιβλίο το “Χρονικό της Θεσσαλονίκης 1875-1920” σελ. 37 μας πληροφορεί για μεταφορά του Ελληνικού Προξενείου. Πιθανόν είναι δημοσιογραφική είδηση στον Ερμή του Γκαρμπολά.
Το ποδήλατο στην Θεσσαλονίκη. Φωτογραφίες μέχρι και την πυρκαγιά.
Από τον Θεόδωρο Νάτσινα, με συμβολή του Νίκανδρου Καστανίδη
Από το 1900 αγώνες!
Από την έκθεση «Η Δύση της Ανατολής» του ΜΙΕΤ
Αλλά σύμφωνα με το κείμενο αγώνες ποδηλάτου στη Σελανίκ από το 1897!!! Οι πρώτοι στην Οθωμανική περίοδο.
Από το κείμενο των Süme Μ., Özsoy S., «Cycling In Turkey From Ottomans To Our Day», Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi • 24 / 2010
Αγώνες ποδηλασίας το 1901 – στο ποδηλατοδρόμιο που υπήρχε τότε (και δεν υπάρχει τώρα τίποτα παρόμοιο ...)
Από την έκθεση «Η Δύση της Ανατολής» του ΜΙΕΤ
Ο Πύργος με περιτείχισμα και το τραμ ιππήλατο – επομένως 1908 ή πιο πριν.
Εκδρομή του εμποροϋπαλληλικού συνδέσμου το 1905. Ένας ήρθε με το ποδήλατό του.
Από την έκθεση «Η Δύση της Ανατολής» του ΜΙΕΤ
Βίλα Αλλατίνι
Πηγή: Blog Ιστορία ελληνική και παγκόσμια, http://greekworldhistory.blogspot.gr/2013/10/1845-1913.html
Στην Εθν. Αμύνης λίγο πριν την Δαμιανού, στα μικρά μαγαζιά μπροστά, παρκαρισμένα ποδήλατα.
Μπροστά από την είσοδο του Κήπου του Πύργου πριν το 1912
Στην πλατεία Ελευθερίας, γύρω στο 1912, διακρίνεται ένας κύριος να περπατά με το ποδήλατό του.
Μια συντροφιά με δύο υπαλλήλους του Ελληνικού προξενείου Θεσσαλονίκης, τον Δημ. Κάκκαβο και τον Ανδρέα Κουρούκλη, στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, μάλλον πριν το 1912. Το αξιοσημείωτο είναι ότι τους ακολουθούσε ένας συνοδός τους με ποδήλατο.
[Από το βιβλίο “Θεσσαλονίκη Στιγμές Ιστορίας”, Αθήνα 2016, σελ. 106]
Πριν την πυρκαγιά
Δεν φαίνεται η γραμμή της Μίκρας – 1916 ή πιο πριν.
Οι Ιταλοί με τα ποδήλατά τους το καλοκαίρι του 1916
Και μετά την πυρκαγιά
ΑΓΟΡΑ ΜΟΔΙΑΝΟ 1 Δεκεμβρίου 2018
από τον Γιώργο Κωτσίδη
Τις προάλλες πέρασα από την Αγορά Μοδιάνο.
Η φωτογραφία επιβεβαίωσε το
… τέλος εποχής … και την αρχή μιας νέας .
Το παρακάτω κείμενο που είχα γράψει πριν μερικούς μήνες μαζί με τις φωτογραφίες που το συνοδεύουν , αποκτά πλέον και πάλι επικαιρότητα …
ΚΑΦΕΣ ΜΕΚΚΑ ΝΟΤΑΡΑΣ – ΑΓΟΡΑ ΜΟΔΙΑΝΟ
Μόλις και πρόλαβες ανοιχτό το μαγαζί …
Έτσι μου είπε ο φίλος Γιάννης Νοταράς μόλις με είδε να έρχομαι εξοπλισμένος με την φωτογραφική μου μηχανή .
Από καιρό του ζήτησα να μ αφήσει να το φωτογραφήσω .
Δυο γενιές πελάτης του βλέπεις εγώ κι αυτός με πολύ χαρά το δέχθηκε .
Ο Γιάννης είναι η Τρίτη γενιά του Καφεκοπτείου ΜΕΚΚΑ στην Κεντρική Στοά Τροφίμων Θεσσαλονίκης , ή όπως όλοι την ονομάζουμε απλώς Αγορά Μοδιάνο .
Ο παππούς Ιορδάνης από τον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης έφτασε διωγμένος το 1921 στην Θεσσαλονίκη και άνοιξε καφεκοπτείο μια και από την πόλη ήξερε την τέχνη που γενιές πριν ασκούσε η οικογένειά του .
Το 1925 όπως μου διηγήθηκε ο Γιάννης , ο μηχανικός Έλι Μοδιάνο είχε ολοκληρώσει την κατασκευή της αγοράς σχεδιασμένης από αρχιτέκτονα J. Oliphant με ό,τι πιο σύγχρονο κατασκευαστικά υπήρχε .
Ήταν ένα από τα πρώτα κτίρια της πόλης που χτίστηκε με μπετόν αρμέ έχοντας σαν πρότυπο τις αντίστοιχες αγορές Μαδρίτης και Βαρκελώνης .
Μέχρι τότε η αγορά της πόλης είχε μικρά μοναχικά καταστήματα και πολλούς πάγκους και καροτσάκια εκεί τριγύρω .
Το νοίκι φάνταζε ακριβό και το κτίριο έμενε άδειο .
Τότε ο Μοδιάνο που μάλλον είχε φιλικές σχέσεις με τον παππού Ιορδάνη τον πλησίασε και του πρότεινε να μπει στην αγορά δωρεάν για ένα χρόνο , ώστε να δουν κι υπόλοιποι και να τον μιμηθούν .
Έτσι κι έγινε ο παππούς Ιορδάνης έστησε το μαγαζί του στην Μοδιάνο στην θέση που είναι σήμερα και είναι ίσως το παλιότερο συνεχούς λειτουργίας μαγαζί της αγοράς Μοδιάνο , ίσως ακόμη και της Θεσσαλονίκης .
Ο παππούς με την ποιότητα του καφέ γρήγορα μάζεψε μεγάλη πελατεία που απολάμβανε τον καταπληκτικό καφέ του που εισήγαγε από την Βραζιλία και από χώρες της Αφρικής με το καταπληκτικό χαρμάνι του από 9 διαφορετικά είδη Βραζιλιάνικου και με προσθήκη του Αφρικάνικου .
Το χαρμάνι αυτό και τις αναλογίες του τις κρατάει και σήμερα σαν ακριβό φυλαχτό ο φίλος Γιάννης .
Αυτό είναι το μυστικό , μου έλεγε χρόνια τώρα όταν εγώ απορημένος ρώταγα τι είναι εκείνο που κάνει τον δικό του καφέ τόσο ξεχωριστό .
Ο πανέξυπνος Εβραίος Έλι Μοδιάνο σωστά είχε προβλέψει , σε έξη μήνες η αγορά γέμισε και έγινε για σχεδόν ένα αιώνα η αγορά της πόλης .
Τα χρόνια πέρασαν , οι μέρες δόξας της πέρασαν .
Οι συνήθειες άλλαξαν , η αγορά άρχισε να παρακμάζει .
Πρώτα έχασα το κρεοπώλη μου πριν 5-6 χρόνια, ακολούθησε γρήγορα κι ο ψαράς μου .
Πέρσι έκλεισε κι ο κοτοπουλάς μου .
Ο Νοταράς με την Μέκκα του αντιστεκόταν .
Μέχρι πριν λίγο καιρό μου είπε .
– Γιώργο κλείνω κι εγώ .
– Αμάν μπρε του λέω , κι εμείς από πού θα παίρνουμε τον καφέ μας .
– Μη ανησυχείς έχω ήδη νοικιάσει εδώ δίπλα στην πρώην Μυροβόλο Σμύρνη ένα μαγαζί όπου θα μεταφέρω το μαγαζί ατόφιο όπως είναι με τα μηχανήματα και τα έπιπλά του .
Τρέχα γρήγορα φέρε τις μηχανές σου γιατί μόλις το προλαβαίνεις ανοιχτό στην παλιά του θέση .
Έτσι κι εγώ σήμερα έβγαλα τις φωτογραφίες που ήθελα και 2-3 μικρά βίντεο .
Το μαγαζί είναι ένα μικρό μουσείο .
Δέχεται καθημερινά πολλούς τουρίστες που το φωτογραφίζουν ,
κανάλια του παίρνουν συνεντεύξεις
και έχει γίνει φίλος μ όλους τους ξεναγούς της πόλης ,
είναι βλέπεις ένα από τα αξιοθέατά στις ξεναγήσεις τους στο κέντρο της πόλης μας .
Τα μηχανήματα παλιά , ξεχωρίζουν το μεγάλο το Γερμανικό BARTH κατασκευασμένο το 1935 στην Νυρεμβέργη ,
ένα από τα λίγα που πουλήθηκαν στην Ελλάδα που αλέθει και ψήνει τον καφέ με τον παλιό παραδοσιακό τρόπο κι άλλα νεότερα .
Απέναντι η πρώτη αφίσα της Νεστλέ του 1945 , ζυγαριές ρολόγια κι αλλά πολλά .
Οι φωτογραφίες του παππού , του πατέρα κι όλα τα μικροπράγματα μέσα , η φωτεινή επιγραφή από ΝΕΟΝ έξω συνθέτουν ένα κόσμημα της πόλης .,
Ευτυχώς δεν θα χαθεί θα μεταφερθεί ατόφιο όπως είναι εκεί δίπλα να συνεχίσει για πολλά χρόνια την παράδοση του παλιού Κωνσταντινοπολίτικου καφέ στην Θεσσαλονίκη μας ...
Στο ενδιαφέρον φιλμάκι που παρουσίασε ο Αλέξης Αθάνατος στις ΠΦΘ με την υποδοχή και την ξενάγηση του Γάλλου υπουργού Denys Cochin στην πόλη το 1915, στην επιτροπή υποδοχής διακρίνεται και ο τότε Γάλλος πρόξενος Claude-Francisque Séon.
Μια μικρή παρουσίαση του προξένου ακολουθεί από τον Σπύρο Αλευρόπουλο.
Για την κατάσταση στο Γαλλικό προξενείο τους τελευταίους μήνες του 1915 ο Bernard Maurice μας έδωσε το παρακάτω απόσπασμα από το ημερολόγιο του γιατρού Paul Albarel:
16 Νοεμβρίου 1915
“...Αποφασίζω να εκμεταλλευτώ τον ελεύθερο χρόνο μου και επισκέπτομαι το Γαλλικό προξενείο στην Θεσσαλονίκη. Το προξενείο βρίσκεται κοντά στην θάλασσα, σε μια υπέροχη βίλα. Ζητάω να με δεχτεί ο πρόξενος. Με δέχεται αμέσως. Με συστήνουν ως τον κουνιάδο του γενικού προξένου της Κωνσταντινούπολης και δίνω στον πρόξενο το γράμμα που μου είχε δώσει ο Lucide για τον συνάδελφό του. Αυτός ο πρόξενος, ο κ. Grayet, βρίσκεται στην Θεσσαλονίκη εδώ και λίγο καιρό, αντικαθιστώντας τον κ. Séon, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε. Με υποδέχεται με αξιαγάπητο τρόπο, συζητάμε για την Γεβγελή, για τα νοσοκομεία που βρίσκονται εδώ και στο τέλος θέτει τον εαυτό του στην απόλυτη διάθεσή μου για ό,τι θα μπορούσα να ζητήσω. Τον ευχαριστώ πολύ και φεύγω...”.
Novembre 16, 1915:
“...Je décide de profiter de ma liberté pour aller rendre visite au Consul de France à Salonique. Le consulat est situé sur le quai, dans une villa splendide. Je demande à être reçu par le Consul. On m’introduit immédiatement. Je m’annonce comme le beau-frère du Consul général de Constantinople et je remets au Consul la lettre que m’avait donnée Lucide pour son collègue. Ce consul Mr Grayet, est à Salonique depuis peu, il a remplacé Mr Séon, mis à la retraite. Il me reçoit le plus aimablement du monde, nous causons de Guevgueli, des centres hospitaliers qui y sont et finalement il se met à mon entière disposition pour tout ce que j’aurais à demander. Je le remercie de mon mieux et je prends congé...”
Εδώ 2 αποσπάσματα απο το φιλμάκι. Στην επάνω φωτο ο Séon με το καπέλο το μπαστούνι και το μεγάλο μουστάκι. Κάτω χαιρετά τον Denys Cochin
Γεννημένος το 1855 με καταγωγή από την Λυών, αρχίζει την καριέρα του ως διερμηνέας στην Βάρνα σε ηλικία 20 ετών.
Annuaire diplomatique et consulaire de la République Française τόμος 18 σ.245
Αναφέρω ως οφείλω τον Adrian Wright, ο οποίος πρώτος είχε υποψιαστεί ότι η οικογένεια στην βίλα του Γαλλ. προξενείου ήταν αυτή του Séon.
Τον Οκτώβριο του 1907 έρχεται στην πόλη μας ως πρόξενος αντικαθιστώντα τον Alric
.
Ξαναέρχεται στην πόλη το 1913 πάλι ως πρόξενος
Με τον στρατηγό Sarrail σε ένα από τα δείπνα τον Οκτώβριο του 1915
Το 1915 ήταν και η τελευταία χρονιά ως πρόξενος στην Θεσσαλονίκη. Ιανουάριο του 1916 είναι πλέον επίτιμος και έχει αντικατασταθεί από τον Graillet
Τον Δεκέμβριο του 1925 δεν είναι εν ζωή. Απονέμεται σύνταξη χηρείας στην Ανδρομάχη Ζωίδη.
Αμέσως μετά τον σταθμό Salonique-ville. Η τεκμηρίωση από την Μάρα Νικοπούλου στα σχόλια που ακολουθούν.
Από αρκετά παλιά γνωστή αυτή η λήψη, ήρθε η ώρα να ταυτιστεί.
H φωτογραφία που χρησιμοποιείται για τη σύγκριση είναι του 1903, μετά τις βόμβες των “Βαρκάρηδων” (ανάρτηση Μ. Φιλιππίδου, ΠΦΘ).
Άλλα σημεία σύγκρισης
Αριστερά εκεί που είναι ο χαμάλης της αρχικής και δεξιά ο σταθμός Salonique-ville
Με κόκκινο η βίλα Πετρίδη, με πράσινο εκεί που είναι ο χαμάλης και με μπλε ο σταθμός Salonique-ville.
Το απόσπασμα της αεροφωτογραφίας από το βιβλίο της Γερόλυμπου “Το χρονικό της πυρκαγιάς”